Bản án 29/2022/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về tố tụng: Đây là vụ án tranh chấp Hợp đồng vay tài sản mà bị đơn có nơi cư trú tại phường S, thành phố H, nên Tòa án nhân dân thành phố Hội An thụ lý, giải quyết vụ án là đúng Thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều 26; Điều 35 của Bộ luật Tố tụng Dân sự. Bị đơn chị Nguyễn Thị P đã được Tòa án triệu tập hợp lệ tham gia tố tụng tại phiên tòa lần thứ hai nhưng vắng mặt không có lý do. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227 Bộ luật Tố tụng Dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt chị P.

[2] Về nội dung: Bà Nguyễn Thị C cho rằng chị Nguyễn Thị P mượn của bà hai lần với tổng số tiền 240.000.000 đồng. Theo bà C thì nguồn gốc khoản tiền mượn này xuất phát từ việc năm 2018, do Ngân hàng không đồng ý cho bà C vay vốn, nên bà đã ký vào một số giấy tờ có liên quan đến tài sản của bà là quyền sử dụng đất và nhà ở gắn liền với đất cho con gái Nguyễn Thị P để chị P thế chấp vay vốn ngân hàng. Sau đó, chị P vay ngân hàng số tiền 1.500.000.000 đồng, nhưng thông báo cho bà C chỉ vay 1.300.000.000 đồng mà thôi và chị P lấy 200.000.000 đồng trong khoản tiền vay này mà bà C không hề hay biết. Đến năm 2020, con gái bà C là chị Nguyễn Thị Xuân L tiếp tục sử dụng tài sản này để vay ngân hàng và chị P tiếp tục lấy từ chị Xuân L 40.000.000 đồng trong khoản vay này. Sự việc đến năm 2020, khi nghe chị Nguyễn Thị Xuân L nói lại thì bà C mới biết, nên bà C khởi kiện chị P, yêu cầu chị P trả lại cho bà 240.000.000 đồng và lãi 100.000.000 đồng. Tổng cộng là 340.000.000.000 đồng, Hội đồng xét xử thấy:

[2.1] Về nguồn gốc là tài sản đảm bảo cho các khoản vay ngân hàng mà bà C cho rằng chị Nguyễn Thị P mượn của bà hai lần với tổng số tiền 240.000.000: Căn cứ văn bản cung cấp thông tin số 130/CV-CNVPĐK ngày 17 tháng 5 năm 2022 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố H thì "Ngày 18/7/2009, Nguyễn Thị C nhận thừa kế theo pháp luật thửa đất số 19, tờ bản đồ 31, diện tích 132,2m2 loại đất ở đô thị theo Văn bản phân chia di sản thừa kế số 1179/7, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD, đã được Văn phòng Công chứng H.A chứng thực… và đăng ký biến động vào Sổ Địa chính Nhà nước. Ngày 26/10/2018, bà Nguyễn Thị C lập hợp đồng tặng cho quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở đối với nhà ở gắn liền với thửa đất số 19, tờ bản đồ 31, diện tích 132,2m2 loại đất ở đô thị cho chị Nguyễn Thị P và được đăng ký biến động vào Sổ Địa chính Nhà nước tại Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai H ngày 25/10/2018", phù hợp với những tài liệu, chứng cứ mà Tòa án thu thập được là Hợp đồng tặng cho quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất mở giữa người tặng cho là bà Nguyễn Thị C, bên nhận tặng cho là chị Nguyễn Thị P được Văn phòng công chứng H.A chứng thực ngày 16/10/2018, số công chứng 03408, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD. Tại biên bản lấy lời khai ngày 25/02/2022, bà Nguyễn Thị C khai nhận tại thời điểm ký hồ sơ để chị P vay vốn ngân hàng, bà C hoàn toàn minh mẫn và tự nguyện. Do đó, quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở đã thuộc quyền quản lý, sử dụng của chị Nguyễn Thị P, chị P có những quyền của người sử dụng đất theo quy định tại Điều 166 Luật Đất đai năm 2013.

[2.2] Đối với khoản tiền 40.000.000 đồng, bà C cho rằng chị P mượn của bà vào năm 2020, Hội đồng xét xử thấy: Ngày 07/10/2020 chị Nguyễn Thị P lập hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất đối với thửa số 19, tờ bản đồ 31, diện tích 132,2m2 cho chị Nguyễn Thị Xuân L, Hợp đồng chuyển nhượng được Văn phòng Công chứng thành phố chứng thực ngày 07/10/2020 và được đăng ký biến động vào Sổ Địa chính Nhà nước tại Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai H ngày 09/10/2020. Như vậy, nhà ở gắn liền với thửa đất số 19, tờ bản đồ số 31, diện tích 132,2m2 đã được chuyển dịch quyền sử dụng, quyền sở hữu cho chị Nguyễn Thị Xuân L. Qua xác minh, chị Nguyễn Thị Xuân L đã thế chấp nhà ở và quyền sử dụng đất ở này để vay Ngân hàng TMCP Phát triển thành phố Hồ Chí Minh - Chi nhánh Quảng Nam số tiền 2.800.000.000 đồng (Hai tỷ, tám trăm triệu đồng). Do đó, bà Nguyễn Thị C cho rằng năm 2020 chị Nguyễn Thị P mượn của bà số tiền 40.000.000 đồng (Bốn mươi triệu đồng) là không có căn cứ chấp nhận.

[3] Xét chứng cứ của bà Nguyễn Thị C cung cấp là 01 USB kèm theo "Bảng tường thuật nội dung cuộc nói chuyện liên quan đến khoản tiền bà Nguyễn Thị P đã lấy của gia đình", bà C cho rằng nội dung Bảng tường thuật này được bà ghi âm lại cuộc nói chuyện điện thoại giữa bà C và chị P, Hội đồng xét xử thấy: USB mà bà C cho rằng là đoạn ghi âm giữa bà và chị P, đoạn băng ghi âm là tài liệu nghe được và phải được giám định bởi cơ quan có thẩm quyền mới được xem là chứng cứ hợp pháp, nhưng do chị P không chấp hành Giấy triệu tập của Tòa án để tham gia các buổi làm việc, hòa giải nên Hội đồng xét xử không có căn cứ để cho rằng chị Nguyễn Thị P có mượn của bà Nguyễn Thị C hai lần tổng cộng là 240.000.000 đồng (Hai trăm bốn mươi triệu đồng). Giữa bà Nguyễn Thị C và chị Nguyễn Thị P không tồn tại một giao dịch dân sự nào liên quan đến vay mượn tài sản, không có sự kiện xảy ra bà C là người giao tiền, chị P là người nhận tiền theo quy định tại Điều 463 Bộ luật dân sự năm 2015. Đồng thời, tại hai thời điểm mượn tiền như trình bày của bà Nguyễn Thị C thì nhà ở và quyền sử dụng đất ở đều thuộc quyền quản lý, sử dụng của chị Nguyễn Thị P và của chị Nguyễn Thị Xuân L. Do đó, không có tài liệu, chứng cứ nào thể hiện bà Nguyễn Thị C có cho chị Nguyễn Thị P mượn tiền. Trong trường hợp bà Nguyễn Thị C cho rằng Hợp đồng tặng cho giữa người tặng cho là bà Nguyễn Thị C, bên nhận tặng cho là chị Nguyễn Thị P được Văn phòng công chứng H.A chứng thực ngày 16/10/2018, số công chứng 03408, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD là một giao dịch dân sự giả tạo nhằm để che dấu một giao dịch khác thì bà C có quyền khởi kiện chị P bằng một quan hệ pháp luật khác.

[4] Từ những nhận định trên, do bà C và chị P không tồn tại một giao dịch dân sự theo quy định tại Điều 116 Bộ luật Dân sự, nên nội dung khởi kiện của bà Nguyễn Thị C yêu cầu chị Nguyễn Thị P trả khoản nợ gốc 240.000.000 đồng (Hai trăm bốn mươi triệu đồng) và nợ lãi 100.000.000 đồng (Một trăm triệu đồng) là không có căn cứ theo quy định tại Điều 463 Bộ luật Dân sự, không phù hợp với quy định về nghĩa vụ của bên cho vay theo Điều 465 Bội luật Dân sự nên không làm phát sinh nghĩa vụ trả nợ của bên vay theo quy định tại Điều 466 Bộ luật Dân sự. Do đó, không có cơ sở để Hội đồng xét xử chấp nhận.

[5] Về án phí dân sự sơ thẩm: Hội đồng xét xử không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn nên nguyên đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm. Nhưng do bà Nguyễn Thị C là người cao tuổi nên được miễn toàn bộ án phí Dân sự sơ thẩm theo quy định tại khoản 2 Điều 26 của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về mức thu, miễn, giảm. thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.