Bản án 28/2018/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo án sơ thẩm, nội dung vụ án như sau:

Nguyên đơn ông Nguyễn Hữu H trình bày:

Cha mẹ ông là Nguyễn Bá N, Trần Thị Đ có 09 người con, trong đó hai người chết lúc còn nhỏ, còn lại 07 người con gồm: Nguyễn Bá H, Nguyễn Văn N, Nguyễn Hữu H, Nguyễn Đình H, Nguyễn Trường G, Nguyễn Minh T và Nguyễn Thị N. Tuy nhiên, tại thời điểm hiện nay thì đã có 03 người đã chết là Nguyễn Bá H, Nguyễn Văn N và Nguyễn Thị N.

Lúc còn sống cha, mẹ ông có tạo dựng được tài sản là một ngôi nhà cấu trúc tường xây tấp lô, diện tích 40m2 (chiều ngang 4m x chiều dài 10m), được ngăn làm 03 phòng, tại địa chỉ số 44/7 (cũ), nay là số 48/3 đường L, phường C, quận T, thành phố Đà Nẵng. Cha, mẹ ông sinh sống tại ngôi nhà này cho đến khi qua đời và cha ông lập di chúc để lại cho các con cùng đồng sở hữu, quản lý, sử dụng làm nơi thờ tự ông bà, cha, mẹ theo tờ di chúc do cha ông lập ngày 10 tháng giêng năm Giáp Tý (1984).

Sau khi cha, mẹ ông chết thì tài sản nhà, đất nêu trên do các anh em của ông sống tại Đà Nẵng quản lý, sử dụng làm nơi thờ cúng ông bà hằng năm. Đến năm 2000 vợ chồng ông Nguyễn Đình H, Bà Nguyễn Thị Mộng T tự ý dọn vào chiếm ở, quản lý, sử dụng nhà, đất thuộc sở hữu chung của anh em ông, mặc dù anh em đã nhiều lần yêu cầu ông Nguyễn Đình H, bà Nguyễn Thị Mộng T giao trả lại nhà, đất của cha mẹ để góp tiền tu sữa làm nơi thờ tự, nhưng ông Hiển bà Thu cố tình không chịu trả nhà.

Nay ông với tư cách là nguyên đơn, đại diện cho các chủ sở hữu chung yêu cầu Tòa án công nhận ngôi nhà có kết cấu, tường, mái tôn, nền xi măng có diện tích chiều dài 6.06m x chiều ngang 3.89 m = 23,57m2 gắn liền với quyền sử dụng đất tại địa chỉ số K48/3 L, phường C, quận T, thành phố Đà Nẵng mà hiện nay vợ chồng ông Nguyễn Đình H, bà Nguyễn Thị Mộng T đang quản lý, sử dụng là di sản thừa kế của ông Nguyễn Bá N và bà Trần Thị Đ thuộc sở hữu chung của các đồng thừa kế gồm: ông Nguyễn Bá H (chết), ông Nguyễn Văn N (chết), ông Nguyễn Hữu H, ông Nguyễn Đình H, ông Nguyễn Trường G, ông Nguyễn Minh T và bà Nguyễn Thị N (chết); đồng thời buộc vợ chồng ông Nguyễn Đình H, bà Nguyễn Thị Mộng T giao trả lại phần diện tích nhà, đất nêu trên cho các đồng sở hữu chung để làm nơi thờ tự ông bà, cha, mẹ theo di chúc.

Bị đơn ông Nguyễn Đình H và đại diện theo ủy quyền của bị đơn bà Nguyễn Thị Sáu H trình bày:

Thống nhất với nội dung trình bày của nguyên đơn ông Nguyễn Hữu H về quan hệ huyết thống cha, mẹ, anh chị em ruột trong gia đình. Đồng thời, thừa nhận một phần diện tích, nhà, đất mà hiện nay bị đơn ông Nguyễn Đình H, bà Nguyễn Thị Mộng T đang quản lý, sử dụng là của ông N, bà Đ (đều đã chết) để lại thừa kế cho các con đồng sở hữu làm nơi thờ tự ông, bà, cha, mẹ theo Tờ di chúc do ông N lập ngày 10 tháng giêng năm Giáp Tý như ông Nguyễn Hữu H trình bày là đúng. Tuy nhiên, trong quá trình quản lý, sử dụng đến năm 2000 Uỷ ban nhân dân thành phố Đà Nẵng có Quyết định số 2935/QĐ-UB ngày 10/10/2000 thu hồi một phần diện tích đất sử dụng là 58,0m2 để xây dựng hệ thống hạ tầng kỷ thuật - Cải thiện vệ sinh môi trường khu dân cư B, trong đó có một phần diện tích nhà, đất của cha, mẹ ông (chết) để lại. Sau khi nhà nước thu hồi đất, nhà bị giải tỏa hư hỏng toàn bộ nên vợ chồng bị đơn bỏ tiền ra tu bổ, sữa chữa lại ngôi nhà như hiện nay. Vì vậy, theo yêu cầu của ông Nguyễn Hữu H thì (bị đơn) chấp nhận giao trả lại cho các đồng sở hữu chung một phần diện tích nhà ở 16,19m2 nằm trên diện tích đất sử dụng cả sân + lối đi phía trước là 36,95m2 cho ông Nguyễn Hữu H là người đại diện nhận quản lý, cho các đồng sở hữu chung để làm nơi thờ tự ông bà, cha, mẹ theo di chúc; đồng thời bị đơn không yêu cầu các đồng sở hữu chung phải bồi hoàn lại số tiền do (bị đơn) bỏ ra tu bổ, sửa chữa nhà.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm ông Nguyễn Minh T, ông Nguyễn Trường G, ông Lê Đức D trình bày:

Thống nhất với nội dung và yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Nguyễn Hữu H đối với bị đơn ông Nguyễn Đình H, Bà Nguyễn Thị Mộng T về tài sản tranh chấp. Đồng thời đề nghị Tòa án buộc vợ chồng ông Nguyễn Đình H, bà Nguyễn Thị Mộng Thu trả lại phần diện tích nhà, đất thuộc sở hữu chung mà hiện nay ông bà đang quản lý sử dụng cho các chủ sở hữu chung làm nơi thờ tự ông bà, cha mẹ theo di chúc do ông N lập ngày 10 tháng giêng năm Giáp Tý.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm Lê Thị S, Nguyễn Thị L1, ông Nguyễn Quý, bà Nguyễn Thị L2, ông Nguyễn Mạnh Q và Nguyễn Lộc H không có văn bản ghi ý kiến phản hồi của mình về yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với bị đơn.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm ông Lê Đức T, bà Lê Thị Anh P và bà Lê Thị Anh T đều có văn bản ghi ý kiến phản hồi của mình về yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với bị đơn nội dung như sau:

Theo di chúc ông bà ngoại Nguyễn Bá N, Trần Thị Đ để lại cho con cháu thực hiện theo di chúc làm nhà thờ.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Mỹ L có nội dung phản hồi về yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với bị đơn như sau: Bà không có ý kiến gì đối với yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Hữu H do bà không có liên quan đến vụ án và không tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án này vì việc này không liên quan gì đến bà, do đó Tòa án nhân dân quận T, thành phố Đà Nẵng giải quyết vụ án thì bà xin vắng mặt.

Với nội dung trên án sơ thẩm đã quyết định như sau:

Căn cứ vào các Điều 227 và 228 BLTTDS năm 2015;

Căn cứ vào các Điều 609, 610, 611, 612, 613, 616, điểm b khoản 1 Điều 617, Điều 624, 645 BLDS năm 2015;

Căn cứ vào Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án năm 2016.

Xử: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với bị đơn.

1. Công nhận một phần diện tích xây dựng ngôi nhà có chiều dài 4.10m x chiều ngang 3.950 m = 16,19m2 có kết cấu: tường xây, mái tôn, nền xi măng nằm trên tổng diện tích đất sử dụng 36,95m2 bao gồm cả diện tích sân trống + lối đi tại địa chỉ số K48/3 đường L, phường C, quận T, thành phố Đà Nẵng mà hiện nay ông Nguyễn Đình H, Bà Nguyễn Thị Mộng T quản lý, sử dụng thuộc sở hữu, sử dụng của ông Nguyễn Bá N và bà Trần Thị Đ (đều đã chết) là di sản thừa kế thuộc sở hữu, sử dụng chung của những người thừa kế gồm: ông Nguyễn Bá H (chết), ông Nguyễn Trường G, ông Nguyễn N (chết), ông Nguyễn Hữu H, ông Nguyễn Đình H, ông Nguyễn Minh T và bà Nguyễn Thị N (chết).

2. Buộc ông Nguyễn Đình H, bà Nguyễn Thị Mộng T giao trả lại một phần nhà ở có diện tích xây dựng 16,19m2 nằm trên tổng diện tích đất sử dụng 36,95m2 bao gồm cả diện tích sân trống + lối đi có tứ cận như sau: Hướng Đông: Giáp nhà số 48/1 đường L. Hướng Tây: Giáp nhà số 48/5 đường L. Hướng Nam: Giáp phần nhà, đất ông Nguyễn Đình H. Hướng Bắc: Giáp kiệt số 48 đường L (có sơ đồ bản vẽ kèm theo) cho ông Nguyễn Hữu H (người đại diện cho chủ sở hữu chung) tạm thời có nghĩa vụ quản lý di sản bằng hình thức bảo quản di sản, không được bán, trao đổi, tặng cho, cầm cố, thế chấp hoặc định đoạt tài sản bằng hình thức khác, nếu không được những người chủ sở hữu chung đồng ý bằng văn bản để sử dụng vào việc thờ cúng.

Các bên đương sự được quyền liên hệ với cơ quan chức năng có thẩm quyền xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở theo quy định của pháp luật.

3. Án phí dân sự sơ thẩm ông Nguyễn Đình H, bà Nguyễn Thị Mộng T phải chịu là: 5.604.000đồng (làm tròn số).

Hoàn trả lại cho nguyên đơn số tiền tạm ứng án dân sự sơ thẩm: 1.250.000đ (Một triệu hai trăm năm mươi ngàn đồng) đã nộp theo biên lại thu số 2924 ngày 14.12.2016 tại Chi cục Thi hành án dân sự quận T, thành phố Đà Nẵng.

Ngoài ra bản án còn tuyên về quyền kháng cáo và nghĩa vụ thi hành án cho các đương sự.

Sau khi xét xử sơ thẩm: Ngày 06/9/2017, nguyên đơn ông Nguyễn Hữu H có Đơn kháng cáo toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xem xét lại bản án sơ thẩm, công nhận diện tích nhà theo Di chúc cụ Nguyễn Bá N để lại là tài sản chung của các đồng thừa kế chứ không phải 16,19m2 như Tòa sơ thẩm quyết định; ngoài ra Tòa sơ thẩm công nhận diện tích sân và lối đi 20,76m2 cho các đồng thừa kế là không đúng vì diện tích đất này thuộc đất của nhà nước quản lý.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, sau khi thảo luận và nghị án, Hội đồng xét xö Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng nhận định:

Về nội dung:

"Vợ chồng chúng tôi có tạo lập được 01(một) căn nhà số 44/7 đường L, phường C, quận T, thành phố Đà Nẵng ngang 4 mét, dài 10 mét, xây tường tấp lô, ngăn làm 03 phòng. Phòng trước dùng để thờ ông bà, cha mẹ. Phòng giữa là phòng ngủ. Phòng cuối là phòng ăn, có bếp và phòng tắm dùng chung với thằng thứ 7 vì đất chật hẹp.

Lúc vợ tôi còn sống chúng tôi có bàn định dành căn nhà nói trên làm nhà chung thờ tự giao cho sáu con trai cùng nhau bảo tồn, tu sữa, còn con gái thì tùy hỉ. Cùng mấy con trưởng nam ở bên phải số 44/3, con thứ năm ở bên trái 44/3, cả hai đều cùng một đường ra một ngõ và con trai thứ bảy ở phía sau đi chung cửa ra vào được giao trách nhiệm sớm tối đóng cửa, coi ngó quét dọn và hương khói…

Nhà chung này còn có mục đích kỵ giỗ ông bà, cha mẹ hay chạp mã để có thể anh em con cháu ở xa về có nơi nghỉ ngơi nấu nướng cúng giỗ…

Di chúc này lập thành 7 bản mỗi con phải giữ gìn cẩn thận một bản để vợ chồng con cháu thực thi nghiêm túc. Được như vậy anh em mới sum họp con cháu mới vui vầy, các con còn phải có trách nhiệm nhắc nhở những cháu nhỏ dại chưa hiểu thấu triệt ý nghĩa của vấn đề gia tộc, di sản và có trách nhiệm bảo tồn từ thế hệ này đến thế hệ sau cùng tồn tại như một gia phả vậy.”

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 658 Bé luËt D©n sù năm 1995; Điều 645 Bé luËt D©n sù năm 2015; Điều 12, Điều 29, Điều 48 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 về án phí, lệ phí Tòa án.

I. Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Nguyễn Hữu H.

II. Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 29/2017/DS-ST ngày 21 tháng 8 năm 2017 của Tòa án nhân dân quận T như sau:

1. Công nhận di sản thừa kế là ngôi nhà có kết cấu tường xây, mái tôn, nền xi măng, diện tích xây dựng thực tế 35,97m2, diện tích sử dụng 48,21m2 thuộc thửa 63, tờ bản đồ số 3 tại địa chỉ số K48/3 đường L, phường C, quận T, thành phố Đà Nẵng có tứ cận: Đông giáp nhà 48/1 đường L dài 9,1m; Tây giáp nhà ông Lê Văn N dài 2,39m, giáp nhà ông Nguyễn Đình H dài 6,71m; Nam giáp cống nước dài 3,956m; Bắc giáp đất công cộng 3,95m (hiện nay ông Nguyễn Đình H, bà Nguyễn Thị Mộng T quản lý, sử dụng) thuộc sở hữu chung cho các đồng thừa kế của cụ Nguyễn Bá N và cụ Trần Thị Đ gồm: bà Lê Thị S, bà Nguyễn Thị L1, ông Nguyễn Q, bà Nguyễn Thị L2, ông Nguyễn Mạnh Q (các thừa kế của ông Nguyễn Bá H); ông Nguyễn Lộc H (thừa kế của ông Nguyễn Văn N); ông Lê Đức D, ông Lê Đức T, bà Lê Thị Anh T, bà Lê Thị Ánh P (các thừa kế của bà Nguyễn Thị N); ông Nguyễn Hữu H; ông Nguyễn Đình H; ông Nguyễn Trường G, ông Nguyễn Minh T để dùng vào việc thờ cúng (có sơ đồ kèm theo).

2. Giao cho những người thừa kế của cụ Nguyễn Bá N và cụ Trần Thị Đ gồm: Lê Thị S, Nguyễn Thị L1, Nguyễn Q, Nguyễn Thị L2, Nguyễn Mạnh Q (các thừa kế của ông Nguyễn Bá H); ông Nguyễn Lộc H (thừa kế của ông Nguyễn Văn N); ông Lê Đức D, ông Lê Đức T, bà Lê Thị Anh T, bà Lê Thị Ánh P (các thừa kế của bà Nguyễn Thị N); ông Nguyễn Hữu H; ông Nguyễn Đình H; ông Nguyễn Trường G, ông Nguyễn Minh T cùng quản lý di sản nêu trên.

3. Ông Nguyễn Đình H và bà Nguyễn Thị Mộng T có nghĩa vụ giao trả phần nhà đất nêu trên cho các đồng thừa kế để dùng vào việc thờ cúng.

4. Các đương sự được quyền liên hệ với cơ quan có thẩm quyền để làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

5. Án phí dân sự sơ thẩm ông Nguyễn Đình H, bà Nguyễn Thị Mộng T được miễn nộp.

6. Hoàn trả lại cho ông Nguyễn Hữu H số tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm là 1.250.000đ (Một triệu hai trăm năm mươi ngàn đồng) đã nộp theo Biên lai thu số 0002924 ngày 14/12/2016 tại Chi cục Thi hành án dân sự quận T, thành phố Đà Nẵng.

III. Án phí dân sự phúc thẩm, ông Nguyễn Hữu H không phải chịu. Hoàn trả cho ông Nguyễn Hữu H 300.000đ đã nộp tạm ứng tại Biên lai thu số 0007482 ngày 11/9/2017 của Chi cục Thi hành án dân sự quận T, thành phố Đà Nẵng.

IV. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án và được được thi hành theo quy định tại điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại điều 30 Luật Thi hành án dân sự.