Bản án 26/2022/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về quan hệ tranh chấp và thẩm quyền giải quyết: Nguyên đơn bà O khởi kiện yêu cầu ông T, bà P phải trả cho bà số tiền gốc 580.000.000đồng mà vợ chồng bà đã cho ông T, bà P vào ngày 04/02/2013 và tiền lãi theo mức 10%/ 1 tháng từ ngày vay cho đến khi giải quyết xong vụ án. Theo bà O thì bà đã đòi nhiều lần nhưng ông T, bà P không trả nên bà O khởi kiện. Do đó, cần căn cứ khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng Dân sự, xác định đây là vụ án dân sự về việc: “Tranh chấp hợp đồng dân sự vay tài sản” là phù hợp. Vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng Dân sự.

[2] Về nội dung tranh chấp: Qua xem xét các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ và lời khai của các đương sự tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xét thấy, ngày 04/02/2013 giữa ông T4, bà O và ông T, bà P có thỏa thuận ông T4, bà O cho ông T, bà P vay 580.0000.000đồng, bà O xuất trình cho Tòa án bản chính giấy biên nhận ngày 04/02/2013, trong giấy này thể hiện rõ người cho vay, người vay, ngày vay, số tiền vay, thời hạn trả nợ là cuối năm 2013. Đồng thời, bà P thừa nhận có vay của ông T4, bà O số tiền trên và thừa nhận chữ ký, chữ viết tên trong giấy vay tiền ngày 04/02/2013 do bà O xuất trình là do bà P ký và viết ra. Còn ông T cho rằng việc làm ăn trong gia đình do bà P quản lý nên việc bà P vay tiền của ai, vay bao nhiêu cụ thể như thế nào ông T không biết, chữ ký, chữ viết tên trong giấy biên nhận do bà O xuất trình không phải của ông T ký và viết ra. Do ông T không thừa nhận nên bà O đã yêu cầu giám định. Tòa án đã ra Quyết định trưng cầu giám định đối với chữ ký và chữ viết tên “Dương Công T”. Tại Kết luận giám định số 1201/GĐ-PC09 ngày 22/9/2021 của Phòng kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Lâm Đồng, kết luận: “Chữ ký, chữ viết ghi họ tên Dương Công T trên tài liệu cần giám định ký hiệu A1 so với chữ ký, chữ viết ghi họ tên Dương Công T trên các tài liệu mẫu so sánh ký hiệu từ M1 đến M5 là do cùng một người ký và viết ra”. Tòa án đã thông báo nội dung kết luận giám định nêu trên cho các đương sự biết, bị đơn ông T, bà P không đồng ý với nội dung kết luận giám định của Phòng kỹ thuật hình sự Công an Lâm Đồng và có đơn yêu cầu giám định lại, yêu cầu Phân viện khoa học hình sự - Bộ công an tại Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện giám định. Theo kết luận giám định của Phân viện khoa học hình sự: “Chữ ký đứng tên Dương Công T, chữ viết họ tên Dương Công T dưới chữ ký trên tài liệu cần giám định ký hiệu A so với chữ ký, chữ viết đứng tên Dương Công T trên các tài liệu mẫu so sánh ký hiệu từ M1 đến M5 là do cùng một người ký, viết ra”. Sau khi được thông báo kết luận giám định lần thứ hai thì nguyên đơn đồng ý còn bị đơn không có ý kiến gì. Vì vậy, việc ông T4, bà O cho ông T, bà P vay số tiền 580.000.000đồng vào ngày 04/02/2013 là có thật và cần xác định đây là khoản nợ chung của vợ chồng ông T, bà P đến nay ông T, bà P chưa trả cho ông T4, bà O số tiền này, hiện ông T4 đã chết và bà O khởi kiện là có căn cứ để chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà O.

[2.1] Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án bị đơn có xuất trình bản chính tờ giấy có nội dung ông T4 có nhận tiền từ ông T, bà P vào tháng 02/2015. Ban đầu bà O không thừa nhận việc phía bị đơn trình bày theo giấy này đã trả cho ông T4 số tiền 400.000.000đồng nên bà O đã yêu cầu giám định. Theo kết luận giám định thì tại phần 30 triệu được sửa thành 300 triệu, chữ ký và chữ viết tên đúng là của ông T4. Tại phiên tòa, bà O thừa nhận có lấy được số tiền 130.000.000đồng từ ông T bà P nhưng bà O chỉ đồng ý cấn trừ số tiền này vào tiền lãi. Hội đồng xét xử xét thấy, trong giấy vay tiền ngày 04/02/2013 không thể hiện giữa hai bên có thỏa thuận lãi suất, bị đơn lại không đồng ý trả lãi nên cấn trừ số tiền 130.000.000đồng vào tiền gốc là phù hợp.

[2.2] Ngoài ra, bị đơn còn xuất trình 01 tờ lịch, nội dung được ghi phía sau tờ lịch “ngày 31/3/2009 anh Tân Oanh nhận của Thành Phương 190.000.000đồng”. Theo bị đơn thì do giữa ông T4 với bà P có làm ăn với nhau nên cho nhau vay tiền qua lại nhiều lần, lúc thì ông T4 lấy tiền của bà P, lúc thì bà P vay lại tiền từ ông T4. Giữa hai bên chưa chốt hết nợ nần thì ông T4 mất. Vì vậy, bị đơn đề nghị trừ số tiền 190.000.000đồng này vào số tiền 580.000.000đồng phải trả cho bà O. Còn bà O xác định số tiền 190.000.000đồng ông T4 nhận của ông T, bà P thì ông bà đã trả cho ông T, bà P vì trong giấy hẹn ngày 04/4/2009 sẽ trả nên bà O không đồng ý cấn trừ số tiền này nhưng bà O không xuất trình được chứng cứ đã trả số tiền 190.000.000đồng cho ông T, bà P. Vì vậy cần chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn, cần cấn trừ số tiền 190.000.000đồng vào số tiền 580.000.000đồng mà bà P, ông T đã vay của bà O, ông T4.

[2.3] Từ những phân tích trên, cần chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà O, cần cấn trừ số tiền bị đơn đã giao cho ông T4, cụ thể: 580.000.000đồng – 190.000.000đồng – 130.000.000đồng = 260.000.000đồng. Buộc ông T, bà P phải có trách nhiệm liên đới trả cho bà O số tiền gốc là 260.000.000đồng.

[3] Tại phiên tòa, ngoài việc yêu cầu ông T, bà P phải trả cho số tiền gốc là 580.000.000đồng thì bà O còn yêu cầu bị đơn ông T, bà P phải trả tiền lãi suất theo mức 10%/ tháng/ số tiền vay, tính thành tiền là 522.000.000đồng, bị đơn không đồng ý trả lãi cho nguyên đơn. Quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa đã giải thích cho bà O mức lãi suất bà O yêu cầu là không phù hợp với quy định của pháp luật, nếu phần lãi suất bà O yêu cầu không được chấp nhận thì bà O sẽ phải chịu án phí nhưng bà O xác định vẫn giữ nguyên yêu cầu. Hội đồng xét xử xét thấy, trong giấy vay tiền ngày 04/02/2013 giữa hai bên không thể hiện có thỏa thuận về lãi suất với nhau nhưng bà O xác định có thỏa thuận lãi 1,5%/ tháng còn bị đơn không thừa nhận nên cần xác định đây là hợp đồng vay không lãi. Bà O, ông T4 cho bà P, ông T vay vào ngày 04/02/2013 ngày 17/4/2020 bà O nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nên cần áp dụng khoản 2 Điều 4, khoản 2 Điều 5 Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao để tính lãi suất cụ thể như sau:

[3.1] Tiền lãi từ ngày 01/01/2014 đến ngày 04/02/2015 trên số tiền gốc 390.000.000đồng (đã cấn trừ 190.000.000đồng vào nợ gốc) được tính cụ thể như sau: 390.000.000đồng x 9%/ năm x 13 tháng 03 ngày = 38.317.500đồng.

[3.2] Theo chứng cứ đã được giám định thì ngày 04/02/2015 bà P trả 30.000.000đồng. Tháng 02 âm lịch bà P trả 100.000.000 đồng nhưng trong giấy này không ghi ngày trả nên áp dụng Điều 151 Bộ luật dân sự 2005 quy định về thời hạn, thời điểm tính thời hạn, tính ngày trả là giữa tháng 2 âm lịch tức là ngày thứ mười lăm của tháng 2 âm lịch đối chiếu sang lịch dương là ngày 03/4/2015. Tiền lãi tính từ ngày 05/02/2015 đến ngày 03/4/2015 trên số tiền gốc 260.000.000đồng được tính cụ thể như sau: 260.000.000đồng x 9%/ năm x 1 tháng 29 ngày = 5.310.000đồng.

[3.3] Tiền lãi tính từ ngày 04/4/2015 đến ngày 31/12/2016 trên số tiền gốc 260.000.000đồng được tính cụ thể như sau: 260.000.000đồng x 9%/ năm x 20 tháng 26 ngày = 40.690.000.000đồng.

[3.4] Từ ngày 01/01/2017 áp dụng lãi suất theo khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự năm 2015. Tiền lãi từ ngày 01/01/2017 đến ngày 06/5/2022 trên số tiền gốc 260.000.000đồng được tính cụ thể như sau: 260.000.000đồng x 10%/ năm x 64 tháng 05 ngày = 139.027.000đồng.

[3.5] Như vậy, tổng số tiền lãi cần chấp nhận buộc ông T, bà P phải trả cho bà O là 223.344.500đồng.

[4] Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử xét thấy cần chấp một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc bị đơn ông T, bà P phải có trách nhiệm liên đới trả cho bà O số tiền gốc là 260.000.000đồng, tiền lãi là 223.344.500đồng, tổng cộng là 483.344.500đồng.

[5] Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà O đối với việc yêu cầu ông T, bà P phải trả số tiền gốc và lãi cao hơn quy định của pháp luật là 618.655.500đồng.

[6] Về chi phí tố tụng: Bà O nhận chịu số tiền tạm ứng chi phí giám định là 5.680.000đồng nên ghi nhận, số tiền này bà O đã nộp, đã quyết toán xong. Đối với chi phí giám định lần thứ hai, bà P ông T đã nộp số tiền 3.300.000đồng, do yêu cầu khởi kiện của bà O là có căn cứ nên buộc bà P, ông T phải chịu chi phí giám định lần 2 là phù hợp.

[7] Về án phí: Do chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn nên bà O phải chịu án phí dân sự sơ thẩm trên số tiền không được chấp nhận, cụ thể: 20.000.000đồng + 4%(618.655.500 - 400.000.000) = 28.746.000đồng (đã làm tròn số) án phí dân sự sơ thẩm.