Bản án 272/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Theo đơn khởi kiện, các văn bản tố tụng khác trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa, nguyên đơn, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn và người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn thống nhất trình bày:

Năm 1975, bà Trần Thị Q và Trần Thị M về quê tại T, xã D (cũ) ở nhờ tại nhà vợ chồng ông Trần H và Võ Thị Đ (cha, mẹ của ông Trần Phước N).

Ngày 20/3/1976, bà Trần Thị Q và Trần Thị M được Ban quy hoạch và chính quyền thôn T bố trí cho 01 sào đất với diện tích 500m2 để ở, hồ sơ cấp đất thể hiện: Sổ Bộ quy hoạch vườn ở Thôn T trong đó ghi rõ số thứ tự và số hiệu 1xx tên Trần Thị Q diện tích 1 sào đất; Sơ đồ quy hoạch thôn T ngày 20/3/1976 thể hiện thửa đất số 1xx có ghi rõ tên Q. Căn cứ theo sơ đồ thể hiện tứ cận của thửa đất: phía Đông giáp với đường Bê tông, phía Tây giáp với nhà ông T, phía Bắc giáp nhà ông Đ (Trần Thị C), phía Nam giáp với nhà bà Võ Thị Đ (vợ ông Trần H).

Năm 1978 đến nay, bà Q, bà M ra Đà Nẵng để học tập, công tác, sinh sống tại Đà Nẵng nên có nhờ bác họ là ông Trần H và bà Võ Thị Đ trông coi, quản lý thửa đất có diện tích 500m2. Do không có mặt tại địa phương nên ông Trần H đứng tên kê khai giúp diện tích 500m2 của bà Qh, bà M vào đất của ông H khi kê khai theo Chỉ thị 299/TTg, đến khi kê khai theo Nghị định 64/CP thì bà Võ Thị Đ kê khai.

Năm 1996, bà Q, bà M đưa hài cốt của bà nội, mẹ và hai em là liệt sỹ về cải táng và xây dựng nhà tưởng niệm. Từ năm 1996 đến nay, gia đình bà Q hằng năm đều thực hiện việc giỗ kỵ tại nhà tưởng niệm này dưới sự chứng kiến của chính quyền địa phương thôn, xã, tộc họ, bà Đ, những người con của bà Đ và hàng xóm.

Năm 2016, Chị em bà Q di dời 04 (bốn) ngôi mộ trên thửa đất này về nghĩa trang B để quy tập theo sự bố trí của chính quyền xã, lúc này trên thửa đất chỉ còn lại ngôi nhà tưởng niệm đã xây năm 1996 và bài vị, bát nhang của gia đình bà Q.

Năm 2020, bà Đ chết, ông Trần Phước N tự ý thực hiện việc kê khai thừa kế toàn bộ đất số 5x, tờ bản đồ số x đã được cấp giấy chứng nhận số BK 84xxxx ngày 24/10/2012 đứng tên hộ bà Võ Thị Đ sang tên vợ chồng ông N nhưng không thực hiện việc tách thửa cho bà Q, bà M.

Vì vậy, bà Trần Thị Q, Trần Thị M khởi kiện yêu cầu Toà án giải quyết: Huỷ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho hộ bà Võ Thị Đ số Q 20xxxx, số vào sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 1xxx/QSDĐ/9x/QĐ-UB ngày 15/10/2000; Huỷ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BK 84xxxx ngày 24/10/2012 đã cấp cho ông Trần Phước N và bà Đoàn Thị Kim L; Buộc ông Trần Phước N và bà Đoàn Thị Kim L tháo dỡ công trình xây dựng trên đất (nhà) và trả lại cho bà Trần Thị Q, Trần Thị M 500m2 đất thuộc thửa đất số 5x, tờ bản đồ số x, Thôn T, xã T, thành phố Đà Nẵng.

* Tại các văn bản trình bày trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa, bị đơn, người đại diện hợp pháp của bị đơn và người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị đơn thống nhất trình bày:

Nguồn gốc đất thửa đất số 5x, tờ bản đồ số x, tại thôn T, xã T là do ba mẹ ông Trần Phước N là ông Trần H và bà Võ Thị Đ quản lý sử dụng từ năm 1975, có kê khai theo Chỉ thị 299/TTg và Nghị định 64/CP. Năm 1987, ông Trần H mất, hộ bà Võ Thị Đ tiếp tục quản lý sử dụng đến năm 2000 hộ bà Võ Thị Đ (chỉ có bà Võ Thi Đ trong hộ khẩu) được UBND huyện Duy Xuyên cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 5x, tờ bản đồ số x, diện tích 869m2.

Năm 1996, mẹ ông N là bà Đ có cho bà Q, bà M về tại thửa đất xây dựng 4 cái mộ gió và 1 cái khóm để thờ diện tích khoảng 1,5m2. Năm 2016, bà Q, bà M về di dời 04 cái mộ gió đi, để lại 01 khóm thờ. Gia đình bà Q, bà M đã chuyển ra Đà Nẵng sinh sống từ lâu nên mới xin phép gia đình bà Đ xây dựng mộ gió và khóm thờ để tưởng niệm vào năm 1996. Khi còn 04 ngôi mộ gió, thỉnh thoảng có đám chạp thì bà Q, bà M có về đây tổ chức đám giỗ cho cha mẹ. Hiện nay, trên thửa đất có 01 ngôi nhà cấp 4 đổ mê, 01 nhà yến 128m2 xây dựng năm 2018 của gia đình ông N, bà L và 01 khóm thờ của bà Q, bà M xây.

Năm 2012, hộ gia đình bà Đ thực hiện khai nhận di sản thừa kế của ông H. Sau khi thực hiện thủ tục thừa kế, bà Đ đã tặng cho quyền sử dụng đất cho vợ chồng ông N, bà L. Vì vậy, ông N và bà L không đồng ý với toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Q, M.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã T, thành phố Đà Nẵng trình bày:

Về nguồn gốc đất: Thửa đất 5x, tờ bản đồ 0x do bà Võ Thị Đ sử dụng thửa đất từ trước 18/12/1980 có thực hiện kê khai theo Chỉ thị 299-TTg theo tên ông Trần Hg tại thửa đất số 9x, tờ bản đồ 0x, diện tích 1000 m2, loại đất (T), kê khai tại trang số 2x, Quyển 0x, HTX NN I D, số thứ tự 1xx.

Hộ bà Võ Thị Đ kê khai theo Nghị định 64/CP và được Uỷ ban nhân dân huyện D cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Q 20xxxx ngày 15/3/2000.

Năm 2012, ông Trần Phước N nhận tặng cho quyền sử dụng đất và nhà ở gắn liền với đất và được Uỷ ban nhân dân huyện D cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BK 84xxxx ngày 24/10/2012. Căn cứ Quyết định số: 1xxx/QĐ-UBND ngày 21/7/2023 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Quảng Nam về Phê duyệt quy hoạch sử dụng đất đến năm 2030 và kế hoạch sử dụng đất năm đầu của kỳ quy hoạch sử dụng đất huyện D, tỉnh Quảng Nam; Quyết định số 1xxx/QĐ-UBND ngày 18/6/2025 của UBND tỉnh Quảng Nam phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2030 và kế hoạch sử dụng đất năm đầu của điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất huyện D, tỉnh Quảng Nam; Quyết định số 6xx/QĐ-UBND ngày 29/01/2024 của UBND huyện D về việc Phê duyệt quy hoạch và ban hành quy định quản lý theo đồ án Quy hoạch chung xây dựng xã D, huyện D, tỉnh Quảng Nam đến năm 2025 và năm 2030 thì vị trí thửa đất số 5x, tờ bản đồ 0x được quy hoạch là đất ở nông thôn.

Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã T không có ý kiến đối với yêu cầu khởi kiện huỷ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 5x, tờ bản đồ số x, được Uỷ ban nhân dân huyện D cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BK 84xxxx ngày 24/10/2012 cho ông Trần Phước N và bà Đoàn Thị Kim L và huỷ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 5x, tờ bản đồ số x, được UBND huyện D cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số ngày 15/3/2000 cho hộ bà Võ Thị Đ.

* Những người làm chứng ông Trần Xuân A, ông Phạm Phú A, ông Trần Phi H, ông Ngô Đình C có cùng trình bày: Xác nhận việc bà Trần Thị Q, Trần Thị M có sinh sống tại thôn T, xã D (cũ) từ năm 1975 đến năm 1978. Năm 1976, chị em bà Q, bà M được Ban quy hoạch và chính quyền thôn T bố trí cho 01 sào đất với diện tích 500m2 để ở. Bà Q, bà M có cải táng, lập mộ, nhà tưởng niệm cho người thân tại vị trí đất này vào năm 1996 nhưng hiện nay toàn bộ mộ đã di dời. Bà Q, bà M hằng năm có về tại nhà ông Trần Phước N để tổ chức giỗ, chạp cho cha mẹ.

* Với nội dung vụ án như trên, Bản án dân sự sơ thẩm số: 360/2026/DS-ST ngày 19 tháng 5 năm 2026 của Tòa án nhân dân Khu vực 10 - Đà Nẵng quyết định:

Căn cứ Điều 26, Điều 34, Điều 157, Điều 158, Điều 165 Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 163, Điều 164, Điều 166, Điều 169, Điều 235 Bộ luật dân sự năm 2015 (Sửa đổi, bổ sung năm 2025); Điều 137 Luật Đất đai 2024; Điều 31 Luật Tố tụng Hành chính năm 2015 (Sửa đổi, bổ sung năm 2025); Nghị quyết 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội, xử:

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trần Thị Q, Trần Thị M về việc: Huỷ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Q 20xxxx ngày 15/3/2000 đã cấp cho hộ bà Võ Thị Đ và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BK 84xxxx ngày 24/10/2012 đã cấp cho ông Trần Phước N, bà Đoàn Thị Kim L đối với thửa đất số 5x, tờ bản đồ số 0x tại thôn T, xã T, thành phố Đà Nẵng; Buộc ông Trần Phước N, bà Đoàn Thị Kim L tháo dỡ công trình xây dựng trên đất và trả lại cho bà Trần Thị Q, bà Trần Thị M diện tích đất 491,1m2 thuộc một phần thửa đất số 5x, tờ bản đồ số 0x tại thôn T, xã T, thành phố Đà Nẵng.

2. Giao cho ông Trần Phước N, bà Đoàn Thị Kim L trọn quyền sử dụng, định đoạt đối với 01 (một) nhà bia, tường xây gạch 110, có mái, diện tích 4,76m2 (1,7m X 2,8m) gắn liền với diện tích đất thuộc thửa đất số 5x, tờ bản đồ số 0x tại thôn T, xã T, thành phố Đà Nẵng.

3. Ghi nhận sự tự nguyện của bị đơn ông Trần Phước N, bà Đoàn Thị Kim L về việc tự nguyện thối trả cho bà Trần Thị Q, Trần Thị M giá trị của nhà bia số tiền 6.426.000đ (Sáu triệu bốn trăm hai mươi sáu nghìn đồng).

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về án phí, chi phí tố tụng, quyền kháng cáo và nghĩa vụ do chậm thi hành án.

* Ngày 26 tháng 5 năm 2026 và ngày 02 tháng 6 năm 2026 Tòa án nhân dân Khu vực 10 – Đà Nẵng nhận được đơn kháng cáo đều ghi ngày 25/5/2026 của nguyên đơn bà Trần Thị Q và bà Trần Thị M, có cùng nội dung: Bản án sơ thẩm vi phạm nghiêm trọng tố tụng và chưa đúng với bản chất của vụ án, chưa đảm bảo quyền lợi của nguyên đơn, cụ thể:

- Thứ nhất: Những người làm chứng đã có lời khai đảm bảo theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự nhưng HĐXX đã không xem xét những chứng cứ này và tuyên án không nhắc gì đến lời khai của người làm chứng.

- Thứ hai: Về nội dung vụ án: Bản án sơ thẩm xác định nguồn gốc thửa đất do cha mẹ ông Trần Phước N quản lý sử dụng từ trước năm 1980 vì có kê khai theo Chỉ thị 299 và kê khai theo Nghị định 64/CP, do bà Q, bà M không kê khai theo Chỉ thị 299 và kê khai theo Nghị định 64/CP nên mất đất là không có cơ sở, bởi lẽ việc kê khai 299 là kê khai để Nhà nước thống kê quản lý trong đất đai, không làm phát sinh quyền sử dụng đất. Từ 1978 đến 1994, bà Q và bà M được Nhà nước cho đi học và công tác tại thành phố Đà Nẵng nên việc kê khai hai bà không biết.

Năm 2000 gia đình ông N mới được cấp giấy CNQSDĐ lần đầu đã có tài sản của bà Qh và bà M trên đất nhưng cơ quan Nhà nước không xem xét và thông báo cho bà Q và bà M.

Do đó, bà Q và bà M kháng cáo toàn bộ bản án, yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm: sửa bản án sơ thẩm buộc bị đơn trả lại 500m2 đất cho nguyên đơn; Hoặc hủy bản án sơ thẩm giao hồ sơ lại cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại đảm bảo về việc đánh giá toàn bộ chứng cứ có trong hồ sơ vụ án.

* Tại phiên tòa phúc thẩm:

Nguyên đơn bà Trần Thị Q và bà Trần Thị M và người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn giữ nguyên nội dung kháng cáo. Các bên không thỏa thuận được với nhau về giải quyết vụ án.

Luật sư người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn phát biểu quan điểm tranh luận:

- Ngày 26/3/1976, bà Trần Thị Q và bà Trần Thị M đã được Trưởng thôn T lập Sơ đồ quy hoạch và Sổ bộ cấp đất với diện tích là 01 Sào = 500m2, theo tài liệu là Sơ đồ quy hoạch và Sổ bộ quy hoạch vườn ở của thôn T, xã D vào tháng 3 năm 1976 và trình bày của những người làm chứng gồm các ông: Ngô Văn N, Trần C, Ngô Đình C, Trần Phước N, Ngô Xuân A là những người dân sinh sống tại thôn T, xã D.

- Khi chị em bà Trần Thị Q và bà Trần Thị M được nhà nước quan tâm cho đi học và phân công công tác tại Đà Nẵng, hai bà có nhờ ông Trần H (cha của bị đơn) ở quê quản lý và trông giúp. Năm 1980 nhà nước thực hiện kê khai theo Chỉ thị 299-TTg, bà Q và bà M đang sinh sống, làm việc tại Đà Nẵng nên không biết việc ông Trần H kê khai gộp chung đất của hai bà vào phần đất của ông H.

- Quyền lợi hợp pháp của chị em bà Q và bà M đã được xác lập trước đó bằng việc Ban nhân dân thôn T cấp và giao đất từ năm 1976, trước thời điểm kê khai theo Chỉ thị 299/TTg. Việc ông H tự ý kê khai 299/TTg cả phần diện tích đất của bà Q và bà M không thể biến đất thành đất của ông H được.

- Năm 1996, bà Q và bà M đã xây dựng cải táng 04 ngôi mộ và nhà tưởng niệm tại đất này gia đình bà Đ, ông N không có ý kiến gì. Việc gia đình bà Đ, ông N không có ý kiến chứng minh họ biết rõ đất này thuộc về bà Q và bà M theo xuất cấp đất năm 1976. Năm 2016, bà Q bà M di dời 04 ngôi mộ về Nghĩa trang B để quy tập theo bố trí của chính quyền xã, trên đất vẫn còn nhà tưởng niệm đã xây dựng từ năm 1996.

- Năm 2020 bà Đ qua đời, ông N tự ý kê khai thừa kế toàn bộ đất trên giấy chứng nhận đứng tên hộ bà Đ sang tên vợ chồng ông N bao gồm luôn cả 500m2 đất của chị em bà Q và bà M là không đúng quy định của pháp luật.

- Tòa án cấp sơ thẩm đã bỏ qua chứng cứ lịch sử là Sơ đồ quy hoạch và Sổ bộ cấp đất của thôn T, xã D vào tháng 3 năm 1976 và lời khai của các nhân chứng là chưa đánh giá toàn diện khách quan toàn bộ chứng cứ và vận dụng pháp luật chưa chính xác.

Đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm: Hủy giấy chứng nhận QSDĐ đã cấp cho hộ bà Võ Thị Đ ngày 24/10/2012 đã sang tên cho vợ chồng ông Trần Phước N và buộc vợ chồng ông N trả lại 500m2 đất cho bà Q và bà M; Hoặc hủy bản án sơ thẩm giao hồ sơ lại cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại đảm bảo về việc đánh giá toàn bộ chứng cứ có trong hồ sơ vụ án.

* Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Đà Nẵng phát biểu ý kiến:

Về thủ tục tố tụng: Những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng tại cấp phúc thẩm đã thực hiện đúng, đầy đủ quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự trong quá trình giải quyết vụ án tại cấp phúc thẩm.

Về nội dung vụ án: Từ các tài liệu, chứng cứ và trình bày của các bên đương sự, Tòa án nhân dân Khu vực 10 – Đà Nẵng xác định việc cấp GCNQSD đất cho hộ bà Võ Thị Đ vào năm 2000 và việc cấp GCNQSD đất cho ông Trần Phước N và bà Đoàn Thị Kim L năm 2012 được thực hiện trên cơ sở kê khai, đăng ký, sử dụng, ổn định, liên tục, đúng quy định pháp luật. Từ đó, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Q, bà Trần Thị M về việc: Hủy GCNQSD đất cấp cho hộ bà Võ Thị Đ và GCNQSD đất cấp cho ông Trần Phước N và bà Đoàn Thị Kim L đối với thửa đất số 5x, tờ bản đồ số 0x, tại thôn T, xã T; Buộc ông Trần Phước N và bà Đoàn Thị Kim L tháo dỡ công trình xây dựng trên đất trả lại diện tích đất 491,1m2 thuộc thửa đất trên cho bà Q và bà M là không có cơ sở.

Đề nghị HĐXX: căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật TTDS, không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn bà Trần Thị Q và bà Trần Thị M, giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số: 360/2026/DS-ST ngày 19 tháng 5 năm 2026 của Tòa án nhân dân Khu vực 10 - Đà Nẵng.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

[1] Về thời hạn, nội dung và thủ tục kháng cáo của các đương sự: Về thời hạn, nội dung và thủ tục kháng cáo Bản án sơ thẩm của nguyên đơn bà Trần Thị Q và bà Trần Thị M là đảm bảo theo quy định tại các Điều 271, 272, 273 và 276 Bộ luật Tố tụng dân sự. Do đó, yêu cầu kháng cáo của bà Q và bà M được thụ lý giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ: Khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự;

Không chấp nhận toàn bộ kháng cáo của nguyên đơn bà Trần Thị Q và bà Trần Thị M.

Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số: 360/2026/DS-ST ngày 19 tháng 5 năm 2026 của Tòa án nhân dân Khu vực 10 - Đà Nẵng.

Căn cứ Điều 26, Điều 34, Điều 157, Điều 158, Điều 165 Bộ luật tố tụng dân sự (Sửa đổi, bổ sung năm 2025); Điều 163, Điều 164, Điều 166, Điều 169, Điều 235 Bộ luật dân sự năm 2015; Điều 137 Luật Đất đai 2024; Điều 31 Luật Tố tụng Hành chính năm 2015 (Sửa đổi, bổ sung năm 2025); Nghị quyết 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội, xử:

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trần Thị Q, Trần Thị M về việc: Huỷ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Q 20xxxx ngày 15/3/2000 đã cấp cho hộ bà Võ Thị Đ và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BK 84xxxx ngày 24/10/2012 đã cấp cho ông Trần Phước N, bà Đoàn Thị Kim L đối với thửa đất số 5x, tờ bản đồ số 0x tại thôn T, xã T, thành phố Đà Nẵng; Buộc ông Trần Phước N, bà Đoàn Thị Kim L tháo dỡ công trình xây dựng trên đất và trả lại cho bà Trần Thị Q, bà Trần Thị M diện tích đất 491,1m2 thuộc một phần thửa đất số 5x, tờ bản đồ số 0x tại thôn T, xã T, thành phố Đà Nẵng.

2. Giao cho ông Trần Phước N, bà Đoàn Thị Kim L trọn quyền sử dụng, định đoạt đối với 01 (một) nhà bia, tường xây gạch 110, có mái, diện tích 4,76m2 (1,7m X 2,8m) gắn liền với diện tích đất thuộc thửa đất số 5x, tờ bản đồ số 0x tại thôn T, xã T, thành phố Đà Nẵng.

3. Ghi nhận sự tự nguyện của bị đơn ông Trần Phước N, bà Đoàn Thị Kim L về việc tự nguyện thối trả cho bà Trần Thị Q, Trần Thị M giá trị của nhà bia số tiền 6.426.000đ (Sáu triệu bốn trăm hai mươi sáu nghìn đồng).

4. Án phí dân sự: Bà Trần Thị Q, bà Trần Thị M được miễn án phí Dân sự sơ thẩm và phúc thẩm.

5. Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản: Bà Trần Thị Q, bà Trần Thị M phải chịu 25.000.000đ (Hai mươi lăm triệu đồng) (đã nộp đủ).

6. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

7. Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án, người phải thi hành án có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc cưỡng chế thi hánh án theo quy định tại các Điều 4, 6, 7, 8 Luật thi hành án dân sự. Thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 34 Luật thi hành án dân sự.