Bản án 31/2020/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Theo yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, Hội đồng xét xử xác định quan hệ tranh chấp trong vụ án là “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản” thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo quy định tại Điều 26, Điều 35, Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Xét bị đơn bà Đặng Thị C vắng mặt tại phiên tòa không có lý do và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Văn H vắng mặt tại phiên tòa nhưng ông H có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt. Do đó, Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 1, khoản 3 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vắng mặt bà C, ông H.

[3] Xét yêu cầu khởi kiện của bà Lê Thị Q: Bà Q yêu cầu bà Đặng Thị C trả số tiền là 7.500.000 đồng. Bà Q trình bày đây là số tiền xuất phát từ giao dịch vay tiền giữa bà và bà C nhưng hai bên không làm biên nhận hay bất kỳ loại văn bản nào, bà Q cho bà C vay 8.000.000 đồng trong 02 lần, chồng của bà C là ông Nguyễn Văn H trả được 500.000 đồng, còn nợ lại 7.500.000 đồng. Trong khi đó, bà C chỉ thừa nhận có vay của bà Q số tiền 2.000.000 đồng, thống nhất ông H trả thay được 500.000 đồng, còn nợ lại 1.500.000 đồng. Như vậy, hợp đồng vay tiền giữa bà Q và bà C không lập văn bản, chỉ được thể hiện bằng lời nói, hai bên không thống nhất số tiền vay nhưng lại thống nhất số tiền đã trả. Để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình bà Q chỉ cung cấp được duy nhất Đơn xin xác nhận ngày 02/3/2020, được chứng thực ngày 03/3/2020 của ông Nguyễn Văn C, sinh năm 1967, địa chỉ tại ấp Lý Quàn 1, xã Phú Đông, huyện Tân Phú Đông, tỉnh Tiền Giang. Ông Chánh trình bày “Khoản 09 – 10 tháng trước âm lịch, tôi có đến nhà ông Phạm Văn B chơi và tôi có chứng kiến bà C đến nhà bà Lê Thị Q là vợ ông Phạm Văn B. Bà C có hỏi số tiền bà Lê Thị Q, số tiền Năm triệu 5.000.000 đồng. Khoảng 01 tháng sau đó bà C cũng đến nhà bà Lê Thị Q hỏi thêm Ba triệu 3.000.000 đồng. Tôi chơi tại nhà bà Lê Thị Q chứng kiến” (Bút lục 19). Xét thấy lời trình bày của ông Nguyễn Văn C không đủ cơ sở xác định bà C có vay của bà Q số tiền 8.000.000 đồng. Tuy nhiên, bà C thừa nhận có vay của bà Q số tiền 2.000.000 đồng, bà Q thừa nhận bà C trả được 500.000 đồng, hai lời thừa nhận này đương sự không phải chứng minh theo quy định tại khoản 2 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự. Do đó, yêu cầu khởi kiện của bà Q có căn cứ một phần được Hội đồng xét xử chấp nhận phần có căn cứ.

[4] Về lãi suất: Lãi suất vay hai bên không thống nhất về cả mức lãi suất và khoản tiền lãi đã đóng. Bà Q trình bày lãi suất hai bên thỏa thuận là cứ 1.000.000 đồng thì lãi là 50.000 đồng/tháng (tương đương 05%/tháng), bà C chỉ trả lãi được 500.000 đồng đối với số tiền vay 5.000.000 đồng. Bà C trình bày mức lãi suất là cứ 1.000.000 đồng thì lãi là 10.000 đồng/ngày (tương đương 30%/tháng) và bà trả lãi liên tục đến cuối năm 2019 thì ngưng nhưng không xác định được số tiền lãi đã trả. Cả hai bên đều không có tài liệu, chứng cứ gì chứng minh đối với lời trình bày này. Xét thấy lãi suất các bên thỏa thuận cao hơn mức lãi suất được quy định tại khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015. Tuy nhiên, bà C không trả lãi hết toàn bộ thời hạn vay đồng thời không có yêu cầu gì đối với số tiền lãi đã trả. Mặt khác, bà Q không yêu cầu trả lãi nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[5] Về thời hạn thực hiện nghĩa vụ: Tại phiên tòa, bà Q thay đổi yêu cầu về thời gian trả tiền, đồng ý cho bà C trả dần trong 02 lần nhưng với điều kiện bà C phải trả cho bà số tiền 7.500.000 đồng. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử chỉ chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Q nên bà Q chưa có ý kiến về thời gian trả tiền trong trường hợp bà C chỉ trả cho bà số tiền 1.500.000 đồng. Trong quá trình giải quyết vụ án, bà C yêu cầu được trả dần số nợ 1.500.000 đồng nhưng không được bà Q đồng ý và bà C vẫn chưa thực hiện. Xét việc xác định thời hạn thực hiện nghĩa vụ do các bên tự thỏa thuận. Việc bà C chậm thanh toán nợ là ảnh hưởng đến quyền lợi của bên có quyền do đó không được Hội đồng xét xử chấp nhận. Trường hợp khi bản án có hiệu lực pháp luật, bà Q vẫn có quyền thể hiện ý kiến về thời gian trả tiền theo quy định tại Điều 6 Luật Thi hành án dân sự.

[6] Về quyền lợi, nghĩa vụ của ông Nguyễn Văn H trong vụ án: Ông H là chồng của bà Đặng Thị C, đồng thời ông H có trả số tiền 500.000 đồng cho bà Q, sự việc này được các bên thống nhất. Xét thấy, việc giải quyết vụ án có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của ông H, do đó Tòa án đưa ông H vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Tuy nhiên, ông H trình bày ông không liên quan đến khoản nợ giữa bà C và bà Q, ông không có ý kiến hay yêu cầu gì đối với số tiền ông đã trả thay. Mặt khác, bà Q chỉ khởi kiện yêu cầu bà C đồng thời bà C không yêu cầu ông H cùng có nghĩa vụ với khoản nợ của bà Q nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[7] Về án phí: Do yêu cầu khởi kiện của bà Q được chấp nhận một phần nên bà Q phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần yêu cầu không được Tòa án chấp nhận, bà C phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần yêu cầu của bà Q đối với bà C được Tòa án chấp nhận theo quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố dụng dân sự, khoản 4 Điều 26 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội về quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Tuy nhiên, bà C là người cao tuổi có đơn xin miễn nộp án phí nên được miễn nộp án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14.

[8] Xét ý kiến và đề nghị của Viện Kiểm sát phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên chấp nhận.