Bản án 33 — Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về tố tụng: Ông Dương C có đơn khởi kiện bà Đinh Thị N, vì cho rằng bà C chiếm dụng đất lâm nghiệp của ông để trồng keo, vụ việc đã được UBND xã Y nhiều lần hòa giải nhưng không thành, nên ông C khởi kiện tại tòa án. Đây là tranh chấp phát sinh từ quan hệ tranh chấp về QSDĐ nên thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án. Bị đơn có hộ khẩu thường trú tại xã Y, huyện Hoài Ân nên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Hoài Ân.

[2] Xét nguồn gốc thửa đất: Ông C và bà C đều công nhận thửa đất đó là do cha của bà C tự khai hoang, sau khi chết thì bà C sử dụng, nhưng cả cha bà C và bà C đều chưa được nhà nước giao QSDĐ. Nhưng do đất sình lầy, bạt màu nên bỏ hoang, đến năm 1987 thì cho ông C sử dụng. Đến năm 2001 ông C được UBND huyện Hoài Ân cấp giấy chứng nhận QSDĐ, vào sổ cấp giấy chứng nhận số 00878/QSDĐ ngày 15/8/2001; thửa đất có tục danh Gò Da tại thôn X, xã Y, huyện Hoài Ân, diện tích 1.870m2, sử dụng với mục đích trồng cây lâm nghiệp. Ông C sử dụng diện tích đất này từ năm 1987, thời gian đầu ông trồng lúa, hoa màu nhưng không hiệu quả, đồng thời là đất lâm nghiệp nên chính quyền không cho ông trồng lúa; sau khi được giao quyền thì ông trồng keo; từ khi ông sử dụng đến năm 2019 thì không có tranh chấp gì; diện tích đất đã được nhà nước giao QSD; nên thửa đất đó thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ông Dương C. Đến năm 2019 ông khai thác keo bán thì bà C đến tranh chấp, ông khởi kiện cho rằng bà C chiếm dụng đất của ông, ông yêu cầu bà C phải trả lại đất cho ông là có cơ sở để xem xét.

[3] Đối với yêu cầu của bà C và ông T:

[3.1] Vợ chồng bà C cho rằng năm 1987 do sản xuất không hiệu quả, không có nhân lực, sức kéo; thấy gia đình ông C đông con có điều kiện sản xuất, nên cho ông C tạm sử dụng, khi nào cần thì ông C phải trả lại. Căn cứ vào tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ, HĐXX thấy rằng thửa đất này có địa hình nằm cuối hố nước nên bị ngập trũng, sình lầy, thời gian trước bà C sử dụng chỉ trồng lúa nhưng không hiệu quả, vì đây là vùng đất phèn, chuột bọ phá hoại không sản xuất được nên bà C bỏ hoang, ông C là người có đất rẫy gần đó nên bà C đồng ý để cho ông C sử dụng từ năm 1987. Quá trình sử dụng ông C đã cải tạo, san lấp; sau này do có nhiều hộ trồng keo phía trên nên mạch nước ngày càng giảm, không còn sình lầy nên ông C trồng keo. Thửa đất đó ông C sử dụng liên tục, ổng định, bà C không có tranh chấp, nên năm 2001 UBND huyện Hoài Ân cấp giấy chứng nhận QSDĐ cho ông C, từ đó đến nay ông C trồng keo nguyên liệu giấy, nên việc sử dụng đất của ông C là đúng mục đích, sử dụng ổn định, lâu dài (trên 30 năm) và đã được nhà nước công nhận QSDĐ cho ông C là hợp pháp. Nên việc bà C và ông T cho rằng thửa đất đó thuộc QSD của vợ chồng ông, bà là không có cơ sở để chấp nhận.

[3.2] Về trình bày của UBND xã Y: Năm 2019 khi xảy ra tranh chấp, chính quyền thôn X đã mời hai bên đến trụ sở hòa giải, yêu cầu các bên không được trồng cây trên đất tranh chấp, nhưng sau đó bà C vẫn mang cây đến trồng; ông C báo cáo, cán bộ xã Y và kiểm lâm địa bàn có đến hiện trường lập biên bản, xác định bà C đã trồng trên đất của ông C 250 cây keo; thửa đất bà C trồng keo trùng với diện tích đất đã giao quyền cho ông C; yêu cầu bà C dừng việc trồng keo, nhưng sau đó bà C vẫn trồng trên toàn bộ diện tích đất của ông C. Xét đây là việc bà C đã biết đất đã giao quyền cho ông C, nhưng vẫn cố ý trồng keo là hành vi chiếm dụng trái phép đất của ông C; địa phương xã Y vẫn thừa nhận việc giao đất cho ông Dương C là đúng quy định của pháp luật. Nên cần buột bà C phải giao trả lại diện tích đất cho ông C là đúng pháp luật.

[4] Về diện tích đất tranh chấp: Sau khi tòa án đến xem xét thẩm định tại chỗ, cơ quan chuyên môn đã đo đạt, vẽ sơ đồ hiện trạng thửa đất, thì thực tế bà C trồng trên diện tích là 2.019m2; diện tích đất được giao quyền là 1.870m2. Theo ông C thì do thửa đất phía dưới lúc trước không trồng cây được nên không có trong diện tích giao quyền cho ông, nhưng đến thời điểm bà C chiếm dụng đất của ông trồng thì bà C trồng lấn chiếm thêm diện tích này nên diện tích thực tế dư so với diện tích đất của ông; đối với UBND xã Y thì cho rằng diện tích đất thừa chưa giao quyền là do biến động trong quá trình đo đạt, nay địa phương không có ý kiến gì về diện tích này, nếu sau này ông C có nhu cầu sử dụng thì phải làm thủ tục để địa phương xem xét đề nghị ngành chức năng giao quyền cho ông C. Nay ông C chỉ yêu cầu bà C phải giao lại cho ông diện tích đất theo giấy chứng nhận là 1.870m2, còn diện tích đất ngoài giấy chứng nhận sau này ông sẽ làm thủ tục để xin được điều chỉnh lại giấy chứng nhận. Đối với số cây bà C trồng thì ông thống nhất hổ trợ khoản tiền bà C chi phí trồng keo theo giá trị mà Hội đồng định giá đã định giá là 19.432.000đ. Do vậỵ chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, công nhận QSDĐ của ông Dương C đối với thửa đất đã được UBND huyện Hoài Ân giao quyền cho ông C, với diện tích là 1.870m2; ông C phải giao cho bà C số tiền 19.432.000đ về khoản tiền bà C đã đầu tư trồng keo.

[5] Về chi phí thẩm định: Chi phí thẩm định, định giá 4.500.000đ, ông Dương C đã nộp tạm ứng (chi phí xong), bà Dinh Thị Ngát phải trả lại cho ông Dương C 4.500.000đ.

[6] Xét đề nghị của đại diện VKSND huyện Hoài Ân chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, đề nghị HĐXX buộc bà Đinh Thị N phải giao lại cho ông Dương C diện tích đất đã chiếm dụng, theo diện tích giấy chứng nhận QSDĐ UBND huyện Hoài Ân đã cấp cho ông Dương C; ông Dương Chinh phải hoàn trả lại giá trị đầu tư trồng cho bà C. Đề nghị của dại diện VKS phù hợp với nhận định của tòa án, nên cần chấp nhận.

[7] Veà aùn phí: Bà Đinh Thị N phaûi chòu aùn phí theo qui ñònh taïi Nghị quyết soá 326/2016/UBTVQH14 cuûa Ủy ban thöôøng vuï Quoác hoäi.