Bản án 32/2026/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

[1] Về thủ tục tố tụng: Phiên tòa được triệu tập hợp lệ lần thứ nhất, có người tham gia tố tụng vắng mặt nhưng đã có người đại diện hợp pháp có mặt hoặc có đề nghị xét xử vắng mặt. Căn cứ Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án vắng mặt những người này.

[2] Tại phiên tòa, người kháng cáo thay đổi nội dung kháng cáo từ yêu cầu sửa Bản án sơ thẩm sang yêu cầu hủy Bản án sơ thẩm. Việc thay đổi này cũng chính là yêu cầu của kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nên được xem xét, giải quyết theo pháp luật tố tụng dân sự.

[3] Xét kháng cáo, kháng nghị, thấy rằng:

[4] Đối với thửa đất số 467: Các nguyên đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế 215,5m2 đất ở tại thửa đất số 467. Qua Trích đo xác minh khu đất tranh chấp số 09A-2025, Văn bản số 12/CV ngày 10-3-2026 của đơn vị đo đạc và lời khai của nguyên đơn, bị đơn xác định rõ: Diện tích 215,5m2 đất tại thửa đất số 467 bao gồm: Thửa tạm 467.1 diện tích 201,0m2 có vị trí đỉnh thửa A2, A3, A4, A5, B4, B5, A8, A9, A10, A11, A12, A13, A14; thửa tạm 467.2 diện tích 12,5m2 có vị trí đỉnh thửa A5, A6, A7, A8, B5, B4; thửa tạm 467.3 diện tích 2,0m2 có vị trí đỉnh thửa A1, A2, N1, A14. Thực tế bị đơn chỉ quản lý, sử dụng thửa tạm 467.1 diện tích 201,0m2; thửa tạm 467.2 hiện trạng là đường ngõ đi chung của các hộ gia đình phía trong ngoài phần tường xây dựng; thửa tạm 467.3 hiện trạng là rãnh nước nằm ngoài phần tường xây dựng. Tại Trích đo xác minh khu đất tranh chấp số 09A-2025, đơn vị đo đạc đã lập trên cơ sở ranh giới hiện trạng quản lý do đương sự trong vụ án xác định. Vị trí điểm đo (điểm mia) đo trực tiếp thuộc vị trí các thửa đất 466, 467, 515 gồm các điểm: A2, A4, B4, B5, A8, A9, A11, A13, B2, B3, B1, A14, các điểm còn lại trên trích đo là các điểm giao cắt giữa ranh giới thửa đất được đo trực tiếp với ranh giới theo Bản đồ địa chính và ranh giới phục dựng GCNQSDĐ đối với thửa đất số 467. Như vậy, qua đo đạc có phần diện tích đất tại thửa đất số 466, 515 nguyên đơn không yêu cầu giải quyết nhưng chưa hỏi làm rõ nội dung này; chưa nhận định và đình chỉ giải quyết đối với diện tích tại thửa đất số 466, 515 và tài sản trên đó. Điều này còn liên quan đến chi phí tố tụng mà nguyên đơn phải chịu đối với việc rút yêu cầu nhưng chưa được cấp sơ thẩm xem xét, giải quyết. Đối với diện tích đất ở thửa tạm 467.2 và 467.3 chưa được đo đạc trên thực địa, bị đơn cũng không quản lý, sử dụng mà người khác đang quản lý, sử dụng nhưng chưa đưa họ vào tham gia tố tụng là xác định thiếu người tham gia tố tụng vi phạm khoản 4 Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự mà đã giải quyết tuyên cho phía bị đơn được quyền quản lý, sử dụng toàn bộ 215,5m2 đất tại thửa đất số 467 là không đúng quy định của pháp luật.

[5] Đối với thửa đất số 363: Các nguyên đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế 274,9m2 đất CLN tại thửa đất số 363. Qua Trích đo xác minh khu đất tranh chấp số 09B-2025, Văn bản số 12/CV ngày 10-3-2026 của đơn vị đo đạc và lời khai của nguyên đơn, bị đơn xác định rõ: Diện tích 274,9m2 tại thửa đất số 363 bao gồm: Thửa tạm 363.1 diện tích 210,5m2 có vị trí đỉnh thửa A2, A3, A4, A5, A6; thửa tạm 363.2 diện tích 3,7m2 có vị trí đỉnh thửa A3, A4, B1; thửa tạm 363.3 diện tích 60,7m2 có vị trí đỉnh thửa A4, A5, A6, B3, B2. Thực tế toàn bộ thửa đất số 363 phía bị đơn đã chuyển nhượng cho bà Phạm Thị N và không quản lý sử dụng thửa đất này từ năm 2020; ranh giới thửa tạm 363.2 và 363.3 chưa xác định được người đang quản lý, sử dụng các phần đất đó. Tại Trích đo xác minh khu đất tranh chấp số 09B-2025, đơn vị đo đạc đã lập trên cơ sở ranh giới hiện trạng quản lý do đương sự trong vụ án xác định đối với vị trí các thửa đất 335, 363. Vị trí điểm đo (điểm mia) đo trực tiếp gồm: A1, A3, A4, A5, A7 các điểm còn lại trên trích đo là các điểm giao cắt giữa ranh giới thửa đất được đo trực tiếp với ranh giới theo Bản đồ địa chính (đoạn từ A1 đến A3 do ranh giới sử dụng gần trùng với ranh giới mương nước hiện trạng nên đương sự yêu cầu lấy trùng ranh giới thửa đất với mương). Như vậy, qua đo đạc có phần diện tích tại thửa đất số 335 nguyên đơn không yêu cầu giải quyết nhưng chưa hỏi làm rõ nội dung này; chưa nhận định và đình chỉ giải quyết đối với diện tích đất tại thửa đất số 335 và tài sản trên đó. Điều này còn liên quan đến chi phí tố tụng mà nguyên đơn phải chịu đối với việc rút yêu cầu nhưng chưa được cấp sơ thẩm xem xét, giải quyết. Đối với diện tích đất tại thửa tạm 363.2 và 363.3 chưa được đo đạc trên thực địa, bị đơn và bà Phạm Thị N cũng không quản lý, sử dụng mà có phần đất người khác đang quản lý, sử dụng nhưng chưa đưa họ vào tham gia tố tụng là xác định thiếu người tham gia tố tụng vi phạm khoản 4 Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự là không đúng quy định của pháp luật.

[6] Đối với thửa đất số 380: Các nguyên đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế 650,4m2 đất CLN tại thửa đất số 380. Qua Trích đo xác minh khu đất tranh chấp số 09B-2025, Văn bản số 12/CV ngày 10-3-2026 của đơn vị đo đạc và lời khai của nguyên đơn, bị đơn xác định rõ: Diện tích 650,4m2 tại thửa đất số 380 bao gồm: Thửa tạm 380.1 diện tích 620,5m2 có vị trí đỉnh thửa B4, B5, A11, A12, A14, A15, A16, B9, B10; thửa tạm 380.2 diện tích 15,8m2 có vị trí đỉnh thửa A11, A12, B7, B6; thửa tạm 380.3 diện tích 14,1m2 có vị trí đỉnh thửa A14, A15, A16, B8. Thực tế bị đơn chỉ quản lý, sử dụng thửa tạm 380.1 diện tích 620,50m2; thửa tạm 380.2 nằm ngoài tường xây dựng và phần đất này trước đây bị đơn đã giải quyết tranh chấp với người khác (ông Phạm Văn X) xác định không thuộc quyền quản lý, sử dụng của bị đơn; thửa tạm 380.3 ngoài phần tường xây dựng đang do người khác quản lý, sử dụng. Tại Trích đo xác minh khu đất tranh chấp số 09B-2025, đơn vị đo đạc đã lập trên cơ sở ranh giới hiện trạng quản lý do đương sự trong vụ án xác định đối với vị trí các thửa đất 335, 363, 364, 379, 402, 515. Vị trí điểm đo (điểm mia) đo trực tiếp gồm A8, A9, A10, A13, A14, A15, A18, A19, A20, A21; các điểm còn lại trên trích đo là các điểm giao cắt giữa ranh giới thửa đất được đo trực tiếp với ranh giới theo Bản đồ địa chính. Như vậy, qua đo đạc có phần diện tích đất tại thửa đất số 515, 364, 379, 402 nguyên đơn không yêu cầu giải quyết nhưng chưa hỏi làm rõ nội dung này; chưa nhận định và đình chỉ giải quyết đối với diện tích đất tại thửa đất số 515, 364, 379, 402 và tài sản trên đó. Điều này còn liên quan đến chi phí tố tụng mà nguyên đơn phải chịu đối với việc rút yêu cầu nhưng chưa được cấp sơ thẩm xem xét, giải quyết. Đối với diện tích đất ở thửa tạm 380.2 và 380.3 chưa được đo đạc trên thực địa, bị đơn cũng không quản lý, sử dụng mà người khác đang quản lý, sử dụng nhưng chưa đưa họ vào tham gia tố tụng là xác định thiếu người tham gia tố tụng vi phạm khoản 4 Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự mà đã giải quyết tuyên cho phía bị đơn được quyền quản lý, sử dụng toàn bộ 650,4m2 đất tại thửa đất số 380 là không đúng quy định của pháp luật.

[7] Đối với tài sản hiện có trên thửa đất số 467, Tòa án cấp sơ thẩm xác định toàn bộ số tiền 69.000.000đồng là di sản thừa kế của ông Nông Văn T và bà Hoàng Thị D là không phù hợp bởi đây là giá trị tài sản vào thời điểm xây dựng nhà năm 2005. Trong số tiền này có 20.000.000đồng là do Công an tỉnh Lạng Sơn ủng hộ xây nhà tình nghĩa; ông Nông Văn P góp 5.000.000đồng, còn lại 44.000.000đồng do ông Nông Văn H bỏ ra. Ngôi nhà này và các công trình khác trên đất đã được bị đơn sửa chữa, cải tạo năm 2021 nhưng chưa được bóc tách theo quy định, ảnh hưởng đến quyền lợi của người tạo lập tài sản trên đất. Mặt khác, trong các công trình bị đơn sửa chữa, cải tạo có việc Công an huyện T, tỉnh Lạng Sơn ủng hộ xây dựng nhà vệ sinh cũng chưa được thu thập tài liệu, xác minh làm rõ vấn đề này.

[8] Đối với việc Tòa án đã từng giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất tại thửa đất số 380: Căn cứ Hồ sơ vụ án dân sự thụ lý số 05/2018/TLST-DS ngày 01-3-2028 về việc Tranh chấp quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn ông Nông Văn T và bị đơn ông Nông Văn H, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nông Văn P, ông Nông Văn Đ, bà Phạm Thị V, chị Nông Lan C, chị Nông Lan T trong đó đặc biệt là Biên bản hòa hòa giải ngày 21-5-2018 thể hiện: Các đương sự đã thống nhất được phương án giải quyết toàn bộ vụ án đối với thửa đất tranh chấp số 380 cụ thể như sau: Toàn bộ thửa đất số 380 có diện tích 650,4m2 đất CLN là tài sản chỉ của ông Nông Văn T và bà Hoàng Thị D. Do bà Hoàng Thị D đã chết nên thống nhất phân chia di sản bà Hoàng Thị D để lại. Ông Nông Văn T được quyền quản lý, sử dụng ½ diện tích 650,4m2 là 325,2m2; diện tích còn lại 325,2m2 chia cho 07 người thừa kế theo pháp luật của bà Hoàng Thị D, mỗi người được hưởng là 46,45m2. Ông Nông Văn H sẽ tạm thời quản lý, sử dụng đối với 185,8m2 đất đối với phần ông Nông Văn H được hưởng cùng với phần bà Nông Thị T, ông Nông Quốc P, ông Nông Văn C1 được hưởng và có trách nhiệm thanh toán 13.200.000đồng tiền san ủi mặt bằng cho ông Nông Văn Đ. Phần diện tích còn lại của thửa đất 380 do ông Nông Văn T quản lý, sử dụng và toàn quyền định đoạt. Trên cơ sở thỏa thuận đó nguyên đơn ông Nông Văn T đã rút đơn khởi kiện và Tòa án đã đình chỉ giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật. Tuy đến nay ông Nông Văn H chưa thực hiện nghĩa vụ của mình và cũng chưa được quản lý, sử dụng 185,8m2 nhưng điều đó khẳng định rõ thửa đất số 380 không thuộc quyền quản lý, sử dụng hợp pháp của vợ chồng bị đơn theo GCNQSDĐ vợ chồng bị đơn đã được cấp. Thỏa thuận này cũng đã được ông Nông Văn T thể hiện tại bản Di chúc lập ngày 02-6-2018 có nội dung: Ông Nông Văn T để lại diện tích 464,6m2 nằm trong thửa đất số 380, thửa đất này đã được Tòa án nhân dân huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn hòa giải tranh chấp vào ngày 21-5-2018 và có đủ điều kiện để cấp Giấy chứng nhận cho ông Nông Văn Đ. Bản Di chúc này được chứng thực ngày 02-6-2018 tại Ủy ban nhân dân xã Đ, huyện T, tỉnh Lạng Sơn.

[9] Như vậy, cấp sơ thẩm xác định thửa đất số 380 là tài sản chung của hộ gia đình gồm có ông Nông Văn T, bà Hoàng Thị D, ông Nông Văn Đ, bà Phạm Thị V, chị Nông Lan C, chị Nông Lan T là không chính xác, mâu thuẫn với chính các tài liệu đã được các đương sự thừa nhận như phân tích ở trên và không phù hợp với thực tế bởi các bị đơn đều thừa nhận thửa đất này có nguồn gốc là của ông Nông Văn T, bà Hoàng Thị D để lại và chỉ thuộc quyền quản lý, sử dụng của ông Nông Văn T, bà Hoàng Thị D. Các thành viên khác trong hộ gia đình chỉ đơn thuần là có tên trong sổ hộ khẩu chứ không phải là người tạo lập hoặc có công sức đóng góp vào thửa đất đó tại thời điểm cấp giấy.

[10] Cũng tương tự như thửa đất số 380, đối với thửa đất số 363 các nguyên đơn, các bị đơn đều thừa nhận có nguồn gốc là của ông Nông Văn T, bà Hoàng Thị D để lại. Tại Biên bản lấy lời khai của người đại diện theo ủy quyền của bị đơn ngày 04-3-2026 và ý kiến của người đại diện theo ủy quyền của bị đơn tại phiên tòa phúc thẩm vẫn khẳng định: Về nguồn gốc và quá trình quản lý sử dụng đối với các thửa đất 363 và 380 là giống nhau, đều do ông bà nội cho vợ chồng bị đơn sử dụng từ trước và được cấp GCNQSDĐ vào ngày 12-12-2017. Tuy nhiên, sau thời điểm hòa giải năm 2018 tại Tòa án nhân dân huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn thì gia đình bị đơn mới nhận được Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của 02 thửa đất này dù đã kê khai trước đó nhiều năm và đã được cấp giấy chứng nhận từ cuối năm 2017. Như vậy. cấp sơ thẩm xác định thửa đất số 363 là tài sản chung của hộ gia đình gồm có ông Nông Văn T, bà Hoàng Thị D, ông Nông Văn Đ, bà Phạm Thị V, chị Nông Lan C, chị Nông Lan T là không chính xác, mâu thuẫn với chính các tài liệu đã được các đương sự thừa nhận và không phù hợp với thực tế bởi các bị đơn đều khẳng định thửa đất này có nguồn gốc là của ông Nông Văn T, bà Hoàng Thị D để lại và chỉ thuộc quyền quản lý, sử dụng của ông Nông Văn T, bà Hoàng Thị D. Các thành viên khác trong hộ gia đình chỉ đơn thuần là có tên trong sổ hộ khẩu chứ không phải là người tạo lập hoặc có công sức đóng góp vào thửa đất đó vào thời điểm cấp giấy.

[11] Đối với hồ sơ cấp GCNQSDĐ của các thửa đất số 363, 380 thấy: Tại Đơn xin kê khai cấp GCNQSDĐ của ông Nông Văn Đ và bà Phạm Thị V ngày 15-12-2015 thể hiện: Nguồn gốc sử dụng đất từ bố mẹ năm 1991. Điều này là hoàn toàn mâu thuẫn với chính hồ sơ giải quyết vụ án dân sự thụ lý số 05/2018/TLST-DS ngày 01-3-2028 về việc Tranh chấp quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn ông Nông Văn T và bị đơn ông Nông Văn H và nội dung thể hiện tại Di chúc lập ngày 02-6-2018 của ông Nông Văn T. Tại thời điểm giải quyết tranh chấp quyền sử dụng thửa đất số 380 và lập bản Di chúc ngày 02-6-2018 ông Nông Văn T khẳng định thửa đất số 380 là tài sản hợp pháp chỉ của ông Nông Văn T và bà Hoàng Thị D và phía bị đơn cũng thừa nhận và nhất trí. Khi giải quyết tranh chấp quyền sử dụng thửa đất 380 vào năm 2018 bị đơn không trình bày về việc đã đi kê khai để cấp GCNQSĐĐ của thửa đất số 380 và thửa đất số 363. Do đó, Kết luận giám định tư pháp xác định việc cấp GCNQSDĐ của thửa đất số 363, 380 cho hộ ông Nông Văn Đ và bà Phạm Thị V đúng đối tượng, đúng thẩm quyền, đúng trình tự thủ tục là không phù hợp với các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án; không đúng với thực tế khách quan và sự thừa nhận, khẳng định của chính ông Nông Văn T, ông Nông Văn Đ và bà Phạm Thị V. Như vậy, việc cấp GCNQSDĐ của thửa đất số 363, 380 không đúng quy định của pháp luật đất đai và các văn bản hướng dẫn tại thời điểm cấp giấy.

[12] Tòa án cấp sơ thẩm xác định Di chúc ngày 27-7-2020 của ông Nông Văn T là hợp pháp để xác định di sản thừa kế của ông Nông Văn T để lại đối với nhà đất tại thửa đất số 467 thuộc về ông Nông Văn Đ. Tuy nhiên, cấp sơ thẩm lại không xem xét về nghĩa vụ của người được hưởng Di sản thừa kế đã thể hiện tại Di chúc, cụ thể, tại Mục II của Di chúc có nội dung: Trước khi làm các thủ tục theo quy định của pháp luật để hưởng phần di sản theo Bản di chúc này, con trai Nông Văn Đ phải có trách nhiệm hoàn thành các nghĩa vụ tài chính của tôi (nếu có) đối với nghĩa vụ của ông Nông Văn T là không đầy đủ.

[13] Thửa đất số 363 đã được phía bị đơn chuyển nhượng cho bà Phạm Thị N từ năm 2020 và chi phí san gạt thửa đất số 380 đã được bị đơn thực hiện từ nhiều năm trước. Trong quá trình giải quyết tại cấp sơ thẩm chưa xác minh thu thập giá chuyển nhượng thực tế của thửa đất số 363 giữa các bên để cung cấp cho Hội đồng định giá làm căn cứ xác định giá trị tranh chấp theo giá thị trường. Mặt khác, việc san ủi thửa đất số 380 lên đến 46.000.000đồng nhưng cũng không cung cấp tài liệu để Hội đồng định giá xem xét khi định giá thửa đất số 380. Dẫn đến, Hội đồng định giá đã xác định giá trị đất tranh chấp theo giá thị trường cũng chính theo giá Nhà nước, cụ thể: Đất ở có trị giá 526.000đồng/m2; đất trồng cây lâu năm có trị giá 47.000đồng/m2. Nếu xác định thửa đất 380 có diện tích 650,4m2 x 47.000đồng/m2 = 30.568.800đồng; trong khi việc san ủi thửa đất số 380 để tạo mặt bằng như các đương sự đã thừa nhận là 46.000.000đồng. Điều này là không phù hợp với thực tế, mâu thuẫn với các tài liệu chứng cứ khác. Tại cấp phúc thẩm, qua lấy lời khai của phía bị đơn và bà Phạm Thị N xác định năm 2020 bà Phạm Thị N nhận chuyển nhượng toàn bộ thửa đất số 363 với giá 450.000.000đồng; tuy nhiên do là chỗ quen biết nên khi thanh toán bà Phạm Thị N chỉ phải trả cho phía bị đơn số tiền 400.000.000đồng. Điều này là không phù hợp với giá trị chuyển nhượng thực tế đã diễn ra giữa chính các đương sự trong vụ án và không phù hợp với thực tế khách quan, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền của người được hưởng di sản nhận kỷ phần bằng giá trị tiền.

[14] Ông Nông Văn T và bà Hoàng Thị D có 01 người con là liệt sĩ, ông Nông Văn T là cán bộ hưu trí được hưởng lương hàng tháng, bà Hoàng Thị D hàng tháng nhận trợ cấp thân nhân liệt sĩ từ nhiều năm nay. Nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không thu thập tài liệu chứng cứ làm rõ vấn đề này khi nguyên đơn, bị đơn có mâu thuẫn với nhau về nội dung trên. Bà Hoàng Thị D chết năm 2017, ông Nông Văn T chết năm 2023. Chính vì vậy, dẫn đến việc cấp sơ thẩm đã xác định ông Nông Văn Đ có công sức chăm sóc bà Hoàng Thị D và có quá trình quản lý, sử dụng nhà đất tại thửa đất 467 và có quá trình quản lý di sản tại thửa đất 380 để hưởng công bằng 01 suất kỷ phần thừa kế đối với di sản thừa kế ông Nông Văn T và bà Hoàng Thị D là không phù hợp, chưa đúng theo quy định của pháp luật. Mặt khác, việc mai táng phí của ông Nông Văn T và bà Hoàng Thị D nhiều chi phí do Hội hiếu thực hiện theo phong tục tập quán tại địa phương, cấp sơ thẩm chưa thu thập tài liệu về chế độ liên quan khi bố mẹ liệt sĩ chết, trợ cấp mai táng phí cho người hưởng chế độ hưu trí ...Nhưng đã xác định chi phí mai táng phí của ông Nông Văn T và bà Hoàng Thị D mỗi người 13.000.000đồng để khấu trừ vào giá trị di sản thừa kế ông Nông Văn T và bà Hoàng Thị D để lại là chưa đảm bảo, chưa đúng theo quy định của pháp luật.

[15] Ngoài ra, cấp sơ thẩm còn nhiều vi phạm, thiếu sót khác, cụ thể:

[16] Thứ nhất: Các nguyên đơn yêu cầu tuyên bố Di chúc ngày 27-7-2020 vô hiệu; nhưng quyết định của Bản án sơ thẩm lại xác định đây là yêu cầu khởi kiện của riêng ông Nông Văn H là không chính xác.

[17] Thứ 2: Bản án sơ thẩm xác định ông Nông Văn Đ là người được hưởng di sản thừa kế theo Di chúc và theo pháp luật của ông Nông Văn T và bà Hoàng Thị D để lại tại thửa đất số 467 và có nghĩa vụ thanh toán giá trị kỷ phần thừa kế cho các đồng thừa kế khác nhưng quyết định của Bản án sơ thẩm lại tuyên: Ông Nông Văn Đ và bà Phạm Thị V và gia đình được quyền quản lý, sử dụng diện tích 215,5m2 thuộc thửa đất số 467 cùng toàn bộ tài sản có trên đất và có quyền đến cơ quan có thẩm quyền đăng ký biến động GCNQSDĐ là không chính xác, không đảm bảo, mâu thuẫn và khó khăn cho công tác thi hành án.

[18] Thứ 3: Do chưa nhận định, quyết định về phần đất nguyên đơn đã rút yêu cầu nên đương nhiên việc xác định chi phí tố tụng cũng không chính xác. Mặt khác, việc xác định di sản thừa kế không chính xác như phân tích ở trên nên đương nhiên việc xác định chi phí tố tụng các đương sự phải chịu không đúng quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Ngoài ra, chi phí tố tụng trong vụ án gồm có chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ; định giá tài sản; giám định nhưng cấp sơ thẩm chỉ căn cứ pháo lý vào chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và lại căn cứ vào khoản 1 Điều 157 của Bộ luật Tố tụng dân sự là không đầy đủ, không chính xác.

[19] Thứ 4: Việc định giá tài sản không phù hợp với các tài liệu chứng cứ và thực tế khách quan nên đương nhiên việc xác định kỷ phần thừa kế các đương sự được hưởng cũng không chính xác. Do đó, việc xác định án phí sơ thẩm cũng không đúng theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Ngoài ra, cấp sơ thẩm còn căn cứ sai điều khoản về nghĩa vụ chịu án phí tại Nghị quyết số 326.

[20] Thứ 5: Cấp sơ thẩm xác định Di chúc ngày 27-7-2020 của ông Nông Văn T có hiệu lực và chia thừa kế theo di chúc nhưng không áp dụng các quy định của Bộ luật Dân sự về di chúc hợp pháp và chia thừa kế theo di chúc là không đầy đủ.

[21] Thứ 6: Trong vụ án có việc cấp GCNQSDĐ đối với thửa đất 363, 380, 467 và đương sự có yêu cầu chia di sản thừa kế đối với các thửa đất này nhưng cấp sơ thẩm không áp dụng các quy định pháp luật của Luật Đất đai tại thời điểm cấp giấy để đánh giá về việc cấp GCNQSDĐ là không đầy đủ. Khi phân chia di sản thừa kế mà không thể theo phân chia theo hiện trạng đất mà phân chia theo giá trị thì cần căn cứ vào Luật Đất đai và các quy định của pháp luật hiện hành có liên quan để nhận định và đánh giá.

[22] Thứ 7: Ông Nông Văn Đ tham gia tố tụng với tư cách bị đơn có yêu cầu phản tố. Tuy nhiên, phần đầu của Bản án sơ thẩm không xác định không chính xác tư cách tham gia tố tụng của ông Nông Văn Đ.

[23] Từ những phân tích, đánh giá nêu trên thấy cấp sơ thẩm thu thập chứng cứ chưa đầy đủ; vi phạm trong đánh giá chứng cứ; vi phạm về tố tụng, về nội dung đã xâm phạm nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự mà cấp phúc thẩm không thể khắc phục, bổ sung được. Để vụ án được giải quyết khách quan, toàn diện và triệt để; đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự; đảm bảo nguyên tắc hai cấp xét xử, xét thấy cần hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực 2 - Lạng Sơn, chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân khu vực 2 - Lạng Sơn giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung.

[24] Quan điểm của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn đề nghị hủy toàn bộ Bản án sơ thẩm và giao hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại là phù hợp với các quy định của pháp luật nên được chấp nhận. Ý kiến của người kháng cáo và những người tham gia tố tụng khác sẽ được xem xét, giải quyết khi giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm. Các vấn đề vi phạm nêu trên yêu cầu Tòa án cấp sơ thẩm phải thực hiện đúng theo quy định của pháp luật. Nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm, chi phí tố tụng được xác định lại khi giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

[25] Do Bản án sơ thẩm bị cấp phúc thẩm hủy nên người kháng cáo không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.