Bản án 23/2021/HNGĐ-PT — Tranh chấp về chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỈNH AN GIANG

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ toạ phiên toà

: Ông Nguyễn Văn Sơn

Các Thẩm phán:

Ông Cao Minh Lễ

Bà Trần Thị Thúy Hà

- Thư ký phiên toà: Bà Phạm Thị Mộng Linh - Thư ký Toà án nhân dân tỉnh An Giang.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh An Giang tham gia phiên tòa: Bà Nguyễn Mỹ Duyên - Kiểm sát viên. Trong ngày 16 và ngày 23 tháng 11 năm 2021, tại trụ sở Toà án nhân dân tỉnh An Giang xét xử công khai vụ án Hôn nhân và gia đình phúc thẩm thụ lý số: 26/2021/TLPT-HNGĐ ngày 12 tháng 7 năm 2021; về việc tranh chấp “Ly hôn, tranh chấp về nuôi con, chia tài sản khi ly hôn” . Do Bản án Hôn nhân và gia đình sơ thẩm số: 56/2021/HNGĐ-ST ngày 17 tháng 5 năm 2021, của Toà án nhân dân huyện TS bị kháng cáo. Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số: 30/2021/QĐPT-HNGĐ ngày 11 tháng 10 năm 2021, giữa các đương sự:

1. Nguyên đơn: Chị Phạm Ngọc D, sinh năm 1992 (có mặt).

Địa chỉ: ấp TP, xã VP, huyện TS, tỉnh An Giang.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chị Phạm Ngọc D có ông Nguyễn Thanh T là Luật sư của Văn phòng Luật sư PT, thuộc Đoàn luật sư tỉnh An Giang (có mặt).

Địa chỉ: ấp NS, thị trấn NS, huyện TS, tỉnh An Giang.

2. Bị đơn: Anh Hồ Văn Th, sinh năm 1986 (có mặt).

Địa chỉ: ấp TP, xã VP, huyện TS, tỉnh An Giang.

- 1 -

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của anh Hồ Văn Th có ông Trần Ngọc Ph là Luật sư của Văn phòng Luật sư Trần Ngọc Ph, thuộc Đoàn luật sư tỉnh An Giang (có mặt)

Địa chỉ: Đường B, phường MX, thành phố LX, tỉnh An Giang.

Người kháng cáo: Chị Phạm Ngọc D là nguyên đơn trong vụ án.

NỘI D VỤ ÁN:

Theo hồ sơ án sơ thẩm thể hiện:

Tại đơn khởi kiện, tờ tự khai ngày 01/12/2020, biên bản lấy lời khai ngày 11/01/2021, lời khai trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa nguyên đơn chị Phạm Ngọc D trình bày: chị D với anh Th tiến đến hôn nhân vào năm 2012, có tổ chức lễ cưới và có đăng ký kết hôn tại Ủy ban nhân dân (UBND) xã VP, huyện TS, tỉnh An Giang và được Ủy ban nhân dân xã VP cấp giấy chứng nhận kết hôn số 63/2013, ngày 17/6/2013. Sau khi cưới, chị D về sống chung với cha mẹ anh Th. Vợ chồng sống hạnh phúc và sinh được hai con chung tên Hồ Hải Kh, sinh ngày 27/6/2013 và Hồ Thị Như Y, sinh ngày 20/11/2016. Thời gian chung sống, giữa chị D và cha mẹ chồng thường xuyên phát sinh mâu thuẫn, nguyên nhân bất đồng quan điểm sống. Vì Th chồng và không muốn các con sống thiếu thốn tình cảm cha mẹ, nên chị D đã bàn với anh Th mua đất cất nhà ở riêng nhưng anh Th và cha mẹ anh Th không đồng ý. Do anh Th thiếu lòng tin với chị D nên tiền bạc của vợ chồng, anh Th đều gửi hết cho cha mẹ chồng giữ, từ đó mâu thuẫn vợ chồng ngày càng trầm trọng và đã sống ly thân từ tháng 7 năm 2020 đến nay.

Quá trình chung sống, chị D với anh Th có một số tài sản chung, nhưng vợ chồng đã tự thỏa thuận chia xong trong buổi hòa giải ngày 13/8/2020 tại Văn phòng ấp TP, xã VP, huyện TS, tỉnh An Giang nên không yêu cầu Tòa án giải quyết. Ngoài ra, chị D và anh Th có tham gia đóng bảo hiểm nhân thọ của Công ty Bảo hiểm nhân thọ Ph. Do anh Th bị bệnh đục thủy tinh thể nên được Công ty chi trả số tiền 500.000.000 đồng nhưng sau khi tiêu xài trong gia đình thì còn lại là 425.000.000 đồng (số tiền này anh Th đang giữ). Nay mâu thuẫn vợ chồng đã trầm trọng nên chị D yêu cầu Tòa án giải quyết như sau:

- Về hôn nhân: chị D yêu cầu được ly hôn với anh Th.

- Về con chung: hiện cháu Kh đang sống chung với anh Th; cháu Y đang sống chung với chị D. Thời gian qua, mỗi lần chị D đến thăm cháu Kh thì gia đình anh Th luôn gây khó khăn. Nay chị D yêu cầu được nuôi hai con, không yêu cầu anh Th cấp dưỡng.

- Về tài sản chung: chị D với anh Th đã thỏa thuận chia xong ngay buổi hòa giải ngày 13/8/2020 tại Văn phòng ấp TP, xã VP, huyện TS, tỉnh An Giang. Riêng số tiền giải quyết quyền lợi bảo hiểm cho anh Th thì chị D yêu cầu chia ½ số tiền 425.000.000 đồng (bốn trăm hai mươi lăm triệu đồng); chị D yêu cầu được nhận 212.500.000 đồng.

- 2 -

- Về nợ chung: không có.

Tại Tờ tự khai ngày 17 tháng 10 năm 2020, biên bản lấy lời khai ngày 26 tháng 02 năm 2021, lời khai trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa bị đơn anh Hồ Văn Th trình bày: Anh Th và chị D tiến đến hôn nhân vào năm 2012, có tổ chức lễ cưới và có đăng ký kết hôn tại UBND xã VP, huyện TS, tỉnh An Giang và được UBND xã VP cấp Giấy chứng nhận kết hôn số 63/2013, ngày 17/6/2013. Sau khi cưới, chị D về sống chung với gia đình của anh Th tại ấp TP, xã VP. Thời gian chung sống, vợ chồng sinh được hai con chung tên Hồ Hải Kh, sinh ngày 27/6/2013 và Hồ Thị Như Y, sinh ngày 20/11/2016. Đến tháng 7 năm 2020, vợ chồng phát sinh mâu thuẫn, nguyên nhân bất đồng quan điểm sống. Ngoài ra, chị D và cha, mẹ anh Th cũng có mâu thuẫn với nhau. Sau đó, chị D yêu cầu anh Th mua đất cất nhà ở riêng nhưng chị D yêu cầu phải mua đất thật xa cha, mẹ và họ hàng của anh Th. Tuy nhiên, anh Th muốn sống nhờ trên đất người thân, cách nhà cha mẹ anh khoảng 300m để cha mẹ anh có điều kiện đến thăm anh (vì anh bị bệnh hiểm nghèo - đục thủy tinh thể) và hai con nhưng chị D cũng không đồng ý. Từ đó mâu thuẫn của vợ chồng ngày càng trầm trọng và đã sống ly thân từ tháng 7 năm 2020 cho đến nay. Về tài sản: chị D và anh Th đã tự thỏa thuận chia xong trong buổi hòa giải ngày 13/8/2020 tại Văn phòng ấp TP, xã VP, huyện TS, tỉnh An Giang nên anh không tranh chấp. Nay chị D yêu cầu ly hôn thì anh có ý kiến như sau:

- Về hôn nhân: anh Th không đồng ý ly hôn với chị D, vì anh vẫn còn tình cảm với chị D .

- Về con chung: cháu Kh đang sống chung với anh Th; cháu Y đang sống chung với chị D . Anh Th yêu cầu được nuôi dưỡng hai con, không yêu cầu chị D cấp dưỡng.

- Về tài sản chung: quá trình chung sống, anh Th và chị D có tham gia đóng bảo hiểm nhân thọ của Công ty Bảo hiểm nhân thọ Phú Hưng. Anh Th và chị D mỗi người đều có một hợp đồng bảo hiểm riêng. Sau đó, anh Th bị bệnh đục thủy tinh thể nên được Công ty Bảo hiểm nhân thọ Ph chi trả số tiền 500.000.000 đồng, sau khi tiêu xài trong gia đình thì còn lại là 425.000.000 đồng. Đó là tiền bảo hiểm của cá nhân anh Th vì cả hai mắt của anh bị Th tật toàn bộ và vĩnh viễn, không còn khả năng lao động để nuôi sống bản thân. Nay anh không đồng ý chia ½ số tiền 425.000.000 đồng.

- Về nợ chung: Không có.

Tại Bản án Hôn nhân và gia đình sơ thẩm số 56/2021/HNGĐ-ST ngày 17/5/2021 của Toà án nhân dân huyện TS đã xử:

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của chị Phạm Ngọc D .

1. Về quan hệ hôn nhân: chị Phạm Ngọc D được ly hôn với anh Hồ Văn Th.

Giấy chứng nhận kết hôn số 63/2013, ngày 17/6/2013 của Ủy ban nhân dân xã VP, huyện TS, tỉnh An Giang không còn giá trị pháp lý.

- 3 -

2. Về quan hệ con chung: Chị D và anh Th có 02 con chung tên Hồ Hải Kh, sinh ngày 27/6/2013 và Hồ Thị Như Y, sinh ngày 20/11/2016.

- Giao cháu Hồ Hải Kh cho anh Hồ Văn Th tiếp tục trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục (cháu Kh đang sống chung với anh Th). Giao cháu Hồ Thị Như Y cho chị Phạm Ngọc D tục trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục (cháu Y đang sống chung với chị D ).

- Chị D và anh Th không phải cấp dưỡng nuôi con, do không yêu cầu. Chị Phạm Ngọc D và anh Hồ Văn Th cùng các thành viên gia đình (nếu có) không được cản trở nhau trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Trên cơ sở lợi ích của con, theo yêu cầu của người thân thích của con, của cơ quan có thẩm quyền thì Tòa án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con, buộc cấp dưỡng nuôi con dựa trên các căn cứ do pháp luật quy định.

3. Về quan hê ̣ tài sản : Không chấp nhận yêu cầu của chị Phạm Ngọc D yêu cầu chia ½ số tiền 425.000.000 đồng (bốn trăm hai mươi lăm triệu đồng).

4. Về nợ chung : ghi nhận chị D và anh Th xác định không có nợ chung , nhưng sau khi bản án này có hiê ̣u lực pháp luật , nếu có nguyên đơn khở i kiê ̣n xuất trình chứng cứ chứng minh nợ chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân thì chị Phạm Ngọc D và anh Hồ Văn Th vẫn phải liên đới chi ̣u trách nhiê ̣m vớ i tư cách đồng bị đơn trong vu ̣ án dân sự khác.

5. Án phí sơ thẩm:

- Chị Phạm Ngọc D phải chịu 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) án phí hôn nhân sơ thẩm, được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí 300.000 đồng theo biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0004092 ngày 13/10/2020 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện TS, tỉnh An Giang (chị D đã nộp xong).

- Chị Phạm Ngọc D phải chịu 10.625.000đ (mười triệu, sáu trăm hai mươi lăm nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm, được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí là 5.312.500 đồng theo biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0004093 ngày 13/10/2020 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện TS, tỉnh An Giang. Như vậy, chị D còn phải nộp 5.312.500đ (năm triệu, ba trăm mười hai nghìn, năm trăm đồng).

Ngoài ra, Bản án còn tuyên về chi phí tố tụng, án phí, quyền kháng cáo của các đương sự;

Ngày 14/11/2019 nguyên đơn Chị Phạm Ngọc D kháng cáo yêu cầu cấp phúc thẩm chấp nhận chia ½ số tiền bảo hiểm 425.000.000đ và được nuôi 02 con chung, không yêu cầu anh Th cấp dưỡng;

Diễn biến tại phiên tòa hôm nay,

Nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và nội D kháng cáo; các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án; và cam kết không cung cấp chứng mới tại giai đoạn phúc thẩm.

- 4 -

Luật sư bảo vệ cho nguyên đơn phát biểu ý kiến: Chị D có yêu cầu nuôi hai cháu, để đảm bảo tình thường của hai cháu; hơn nữa anh Th bị tật vĩnh viễn, sẽ không đảm bảo điều kiện chăm sóc con về sau;

Đối với số tiền bảo hiểm 425.000.000đ xác định đây là tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân; không có văn bản pháp luật nào quy định đây là tài sản riêng của anh Th; cấp sơ thẩm nhận định đây là tài sản riêng để không chia cho chị D là không đúng pháp luật;

Bởi vì, các bên đều thừa nhận lúc mua bảo hiểm chị D chủ động mua bảo hiểm cho cả hai vợ chồng và dùng tiền của hai vợ chồng để đóng cho bảo hiểm; nên số tiền này là tiền chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn; Luật Hôn nhân và gia đình quy định tài chung nếu có thỏa thuận phân chia thì phải được công chứng chứng thực; do đó biên bản lập tại ấp TP, chưa đảm bảo pháp lý về phân chia tài sản chung;

Đề nghị Hội đồng xét xử có xem xét chấp nhận kháng cáo của chị D được nuôi hai con và chia ½ số tiền 425.000.000đ cho chị D;

Luật sư bảo vệ cho bị đơn phát biểu ý kiến: Gia đình anh Th đã nhiều lần mong muốn hàn gắn giữa anh, chị để chung sống lại, nhưng chị D đồng ý và cương quyết xin ly hôn; về kháng cáo của chị D được nuôi cháu Kh; hiện nay cháu Kh được anh Th chăm sóc ổn định; đi học ổn định; quá trình giải quyết cháu Kh có mong muốn được ở với anh Th; nên cần được tôn trọng nguyện vọng của cháu Kh. Luật cũng có quy định nếu sau này anh Th không đủ điều kiện chăm sóc thì chị D được quyền xin thay đổi nuôi cho theo quy định pháp luật;

Đối với yêu cầu chia số tiền 425.000.000đ, thì nguồn tiền mua bảo hiểm là nguồn tiền chung của vợ chồng; Công ty Bảo hiểm đã bồi thường cho anh Th số tiền 500.000.000đ là bồi thường bệnh tật vĩnh viễn cho anh Th; thì đây là tiền liên quan đến nhân thân của anh Th; nên xác định đây tiền riêng của anh Th; hơn nữa tại biên bản hòa giải ở ấp Trung Phú 3 ngày 13/8/2020 đã thỏa thuận về chia tài sản chung vợ chồng như: Xe, tiền, vàng,… hai bên thống nhất phân chia và chị D đã nhận xong phần tài sản đã chia; riêng số tiền bảo hiểm 425.000.000đ, chị D có lập thêm tờ cam kết thể hiện chị D không yêu cầu phân chia số tiền; Luật sư nguyên đơn cho rằng biên bản thỏa thuận không được công chứng, chứng thực thì còn tùy vào tài sản mà bắt buộc công chứng hay không; riêng số tiền của bảo hiểm là động sản thì không cần phải công chứng, chứng thực cũng có giá trị pháp lý; lời chị D nại ra bị áp lực bên gia đình anh Th, mới ký tên vào Tờ cam kết là không có cơ sở; mặt khác, chị D cũng không khiếu nại các biên bản này;

Từ đó, cho thấy án sơ thẩm xử có căn cứ; đề nghị Hội đồng xét xử xem xét không chấn nhận kháng cáo của chị D; giữ nguyên bản án sơ thẩm;

Tranh luận:

Luật sư nguyên đơn: Đối với việc yêu cầu nuôi cháu Kh của chị D là hợp lý; bởi vì hai cháu sẽ ở gần nhau; gia đình hai bên cũng không quá xa, nên việc qua lại thăm nom cũng không khó khăn; về số tiền bảo hiểm không có điều luật nào quy

- 5 -

định đây là số tiền gắn liền nhân thân cả; về tài sản thỏa thuận phân chia thì phải có công chứng, chứng thực mới có giá trị pháp lý;

Luật sư bị đơn: Bảo hiểm nhân thọ thì chưa có văn bản nào nói tiền bảo hiểm là gắn liền nhân thân; nhưng Luật Dân sự năm 2015 thì có quy định về quyền nhân thân có liên quan đến sức khỏe; nên đây được xem là tài sản riêng của anh Th;

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh An Giang phát biểu:

- Về tố tụng: Việc chấp hành pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, thư ký và các đương sự là đúng quy định của pháp luật;

- Về nội Dung: Về kháng cáo yêu cầu được nuôi cháu Khthấy rằng, anh Th cũng tạo điều kiện cho chị D thăm cháu Kh; cháu Kh có nguyện vọng được sống với cha; nên cấp sơ thẩm tiếp tục giao cháu Hồ Hải Kh cho anh Th tiếp tục chăm sóc, nuôi dưỡng là có cơ sở;

Đối với số tiền 425.000.000đ; hiện nay, anh Th đã không còn khả năng lao động để tạo thu nhập nuôi sống bản thân, nên cần phải có tiền để chi tiêu, sinh hoạt hằng ngày và chăm lo cho cháu Khang. Bản thân chị D có công việc thu nhập ổn định, đảm bảo được cuộc sống, nên chị D kháng cáo, yêu cầu chia đôi số tiền bảo hiểm còn lại là không có cơ sở để chấp nhận. Do chị D không được chia tài sản chung nên chị D không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.

Đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự, phúc xử: Chấp nhận một phần kháng cáo của chị Phạm Ngọc D; sửa Bản án sơ về án phí dân sự sơ thẩm; chị D không phải chịu 10.625.000 đồng án phí sơ thẩm; các phần còn lại giữ nguyên án sơ thẩm;