Bản án 30/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN

* Theo nội dung đơn khởi kiện, bản tự khai, các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, lời khai tại phiên tòa, nguyên đơn ông Hoàng Văn C và bà Quàng Thị Ó trình bày:

Ông Hoàng Văn C có bố là Hoàng Văn B (Bọc) và mẹ là Hà Thị S1, hai cụ sinh được 04 người con gái và 04 người con trai, ông C là con trai út, trước năm 1994 các anh chị trong nhà đã lập gia đình riêng và đã được chia tài sản đất đai theo phần của mỗi người, riêng ông C là con út nên sống cùng với ông B bà S1. Năm 1995 ông C thuê máy xúc đất làm 1.032m2 đất ao cá và sản xuất trên diện tích đất ông bà để lại cho sau đó đến năm 1999 ông C được UBND huyện yên Châu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sau đây viết tắt là GCNQSDĐ) gồm đất Ao, đất trồng cây lâu năm, và đất ruộng, theo GCNQSDĐ số Q128031 với tổng diện tích đất 19.253m2.

Đến năm 2004 cụ Hoàng Văn B chết, sau đó do mâu thuẫn gia đình nên cụ Hà Thị S1 chuyển sang ở cùng gia đình ông Hoàng Văn K (Anh trai ruột ông C) và bà Lò Thị S, trước khi cụ S1 chuyển nơi ở, anh em họ hàng đã bàn bạc và đồng thuận nhất trí cho cụ S1 chuyển sang ở với ông K bà S, không có mâu thuẫn gì. Với trách nhiệm là con để đảm bảo cuộc sống cho cụ S1 ông đã cho ông K mượn các thửa đất mà hiện nay đang tranh chấp.

Đến năm 2018 cụ Hà Thị S1 chết, phần đất của ông C đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hiện nay đang tranh chấp thì ông Hoàng Văn K vẫn sử dụng từ năm 2018 cho đến nay. Trong thời gian ông K sử dụng các thửa đất trên ông C đã nhiều lần đến gặp và đề nghị ông K trả lại những thửa đất mà ông C đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng, nhưng vợ chồng ông K không trả lại, ông C đã đưa vụ việc ra bản, rồi UBND xã để giải quyết, nhưng vẫn không thỏa thuận được.

Vì vậy ông bà viết đơn khởi kiện đề nghị Tòa án nhân dân khu vực 4 - Sơn La buộc ông Hoàng Văn K và bà Lò Thị S trả lại cho gia đình ông bà những diện tích đất sau:

Diện tích 1.032 m2 đất ao cá, tại thửa số 18, tờ bản đồ số 326426-2d, địa chỉ thửa đất tại L, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La;

Diện tích 100 m2 đất ruộng, được tách từ thửa đất số 468A, tờ bản đồ số 329426-6d, địa chỉ thửa đất tại N, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La;

Diện tích 290 m2 đất ruộng tại khu C, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La, được tách từ thửa đất ố 462 B, tờ bản đồ số 329426-6d,

Diện tích 2929 m2 đất trồng cây lâu năm tại thửa đất số 29, tờ bản đồ số 326426-2d.

Diện tích 591 m2 đất trồng cây lâu năm, tại N, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La, thửa đất số 163, tờ bản đồ 329426-2c.

Được ghi trong GCNQSDĐ số Q128031 mang tên ông Hoàng Văn C do ủy ban nhân dân huyện Y, tỉnh Sơn La cấp ngày 22 tháng 11 năm 1999.

Tại bản tự khai và các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và tại phiên tòa, bị đơn ông Hoàng Văn K và bà Lò Thị S trình bày:

Ông Hoàng Văn K là con thứ 4 của cụ Hoàng Văn B và cụ Hà Thị S1, hai cụ sinh được 04 con gái và 04 con trai, tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vì ông C là con trai út, nên sống cùng với bố mẹ, khi đó hộ khẩu trong gia đình ông cần có 06 nhân khẩu gồm cụ B cụ S1 và vợ chồng ông C bà Ó cùng với 2 con trai của ông C bà Ó. Đến năm 1999 nhà nước cấp GCNQSDĐ cho các hộ gia đình trong bản, vì là chủ hộ nên ông C đứng tên làm các thủ tục cấp GCNQSDĐ và được được ủy ban nhân dân huyện Y, tỉnh Sơn La cấp GCNQSDĐ số Q128031 mang tên Hoàng Văn C, tại thời điểm cấp GCNQSDĐ trên hộ gia đình ông C có 6 nhân khẩu gồm có bố mẹ ông và vợ chồng ông C bà Ó cùng với 2 con trai ông C bà Ó. Trong GCNQSDĐ cấp cân đối mỗi nhân khẩu 1 suất, tương đương 2000m2 nên GCNQSDĐ cấp cho ông Hoàng Văn C mới có tổng diện tích được cấp là 19252,3 m2. Đến năm 2004 cụ B mất ông C và bà Ó nhiều lần xích mích với cụ S1, đuổi cụ ra khỏi nhà không chăm sóc, nên cụ S1 đã chuyển về ở cùng với vợ chồng ông K bà S, khi chuyển sang sống cùng ông bà, anh em họ hàng trong gia đình đã thống nhất giao cho ông bà chăm sóc cụ S1 và được sử dụng những tài sản mà bà mang theo (hiện nay các đương sự đang tranh chấp), cụ thể như sau:

Diện tích 1.032 m2 đất ao cá, tại thửa số 18, tờ bản đồ số 326426-2d, địa chỉ thửa đất tại L, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La;

Diện tích 100 m2 đất ruộng, được tách từ thửa đất số 468A, tờ bản đồ số 329426-6d, địa chỉ thửa đất tại N, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La;

Diện tích 290 m2 đất ruộng tại khu C, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La, được tách từ thửa đất ố 462B, tờ bản đồ số 329426-6d,

Diện tích 2929 m2 đất trồng cây lâu năm tại thửa đất số 29, tờ bản đồ số 326426-2d.

Diện tích 591 m2 đất trồng cây lâu năm, tại N, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La, thửa đất số 163, tờ bản đồ 329426-2c.

Ông K và bà S khẳng định toàn bộ tài sản này là của cụ S1 mang theo khi về ở với ông bà và ông vẫn sử dụng từ khi cụ S1 mất năm 2018 cho đến nay không có ai tranh chấp gì, bản thân ông cũng đã chia một nửa diện tích đất ao cho ông C nhưng ông C không nhất trí, nay ông K bà S không nhất trí trả lại những diện tích đất như trên cho gia đình ông C bà Ó vì đây là tài sản chung của cả bố mẹ ông, ông C chỉ đứng tên chủ hộ làm thủ tục cấp GCNQSDĐ, và Diện tích đất đang tranh chấp nêu trên là phần của cụ S1 mang theo khi về chung sống với ông bà, ông bà có công chăm sóc cụ S1 nên được hưởng tài sản mẹ để lại.

Trong quá trình giải quyết vụ án ngày 01/4/2026 nguyên đơn ông Hoàng Văn C có đơn đề nghị Tòa án xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản đối với những diện tích đất đang tranh chấp và tài sản trên đất. Tòa án đã tiến hành xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản đối với những diện tích đất và tài sản trên đất đang tranh chấp vào ngày 09/4/2026, kết quả cụ thể như sau:

- Đối với Diện tích đất ao cá, tại thửa số 18, tờ bản đồ số 326426-2d, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, có diện tích 1.032 m2, địa chỉ thửa đất tại L, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La. Đo đạc hiện trạng là thửa đất số 5 trong sơ đồ trích đo hiện trạng thửa đất kèm theo, có diện tích 1.324,7 m2, tăng 292,7 m2 so với Giấy chứng nhận đã được cấp, có tứ cạnh tiếp giáp như sau:

Phía bắc giáp đất ông C có chiều dài 13,24 m; phía đông giáp ông C có chiều dài 59,30 m; phía nam giáp ông X, chiều dài 21,42 m; phía tây giáp ông C có khảng cách 63,86 m. Hiện tại ông K đang sử dụng để thả cá.

Giá trị thửa đất 86.105.500đ (T mươi sáu triệu, một trăm linh năm nghìn, năm trăm đồng).

Tài sản trên đất: Bốn bên bờ gồm có 03 bụi tre gồm 90 cây tre; 01 cây tếch đường kính 20cm; 07 cây xoài đường kính 30 cm; 03 cây mít đường kính 20 cm; 01 cây me đường kính 30 cm; 02 cây xoan đường kính 10 cm, 10 năm tuổi.

Tổng giá trị tài sản trên 22.148.000đ (Hai mươi hai triệu một trăm bốn mươi tám nghìn đồng).

- Đất trồng cây lâu năm tại thửa đất số 29, tờ bản đồ số 326426-2d, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, diện tích 2929m2. Đo đạc hiện trạng là thửa đất số 4 trong sơ đồ trích đo hiện trạng thửa đất kèm theo, có diện tích 2.247,7m2, giảm 681,3m2 so với Giấy chứng nhận đã được cấp. Có các tứ cạnh tiếp giáp như sau:

Phía tây bắc giáp đất bà Q, chiều dài 72,43m; phía bắc giáp ông Ú, chiều dài 3,92m, 6,54m và 17,77m; phía đông giáp mương, chiều dài 61,71m; phía nam giáp ông X, chiều dài 47,85m; phía tây nam giáp ông L, chiều dài 52,91m.

Giá trị thửa đất 121.375.800đ (Một trăm hai mươi mốt triệu, ba trăm bẩy mươi lăm nghìn, tám trăm đồng).

Tài sản trên đất có 15 cây thổ lộ, đường kính 15-20 cm.

Tổng giá trị tài sản trên đất 705.000đ (Bẩy trăm linh năm nghìn đồng).

- Đất trồng cây lâu năm, tại N, thửa đất số 163, tờ bản đồ 329426-2c trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, có diện tích 591m2, Đo đạc hiện trạng là thửa đất số 2 trong sơ đồ trích đo hiện trạng thửa đất kèm theo, có diện tích 841,4 m2, tăng 250,4m2 so với Giấy chứng nhận đã được cấp, ông K đang sử dụng, trên đất có các tứ cạnh, tiếp giáp như sau:

Phía bắc giáp đất bà H, chiều dài 21,69m; phía bắc giáp ông X1, chiều dài 7,84m, 38,93m; phía đông nam giáp mương chiều dài 35,35m,; phía nam giáp đất cộng đồng bản, chiều dài 12,18m; phía đông nam giáp đất ông Q, chiều dài 11,69m; phía tây nam giáp đất ông L1, chiều dài 1,10m, 15,05m; phía tây giáp ông L1, chiều dài 14,10m.

Giá trị thửa đất 45.435.600đ (Bốn mươi lăm triệu, bốn trăm ba mươi lăm nghìn, sáu trăm đồng).

Tài sản trên đất có 03 cây me, đường kính trên 35cm; 05 cây xoài, trong đó có 01 cây trên 35cm; 04 cây có đường kính từ 15-20cm; 05 cây nhãn, trong đó có 02 cây đường kính trên 35 cm, 03 cây có đường kính 20cm.

Tổng giá trị tài sản trên 16.684.000đ (Mười sáu triệu sáu trăm tám mươi tư nghìn đồng).

- Đối với Diện tích đất ruộng, được tách từ thửa đất số 468A, tờ bản đồ số 329426-6d, trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, địa chỉ thửa đất tại N, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La: Đo đạc hiện trạng là thửa đất số 3 trong sơ đồ trích đo hiện trạng thửa đất kèm theo, diện tích 119,9 m2, có kích thước tứ cạnh tiếp giáp như sau:

Phía đông bắc giáp đất ông M có chiều dài 23,72 m; phía nam giáp ông C có chiều dài 7,21 m; phía tây bắc giáp mương, chiều dài 24,32 m; loại ruộng một mùa đang trồng rau màu.

Tổng giá trị tài sản trên 5.995.000đ (Năm triệu chín chăm chín mươi lăm nghìn đồng).

- Đối với Diện tích đất ruộng tại khu C, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La, được tách từ thửa đất ố 462 B, tờ bản đồ số 329426-6d, trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đo đạc hiện trạng là thửa đất số 1 trong sơ đồ trích đo hiện trạng thửa đất kèm theo, diện tích là 237,1m2, đất ruộng lúa 1 vụ, ông K đang sử dụng, có kích thước các cạnh tiếp giáp như sau:

Phía bắc giáp ông L2, chiều dài 3,43m; phía đông nam giáp ông T1, chiều dài 3,43m; phía đông nam giáp ông H1 chiều dài chiều dài 24,41m; phía nam giáp ông Q1, chiều dài 7,31m, phía tây giáp ông C, chiều dài 9,02m; phía tây giáp ông B1 chiều dài 30,09m; phía tây giáp ông L, chiều dài 0,46 m.

Tổng giá trị tài sản trên 15.411.500đ (Mười lăm triệu bốn trăm mười một nghìn năm trăm đồng).

(Hình thể các thửa đất được thể hiện tại sơ đồ trích đo hiện trạng thửa đất kèm theo biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 09/4/2026)

Tổng cộng giá trị đất và tài sản trên đất đang tranh chấp là 313.860.400đ (Ba trăm mười ba triệu, tám trăm sáu mươi nghìn, bốn trăm đồng).

Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa các đương sự đều công nhận diện tích đất đang tranh chấp và tài sản trên đất như biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 09/4/2026 và nhất trí với kết luận định giá số 01/KL-HĐĐG ngày 14/4/2026 của Hội đồng định giá tài sản, kết luận tổng giá trị đất và tài sản trên đất đang tranh chấp có trị giá 313.860.400đ (Ba trăm mười ba triệu, tám trăm sáu mươi nghìn, bốn trăm đồng).

* Tại bản án dân sự sơ thẩm số 07/2026/DS-ST ngày 05/06/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 4 - tỉnh Sơn La, quyết định:

Căn cứ vào khoản 9 Điều 26; Điều 35; điểm a, c khoản 1 Điều 39; Điều 147; Điều 156; Điều 157; Điều 158; Điều 165; Điều 271 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Khoản 2 Điều 1 Luật số 85/2025/QH15 về sửa đổi bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng dân sự, Luật tố tụng hành chính, Luật tư pháp người chưa thành niên, Luật phá sản và Luật đối thoại, hoà giải tại Toà án;

Căn cứ Điều 1; Điều 3; khoản 3 Điều 76 Luật đất đai năm 1993;

Căn cứ Điều 212 Bộ Luật dân sự 2015;

Căn cứ khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 2 Điều 27 của Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án:

Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Hoàng Văn C và bà Quàng Thị Ó về việc buộc ông Hoàng Văn K và bà Lò Thị S phải trả lại các thửa đất sau:

Diện tích 1.032 m² đất ao cá, tại thửa số 18, tờ bản đồ số 326426-2d, địa chỉ thửa đất tại L, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La.

Diện tích 2929 m² đất trồng cây lâu năm tại thửa đất số 29, tờ bản đồ số 326426-2d.

Diện tích 591 m² đất trồng cây lâu năm, tại N, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La, thửa đất số 163, tờ bản đồ 329426-2c.

Diện tích 100 m² đất ruộng, được tách từ thửa đất số 468A, tờ bản đồ số 329426-6d, địa chỉ thửa đất tại N, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La.

Diện tích 290 m² đất ruộng tại khu C, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La, được tách từ thửa đất số 462 B, tờ bản đồ số 329426-6d, Được ghi trong GCNQSDD số Q128031 mang tên ông Hoàng Văn C do ủy ban nhân dân huyện Y, tỉnh Sơn La cấp ngày 22 tháng 11 năm 1999.

Ngoài ra án sơ thẩm còn tuyên về chi phí tố tụng, án phí và quyền kháng cáo cho các đương sự.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 20/06/2026, Nguyên đơn kháng cáo với nội dung: Không nhất trí với bản án sơ thẩm, kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm số 07/2026/DS-ST ngày 05/06/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 4 – Sơn La.

Tại phiên tòa phúc thẩm

Quan điểm của Nguyên đơn: Giữ nguyên nội dung kháng cáo. Đề nghị hủy bán án sơ thẩm tuyên ngày 05/06/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 4 - Sơn La chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc ông Hoàng Văn K và bà Lò Thị S phải trả lại các thửa đất sau:

Diện tích 1.032 m² đất ao cá, tại thửa số 18, tờ bản đồ số 326426-2d, địa chỉ thửa đất tại L, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La.

Diện tích 2929 m² đất trồng cây lâu năm tại thửa đất số 29, tờ bản đồ số 326426-2d.

Diện tích 591 m² đất trồng cây lâu năm, tại N, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La, thửa đất số 163, tờ bản đồ 329426-2c.

Diện tích 100 m² đất ruộng, được tách từ thửa đất số 468A, tờ bản đồ số 329426-6d, địa chỉ thửa đất tại N, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La.

Diện tích 290 m² đất ruộng tại khu C, bản N, xã Y, tỉnh Sơn La, được tách từ thửa đất ô 462 B, tờ bản đồ số 329426-6d, Được ghi trong GCNQSDD số Q128031 mang tên ông Hoàng Văn C do ủy ban nhân dân huyện Y, tỉnh Sơn La cấp ngày 22 tháng 11 năm 1999.

Ý kiến của bị đơn: Không nhất trí với nội dung kháng cáo, yêu cầu giữ nguyên bản án sơ thẩm số 07/2026/DS-ST ngày 05/06/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 4- Sơn La.

Quan điểm giải quyết của Kiểm sát viên về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và của người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án đã thực hiện và chấp hành đầy đủ các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

Hướng giải quyết vụ án, Kiểm sát viên đề nghị: Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự. Không chấp nhận kháng cáo của Nguyên đơn ông Hoàng Văn C và bà Quàng Thị Ó. Giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 07/2026/DSST ngày 05/06/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 4 - Sơn La.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được xem xét tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 1 điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự 2015; điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

1. Không chấp nhận kháng cáo của ông nguyên đơn ông Hoàng Văn C và bà Quàng Thị Ó.

Giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 07/2026/DSST ngày 05/06/2026 của Tòa án nhân dân huyện khu vực 4 - Sơn La

2. Về án phí phúc thẩm:

Nguyên đơn ông Hoàng Văn C và bà Quàng Thị Ó phải chịu 300.000đ án phí dân sự phúc thẩm, được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai thu số 0000002 ngày 02/7/2026 tại Thi hành án dân sự tỉnh Sơn La.

3. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ thời điểm hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án (09/09/2026).