Bản án 335/2026/DS-PT — Tranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây hàng năm, nuôi trồng thủy sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo nguyên đơn bà Đỗ Kiều T trình bày: Vào ngày 05/11/2015, bà được ông nội bà là cụ Đỗ Tấn T3 lập di chúc phân chia tài sản là quyền sử dụng đất cho bà với diện tích 11.000m2 loại đất trồng lúa và toàn bộ diện tích đất ở và đất vườn còn lại trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cụ T3 đứng tên. Phần đất tọa lạc tại ấp C, xã H, thành phố C, tỉnh Cà Mau theo tờ bản đồ số 9, thuộc thửa đất số 268, 267, 318 theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số A342368 do Ủy ban nhân dân thị xã C cấp ngày 06/4/1991 và được ghi nhận lại chủ sử dụng mới ngày 21/01/2013. Nay, ông nội bà là cụ Đỗ Tấn T3 đã chết và di chúc đã có hiệu lực pháp luật, hiện tại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và phần đất thực tế do cha bà ông Đỗ Hòa Ú đang quản lý và sử dụng. Bà có đến gặp cha bà để yêu cầu giao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để bà lập thủ tục tách quyền sử dụng đất nhưng ông Đỗ Hòa Ú không đồng ý giao. Nay, bà làm đơn khởi kiện yêu cầu phân chia di sản thừa kế của ông nội bà để lại theo di chúc. Hiện phần di sản thừa kế này ông Đỗ Hòa Ú đang quản lý và sử dụng.

Bà yêu cầu ông Đỗ Hòa Ú phải giao lại cho bà 02 phần đất:

+ Phần đất vuông diện tích đo đạc thực tế 10.721,3m2 có các hướng tiếp giáp: Hướng Đông giáp Đỗ Hòa T1; hướng Tây giáp Đỗ Hòa Ú; hướng Nam giáp Kênh T, hướng Bắc giáp Trần Hồng N3. Trên phần đất có 01 chòi vuông và 01 cống xổ được cụ T3 xây dựng.

+ Phần đất ở và cây lâu năm có diện tích theo đo đạc thực tế 3255,01m2 có các hướng tiếp giáp: Hướng Đông giáp Sông C; hướng Tây giáp Đỗ Hòa Ú; hướng Nam giáp Trịnh Văn L1, hướng Bắc giáp Đỗ Hòa T1. Trên phần đất có 01 khu nhà mồ được bà Đỗ Thị Thu H và ông Đỗ Hòa T1 xây dựng; 01 căn nhà cụ T3 xây dựng, sau này ông Ú sửa lại; 01 cống xổ được cụ T3 xây dựng và cây trồng trên đất cụ T3 và ông Ú trồng.

Bà đồng ý giao lại phần đất theo diện tích căn nhà trên đất đã được đo đạc theo bản vẽ hiện trạng của Công ty TNHH MTV T4 cho ông Đỗ Hòa Ú (hiện ông Ú đang quản lý, sử dụng căn nhà). Tại phiên toà phúc thẩm, bà T đồng ý để diện tích đất khu mộ và lối đi vào khu mộ thuộc quyền sở hữu chung của các đồng thừa kế của những người chết chôn trên khu mộ.

Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày: Yêu cầu chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Theo bị đơn ông Đỗ Hòa Ú trình bày: Theo bà T yêu cầu chia thừa kế quyền sử dụng đất do cha ông cụ Đỗ Tấn T3 để lại, ông không đồng ý phân chia. Vì từ trước đến khi cha mẹ ông qua đời, ông sống với cha mẹ ông từ nhỏ đến lớn.

Trên phần đất bà T yêu cầu ông giao lại theo di chúc có 01 khu nhà mồ khi cụ T3 còn sống thuê ông T1 và còn ông T1 xây dựng; 01 căn nhà, 01 cống xổ vuông, 01 căn chòi và các cây trồng trên đất ông với vợ xây dựng.

Người bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của bị đơn trình bày: Di chúc của cụ T3 không hợp pháp, nên đề nghị không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; đồng thời, diện tích đất giao cho bà T sử dụng có khu mộ của cụ T3, cụ B là ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các con của cụ T3 và cụ B.

Theo người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đỗ Thị Thu H trình bày: Đối với di chúc cha bà cụ Đỗ Tấn T3 lập vào năm 2015 tại Phòng Công chứng. Bà xác định di chúc hợp pháp vì khi cha bà lập di chúc vẫn còn minh mẫn, sáng suốt. Khi cha bà thực hiện di chúc tại Phòng Công chứng, bà với anh ruột Đỗ Hòa T1 biết rõ vụ việc. Việc bà T khởi kiện yêu cầu ông Ú giao lại đất theo di chúc là có cơ sở. Đối với tranh chấp giữa bà T với ông Ú bà không có yêu cầu hoặc ý kiến gì khác đối với nội dung vụ án. Phần nhà mồ do bà với ông T1 xây dựng vào năm nào bà không nhớ.

Theo người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đỗ Thị H1 trình bày: Bà biết việc cha ruột bà cụ Đỗ Tấn T3 có để lại 02 phần đất cho cháu bà là Đỗ Kiều T gồm có phần đất vườn và phần đất vuông. Việc cho các phần đất trên, cha bà có nói bằng lời nói với bà và khi lập di chúc cha bà còn minh mẫn. Hiện 02 phần đất ông Ú đang quản lý và bà yêu cầu thực hiện theo di chúc cha bà lập. Ngoài ra, bà không có ý kiến hoặc yêu cầu đối với nội dung vụ án.

Theo người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đỗ Thị Đ trình bày: Bà biết việc cha ruột bà cụ Đỗ Tấn T3 có để lại 02 phần đất cho cháu bà là Đỗ Kiều T, gồm: Phần đất vườn và phần đất vuông. Việc cho các phần đất trên, cha bà có nói bằng lời nói với bà và khi lập di chúc cha bà còn minh mẫn. Hiện 02 phần đất ông Ú đang quản lý. Bà không có ý kiến hoặc yêu cầu đối với yêu cầu của bà T.

Trên phần đất bà T yêu cầu có 01 khu nhà mồ được bà Đỗ Thị Thu H và ông Đỗ Hòa T1 xây dựng vào năm nào bà không nhớ; 01 căn nhà cụ T3 xây dựng, sau này ông Ú ở, ông Ú có sửa lại; 01 cống xổ được cụ T3 xây dựng và cây trồng trên đất cụ T3 và ông Ú trồng.

Theo người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đỗ Thị Thu V trình bày: Việc cụ Đỗ Tấn T3 lập di chúc cho đất bà Đỗ Kiều T bà không biết. Theo bà phần đất của cha bà cụ Đỗ Tấn T3 và cụ Trần Thị B (chết năm 2012), khi còn sống quản lý canh tác cùng với ông Đỗ Hòa Ú, nay cha mẹ bà mất, do ông Ú sống với cha mẹ từ nhỏ đến khi cha mẹ mất ông Ú quản lý canh tác phần đất đến nay, nên bà đồng ý giao cho ông Ú quản lý canh tác phần đất cha mẹ để lại. Bà không yêu cầu chia thừa kế phần đất cha mẹ bà để lại.

Theo người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đỗ Thị H2, bà Đỗ Thị T2, bà Đỗ Thị N1, bà Đỗ Thị O, bà Đỗ Ngọc H3, ông Đỗ Hòa T1, ông Đỗ Văn K và ông Đỗ Hoàng V1 trình bày: Các phần đất bà T được hưởng theo di chúc các ông bà xác định không yêu cầu chia thừa kế di sản là quyền sử dụng đất của cụ Đỗ Tấn T3 để lại.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số: 240/2025/DS-ST ngày 31 tháng 10 năm 2025 của Tòa án nhân dân khu vực 1 – Cà Mau:

Tuyên xử:

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Đỗ Kiều T.

1. Buộc ông Đỗ Hòa Ú, bà Nguyễn Thị Bé N2, ông Đỗ Hoàng L, anh Đỗ Văn K2 giao cho bà Đỗ Kiều T phần đất cấy lúa (nuôi thủy sản) có diện tích 10721,3m2 và 01 cống xổ, 01 căn nhà gỗ tọa lạc tại khóm C, phường H, tỉnh Cà Mau, phần đất được giới hạn bởi các mốc M2M3M4M5.

Phần đất ở và đất lập vườn diện tích 2.929,3m2 toạ lạc tại khóm C, phường H, tỉnh Cà Mau, phần đất được giới hạn bởi các mốc M1M7M6M5M4M3N13N11N10N9N8N7N6N5N4N3N2N1.

2. Giao cho ông Đỗ Hòa Ú căn nhà và phần đất ở có diện tích 325,8m2 toạ lạc tại ấp C, phường H, tỉnh Cà Mau, giới hạn bởi các điểm N1N2N3N4N5N6N7N8N9N10N11N13M3N1.

(Kèm theo bản vẽ hiện trạng ngày 27/6/2024 của Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên T4).

Các đương sự liên hệ cơ quan chuyên môn về quản lý đất đai để lập thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất theo quy định.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn tuyên về chi phí tố tụng, lãi suất chậm trả, án phí, và quyền kháng cáo của đương sự.

Ngày 12/11/2025, bị đơn ông Đỗ Hòa Ú kháng cáo yêu cầu sửa án sơ thẩm: Ông T3 chết còn nợ ông 8 lượng vàng 24K, yêu cầu bán di sản để trả cho ông số vàng này; chia cho ông phần di sản còn lại, vì ông sống chung, nuôi dưỡng cha mẹ khi già yếu và là người làm ra của cải, các anh chị em khác đã được chia đất hết chỉ có ông là chưa được chia.

Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn ông Đỗ Hòa Ú rút một phần kháng cáo về việc yêu cầu trả 8 lượng vàng 24K của cụ T3 nợ.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Cà Mau tham gia phiên toà phát biểu:

- Về thủ tục tố tụng: Việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán trong quá trình giải quyết vụ án; của Hội đồng xét xử và những người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng tại phiên tòa đúng quy định pháp luật.

- Về nội dung: Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông Đỗ Hòa Ú; ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn về việc chừa diện tích khu mộ và lối đi vào khu mộ thuộc quyền sử dụng chung của các đồng thừa kế; áp dụng khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, sửa một phần Bản án dân sự sơ thẩm số 240/2025/DS-ST ngày 31 tháng 10 năm 2025 của Tòa án nhân dân Khu vực 1 – Cà Mau theo hướng trên. Các đương sự phải chịu án phí theo quy định.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu toàn bộ các tài liệu, chứng cứ có lưu trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, nghe ý kiến tranh luận của đương sự và ý kiến phát biểu của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Cà Mau, sau khi thảo luận, nghị án, Hội đồng xét xử nhận định:

Bà Đỗ Kiều T yêu cầu ông Đỗ Hòa Ú trả lại hai phần đất, cụ thể:

Phần đất vuông diện tích đo đạc thực tế 10.721,3m2 có các hướng tiếp giáp: Hướng Đông giáp Đỗ Hòa T1; hướng Tây giáp Đỗ Hòa Ú; hướng Nam giáp Kênh T, hướng Bắc giáp Trần Hồng N3. Trên phần đất có 01 chòi vuông (căn nhà gỗ) và 01 cống xổ được cụ T3 xây dựng.

Phần đất ở và cây lâu năm có diện tích theo đo đạc thực tế 3255,01m2 có các hướng tiếp giáp: Hướng Đông giáp Sông C; hướng Tây giáp Đỗ Hòa Ú; hướng Nam giáp Trịnh Văn L1, hướng Bắc giáp Đỗ Hòa T1. Trên phần đất có 01 khu nhà mồ được bà Đỗ Thị Thu H và ông Đỗ Hòa T1 xây dựng; 01 cống xổ được cụ T3 xây dựng và cây trồng trên đất cụ T3 và ông Ú trồng.

Xét các bên đều thống nhất với nhau về di sản và hàng thừa kế của cụ T3, cụ B. Cụ thể: Trong quá trình chung sống, cụ T3 và cụ B có 08 người con là Bà Đỗ Thị Thu V, bà Đỗ Thị Đ, ông Đỗ Hòa T1, bà Đỗ Thị Thu D, bà Đỗ Thị Thu H, bà Đỗ Thị H1, ông Đỗ Văn Ú1 (Đỗ Hòa Ú), ông Đỗ Hòa H4 (ông H4 chết vào năm 1996). Đến ngày 30/7/2012, ngoài người thừa kế thế vị của ông H4 (ông H4 đã chết năm 1996) và bà Đỗ Thị Đ thì những người con còn lại đều thống nhất ký tên giao toàn bộ di sản của cụ B cho cụ T3 toàn quyền quyết định (bút lục 349-350). Trong quá trình Tòa án giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, bà Đ cùng các đồng thừa kế của ông H4 đều thừa nhận có biết sự việc các con cụ T3 cùng giao di sản của cụ B lại cho cụ T3 và đồng ý với di chúc của cụ T3 (bút lục 137-138; 139A-139; 140-141; 142-143; 144-145146-147; 148-149). Ông Võ Văn K3 và ông Võ Hoàng V2 (con của ông H4), bà V, bà Đ, bà D, bà H, bà H1 tại phiên toà phúc thẩm cũng không có ý kiến hay yêu cầu gì.

Như vậy, Văn bản thỏa thuận trên có ý chí của chính ông Ú và mặc dù bà Đ với các con ông H4 không ký tên nhưng họ không phản đối, nay cũng đồng ý giao toàn quyền phần đất tranh chấp cho bà T. Do đó, Hội đồng xét xử có cơ sở xác định Văn bản thỏa thuận trên được lập đúng với ý chí của các bên và thể hiện được sự tự nguyện của các con cụ T3. Do đó, có căn cứ xác định di sản trong di chúc là của cụ T3.

Bà Đỗ Kiều T được nhận tài sản căn nhà có giá trị 582.805.900 đồng; 10721,3m2 đất NTS x 120.412 đồng/m2 = 1.290.973.175 đồng; 2.945,3m2 x 227.596 đồng/m2 = 670.338.498 đồng. Tổng giá trị tài sản của bà T là 2.544.117.573 đồng. Nên bà T phải chịu án phí sơ thẩm 82.882.351 đồng, theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 24, khoản 2 Điều 26, điểm a khoản 7 Điều 27 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Ông Đỗ Hòa Ú được nhận tài sản nhà + đất giá trị 656.956.600 đồng, nên phải chịu án phí số tiền 30.278.264 đồng, theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 24, khoản 2 Điều 26, điểm a khoản 7 Điều 27 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Căn cứ vào khoản 5 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, khoản 1 Điều 39, khoản 1 Điều 147, khoản 1 Điều 148, khoản 1 Điều 157, khoản 2 Điều 227, Điều 228, Điều 271 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Điều 646, 649, 650, 652, 653 và Điều 657 của Bộ luật Dân sự năm 2005; Điều 167 của Luật Đất đai năm 2013; điểm b, c khoản 1 Điều 24, khoản 2 Điều 26, điểm a khoản 7 Điều 27, khoản 1 Điều 29 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Không chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông Đỗ Hòa Ú.

Ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn bà Đỗ Kiều T về việc giành diện tích đất khu mộ và lối đi vào khu mộ thuộc quyền sử dụng chung của hàng thừa kế thứ nhất của những người chết chôn trên đất.

Sửa một phần Bản án dân sự sơ thẩm số 240/2025/DS-ST ngày 31 tháng 10 năm 2025 của Tòa án nhân dân Khu vực 1 – Cà Mau.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Đỗ Kiều T.

1.1. Buộc ông Đỗ Hòa Ú, bà Nguyễn Thị Bé N2, ông Đỗ Hoàng L, anh Đỗ Văn K2 giao cho bà Đỗ Kiều T phần đất cấy lúa (nuôi thủy sản) có diện tích 10721,3m2 và 01 cống xổ, 01 căn nhà gỗ (chòi vuông) tọa lạc tại khóm C, phường H, tỉnh Cà Mau, phần đất được giới hạn bởi các mốc M2M3M4M5.

Phần đất ở và đất lập vườn (ONT + CLN) diện tích 2.945,3m2 toạ lạc tại khóm C, phường H, tỉnh Cà Mau, phần đất được giới hạn bởi các mốc M3M2M8N16N17N18M7M6M5M4N13N11N10N9N8N7N6N5N4N3N2N1.

1.2. Giao cho ông Đỗ Hòa Ú căn nhà và phần đất ở và đất lập vườn (ONT + CLN) có diện tích 325,8m2 toạ lạc tại ấp C, phường H, tỉnh Cà Mau, giới hạn bởi các điểm N1N2N3N4N5N6N7N8N9N10N11N13M3M4.

1.3. Ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn bà Đỗ Kiều T, giao diện tích đất 159,1m2 làm khu mộ và lối đi vào khu mộ cho hàng thừa kế của những người chết chôn trên đất được quyền sử dụng chung, đất toạ lạc tại ấp C, phường H, tỉnh Cà Mau, giới hạn bởi các điểm M1M2M8N16N17N18N15M1.

(Kèm theo bản vẽ hiện trạng ngày 27/6/2024 và bản vẽ mặt bằng hiện trạng (điều chỉnh lần 2) ngày 22/4/2026 của Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên T4)

2. Các đương sự được giao đất được quyền liên hệ cơ quan chuyên môn về quản lý đất đai để lập thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất theo quy định.

3. Về chi phí tố tụng:

Bà Đỗ Kiều T phải chịu số tiền 42.652.800 đồng (Bốn mươi hai triệu sáu trăm năm mươi hai nghìn tám trăm đồng). Ông Đỗ Hòa Ú phải chịu số tiền 14.536.200 đồng (Mười bốn triệu năm trăm ba mươi sáu nghìn hai trăm đồng). Bà T đã nộp và được đối chiếu thanh toán xong 57.189.000 đồng (Năm mươi bảy triệu một trăm tám mươi chín nghìn đồng). Ông Ú có trách nhiệm nộp lại số tiền 14.536.200 đồng (Mười bốn triệu năm trăm ba mươi sáu nghìn hai trăm đồng) để hoàn lại cho bà T.

Kể từ ngày người được thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án, nếu người phải thi hành án không thi hành xong khoản tiền nêu trên thì phải chịu thêm khoản lãi phát sinh theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 tương ứng với số tiền và thời gian chậm thi hành.

4. Về án phí dân sự:

4.1. Án phí sơ thẩm:

Bà Đỗ Kiều T phải chịu số tiền 82.882.351 đồng (Tám mươi hai triệu tám trăm tám mươi hai nghìn ba trăm năm mươi một đồng), nhưng được trừ vào số tiền tạm ứng bà T đã nộp 20.724.000 đồng (Hai mươi triệu bảy trăm hai mươi bốn nghìn đồng) theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí số 0008525 ngày 23/10/2023 của Chi Cục Thi hành án dân sự thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau (cũ). Bà T còn phải nộp tiếp số tiền 62.158.351 đồng (Sáu mươi hai triệu một trăm năm mươi tám nghìn ba trăm năm mươi một đồng).

Ông Đỗ Hòa Ú phải chịu 30.278.264 đồng (Ba mươi triệu hai trăm bảy mươi tám nghìn hai trăm sáu mươi bốn đồng) (chưa nộp).

4.2. Án phí phúc thẩm: Ông Đỗ Hòa Ú phải chịu 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng), ông Ú đã dự nộp 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) theo biên lai thu số 0004732 ngày 17/11/2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Cà Mau được chuyển thu án phí.

5. Về hướng dẫn thi hành án dân sự: Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.