Bản án 34/2024/DS-ST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN HUYỆN KRÔNG PẮC, TỈNH ĐẮK LẮK

- Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Vũ Đình Nam

Các Hội thẩm nhân dân: Ông Phan Xuân Ngọc, bà Phan Thị Nhường.

- Thư ký phiên tòa: Bà Nông Thị Lường – Là Thư ký Tòa án, Tòa án nhân dân huyện Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk tham gia phiên tòa: Bà Đỗ Thị Quỳnh Hoa – Kiểm sát viên.

Ngày 06 tháng 9 năm 2024, tại trụ sở Tòa án nhân dân huyện Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk, xét xử sơ thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 231/2023/TLST-DS, ngày 24 tháng 10 năm 2023 về việc “Yêu cầu hủy văn bản phân chia di sản thừa kế, tranh chấp về thừa kế tài sản” theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 56/2024/QĐXXST- DS, ngày 09 tháng 8 năm 2024, giữa:

1. Nguyên đơn: Bà Lê Thị P, sinh năm 1946; địa chỉ: Ấp T, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng.

Người đại diện theo ủy quyền cho nguyên đơn: Ông Võ Ngọc C, sinh năm 1979; địa chỉ: D L, thị trấn P, huyện K, tỉnh Đắk Lắk Theo Hợp đồng ủy quyền ngày 11/9/2023 (Có mặt).

2. Bị đơn: Ông Lê Văn H, sinh năm 1974; địa chỉ: Thôn T, xã E, huyện K, tỉnh Đắk Lắk (Có mặt).

Người đại diện theo ủy quyền cho bị đơn: Bà Lê Thị N, sinh năm 1992; địa chỉ: F Q, thị trấn P, huyện K, tỉnh Đắk Lắk Theo Hợp đồng ủy quyền ngày 31/10/2023 (Có mặt).

3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

3.1. Ông Lê Văn D, sinh năm 1957; địa chỉ: Thôn T, xã E, huyện K, tỉnh Đắk Lắk (Có mặt).

Ông D ủy quyền cho bà Lê Thị H1, sinh năm 1999; địa chỉ: D L, thị trấn P, huyện K, tỉnh Đắk Lắk Theo hợp đồng ủy quyền ngày 31/10/2023 (Có mặt).

3.2. Ông Lê Văn S, sinh năm 1954; địa chỉ: Thôn T, xã E, huyện K, tỉnh Đắk Lắk (Có mặt).

3.3. Bà Lê Thị H2, sinh năm 1956; địa chỉ: Thôn A, xã E, huyện K, tỉnh Đắk Lắk (Có mặt).

3.4. Bà Lê Thị T, sinh năm 1961; địa chỉ: Thôn T, xã E, huyện K, tỉnh Đắk Lắk (Có mặt).

3.5. Bà Lê Thị K, sinh năm 1966; địa chỉ: Thôn T, xã E, huyện K, tỉnh Đắk Lắk (Có mặt).

3.6. Bà Lê Thị H3, sinh năm 1964; địa chỉ: Thôn T, xã E, huyện K, tỉnh Đắk Lắk (Có mặt).

3.7. Bà Đinh Thị Kim N1, sinh năm 1980; địa chỉ: Thôn T, xã E, huyện K, tỉnh Đắk Lắk (Có mặt).

Ông S, bà H2, bà T, bà K, bà H3, bà N1 ủy quyền cho bà Lê Thị N, sinh năm 1992; địa chỉ: F Q, thị trấn P, huyện K, tỉnh Đắk Lắk Theo Hợp đồng ủy quyền ngày 09/11/2023 (Có mặt).

3.8. Phòng công chứng số 2 tỉnh Đ; địa chỉ: C N, thị trấn P, huyện K, tỉnh Đắk Lắk. Người đại diện theo pháp luật: Ông Nguyễn Quốc S1 – Chức vụ: Phó trưởng phòng – phụ trách (Vắng mặt, có đơn đề nghị giải quyết vắng mặt).

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, quá trình tham gia tố tụng đại diện ủy quyền cho nguyên đơn bà Lê Thị P có ông Võ Ngọc C trình bày:

Cha ruột bà P là ông Lê Văn L, sinh năm 1923 (tên gọi khác là Lê L, sinh năm 1922) (chết năm 2005) có vợ là bà Nguyễn Thị N2 (chết năm 2013) và có 07 người con chung là: ông Lê Văn S, sinh năm 1954; bà Lê Thị H2, sinh năm 1956; ông Lê Văn D, sinh năm 1957; Lê Thị T, sinh năm 1961; bà Lê Thị K, sinh năm 1966; bà Lê Thị H3, sinh năm 1964; ông Lê Văn H, sinh năm 1974. Ngoài ra, ông L còn có một người con riêng là bà Lê Thị P, sinh năm 1946 (hiện đang sinh sống tại Ấp T, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng).

Năm 2005 ông L qua đời không để lại di chúc, bà P ở xa nên các tài sản có liên quan đến ông L đều do các em bà P quản lý, sử dụng và trong đó có quyền sử dụng đất tại xã E đề thờ cúng cha, mẹ, ông bà.

Hiện nay ông Lê Văn H là em bà P đã tuyên bố quyền sử dụng đất và tài sản trên đất mà ông H đang ở đã mang tên ông H nên bà P không có quyền gì và không cho các anh chị em bà P vào nhà để thờ cúng, thắp nhang cha, mẹ. Khi đi tìm hiểu thì bà P được biết, quyền sử dụng đất của ông L để lại có đặc điểm như sau: Thửa đất số 47, tờ bản đồ số 07, diện tích 1.061m2 được UBND huyện K, tỉnh Đắk Lắk cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số V825838 vào ngày 23/10/2000 vào sổ cấp Giấy CNQSDĐ số 379626 QSDĐ. Trên đất có 01 căn nhà gỗ khoảng 30m2, 01 căn nhà xây khoảng 30m2; 90 cây cà phê trồng năm năm 1984. Đã được lập Văn bản phân chia di sản thừa kế vào ngày 17/9/2012 và được Công chứng tại Phòng C1, tỉnh Đăk Lăk số: 4650, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD, trong đó các ông/bà: Lê Thị N3; Lê Văn D; Lê Văn S; Lê Thị H2; Lê Thị K; Lê Thị H3; Lê Thị T đồng ý để cho ông Lê Văn H thừa kế toàn bộ quyền sử dụng đất này và sau đó ông H đã làm thủ tục đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất này.

Thấy hành vi của ông Lê Văn H cũng như những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan khác ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích chính đáng của bà P. Theo đơn khởi kiện nguyên đơn yêu cầu:

- Tuyên hủy Văn bản phân chia di sản thừa kế được Công chứng tại Phòng C, tỉnh Đắk Lắk số 4650, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD ngày 07/9/2012.

- Chia di sản thừa kế của ông Lê Văn L (L) đối với thửa đất số 47, tờ bản đồ số 07, diện tích 1.061m2, thửa đất tại xã E, huyện K, tỉnh Đắk Lắk theo quy định của pháp luật.

Nay nguyên đơn xin rút một phần yêu cầu khởi kiện về việc Chia di sản thừa kế của ông Lê Văn L (L) đối với thửa đất số 47, tờ bản đồ số 07, diện tích 1.061m2, thửa đất tại xã E, huyện K, tỉnh Đắk Lắk theo quy định của pháp luật. Nguyên đơn xin thay đổi nội dung yêu cầu khởi kiện yêu cầu Tòa án Tuyên vô hiệu Văn bản phân chia di sản thừa kế được Công chứng tại Phòng C, tỉnh Đắk Lắk số 4650, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD ngày 07/9/2012.

Người đại diện theo ủy quyền cho bị đơn ông Lê Văn H có bà Lê Thị N trình bày: Bố ông Lê Văn H là ông Lê Văn L (sinh năm 1922-mất năm 2005) tham gia hoạt động cách mạng năm 1943 đến năm 1948 ông bị thương nặng và được đưa ra N, tỉnh Nghệ An điều trị. Từ 1950 đến năm 1952 ông được hội mẹ chiến sỹ nuôi dưỡng thương binh chăm sóc nuôi dưỡng. Cuối năm 1952 hội mẹ chiến sỹ tác hợp và cưới vợ cho ông là bà Nguyễn Thị N2. Lúc bây giờ ông L là thương binh được hội Q (103) Xác nhận mất sức 100% (ông bị mù hai mắt, cụt hai tay), bà N2 ốm yếu, người bé chưa được 30kg.

Ông L và bà N2 có 07 người con chung gồm: ông Lê Văn S, sinh năm 1954; bà Lê Thị H2, sinh năm 1956; ông Lê Văn D, sinh năm 1957; Lê Thị T, sinh năm 1961; bà Lê Thị K, sinh năm 1966; bà Lê Thị H3, sinh năm 1964; ông Lê Văn H, sinh năm 1974. Ngoài ra, ông H có nghe bố là ông L có một người con riêng là bà Lê Thị P sinh sống ở tỉnh Sóc Trăng.

Năm 1978 Đảng và nhà nước kêu gọi vào Đắk Lắk phát triển vùng kinh tế mới. Gia đình ông L không đủ điều kiện, hoàn cảnh gia đình lúc bây giờ vô cùng khó khăn chính ông L là người quyết định bằng mọi giá phải xin bằng được để gia đình vào vùng kinh tế mới phát triển. Với sự cương quyết và nỗ lực của ông L, cả gia đình đã vào Đắk Lắk sinh sống cho đến nay.

Năm 1985, gia đình ông L sinh sống tại thôn P, nông trường P. Đến tháng 4/1985 thì chuyển đến đội P1 (nay là thôn T, xã E) và sinh sống ở đây lúc này ông H còn nhỏ sinh sống cùng bố mẹ và chị K và chị H3 (lúc này ông D hồi đó chưa cưới vợ đang làm đội trưởng đội thanh niên ở nhà tập thể của nông trường thỉnh thoảng có về nhà chứ không ở thường xuyên). Tháng 12/1985 ông D cưới vợ và chuyển về E ở và công tác.

Năm 2005 ông L mất, sau đó cả gia đình đã họp và thống nhất gồm: bà Nguyễn Thị N2 và các anh chị em (S, T, K, H3, H2, D) đều thống nhất để lại đất cho ông H sinh sống và sau đó thống nhất sang tên cho ông H đứng tên trên đất (Văn bản phân chia di sản thừa kế tại Văn phòng C2 tỉnh Đắk Lắk). Ông H có trách nhiệm trực tiếp chăm sóc bà và thờ cúng ông, bà (đồng thời tất cả các anh, chị, em đều có trách nhiệm đóng góp phụ giúp). Đây là tâm nguyện của bố mẹ ông H vì bố mẹ đã lo lắng nuôi dưỡng dựng vợ gả chồng cho các con đầy đủ, ông H vẫn luôn sinh sống cùng bố mẹ trên thửa đất này cho đến nay đã có vợ con, kinh tế vợ chồng cũng khó khăn. Khi họp gia đình có mẹ (bà N2) và đầy đủ anh, chị, em thống nhất bằng miệng sau này ông H có trách nhiệm để riêng 7m ngang đất xây nhà thờ (khi nào ổn định anh em cùng đóng góp xây dựng) hoặc khi nào nếu ông H có chuyển đi nơi khác ở (bán đất) thì có trách nhiệm tách riêng 7m đất để lại làm nhà thờ cúng. Cuối năm 2022 ông Lê Văn D (anh thứ) có yêu cầu tất cả anh em là cho ông D 7m đất nêu trên để bán tiêu dùng việc cá nhân nhưng các anh em còn lại họp gia đình đều không đồng ý vì đã thống nhất từ trước là đất đó để khi có điều kiện sẽ xây nhà nhờ cúng.

Gia đình ông H từ đó đến nay vẫn chung sống hoà thuận và không có điều tiếng, mâu thuần gì. Các anh, chị vẫn thường xuyên lui tới thắp nhang, đóng góp và làm giỗ ông bà đầy đủ. Ông H luôn chào đón mọi người chứ không có cấm cản hay chửi bới gì như trong đơn khởi kiện bà Lê Thị P nêu. Ông H chỉ nghe bố ông H kể là ông có người con riêng nhưng chị ấy cũng chưa về nhận họ hay lui tới với gia đình.

Về yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn thì ý kiến của bị đơn như sau:

Đối với việc nguyên đơn rút một phần yêu cầu khởi khởi kiện thì bị đơn không có ý kiến gì.

Đối với yêu cầu khởi kiện còn lại về việc Tuyên vô hiệu Văn bản phân chia di sản thừa kế được Công chứng tại Phòng C, tỉnh Đắk Lắk số 4650, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD ngày 07/9/2012 thì bị đơn không đồng ý, đề nghị Tòa án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

Bà Lê Thị H1 là người đại diện theo ủy quyền cho ông Lê Văn D trình bày:

Cha ruột ông D là ông Lê Văn L, sinh năm 1923 (còn có tên gọi khác là Lê L, sinh năm: 1922 – chết năm 2005). Trong quá trình sinh sống thì vào năm 1985 ông D được Nông trường cà phê P cấp cho 01 diện tích đất để làm nhà ở. Sau đó thì do ông D đi công tác ở huyện E nên bố ông D ở nhà đã kê khai thửa đất đó cho hộ gia đình mang tên ông L. Diện tích đất này hiện nay có đặc điểm: Thửa đất số 47, tờ bản đồ số 07, diện tích: 1.061m2 được UBND huyện K, tỉnh Đắk Lắk cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số V825838 vào ngày 23/10/2000 vào sổ cấp Giấy CNQSDĐ số 379626 QSDĐ. Trên đất có 01 căn nhà gỗ khoảng 30m2, 01 căn nhà xây khoảng 30m2; 90 cây cà phê trồng năm năm 1984.

Do áp lực gia đình mà đặc biệt là từ mẹ già bà Nguyễn Thị N2 nên ông D đã ký vào Văn bản phân chia di sản thừa kế ngày 17/9/2012 và được Công chứng tại Phòng C1, tỉnh Đăk Lăk số 4650, quyền số 01/TP/CC-SCC/HĐGD, trong đó các ông/bà: Lê Thị N3; Lê Văn D; Lê Văn S; Lê Thị H2; Lê Thị K; Lê Thị H3; Lê Thị T đồng ý để cho ông Lê Văn H thừa kế toàn bộ quyền sử dụng đất này và sau đó ông H đã làm thủ tục đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất này. Mục đích là để ông H thờ tự, giỗ chạp cha, mẹ và hứa cắt một phần diện tích đất để làm nhà thờ chung sau này. Tuy nhiên sau khi được đứng tên trên giấy chứng nhận đất này thì ông H trở mặt, chửi đuổi ông D, không cho ông D vào nhà mà cũng không thực hiện việc cắt đất làm nhà thờ như đã cam kết.

Nay nguyên đơn bà P khởi kiện: Tuyên vô hiệu Văn bản phân chia di sản thừa kế được Công chứng tại Phòng C, tỉnh Đắk Lắk số 4650, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD ngày 07/9/2012 thì ông D thấy việc ký Văn bản phân chia thừa kế như trên là không hợp lệ vì đã bỏ qua quyền và lợi ích hợp pháp của bà Lê Thị P đồng thời cũng bị ông H lừa dối về mục đích đã cam kết nên ông D đồng ý với việc khởi kiện của bà P, đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà P.

Người đại diện theo ủy quyền cho ông S, bà H2, bà T, bà K, bà H3, bà N1 có bà Lê Thị N trình bày: Các ông bà trên đồng ý như lời trình bày của đại diện theo ủy quyền của bị đơn. Đề nghị Tòa án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Phòng C tỉnh Đắk Lắk – người đại diện ông Nguyễn Quốc S1 trình bày: Ngày 07/9/2012, Phòng C tỉnh Đắk Lắk có công chứng Văn bản phân chia di sản thừa kế số công chứng 4650, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD đối với di sản do ông Lê Văn L (L) để lại đối với tài sản là Quyền sử dụng đất số V 825838 do UBND huyện K cấp ngày 23/10/2000, thửa đất số 47, tờ bản đồ số 07, diện tích 1.061m2, vị trí thửa đất: xã E, huyện K, tỉnh Đắk Lắk.

Về thủ tục công chứng: Nội dung, hình thức, mục đích của Văn bản phân chia di sản thừa kế số công chứng 4650, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD đã được Phòng công chứng số 2 tỉnh Đắk Lắk công chứng đúng theo quy định của pháp luật, không trái đạo đức xã hội. Tại thời điểm công chứng các bên giao kết có mặt, có năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật và cung cấp đầy đủ các giấy tờ liên quan đến việc phân chia tài sản thừa kế, đã đồng ý toàn bộ nội dung trong hợp đồng và ký/điểm chỉ Hợp đồng trước mặt Công chứng viên. Do đó, Phòng công chứng số B tỉnh Đắk Lắk không đồng ý với nội dung khởi kiện của nguyên đơn, đề nghị Tòa án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại phiên tòa, Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Krông Pắc phát biểu ý kiến như sau:

Về tố tụng: Quá trình thu thập chứng cứ của vụ án từ khi thụ lý đến khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử: Thẩm phán đã giải quyết đúng trình tự của Bộ luật tố tụng dân sự. Tuy nhiên, Thẩm phán còn để vi phạm về thời hạn giải quyết vụ án này. Tại phiên tòa HĐXX, thư ký và nguyên đơn, bị đơn, người đại diện theo ủy quyển, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã chấp hành tốt các quy định của pháp luật.

- Về nội dung: Căn cứ khoản 5 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; Điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 217, Điều 227, Điều 228, khoản 2 Điều 244 Bộ luật tố tụng Dân sự; Điều 122, Điều 123, Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015; Điều 52, Điều 57 Luật công chứng năm 2014 đề nghị Hội đồng xét xử tuyên xử:

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Lê Thị P: Tuyên bố Văn bản phân chia di sản thừa kế được Công chứng tại Phòng C, tỉnh Đắk Lắk số 4650, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD ngày 07/9/2012 là vô hiệu.

Đình chỉ xét xử một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc chia di sản thừa kế của ông Lê Văn L (L) đối với thửa đất số 47, tờ bản đồ số 07, diện tích 1.061m2, thửa đất tại xã E, huyện K, tỉnh Đắk Lắk theo quy định của pháp luật.