Bản án 28/2020/DS-PT — Tranh chấp hợp đồng tín dụng

[1] Người kháng cáo; nội dung và hình thức đơn kháng cáo; thời hạn kháng cáo là đúng theo quy định tại các điều 271, 272, 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nên kháng cáo của bị đơn ông N1 là hợp lệ và đúng luật định.

[2] Tại phiên tòa hôm nay, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh P, anh P1 vắng mặt nhưng có người đại diện tham gia phiên tòa; việc vắng mặt của họ không ảnh hưởng đến việc xét xử. Do vậy, Hội đồng xét xử căn cứ khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, tiến hành xét xử vụ án.

[3] Xét nội dung kháng cáo của ông N1 về việc cho rằng tại phiên tòa lần thứ 1 ngày 23/10/2019 phía nguyên đơn vắng mặt thì Tòa án cấp sơ thẩm hoãn phiên tòa, nhưng tại phiên tòa lần thứ 2 ngày 11/11/2019 ông N1, bà N vắng mặt thì Tòa án cấp sơ thẩm không hoãn phiên tòa để mở lại phiên tòa lần thứ 3 mà xét xử vắng mặt ông N1, bà N là không công bằng vì ngày 11/11/2019 là ngày giỗ kỵ của cha vợ ông N1 nên ông N1, bà N không đến tham dự phiên tòa được, thấy rằng: Theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015: “2. Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai, đương sự hoặc người đại diện của họ, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phải có mặt tại phiên tòa, trừ trường hợp họ có đơn đề nghị xét xử vắng mặt; nếu vắng mặt vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì Tòa án có thể hoãn phiên tòa, nếu không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì xử lý như sau:...b) Bị đơn không có yêu cầu phản tố, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có yêu cầu độc lập vắng mặt mà không có người đại diện tham gia phiên tòa thì Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt họ”. Trong trường hợp này, ông N1, bà N đã được Tòa án cấp sơ thẩm triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt và cũng không có gửi văn bản đề nghị Tòa án cấp sơ thẩm hoãn phiên tòa ngày 11/11/2019, nên việc Tòa án cấp sơ thẩm tiến hành xét xử vắng mặt ông N1, bà N là đúng quy định của pháp luật. Do đó, nội dung kháng cáo này của ông N1 không có cơ sở để chấp nhận.

[4] Xét nội dung kháng cáo của ông N1 về việc cho rằng ông là cộng tác viên của Ngân hàng M, mã số nhân viên 4674 có quyết định hợp đồng dịch vụ, việc ký kết hợp đồng giữa các bên là do Ngân hàng soạn thảo hợp đồng ra để ông làm cộng tác viên cho Ngân hàng và buộc ông phải thế chấp 02 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Do vợ chồng ông chỉ có ý chí là cộng tác viên cho Ngân hàng chứ không phải vay vốn của Ngân hàng và cũng không nhận giải ngân của Ngân hàng, nên việc Ngân hàng buộc ông vay trả lãi suất và phạt là không hợp lý vì đây sự hợp tác làm ăn giữa đôi bên không phải giao dịch vay vốn, thấy rằng: Theo các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và sự thừa nhận của các đương sự thể hiện: Tại Hợp đồng tín dụng số 102/15/HĐTD/2100-4672 ngày 02/7/2015 giữa bên cho vay là Ngân hàng M - Chi nhánh Sóc Trăng với bên vay là ông N1, bà N; trong đó số tiền vay là 250.000.000đồng, thời hạn vay là 12 tháng, mục đích sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi, lãi suất cho vay 11,43%/năm, tính trên số dư nợ thực tế và thời gian vay vốn thực tế, mức phạt chậm trả lãi 0,05%/ngày, lãi suất nợ quá hạn bằng 150% lãi suất cho vay ngay trước thời điểm nợ quá hạn...; tại Hợp đồng tín dụng số 240/15/HĐTD/2100-5448 ngày 08/12/2015 giữa bên cho vay là Ngân hàng M - Chi nhánh Sóc Trăng với bên vay là ông N1, bà N; trong đó số tiền vay là 120.000.000 đồng, thời hạn vay là 12 tháng, mục đích bổ sung vốn trồng bưởi, lãi suất cho vay 12,60%/năm, tính trên số dư nợ thực tế và thời gian vay vốn thực tế, mức phạt chậm trả lãi 0,05%/ngày, lãi suất nợ quá hạn bằng 150% lãi suất cho vay ngay trước thời điểm nợ quá hạn...; 02 hợp đồng tín dụng này được các bên ký kết theo quy định; tính đến ngày xét xử sơ thẩm 11/11/2019 thì ông N1, bà N còn thiếu Ngân hàng số tiền vốn vay là 370.000.000đồng và số tiền lãi là 239.273.125 đồng, tổng vốn gốc và lãi là 609.273.125 đồng. Việc thỏa thuận vay tiền giữa ông N1, bà N với Ngân hàng M - Chi nhánh Sóc Trăng là hoàn toàn tự nguyện, bình đẳng, không trái với quy định của pháp luật và đạo đức xã hội, nhằm xác lập quyền và nghĩa vụ của các bên trong giao dịch dân sự, phù hợp với quy định tại các điều 121, 122 Bộ luật Dân sự năm 2005, hình thức và nội dung của hợp đồng phù hợp với quy định tại các điều 124, 402, 471 Bộ luật Dân sự năm 2005; hợp đồng đã có hiệu lực theo quy định tại Điều 405 Bộ luật Dân sự năm 2005; thời hiệu khởi kiện về hợp đồng vẫn còn theo quy định tại Điều 427 Bộ luật Dân sự năm 2005. Do phía ông N1, bà N vi phạm nghĩa vụ trả vốn gốc theo thỏa thuận trong 02 hợp đồng tín dụng nên phía Ngân hàng yêu cầu buộc ông N1, bà N trả lại toàn bộ số tiền vốn gốc còn nợ và số tiền lãi phát sinh là có căn cứ, phù hợp với quy định tại khoản 1 Điều 474 Bộ luật Dân sự năm 2005 và khoản 1 Điều 95 Luật Các Tổ chức tín dụng năm 2010. Từ đó, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng M về tranh chấp hợp đồng tín dung, buộc ông N1, bà N phải có nghĩa vụ thanh toán số tiền vốn vay là 370.000.000đồng và số tiền lãi là 239.273.125 đồng, tổng vốn gốc và lãi là 609.273.125 đồng là có căn cứ, đúng pháp luật. Trong suốt quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm ông N1, bà N đã thừa nhận việc ông N1, bà N đã ký kết với Ngân hàng 02 Hợp đồng tín dụng số 102/15/HĐTD/2100-4672 ngày 02/7/2015 và số 240/15/HĐTD/2100-5448 ngày 08/12/2015 đồng thời cũng thừa nhận là có nợ Ngân hàng theo 02 hợp đồng tín dụng này và ông N1, bà N cũng đồng ý trả tiền nợ gốc 370.000.000đồng trong thời hạn từ 03 năm đến 04 năm, riêng đối với tiền lãi thì ông N1, bà N không đồng ý trả. Nay ông N1 lại kháng cáo cho rằng ông N1, bà N ký kết 02 hợp đồng tín dụng này là do ông N1 là cộng tác viên và bị Ngân hàng buộc ký 02 hợp đồng tín dụng này, ông N1, bà N không vay vốn và cũng không nhận giải ngân từ phía Ngân hàng. Xét thấy, đây chỉ là lời trình bày một phía của ông N1 chứ ông N1 không đưa ra được tài liệu, chứng cứ gì để chứng minh. Trong khi đó, tại 02 Giấy đề nghị giải ngân kiêm kế ước nhận nợ ngày 02/7/2015 và ngày 08/12/2015 thể hiện ông N1, bà N vay của Ngân hàng tiền nợ gốc 370.000.000đồng và đã được Ngân hàng giải ngân số tiền vay này; tại mặt sau của giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Y 320178 do Ủy ban nhân dân huyện A cấp cho hộ bà N ngày 09/01/2004 (BL số 39) và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BN 858412 do Ủy ban nhân dân huyện A cấp cho ông N1 ngày 25/11/2013 (BL số 42) thể hiện trước khi thế chấp tài sản để vay vốn của Ngân hàng M theo 02 hợp đồng tín dụng đang tranh chấp thì ông N1, bà N còn nhiều lần thế chấp tài sản để vay vốn của Ngân hàng M và một số ngân hàng khác. Ngoài ra, tại giai đoạn phúc thẩm, Ngân hàng M cung cấp các chứng cứ: 02 Đơn đề nghị giải ngân bằng tiền mặt ngày 02/7/2015 và ngày 08/12/2015; 02 Phiếu chi ngày 02/7/2015 số tiền 250.000.000đồng và ngày 08/12/2015 số tiền 120.000.000đồng, người ký nhận là N1 và 02 Bảng kê chi tiền VNĐ ngày 02/7/2015 và ngày 08/12/2015, tại phiên tòa phúc thẩm ông N1 thừa nhận các chữ ký trong các chứng cứ này là của ông N1, bà N. Do đó, nội dung kháng cáo này của ông N1 không có cơ sở để chấp nhận.

[5] Theo đơn khởi kiện, Ngân hàng M yêu cầu Tòa án giải quyết, trường hợp ông N1, bà N không thanh toán nợ thì đề nghị phát mãi các tài sản thế chấp theo 02 Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất số 102/15/HĐTC-BĐS/2100-4672 ngày 01/7/2015 và số 240/15/HĐTC-BĐS/2100-5448 ngày 08/12/2015 mà các bên đã ký kết để Ngân hàng thu hồi nợ. Xét thấy, 02 hợp đồng thế chấp này thể hiện bên nhận thế chấp (Bên A) là Ngân hàng M - Chi nhánh Sóc Trăng, bên thế chấp (Bên B) là ông N1, bà N; 02 hợp đồng thế chấp này đã được các bên ký kết và có đăng ký thế chấp tài sản theo quy định của pháp luật, trong đó: Tài sản thế chấp theo Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất số 102/15/HĐTC-BĐS/2100-4672 ngày 01/7/2015 là quyền sử dụng đất tại thửa số 524, tờ bản đồ số 04, tọa lạc tại ấp C, xã B, huyện A, tỉnh Sóc Trăng, diện tích 242m2 (trong đó 87m2 thuộc hành lang lộ giới), mục đích sử dụng đất T (200m2) và đất LN (42m2), thời hạn sử dụng lâu dài (đất T) và đến tháng 10/2043 (đất LN) theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Y 320178 do Ủy ban nhân dân huyện A cấp cho hộ bà N ngày 09/01/2004 cùng căn nhà ở (chưa hợp thức hóa) gắn liền trên đất; để đảm bảo cho nghĩa vụ trả các khoản phải trả theo Hợp đồng tín dụng số 102/15/HĐTD/2100-4672 ngày 02/7/2015 được ký kết giữa các bên. Tài sản thế chấp theo Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất số 240/15/HĐTC-BĐS/2100-5448 ngày 08/12/2015 là quyền sử dụng đất tại thửa số 314, tờ bản đồ số 06, tọa lạc tại ấp C1, xã B1, huyện A, tỉnh Sóc Trăng, diện tích 6.226,4m2, mục đích sử dụng đất ở (300m2) và đất trồng cây lâu năm (5.926,4m2), thời hạn sử dụng lâu dài (đất ở) và đến ngày 15/10/2043 (đất trồng cây lâu năm) theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BN 858412 do Ủy ban nhân dân huyện A cấp cho ông N1 ngày 25/11/2013; để đảm bảo cho nghĩa vụ trả các khoản phải trả theo Hợp đồng tín dụng 240/15/HĐTD/2100-5448 ngày 08/12/2015 được ký kết giữa các bên. Xét thấy, các tài sản thế chấp nêu trên là tài sản thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bên thế chấp tại thời điểm thế chấp, đã được Ủy ban nhân dân huyện A cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Y 320178 cho hộ bà N ngày 09/01/2004 và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BN 858412 cho ông N1 ngày 25/11/2013, nên ông N1, bà N ký bên thế chấp là phù hợp, đúng quy định pháp luật. Từ đó, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng M về tranh chấp yêu cầu xử lý tài sản thế chấp, quyết định trong trường hợp ông N1, bà N không thực hiện nghĩa vụ trả nợ hoặc trả không đầy đủ số tiền còn nợ thì Ngân hàng có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền xử lý tài sản thế chấp này để thu hồi nợ là có căn cứ, đúng pháp luật.

[6] Tuy nhiên, theo Biên bản “về việc xem xét thẩm định tại chỗ” ngày 25/9/2019 (BL số 114-116) thì trên thửa đất số 314, tờ bản đồ số 06, tọa lạc tại ấp C1, xã B1, huyện A, tỉnh Sóc Trăng có tài sản là “01 nền mộ diện tích ngang 06m x dài 06m, có kết cấu mái lợp tole, cột đúc sẵn, nền láng xi măng” không thuộc đối tượng là tài sản thế chấp theo nội dung Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất số 240/15/HĐTC-BĐS/2100-5448 ngày 08/12/2015. Việc trên đất có mồ mả gắn với yếu tố tâm linh, nên sẽ gây khó khăn cho cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền trong việc xử lý tài sản thế chấp vì sẽ dẫn đến trường hợp không người nào dám nhận chuyển nhượng. Do đó, lẽ ra trong trường hợp này, Tòa án cấp sơ thẩm phải tách diện tích khu mộ này ra khỏi phạm vi xử lý tài sản thế chấp và chừa thêm một lối đi vào khu mộ cho ông N1, bà N thì mới đảm bảo cho việc thi hành án và đảm bảo cho quyền lợi của các bên. Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 28/02/2020 của Tòa án cấp phúc thẩm xác định trên thửa đất số 314 có một khu mộ diện tích 6,09m x 6,1m = 37,149m2 trong đó có 02 ngôi mộ của cha mẹ ông N1. Tại phiên tòa phúc thẩm, phía Ngân hàng cũng đồng ý tách diện tích khu mộ này ra và chừa thêm một lối đi có chiều ngang 2m x chiều dài 24,8m = 49,6m2 vào khu mộ cho ông N1, bà N. Do đó, Hội đồng xét xử quyết định sửa bản án sơ thẩm về vấn đề này cho phù hợp.

[7] Mặt khác, theo Biên bản “về việc xem xét thẩm định tại chỗ” ngày 02/10/2019 (BL số 117-119) thì trên thửa đất số 524, tờ bản đồ số 04, tọa lạc tại ấp C, xã B, huyện A, tỉnh Sóc Trăng có tài sản là “Căn nhà của ông N1 và bà N diện tích ngang 7m x dài 185,m (xây dựng năm 2003), có kết cấu mái lợp tole xi măng, vách tường 10, khung cột bê tông, nền lót gạch men, đóng trần la phong, cửa sắt” thuộc đối tượng là tài sản thế chấp theo nội dung Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất số Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất số 102/15/HĐTC-BĐS/2100-4672 ngày 01/7/2015. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm không xử lý tài sản thế chấp là căn nhà này là chưa đầy đủ, nhưng do Ngân hàng không có kháng cáo, Viện kiểm sát không có kháng nghị nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét vì nếu xem xét sẽ gây bất lợi cho quyền lợi của ông N1, bà N.

[8] Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử quyết định không chấp nhận kháng cáo của ông N1; căn cứ vào khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 sửa một phần bản án sơ thẩm theo hướng tách diện tích khu mộ trên thửa đất số 314 ra khỏi phạm vi xử lý tài sản thế chấp và chừa thêm một lối đi vào khu mộ cho ông N1, bà N.

[9] Đề nghị của Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng là có căn cứ phù hợp với quy định của pháp luật, nên Hội đồng xét xử xem xét chấp nhận.

[10] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo của ông N1 không được chấp nhận và phần bản án sơ thẩm bị sửa không liên quan đến nội dung kháng cáo nên ông N1 phải chịu án phí dân sự phúc thẩm, theo quy định tại khoản 1 Điều 148 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và khoản 2 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

[11] Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ tại giai đoạn phúc thẩm ông N1, bà N phải cùng chịu là 990.000đồng. Do việc thẩm định chỉ có ý nghĩa trong việc tách diện tích khu mộ trên thửa đất số 314 ra khỏi phạm vi xử lý tài sản thế chấp và chừa thêm một lối đi vào khu mộ cho ông N1, bà N và Ngân hàng đã nộp tạm ứng trước, nên cần buộc ông N1, bà N nộp để hoàn trả lại cho Ngân hàng.