Bản án 242/2025/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

1. Theo đơn khởi kiện ngày 09-9-2020, đã sửa đổi, bổ sung và trong quá trình giải quyết vụ án, ông Lê Văn D trình bày: Năm 1990 ông D được bố mẹ là cụ Lê Văn T và cụ Đỗ Thị L1 tặng cho diện tích đất hơn 2.000 m², vị trí cạnh đường đi tắt từ Hồ Vịt (nay là Hồ Thiên Nga) hướng đi lên Nghĩa trang liệt sĩ, trên đất có 1.300 cây cà phê, 130 gốc hồ tiêu thân trồng cây vông, 60 cây điều đều được trồng năm 1984. Năm 1996, thấy hoàn cảnh kinh tế của vợ chồng ông Nguyễn Duy Dục và bà Nguyễn Thị L (là con riêng của cụ Đỗ Thị L1) khó khăn nên ông D đã cho ông Dục, bà L mượn 75m2 ở phía dưới chân đồi để dựng nhà ở. Sau đó, ông Dục, bà L đã lấn chiếm và mở rộng diện tích ra xung quanh là 1.741,2m2, có tứ cận: Phía Đông giáp đất của ông Lê Văn S; phía Tây giáp nghĩa trang liệt sĩ; phía Nam giáp đất của bà T2, ông Th; phía bắc giáp rẫy điều của ông S, đường vào thôn Ngh cũ (nay là đường M). Vì vậy, ông D khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà Nguyễn Thị L trả lại 1.741,2 m2 đất (trong đó: diện tích đất cho mượn là 75 m2; diện tích đất bị lấn chiếm là 1666,2 m2) và tài sản trên đất, tọa lạc tại tổ 10, phường N, thành phố G, tỉnh Đắk Nông (nay là phường B, tỉnh Lâm Đồng) .

2. Bị đơn bà Nguyễn Thị L trình bày: Năm 1990 ông Nguyễn Duy D2 (chồng bà L) khai hoang được diện tích đất trồng cà phê. Sau đó, gia đình chuyển vào sinh sống tại tổ 07, thôn Ngh, thị trấn G, huyện Đắk Nông (nay là tổ 10, phường N) và sử dụng đất liên tục, ổn định, được các trưởng thôn qua các giai đoạn là ông Phan Minh Ch, ông Nguyễn Đình B xác nhận; đồng thời chấp hành đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế nhà đất cho Nhà nước từ năm 1997 đến thời điểm tranh chấp với ông Lê Văn D. Đến năm 2010, Nhà nước thu hồi đất để xây dựng Hồ Thiên Nga, đã thu hồi toàn bộ diện tích đất của gia đình bà L đang sử dụng là 1.488m2. Tuy nhiên, khi Ủy ban nhân dân (UBND) thị xã G đang làm thủ tục kiểm kê tài sản thì ông D cho rằng toàn bộ diện tích đất được thu hồi trên có nguồn gốc là của ông D nên phát sinh tranh chấp và khởi kiện bà (ông D2 đã chết vào năm 2012). Bà L khẳng định diện tích đất trên do gia đình bà khai hoang và sử dụng ổn định từ năm 1990 đến khi bị thu hồi đất và đã thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước theo quy định nên không đồng ý với toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông D.

3. Các anh, chị Nguyễn Văn Dũng T1, Nguyễn Duy Tr, Nguyễn Thị Tr1, Nguyễn Thị Tr2 (là con của ông Nguyễn Duy D2 và bà Nguyễn Thị L) trình bày: Nguồn gốc đất tranh chấp do ông D2 và bà L khai hoang, sử dụng ổn định cho đến khi nhà nước thu hồi đất. Năm 1992, các anh chị được cha mẹ đưa từ tỉnh Thanh Hóa đến sinh sống tại diện tích đang tranh chấp trên và cùng mọi người trong gia đình tạo lập tài sản trên đất, đến năm 2005 và 2009 lập gia đình ra ở riêng (riêng anh Tr sinh sống cùng bà L).

4. Những người làm chứng trình bày:

4.1. Ông Lê Văn H (Em trai ông Lê Văn D) trình bày: Nguồn gốc đất tranh chấp gi a ông D và bà L do bố mẹ ông (cụ T và cụ L1) khai hoang năm 1984, diện tích khoảng hơn 01 ha, thuộc sườn đồi nghĩa trang, có tứ cận như sau: Phía Đông giáp Hồ vịt; phía Tây giáp nghĩa trang liệt sỹ; phía Bắc giáp đường vào thôn Ngh; phía Nam giáp quốc lộ 14 (nay là đường 23/3). Trên đất có trồng cây cà phê và điều, được chia đều cho ông Lê Văn D, Lê Văn H, Lê Văn N, Lê Văn S, mỗi người khoảng 03 sào (cho vào năm 1988, không lập giấy tờ gì); bà Lê Thị Ng và bà Nguyễn Thị L có được cho hay không thì ông H không rõ. Tứ cận diện tích đất ông D được cho như sau: 01 cạnh giáp đất ông S, 01 cạnh giáp đất nghĩa trang, 01 cạnh giáp đường ven hồ (nay là đường M), 01 cạnh giáp quốc lộ 14 (nay là đường 23/3). Sau khi nhận đất, ông D có canh tác đất sau đó gửi cụ L1 quản lý. Năm 1990 ông D lên B, tỉnh Đắk Lăk đến năm 1994 mới quay lại. Trong khoảng thời gian này cụ L1 là người sử dụng đất, ông H không biết và không xác nhận nội dung ông D cho bà L mượn đất và không có ý kiến gì đối với yêu cầu khởi kiện của ông D.

4.2. Ông Lê Văn S (Em trai ông Lê Văn D) trình bày: Nguồn gốc diện tích đất đang tranh chấp gi a ông D và bà L là do bố mẹ ông S khai hoang và cho bà Nguyễn Thị L từ trước năm 1990, chỉ thoả thuận miệng, không lập văn bản; ông D 02 được cho lô đất khác (sau này ông D cho con trai là Lê Văn H1 một phần và em gái là bà Lê Thị Ng một phần). Về tứ cận và diện tích đất cho bà L thì ông S không nắm rõ, chỉ biết diện tích đủ để làm một căn nhà và có trồng một ít cây cà phê. Trước đây, ông S có một lô đất ở vị trí gần diện tích đất đang tranh chấp, không giáp trực tiếp với đất của bà L mà cách một con đường đất. Ông S không thấy ông D và bà L có tranh chấp đất với nhau. Tại thời điểm bà L bị thu hồi đất, quá trình kiểm kê tài sản chỉ có mặt bà L, không thấy ông D có canh tác hay sử dụng đất; đồng thời ông S không có yêu cầu, ý kiến gì đối với việc giải quyết vụ án.

4.3. Ông Lê Văn N (Em trai ông Lê Văn D) trình bày: Việc bố mẹ ông N là cụ T và cụ L1 cho đất con cái như thế nào ông N không rõ. Khi bố mẹ ông cho các con đất cho đất đều không lập giấy tờ gì, ông N không có tranh chấp gì với ông D và bà L và không có ý kiến gì đối với yêu cầu khởi kiện của ông D cũng như việc giải quyết vụ án.

4.4. Bà Lê Thị Ng (Em gái ông Lê Văn D) trình bày: Bà Ng không tranh chấp đối với diện tích đất bố mẹ đã cho ông Lê Văn D, từ chối làm việc và không cung cấp thông tin gì liên quan đến vụ án.

4.5. Ông Nguyễn Đại Th trình bày: Ông Th là hàng xóm sống liền kề của ông D2, bà L. Thời điểm nhà nước thu hồi đất, ông Th có ký giáp ranh đất với ông D2, bà L để làm thủ tục nhận tiền bồi thường đất. Thực tế, ông Th không rõ nguồn gốc đất đang tranh chấp, chỉ biết vào năm 1998 khi ông chuyển đến sinh sống đã thấy ông D2, bà L sinh sống canh tác sử dụng trồng cây cà phê chè, ngoài ra có trồng cây chuối và nuôi dê, không thấy ai tranh chấp, không thấy ông D canh tác hay sử dụng đất. Diện tích đất gia đình bà L sử dụng có tứ cận: 01 cạnh giáp đất bà H2, 01 cạnh giáp đường mòn lên đài liệt sỹ, 01 cạnh giáp đất ông Th, 01 cạnh giáp sình, diện tích hơn 1.500m2.

4.6. Ông Nguyễn Đình B (nguyên Trưởng thôn Ngh, thị trấn G, huyện Đắk Nông, tỉnh Đắk Lắk từ năm 2004 đến năm 2011): Năm 2009 ông B có ký xác nhận vào giấy xin chứng nhận đất khai hoang của ông Nguyễn Duy D2 (chồng bà L), mục đích ông D2 xin giấy chứng nhận để tiến hành xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ), diện tích đất ông D2 xin xác nhận là 1.600m2 (diện tích ghi tại giấy xin chứng nhận là 1.600.000 m2 là do nhầm lẫn, viết thừa các số 0), diện tích đất có tứ cận: Phía Bắc giáp bà H2; phía Nam giáp ông Th; phía Đông giáp suối sình; phía Tây giáp nghĩa trang liệt sỹ. Quá trình gia đình bà L sử dụng đất không thấy ông D có đất tại vị trí đất đang tranh chấp.

4.7. Ông Phan Minh Ch (nguyên là Trưởng thôn Ngh, thị trấn G, huyện Đ, tỉnh Đắk Lắk cũ từ năm 1991 đến năm 1998) trình bày: Ông Ch đồng ý với toàn bộ phần trình bày của ông B, ông có ký xác nhận vào giấy xin chứng nhận đất khai hoang của ông D2 và không thấy ông D có đất tại vị trí đang tranh chấp. Khoảng năm 1998 ông D từ Đắk Lắk về Đắk Nông sinh sống tại khu vực sát quốc lộ 14, gần cổng Nghĩa trang liệt sỹ.

5. Bản án dân sự sơ thẩm số: 03/2025/DS-ST ngày 31-3-2025 và Quyết định sửa ch a, bổ sung số 25/2025/QĐ-TA ngày 31-3-2025 của Tòa án nhân dân thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông (nay là Tòa án nhân dân khu vực 6, tỉnh Lâm Đồng) đã quyết định: Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Lê Văn D về việc yêu cầu bà Nguyễn Thị L trả lại diện tích đất 1.741,2m2, tờ bản đồ số 08, toạ lạc tại Tổ dân phố 10, phường N, thành phố G, tỉnh Đắk Nông. Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn tuyên về án phí, chi phí tố tụng và quyền kháng cáo của các đương sự.

6. Ngày 01-4-2025, nguyên đơn ông Lê Văn D kháng cáo toàn bộ bản án, yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

7. Tại phiên tòa phúc thẩm:

7.1. Nguyên đơn ông Lê Văn D gi nguyên nội dung kháng cáo và trình bày: Quá trình hòa giải tại UBND phường N, thành phố Gia Nghĩa ông D được cán bộ phường cho xem giấy của cụ L1 tặng cho bà L diện tích đất 05mx15m (nằm diện tích đất đang tranh chấp) để làm nhà, đây chính là diện tích đất gia đình bà L đã thực hiện nghĩa vụ nộp thuế. Đối với “Giấy ủy quyền” cụ L1 lập ngày 08-7-2007, ông D xác định nh ng người làm chứng ký xác nhận tại thời điểm năm 2007.

7.2. Bị đơn bà Nguyễn Thị L trình bày: Nguồn gốc diện tích đất gia đình bà đang sử dụng: năm 1990 vợ chồng bà từ Thanh Hóa vào thăm cha mẹ, sau đó khai hoang, làm nhà và tạo lập tài sản trên đất như hiện nay. Năm 2009, ông D có đến đóng cọc và tranh chấp với gia đình bà L, đến năm 2020 khởi kiện tại Tòa án.

7.3. Các anh, chị Nguyễn Văn Dũng T1, Nguyễn Thị Tr1 và Nguyễn Thị Tr2 trình bày: Năm 1992 được bố mẹ đưa từ tỉnh Thanh Hóa đến (diện tích đất hiện nay bà L đang sử dụng) sinh sống, học tập đã thấy có căn nhà gỗ, cây trồng trên đất, đến năm 2005 và 2009 các anh, chị lập gia đình thì ra ở riêng; không biết cụ thể nguồn gốc đất.

8. Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng phát biểu: Đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự: Không chấp nhận kháng cáo của ông Lê Văn D, gi Bản án dân sự sơ thẩm số: 03/2025/DS-ST ngày 31-3-2025 của Tòa án nhân dân thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông (nay là Tòa án nhân dân khu vực 6, tỉnh Lâm Đồng).

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu đã được thẩm tra tại phiên toà phúc thẩm, trên cơ sở xem xét đầy đủ toàn diện các chứng cứ, ý kiến các đương sự, quan điểm giải quyết vụ án của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng, Hội đồng xét xử xét thấy:

1) Tại “Giấy xin xác nhận khai phá vườn đất thung lũng của nghĩa trang liệt sĩ huyện Đ” đề ngày 15-7-1995 của cụ Lê Văn T, ghi nội dung: “Hiện nay gia đình tiếp tục trồng cà phê và chăn nuôi, nên gia đình có viết đơn xin vay của ngân hàng lấy tiền để mua phân bón và chăn nuôi… Tài sản hiện có 3 gian nhà gỗ và 500 cây cà phê. Vậy tôi trình kính trên là đúng sự thật, xin Huyện ủy và Ủy ban nhân dân Huyện xác nhận đúng sự thật ký tên đóng dấu để cho tôi được ký giấy phòng công chứng để ngân hàng cho vay để hộ gia đình mua phân và chăn nuôi”, đã được Ủy ban thị trấn G (không ghi ngày, tháng, năm) xác nhận: “xác nhận ông T có khai phá mảnh đất trên đã khai” và Ủy ban nhân dân huyện Đ xác nhận ngày 02-10-1998, nội dung: “Xác nhận đất khai hoang của chú Lê Văn T năm 1985 là đúng” (bút lục số 527).

2) Tại “Giấy ủy quyền” đề ngày 10-3-2001, cụ Đỗ Thị L1 đã phân chia diện tích đất nằm trong “Giấy xin xác nhận khai phá vườn đất thung lũng của nghĩa trang liệt sĩ huyện Đắk Nông” đề ngày 15-7-1995 của cụ Lê Văn T kèm theo “Sơ đồ: Vườn trồng cà phê diện tích 11.200m2 …” đã chia cho các ông D, S, H, N và bà Ng diện tích đất có chiều rộng theo đường Quốc lộ 14 (nay là đường 23/3), trong đó ông D được phân chia 23m (đã cấp GCNQSDĐ năm 2003 cho bà L2 là vợ của ông D).

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Căn cứ khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015:

1.1. Không chấp nhận kháng cáo của ông Lê Văn D, gi nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số: 03/2025/DS-ST ngày 31-3-2025 và Quyết định sửa ch a, bổ sung số 25/2025/QĐ-TA ngày 31-3-2025 của Tòa án nhân dân thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông (nay là Tòa án nhân dân khu vực 6, tỉnh Lâm Đồng).

1.2. Căn cứ khoản 9 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Áp dụng khoản 10 Điều 3, Điều 100 Luật Đất đai năm 2013; Điều 18, 21 của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15-5-2024 của Chính phủ; Điều 689 của Bộ luật Dân sự năm 2005 (Điều 503 của Bộ luật Dân sự năm 2015): Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Lê Văn D về việc buộc bà Nguyễn Thị L trả 1.741,2m2 đất, tờ bản đồ số 08, toạ lạc tại Tổ dân phố 10, phường N, thành phố G, tỉnh Đắk Nông (Diện tích, tứ cận kèm theo Mảnh trích đo địa chính số 89-2022 ngày 19-7-2022 của Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thành phố G).

2. Về án phí: Căn cứ Điều 147 và khoản 2 Điều 148 của Bộ luật Tố tụng dân sự; điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án:

2.1. Miễn nộp án phí dân sự sơ thẩm và dân sự phúc thẩm đối với ông Lê Văn D.

2.2. Trả lại ông Lê Văn D 300.000đ (ba trăm nghìn đồng) án phí đã nộp tạm ứng tại Biên lai nộp tiền tạm ứng án phí số 0002451 ngày 11-11-2020 tại Chi cục Thi hành án dân sự thành phố G, tỉnh Đắk Nông (nay là Phòng Thi hành án dân sự khu vực 6 – Lâm Đồng).

3. Đối với nh ng quyết định khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.