Bản án 353/2024/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Qua đơn khởi kiện đề ngày 04/02/2017, đơn khởi kiện bổ sung ngày 196/2017, đơn rút một phần yêu cầu khởi kiện ngày 15/9/2022 và quá trình tham gia tố tụng ở Tòa án cấp sơ thẩm, nguyên đơn là ông Đoàn Văn D trình bày:

Cha mẹ đẻ của ông là vợ chồng cụ Đoàn Văn G1, cụ Nguyễn Thị T3 có 08 (tám) người con chung gồm: ông Đoàn Văn H2, ông Đoàn Văn T4 (chết năm 2011), ông Đoàn Thanh H1, ông (Đoàn Văn D), bà Đoàn Thị Đ2 (chết năm 2009), bà Đoàn Thị N, ông Đoàn Văn C và ông Đoàn Văn Đ.

Ông T4 có vợ là bà Nguyễn Thị Cẩm C2 (chết năm 2005) và 07 (bảy) người con, gồm: Đoàn Thị N1, Đoàn Bé T, Đoàn Thanh H1, (sinh năm 1974), Đoàn Văn Chí L, Đoàn Thanh H3, Đoàn Thị Ngọc G và Đoàn Hữu L2.

Bà Đ2 có chồng là ông Trần Văn P1 và 05 (năm) người con, gồm: Trần Văn P2, Trần Văn L1, Trần Thị Bé T1, Trần Thị Bé N2, Trần Thị Kim N3.

Cụ G1 chết năm 2000, cụ T3 chết năm 2011 đều không để lại di chúc. Di sản của vợ chồng cụ G1, cụ T3 để lại gồm quyền sử dụng 5.185m2 đất nông nghiệp (loại đất trồng lúa – 2L) tọa lạc tại xã A, huyện C, tỉnh An Giang. Ngoài ra, cụ G1, cụ T3 còn để lại một phần đất thổ cư và đất vườn tạp, trên có căn nhà phủ thờ và nhà của các anh em, con cháu của ông và một phần để làm nơi đặt mồ mả họ tộc.

Ngày 15/8/2014, ông Đoàn Văn Đ đề nghị các ông Đoàn Văn H2, ông Đoàn Thanh H1, ông (Đoàn Văn D) và ông Đoàn Văn C đến Phòng C3 tỉnh An Giang để ký hợp đồng ủy quyền cho ông Đ thế chấp quyền sử dụng đất của cha mẹ để lại để ông Đ vay tiền Ngân hàng làm vốn chăn nuôi phát triển nông nghiệp. Sau đó ông mới biết là ông Đ lừa dối các ông, để làm thủ tục thừa kế quyền sử dụng đất của cha mẹ. Hơn nữa, văn bản lập tại Phòng C3 tỉnh An Giang còn thiếu ý kiến của bà N, ý kiến của các thừa kế của ông T4 và ý kiến của các thừa kế của bà Đ2.

Nay ông yêu cầu Tòa án tuyên bố Văn bản phân chia di sản thừa kế lập ngày 15/8/2014 tại Phòng C3 tỉnh An Giang là vô hiệu do ông và các anh em bị ông Đoàn Văn Đ lừa dối, đề nghị hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH02805 do Ủy ban nhân dân huyện C, tỉnh An Giang cấp cho ông Đoàn Văn Đ ngày 08/9/2014, chia thừa kế quyền sử dụng đất nông nghiệp do cha mẹ ông để lại cho các anh chị em theo quy định của pháp luật.

Bị đơn là ông Đoàn Văn Đ trình bày:

Ông thừa nhận quan hệ gia đình và những người trong diện, hàng thừa kế như ông D đã trình bày. Tuy nhiên, ông không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông D, lý do:

Năm 1999, ông D đã thế chấp quyền sử dụng đất của cụ G1, cụ T3 (khi đó di cụ G1 đứng tên trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) để vay Ngân hàng 5.000.000 đồng. Do ông D không trả được nợ, đến năm 2005 thì Thi hành án dân sự huyện C đã phát mãi quyền sử dụng đất để thu hồi nợ, nên ông đã phải trả nợ thay, đến năm 2014 thì ông đã trả dứt nợ Ngân hàng, tổng cộng khoảng 12.125.000 đồng. Sau đó các anh em trong gia đình ủy quyền cho ông đi giải chấp và thống nhất giao lại diện tích 5.185m2 đất nông nghiệp cho ông đứng tên, thông qua Văn bản phân chia di sản thừa kế lập ngày 15/8/2014 tại Phòng C3 tỉnh An Giang. Vì thực tế ông là người bỏ tiền ra trả nợ thay ông D và có công chăm sóc phụng dưỡng cha mẹ già yếu cho đến khi cha mẹ qua đời. Ông đã canh tác diện tích đất này ổn định nhiều năm, đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Tại thời điểm các anh em lập Văn bản phân chia di sản thừa kế thì không có mặt bà N và các thừa kế của ông T4, của bà Đ2. Nay ông đồng ý hoàn trả giá trị kỷ phần thừa kế cho bà N và các thừa kế của ông T4, của bà Đ2.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày:

Ông Đoàn Văn H2: Ông xác nhận cha mẹ chết, có để lại phần đất ruộng nay ông D có tranh chấp chia thừa kế. Nhưng phần đất này các anh em, trong đó có ông D đã làm Văn bản thỏa thuận phân chia thừa kế ngày 15/8/2014 tại Phòng C3 tỉnh An Giang, để giao lại cho ông Đ canh tác. Vì ông Đ có công nuôi cha mẹ đến cuối đời. Ông không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông D.

Ông Trần Văn P1 đại diện cho các thừa kế của bà Đ2: Việc tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất giữa ông D và ông Đ thì ông và các con không có ý kiến, không yêu cầu chia thừa kế, vì vợ chồng ông đã được cha mẹ cho một phần đất để cất nhà ở.

Bà Đoàn Thị N, ông Đoàn Thanh H1, ông Đoàn Văn C và anh Đoàn Văn Chí L (đại diện cho các thừa kế của ông T4): Nhất trí với yêu cầu khởi kiện của ông D.

Phòng C3 tỉnh An Giang có ý kiến: Việc công chứng Văn bản thỏa thuận phân chia thừa kế ngày 15/8/2014 đã được thực hiện theo đúng các quy định của pháp luật.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số: 120/2023/DS-ST ngày 06 tháng 10 năm 2023, Tòa án nhân dân tỉnh An Giang quyết định (tóm tắt):

1. Không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Đoàn Văn D về: Yêu cầu chia thừa kế di sản do cụ Đoàn Văn G1 và cụ Nguyễn Thị T5 diện tích 5.185m2, loại đất 2L, tọa lạc tại xã A, huyện C, tỉnh An Giang cho 04 người là ông Đoàn Văn T4, Đoàn Văn H5, Đoàn Văn D; bà Đoàn Thị N;

- Tuyên bố Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế ngày 15/8/2014 tại Phòng C3, tỉnh An Giang vô hiệu;

- Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH 02805, ngày 08/9/2014 do UBND huyện C cấp cho ông Đoàn Văn Đ.

2. Ông Đoàn Văn Đ được tiếp tục quản lý, sử dụng 5.185m2 đất 2L (đo đạc thực tế 5.571m2) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH 02805, ngày 08/9/2014 do UBND huyện C cấp cho ông theo Sơ đồ khu đất tranh chấp ngày 27/11/2017 của Văn phòng Đ3 Chi nhánh C4 (Sơ đồ ghi nhầm Giấy chứng nhận quyền sử dụng cấp trước đây số 01801/nB, ngày 19/6/1993 do cụ Đoàn Văn G1 đứng tên tại thửa 1815, 1814 và 1746, tờ bản đồ số 03).

Ông Đ có trách nhiệm đến Cơ quan hành chính nhà nước tại địa phương kê lại, đăng ký lại quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

3. Chấp nhận 01 phần yêu cầu phản tố của ông Đoàn Văn Đ và bà Phan Kim Y chia kỷ phần thừa kế và ông Đ, bà Y phải hoàn kỷ phần cho bà Đoàn Thị N số tiền 32.406.250 đồng (ba mươi hai triệu bốn trăm lẻ sáu nghìn hai trăm năm mươi đồng) và hoàn kỷ phần cho các đồng thừa kế của ông Đoàn Văn T4 gồm: bà Đoàn Thị N1; ông Đoàn Bé T, Đoàn Thanh H1, Đoàn Văn Chí L, Đoàn Thanh H3, Đoàn Hữu L2 (chết, người thừa kế thế vị của ông Đoàn Hữu L2 là em Nguyễn Thị Quế T2) và bà Đoàn Thị Ngọc G số tiền 32.406.250 đồng (ba mươi hai triệu bốn trăm lẻ sáu nghìn hai trăm năm mươi đồng) do ông Bé T đại diện nhận.

4. Đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của ông Đoàn Văn D đối với yêu cầu chia thừa kế diện tích đất 2.262,9m2 (chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất); diện tích đất 2.741,5m2 (đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Đoàn Văn Đ) gắn liền căn nhà phủ thờ, đất vườn tạp; nhà ông Đoàn Thanh H6 (con ông D), Đoàn Văn C, Đoàn Văn Đ, Đoàn Minh H7 (con ông H2), Trần Văn P1, Lê Mỹ H8 (con bà N) và khu mồ mả tộc họ.

(Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí thẩm định, định giá, án phí và tuyên cho các đương sự quyền quyền kháng cáo bản án sơ thẩm theo quy định của pháp luật)

Ngày 09/10/2023, ông Đoàn Văn D có đơn kháng cáo cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm quyết định không đúng quy định của pháp luật và không phù hợp với các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, tuyên bố Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế ngày 15/8/2014 là vô hiệu, hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do Ủy ban nhân dân huyện C, tỉnh An Giang cấp cho ông Đoàn Văn Đ ngày 08/9/2014 và phân chia di sản thừa kế cho 4 người gồm: Đoàn Văn D, Đoàn Thị N, Đoàn Thanh H1 và Đoàn Bé T.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Ông Đoàn Văn D vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo, đồng thời không cung cấp được thêm bất cứ chứng cứ, tài liệu mới nào.

Đại diện Viện kiểm sát phát biểu quan điểm: Về thủ tục tố tụng, các đương sự thực hiện đúng các quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Tòa án cấp sơ thẩm đã thu thập đầy đủ chứng cứ, giải quyết vụ án có căn cứ, đúng pháp luật, nên đề nghị Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến phát biểu của Viện kiểm sát, sau khi nghị án Hội đồng xét xử nhận định:

- Những người thừa kế thuộc hàng thứ nhất của vợ chồng cụ G1, cụ T3 gồm 8 người là: ông Đoàn Văn H2, ông Đoàn Văn T4 (chết năm 2011, có các thừa kế chuyển tiếp gồm 07 người con là bà Đoàn Thị N1, ông Đoàn Bé T, ông Đoàn Thanh H1, ông Đoàn Văn Chí L, ông Đoàn Thanh H3, bà Đoàn Thị Ngọc G và ông Đoàn Hữu L2), ông Đoàn Thanh H1, ông Đoàn Văn D, bà Đoàn Thị Đ2 (chết năm 2009, có các thừa kế chuyển tiếp gồm chồng của bà Đ2 là ông Trần Văn P1 và 05 người con là ông Trần Văn P2, ông Trần Văn L1, bà Trần Thị Bé T1, bà Trần Thị Bé N2, bà Trần Thị Kim N3), bà Đoàn Thị N, ông Đoàn Văn C và ông Đoàn Văn Đ;

- Di sản thừa kế của cụ G1, cụ T3 để lại và hiện có tranh chấp là quyền sử dụng 5.185m2 đất nông nghiệp (2L), tọa lạc tại xã A, huyện C, tỉnh An Giang, ông Đ đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH02805 ngày 08/9/2014.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 1 Điều 308 của của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015.

Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Đoàn Văn D.

Giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 120/2023/DS-ST ngày 06 tháng 10 năm 2023 của Tòa án nhân dân tỉnh An Giang.

Căn cứ vào khoản 5 Điều 26; Điều 34; điểm a khoản 1 Điều 37; điểm a khoản 1 Điều 38; điểm b khoản 2 Điều 227; khoản 1 Điều 228; khoản 1 Điều 273 và Điều 280 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Căn cứ Điều 136, 138, 140; Điều 623, 649, 650 và Điều 651 của Bộ luật Dân sự năm 2015;

Căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12 và điểm a khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu án phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận các yêu cầu khởi kiện của ông Đoàn Văn D về:

- Chia thừa kế di sản do cụ Đoàn Văn G1 và cụ Nguyễn Thị T5 diện tích 5.185m2, loại đất 2L, tọa lạc tại xã A, huyện C, tỉnh An Giang cho 04 người là ông Đoàn Văn T4, Đoàn Văn H5, Đoàn Văn D; bà Đoàn Thị N;

- Tuyên bố “Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế” lập ngày 15/8/2014 tại Phòng C3, tỉnh An Giang vô hiệu;

- Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH 02805, ngày 08/9/2014 do Ủy ban nhân dân huyện C cấp cho ông Đoàn Văn Đ.

2. Ông Đoàn Văn Đ được tiếp tục quản lý, sử dụng 5.185m2 đất 2L (đo đạc thực tế 5.571m2) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH 02805, ngày 08/9/2014 do Ủy ban nhân dân huyện C cấp cho ông theo Sơ đồ khu đất tranh chấp ngày 27/11/2017 của Văn phòng Đ3 Chi nhánh C4 (Sơ đồ ghi nhầm Giấy chứng nhận quyền sử dụng cấp trước đây số 01801/nB, ngày 19/6/1993 do cụ Đoàn Văn G1 đứng tên tại thửa 1815, 1814 và 1746, tờ bản đồ số 03).

Ông Đ có trách nhiệm đến Cơ quan hành chính nhà nước tại địa phương kê lại, đăng ký lại quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

3. Chấp nhận 01 phần yêu cầu phản tố của ông Đoàn Văn Đ và bà Phan Kim Y chia kỷ phần thừa kế và ông Đ, bà Y phải hoàn kỷ phần cho bà Đoàn Thị N số tiền 32.406.250 đồng (ba mươi hai triệu bốn trăm lẻ sáu nghìn hai trăm năm mươi đồng) và hoàn kỷ phần cho các đồng thừa kế của ông Đoàn Văn T4 gồm: bà Đoàn Thị N1; ông Đoàn Bé T, Đoàn Thanh H1, Đoàn Văn Chí L, Đoàn Thanh H3, Đoàn Hữu L2 (chết, người thừa kế thế vị của ông Đoàn Hữu L2 là em Nguyễn Thị Quế T2) và bà Đoàn Thị Ngọc G số tiền 32.406.250 đồng (ba mươi hai triệu bốn trăm lẻ sáu nghìn hai trăm năm mươi đồng) do ông Bé T đại diện nhận.

4. Đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của ông Đoàn Văn D đối với yêu cầu chia thừa kế diện tích đất 2.262,9m2 (chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất); diện tích đất 2.741,5m2 (đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Đoàn Văn Đ) gắn liền căn nhà phủ thờ, đất vườn tạp; nhà ông Đoàn Thanh H6 (con ông D), Đoàn Văn C, Đoàn Văn Đ, Đoàn Minh H7 (con ông H2), Trần Văn P1, Lê Mỹ H8 (con bà N) và khu mồ mả tộc họ.

(Kèm theo Sơ đồ khu đất tranh chấp ngày 27/11/2017 của Văn phòng Đ3 Chi nhánh C4).

5. Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Đoàn Văn D được miễn toàn bộ án phí dân sự phúc thẩm.

6. Các phần nội dung khác của bản án sơ thẩm, không có kháng cáo, không bị kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật.

7. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.