Bản án 32/2019/DSPT — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các chứng cứ, tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa phúc thẩm; căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các tài liệu, chứng cứ, ý kiến của các đương sự và Kiểm sát viên, Hội đồng xét xử nhận định:

[I] Xét kháng cáo của người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn thấy rằng: Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay, tuy phía nguyên đơn vắng mặt nhưng căn cứ vào các tài liệu có trong hồ sơ vụ án cũng như biên bản lấy lời, khai bản tự khai, biên bản hòa giải có thể hiện ý kiến của ông H (BL 12, 22, 26, 45, 49) có căn cứ để xác định các bên đương sự đều thừa nhận, ông M là người điểm chỉ trong giấy nhận nợ ngày 14/7/2014, được ông H cung cấp (BL 43). Tuy nhiên, có những mâu thuẫn mà Tòa án cấp sơ thẩm không tiến hành đối chất, thu thập làm rõ cụ thể:

[I.1] Về giấy nhận nợ đề ngày 14/7/2014, nguyên đơn và bị đơn trình bày giấy nhận nợ là do bà H ghi tại nhà bà H, sau đó gọi ông M sang nhà bà H điểm chỉ. Nguyên đơn ông H cho rằng ông M đã được nghe đọc nội dung giấy nhận nợ sau đó mới điểm chỉ vào giấy nhận nợ. Bị đơn ông M trình bày ông không biết chữ nên không biết nội dung trong giấy là ông M vay của ông H số tiền 900.000.000đ mà chỉ nghe bà H (con gái ruột của ông) và ông H nói là điểm chỉ vào giấy để lấy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đang thế chấp tại Ngân hàng về nên ông điểm chỉ vào giấy nhận nợ nói trên. Tại bản tự khai gửi cho Tòa án đề ngày 26/6/2018, bà H trình bày bà không biết việc vay mượn giữa ông Nguyễn Hoành H và ông Lương Văn M, bà không chứng kiến, không tham gia ký bất kỳ văn bản giấy tờ nào về việc vay mượn giữa ông Lương Văn M và ông Nguyễn Hoành H.

[I.2] Đối chiếu lời khai giữa ông M, ông H, bà H và các nhân chứng do Toà cấp sơ thẩm thu thập được như ông Vũ Xuân V, anh Lương Việt P, thấy:

[I.2.1] Về lời khai của ông M, trước sau đều thống nhất rằng ông có điểm chỉ vào giấy nhận nợ do nguyên đơn nộp để làm căn cứ khởi kiện, nhưng ông cho rằng ông không biết rõ nội dung, chỉ nghe bà H, ông H, ông V nói ký vào để làm sổ đỏ (Giấy chứng nhận QSDĐ) của ông về nên ông mới điểm chỉ vào giấy biên nhận nợ.

[I.2.2] Về lời khai của ông Nguyễn Hoàng H: Ông H khởi kiện yêu cầu ông M trả 900.000.000 triệu đồng đã vay, nhưng lời khai của ông có nhiều mâu thuẫn trong việc xác định thực tế ai là người vay số tiền 900.000.000 triệu đồng và về thời gian vay cụ thể: Tại bản tự khai ngày 30/09/2016 ( BL 21-22) biên bản lấy lời khai ngày 26/11/2016 (BL 26-27), ngày 28/02/2018 (BL 45-46) bản tự khai ngày 28/03/2019 (BL 49) có các nội dung là Bà Lương Minh H gọi điện cho ông hỏi vay tiền, ngày 14/7/2014, ông cùng ông V (Là người cùng góp vốn cho vay) đến nhà bà H, biết trong số tài sản thế chấp có đất của ông M…tôi yêu cầu ông M phải trực tiếp đứng ra nhận nợ đối với khoản tiền… 900.000.000 triệu đồng. Theo lời khai này của ông H thấy chưa đủ căn cứ để xác định ông M là người vay tiền, hoặc là người đứng ra nhận vay, hay là người bảo lãnh. Chính ông H khai ông là người trực tiếp giao tiền cho bà H để bà H trả tiền ngân hàng.

[II] Về thời gian vay: Ông H cung cấp bản gốc “giấy biên nhận vay tiền” (BL 43) thời gian được ghi trong giấy là ngày 14/7/2014, nhưng tại bản tự khai của ông H ngày 30/4/2016 (BL 21) lại khai ngày 14/7/2011 bà H là con gái ông M gọi điện vay tiền. Tại biên bản hoà giải ngày 14/10/2017 (BL 41- 42) do Toà cấp sơ thẩm thực hiện lại ghi ngày 17/4/2014. Tại biên bản ghi lời khai ngày 13/4/2018 (BL 66 – 67) khi trả lời câu hỏi của Toà án về mâu thuẫn về thời gian tại giấy biên nhận tiền vay trong lời khai của ông H. Toà án đã tiến hành xác minh tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Lộc Hiệp có nội dung là: Bà H trả tiền vay vào ngày 14/8/2014 chứ không phải ngày 14/7/2014 như trong giấy biên nhận vay tiền nhưng ông H lại khai không nhớ chính xác, có thể là ngày 14/8/2014 nhưng do bà H viết. Với các mâu thuẫn như vậy, nhưng bản án sơ thẩm xác định ngày các bên ký vào giấy vay tiền là ngày 14/7/2014 mà không đưa ra các căn cứ để loại trừ những mâu thuẫn về lời trình bày của nguyên đơn.

[III] Về nguồn gốc của số tiền 900.000.000 đồng và lý giải lý do trong giấy vay tiền để trống tên người cho vay, lời trình bày của ông H có nhiều mâu thuẫn về nguồn gốc số tiền 900.000.000 đồng. Tại biên bản lấy lời khai ngày 26/11/2016, ông H trình bày phần của ông V trong số tiền 900.000.000 đồng là 200.000.000 đồng, trong các lời khai khác của ông H lại trình bày phần của ông V góp để cho vay là 800.000.000 đồng. Vì lý do này nên trong giấy biên nhận vay tiền để trống tên người cho vay và cũng là lý do mà ông H lý giải trước đó có sự việc ông V đã sử dụng cùng một giấy “Biên nhận vay tiền” để kiện ông M tại Toà án. Đối với nội dung này, Toà án cấp sơ thẩm cần phải tiến hành đối chất giữa ông H và ông M để xác định có việc liên quan của ông M trong việc kiện đòi khoản vay này.

[IV] Biên bản xác minh tại chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn L ngày 13/4/2018 của Toà án cấp sơ thẩm thể hiện ý kiến của Ngân hàng về nội dung “Trong đó có khoản nợ ông M uỷ quyền cho bà H đứng vay” đối với ý kiến này cần phải thu thập hồ sơ tín dụng để xem xét có đúng thực tế hay không và theo lời trình bày của ông M thì ông M chỉ cho bà H mượn sổ đỏ (Giấy chứng nhận QSDĐ) để thế chấp cho Ngân hàng.

[V] Bên cạnh những thiếu sót trên, Toà án cấp sơ thẩm có vi phạm về tố tụng, cụ thể như sau: Về thủ tục tố tụng niêm yết các giấy triệu tập, thông báo: Toàn bộ các giấy triệu tập, thông báo, niêm yết đối với người liên quan là bà Lương Minh H ngày tháng đều bị tẩy sửa (BL 108, 115, 116, 127, 135, 136, 141, 144, 152, 153,107, 114, 126, 134, 140, 151), một số biên bản lấy lời khai, biên bản xác minh cũng sửa chữa tương tự nên không đảm bảo tính khách quan. Đối với người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà Lương Minh H trong vụ án này việc triệu tập, niêm yết giấy triệu tập đối với bà H của Toà án sơ thẩm không hợp lệ như trên đã đề cập. Trong hồ sơ vụ án có bản tự khai của bà H gửi theo đường bưu điện, bà H có ý kiến không liên quan đến vụ kiện nhưng theo lời trình bày của các đương sự khác trong vụ án thì bà H là người liên quan. Tòa án cấp sơ thẩm cần phải tiến hành các biện pháp thu thập chứng cứ để xác định nghĩa vụ trả nợ thuộc về bà H hay không. Ngoài ra, trình tự xét xử tại phiên tòa sơ thẩm cũng có những thiếu sót, Hội đồng xét xử sơ thẩm không yêu cầu các đương sự thực hiện quyền hỏi tại phần tranh tụng, ảnh hưởng đến quyền tranh tụng của các đương sự.

Từ phân tích trên, Hội đồng xét xử thấy Toà án cấp sơ thẩm điều tra thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, chưa tiến hành đối chất giữa các đương sự với nhau, giữa các đương sự với người làm chứng để xem xét, đánh giá các chứng cứ. Vì còn mâu thuẫn nên bản án sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là chưa đủ căn cứ vững chắc. Những thiếu sót và vi phạm của Toà án cấp sơ thẩm là nghiêm trọng, cấp phúc thẩm không thể khắc phục được nên cần phải huỷ toàn bộ bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân huyện B giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm. Do huỷ bản án sơ thẩm, nên án phí sơ thẩm sẽ được xem xét, giải quyết lại. Kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện B về phần án phí sơ thẩm không xem xét. Do hủy án sơ thẩm nên kháng cáo của bị đơn được chấp nhận một phần

Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Phước tham gia phiên tòa về những thiếu sót của Tòa án cấp sơ thẩm trong việc điều tra thu thập chứng cứ là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận một phần

Án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo được chấp nhận một phần nên ông Lương Văn M không phải chịu theo quy định.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 3 Điều 308, 310 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH12 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa 14;

Chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của người đại diện theo ủy quyền của bị đơn ông Phạm Đức H.

Chấp nhận một phần kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện B, tỉnh Bình Phước.

Hủy toàn bộ Bản án sơ thẩm số 19/2018/DS-ST ngày 19/10/2018 của Toà án nhân dân huyện B, chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân huyện B, tỉnh Bình Phước giải quyết lại theo thủ tục chung.

Án phí dân sự sơ thẩm và các chi phí tố tụng khác: Sẽ giải quyết khi vụ án được giải quyết lại.

Án phí dân sự phúc thẩm: Ông Lương Văn M không phải chịu, Chi cục thi hành án dân sự huyện B, tỉnh Bình Phước hoàn trả cho ông M số tiền 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai thu tiền số 0016098 ngày 30/10/2018.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án.