Bản án 293/2025/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Nguyên đơn, ông Lê Công N trình bày: Năm 1994, ông giữ chức vụ là Phó chủ tịch UBND tỉnh M, do mối quan hệ quen biết với bà Hồ Tuyết M nên ông có giới thiệu cho bà Hồ Tuyết M đến Công ty D (nay là Công ty cổ phần D, gọi tắt là Công ty) để ký hợp đồng mua một căn nhà và đất diện tích 140m2 tại số B, đường P, khóm C, phường G, thành phố C với giá 118.300.000 đồng. Bà M đã trả cho Công ty được 42.129.000 đồng, Công ty đã giao nhà cho bà M quản lý. Số tiền còn lại là 76.171.000 đồng do bà M không có khả năng trả nên ông N đã trả hết khoản tiền này nên Công ty đã ký hợp đồng chuyển nhượng nhà cho ông N vào ngày 09/6/1994 và được công chứng vào ngày 05/8/1994. Khi ông N ký hợp đồng mua nhà với Công ty X1, ông N không yêu cầu bà M trả lại nhà mà tiếp tục cho bà M mượn ở đến khi nào bà M có chỗ ở khác thì trả lại nhà, đất cho ông N. Do bà M không có chồng con nên bà M cho ông Phan Văn Đ là cháu bà M về ở cùng bà M cho đến nay. Việc thỏa thuận cho bà M mượn nhà ở không có làm giấy tờ, chỉ thỏa thuận bằng lời nói. Từ khi ông N ký hợp đồng mua nhà đất của Công ty vào ngày 09/6/1994 đến nay ông N giữ hợp đồng chuyển nhượng nhà nhưng chưa làm thủ tục đứng tên nhà đất. Trong quá trình quản lý sử dụng nhà, bà M cũng đã sửa chữa nhà để ở và cho thuê. Đến năm 2021, bà M qua đời thì ông Phan Văn Đ cùng vợ là Tô Bích T4 và con là Phan Tấn P1 tiếp tục quản lý và sử dụng nhà cho đến nay. Vào ngày 28/5/2023, ông N khởi kiện yêu cầu ông Đ trả lại nhà, đất cho ông N và yêu cầu ông Đ trả lại tiền do ông Đ cho người khác thuê một phần căn nhà mỗi tháng 5.000.000 đồng, thời gian cho thuê nhà tính từ tháng 10/2021 đến nay là 150.000.000 đồng.

- Bị đơn ông Phan Văn Đ trình bày: Vào ngày 10/01/1994, ông Lê Công N là Phó chủ tịch UBND tỉnh M đã giới thiệu cho bà M đến Công ty ký hợp đồng mua căn nhà số B, đường P, khóm C, phường G, thành phố C, tỉnh Cà Mau với giá 26 lượng vàng tương đương 118.300.000 đồng. Sau khi bà M ký hợp đồng mua nhà của Công ty vào ngày 10/01/1994, bà M trả cho Công ty được 42.129.000 đồng nên được Công ty bàn giao nhà cho bà M ở. Do bà M dự định đi thành phố Hồ Chí Minh sinh sống nên bà M đã chuyển nhượng nhà cho ông N để ông N tiếp tục trả số tiền còn lại 76.171.000 đồng cho Công ty nhưng hợp đồng vẫn còn đứng tên bà M và nhà vẫn do bà M ở. Do bà M không chuyển về thành phố Hồ Chí Minh được nên ông N đồng ý chuyển nhượng nhà đất lại cho bà M, việc thỏa thuận chuyển nhượng nhà các bên đều không có làm giấy tờ. Sau khi ông N chuyển nhượng nhà lại cho bà M, bà M đã trả đủ tiền cho ông N. Do bà M không có chồng con, ông Đ là cháu ở cùng bà M từ nhỏ đến khi ông Đ có vợ, con vẫn ở cùng với bà M. Trong thời gian quản lý và sử dụng nhà, bà M đã làm đơn xin sửa chữa lại nhà năm 2005 và xây dựng mới một phần nhà để ở và cho thuê. Năm 2017, bà M có yêu cầu ông N đưa hồ sơ nhà đất do ông N giữ để bà M làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng nhà, đất nhưng ông N không đưa nên bà M làm hồ sơ cớ mất hợp đồng chuyển nhượng nhà giữa bà M và Công ty V làm các thủ tục nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đến ngày 16/8/2021, bà M qua đời nên ông Đ tiếp tục cùng vợ và con ông Đ ở và cho ông Nguyễn Bé N1, ông Huỳnh Thanh H thuê một phần nhà để kinh doanh mua bán hàng hóa. Do nhà, đất là của bà M, không phải của ông N nên ông Đ không đồng ý toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông N.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

Bà Hồ Thị X, ông Hồ Văn C, ông Hồ Văn P, bà Hồ Thị T1, bà Hồ Kim T2, bà Hồ Thị K, ông Hồ Hoàng C1 là anh em của bà Hồ Tuyết M cùng thống nhất trình bày:

Nguồn gốc đất và căn nhà số B, đường P, khóm C, phường G, thành phố C, tỉnh Cà Mau do bà Hồ Tuyết M mua của Công ty, nhà và đất trên là của bà M. Vì vậy, ông Lê Công N kiện đòi ông Phan Văn Đ trả nhà, đất thì các ông bà không đồng ý, yêu cầu giải quyết theo quyết định pháp luật, các ông bà không có yêu cầu trong vụ án này.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Bà Bùi Thị Q trình bày:

Bà Bùi Thị Q là vợ ông Lê Công N. Nguồn gốc căn nhà số B, đường P, khóm C, phường G, thành phố C, tỉnh Cà Mau do vợ chồng bà mua, là tài sản chung của vợ chồng bà. Trước đây do vợ chồng bà không trực tiếp ở tại căn nhà này nên có cho bà Hồ Tuyết M mượn ở, không có làm giấy tờ, bà thống nhất với trình bày của ông N.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Đại diện Công ty cổ phần D do ông Phạm Quốc H1 là người đại diện theo ủy quyền của Công ty trình bày:

Nhà đất tại số B, đường P, khóm C, phường G, thành phố C, tỉnh Cà Mau trước đây Công ty D (nay là Công ty cổ phần D) chuyển nhượng cho bà Hồ Tuyết M theo hợp đồng do bà Nguyễn Thị Bé T5 chức vụ Giám đốc Công ty ký hợp đồng với bà M. Giá bán nhà của Công ty là 26 lượng vàng 24k tương đương số tiền 118.300.000 đồng. Đối với nhà đất trên đã được Công ty thu đủ tiền, thể hiện qua các phiếu thu số 278 ngày 18/11/1993 số tiền 12.000.000 đồng, phiếu thu số 328 ngày 18/12/1993 số tiền 20.000.000 đồng, phiếu thu số 84 ngày 14/4/1994 số tiền 10.129.000 đồng, phiếu thu số 127 ngày 23/5/1994 số tiền 40.000.000 đồng, phiếu thu số 147 ngày 09/6/1994 số tiền 36.171.000 đồng. Nhà đất số 28 đã được thanh toán xong giữa bà Hồ Tuyết M với Công ty nên Công ty đã giao nhà cho bà M ở từ năm 1993 đến nay. Hiện nay, Công ty không còn liên quan đến tài sản này. Theo hồ sơ lưu trữ tại Công ty không thể hiện có hợp đồng chuyển nhượng nhà, đất giữa đại diện Công ty là bà Nguyễn Thị Bé T5 kí với ông Lê Công N.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Ông Huỳnh Thanh H, ông Nguyễn Bé N1, bà Tô Bích T4 không ý kiến trình bày.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 70/2024/DS-ST ngày 17/4/2024 của Tòa án nhân dân thành phố Cà Mau xử chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Lê Công N, buộc ông Phan Văn Đ phải hoàn lại giá trị quyền sử dụng đất và căn nhà số B, đường P, khóm C, phường G, thành phố C, tỉnh Cà Mau cho ông Lê Công N với số tiền 2.695.982.000 đồng. Giao cho ông Phan Văn Đ được tiếp tục quản lý, sử dụng quyền sử dụng đất theo đo đạc thực tế phần đất có diện tích 116,3m2, thuộc thửa số 138, tờ bản đồ số 9 (bản đồ chỉnh lý năm 2009) và căn nhà số B, đường P, khóm C, phường G, thành phố C, tỉnh Cà Mau. Không chấp nhận yêu cầu của Lê Công N về việc buộc ông Đ trả lại tiền cho thuê nhà với số tiền 150.000.000 đồng.

Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 385/2024/DS-PT ngày 17/9/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau đã hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 70/2024/DS-ST ngày 17/4/2024 của Tòa án nhân dân thành phố Cà Mau do cấp sơ thẩm chưa đưa bà Bùi Thị Q là vợ ông Lê Công N vào tham gia tố tụng.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 01/2025/DS-ST ngày 02 tháng 01 năm 2025 của Tòa án nhân dân thành phố Cà Mau quyết định:

Quyền sử dụng đất theo đo đạc thực tế diện tích 116,3m2 thuộc thửa số 138, tờ bản đồ số 9 (bản đồ chỉnh lý năm 2009) và căn nhà số B, đường P, khóm C, phường G, thành phố C, tỉnh Cà Mau được xác định là quyền sở hữu chung theo phần của vợ chồng ông Lê Công N, bà Bùi Thị Q với bà Hồ Tuyết M.

Giao ông Phan Văn Đ được tiếp tục quản lý, sử dụng quyền sử dụng phần đất diện tích 116,3m2 thuộc thửa số 138, tờ bản đồ số 9 (bản đồ chỉnh lý năm 2009) và căn nhà số B, P, khóm C, phường G, thành phố C, tỉnh Cà Mau.

Buộc ông Phan Văn Đ phải hoàn lại cho ông Lê Công N và bà Bùi Thị Q số tiền 2.695.982.000 đồng.

Không chấp nhận yêu cầu của ông Lê Công N về việc buộc ông Phan Văn Đ trả số tiền 117.000.000 đồng.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn tuyên về lãi suất chậm trả, án phí và quyền kháng cáo của đương sự.

Ngày 14/01/2025, ông Lê Công N kháng cáo yêu cầu sửa Bản án sơ thẩm, chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông N.

Ngày 16/01/2025, ông Phan Văn Đ kháng cáo yêu cầu sửa Bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông N.

Tại phiên tòa phúc thẩm, ông Lê Công N và ông Phan Văn Đ giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Ông N tranh luận cho rằng, việc ông mua một căn nhà tại số B, đường P, khóm C, phường G, thành phố C với giá 118.300.000 đồng ông đã được Công ty kí hợp đồng vào ngày 09/6/1994 được công chứng ngày 05/8/1994, ông có phiếu thu của Công ty số tiền 36.171.000 đồng, có biên bản ngày 09/6/1994 do Công ty xác nhận người mua nhà đã trả đủ tiền cho Công ty, có biên nhận do ông Cao Tấn L1 viết đã nhận số tiền của ông N trả cho ông L1 36.000.000 đồng vào ngày 12/01/1995, số tiền này do ông L1 trả tiền mua nhà cho Công ty thay cho ông N nên ông N mới bị khởi tố và xét xử vụ án Hình sự. Do đó, ông N xác định nhà đang tranh chấp hiện nay là của ông N mua của Công ty vào ngày 09/6/1994 và cho bà M mượn ở từ năm 1994 đến nay.

Ông Đ và luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông Đ tranh luận cho rằng: Năm 1994, ông N là phó chủ tịch UBND tỉnh M đã giới thiệu cho bà M đến Công ty ký hợp đồng chuyển nhượng nhà đất cho bà M với giá 26 lượng vàng 24 k tương đương 118.300.000 đồng. Sau khi kí hợp đồng, bà M đã trả được 42.129.000 đồng, Công ty đã giao nhà cho bà M ở, số tiền còn lại 76.171.000 đồng do bà M dự định chuyển về thành phố Hồ Chí Minh nên bà M chuyển nhượng cho ông N nhưng hợp đồng vẫn đứng tên bà M, đến ngày 24/5/1994 Công ty có lập phiếu thu số 127 thu số tiền 40.000.000 đồng và đến ngày 09/6/1994 Công ty lập phiếu thu số 147 thu số tiền 36.171.000 đồng đều không ghi tên người nộp tiền nhưng số tiền đều được trả cho căn nhà do bà M đang ở. Đến năm 1995, do bà M không chuyển về thành phố Hồ Chí Minh được nên ông N chuyển nhượng nhà lại cho bà M, bà M đã trả tiền nhà cho ông N nhiều lần thông qua tài xế của ông N là ông T6 Thanh M1 đem tiền đưa cho ông N. Năm 2000, sau khi khởi tố vụ án tham ô, cố ý làm trái ở Công ty D, Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ C2 đã phát hiện số tiền 76.171.000 đồng được nộp cho Công ty để trả tiền mua nhà đất số B đường P do bà M1 đang ở có hành vi phạm tội của ông N nên tiếp tục khởi tố vụ án về tội “ Lợi dụng chức vụ quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi”. Kết quả điều tra đã xác định được khoản tiền 36.171.000 đồng được nộp cho Công ty tại biên lai số 147 ngày 9/6/1994 là do ông Cao Tấn L1 là giám đốc công ty X2 đã nộp cho Công ty vì ông L1 được ông N giới thiệu cho ông L1 đến Công ty D để lãnh công trình san lắp mặt bằng. Khi sự việc bị phát hiện thì ông N đã trả cho ông L1 36.000.000 đồng và yêu cầu ông L1 viết biên nhận nhận tiền lùi lại ngày 12/01/1995. Do đó, Bản án hình sự sơ thẩm số 64 ngày 27/5/2004 của Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau đã xử ông N với hình thức phạt cảnh cáo, tịch thu sung công quỹ Nhà nước số tiền 36.171.000 đồng, trong đó có 36.000.000 đồng ông L1 đã nộp cho cơ quan điều tra và buộc ông N phải nộp 171.000 đồng. Trong quá trình điều tra, ông N thừa nhận bà M1 đã trả tiền nhà cho ông N chỉ còn nợ gần 10 triệu đồng, bà M1 cũng thừa nhận đã trả tiền nhà cho ông N còn nợ khoản 7 triệu đồng, số tiền bà M1 thiếu ông N từ năm 1994 đến nay cũng không phát sinh tranh chấp nên bà M1 đã ở và quản lý nhà từ năm 1994 đến năm 2005 đã sữa chữa toàn bộ căn nhà để ở và cho thuê nhưng ông N không có ý kiến, ông N không có chứng cứ gì chứng minh căn nhà của ông N mua và cho bà M1 mượn ở từ năm 1994. Đến năm 2021 bà M1 qua đời thì ông Đ cùng vợ con tiếp tục ở và cho thuê một phần căn nhà này cho đến nay.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Cà Mau tham gia phiên tòa phát biểu quan điểm: Về thủ tục tố tụng, việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán trong quá trình giải quyết vụ án, của Hội đồng xét xử và những người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng tại phiên tòa đúng quy định pháp luật. Về nội dung vụ án, đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự, không chấp nhận kháng cáo của của ông Lê Công N, chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Phan Văn Đ. Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số: 01/2025/DS-ST ngày 02 tháng 01 năm 2025 của Tòa án nhân dân thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội quy định về án phí, lệ phí Toà án;

Không chấp nhận kháng cáo của ông Lê Công N, chấp nhận kháng cáo của ông Phan Văn Đ.

Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số: 01/2025/DS – ST ngày 02 tháng 01 năm 2025 của Tòa án nhân dân thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau, tuyên xử:

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu của ông Lê Công N về việc buộc ông Phan Văn Đ trả cho ông N nhà và đất theo đo đạc thực tế diện tích 116,3m2 thuộc thửa số 138, tờ bản đồ số 9 (bản đồ chỉnh lý năm 2009) tại số B, đường P, Khóm C, Phường G, thành phố C, tỉnh Cà Mau (nay là phường T, tỉnh Cà Mau).

2. Không chấp nhận yêu cầu của ông Lê Công N về việc buộc ông Phan Văn Đ trả số tiền cho thuê nhà 117.000.000 đồng.

3. Chi phí tố tụng: Ông Lê Công N phải chịu chi phí đo đạc là 8.526.000 đồng (đã nộp xong). Ông Phan Văn Đ không phải chịu.

4. Án phí dân sự sơ thẩm: Ông Phan Văn Đ không phải chịu. Ông Lê Công N là người cao tuổi nên được miễn theo quy định của pháp luật.

5. Án phí dân sự phúc thẩm: Ông Lê Công N được miễn nộp. Ông Phan Văn Đ không phải chịu. Ông Đ được nhận lại số tiền 300.000 đồng đã nộp tạm ứng ngày 16/01/2025, biên lai số 0010180 tại Chi cục thi hành án dân sự thành phố Cà Mau (nay là Phòng Thi hành án khu vực 1- Cà Mau).

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.