Bản án 226/2023/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

V/v “Tranh chấp quyền về lối đi bất động sản liền kề”

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ CẦN THƠ

-!Thành"phần"Hội"đồng"xét"xử"phúc"thẩm"gồm"có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa:!Ông!Trần!Tuấn!Quốc!

Các Thẩm phán:!1/-!Ông!Võ!Bảo!Anh.!

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!2/-!Bà!Nguyễn!Thị!Trang!Thư.!

-Thư ký phiên tòa:! Bà! Đinh! Huỳnh! Thái! Ngọc! –! Thư! ký! Tòa! án! nhân! dân! thành!phố!Cần!Thơ.!!

-!Đại"diện"Viện"Kiểm"sát"nhân"dân"thành"phố"Cần"Thơ"tham"gia"phiên"tòa:! Ông!Bùi!Trung!Nam!-!Kiểm!sát!viên.!

Trong!ngày!24!tháng!5!năm!2023!tại!trụ!sở!Tòa!án!nhân!dân!thành!phố!Cần! Thơ! xét! xử! phúc! thẩm! công! khai! vụ! án! thụ! lý! số:! 469/2022/TLPT-DS! ngày! 30! tháng!12!năm!2022!về!“Tranh chấp quyền về lối đi qua bất động sản liền kề”.

Do!bản!án!dân!sự!sơ!thẩm!số:!51/2022/DSST!ngày!30/9/2022!của!Tòa!án!nhân! dân!huyện!Phong!Điền!bị!kháng!cáo.!Theo!Quyết!định!đưa!vụ!án!ra!xét!xử!phúc! thẩm!số:!219/2023/QĐ-PT!ngày!28/3/2023!giữa!các!đương!sự:!

1.!Nguyên!đơn:!Ông!Nguyễn!Văn!S.!sinh!năm:!1959.!Địa!chỉ:!Tổ!G,!ấp!M,!xã! M,!huyện!P,!thành!phố!Cần!Thơ.!Có!mặt.!

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!Ông!Trần!Hoàng!T.!sinh!năm:!1972.!Địa!chỉ:!B!M,!phường!A,! quận!N,!thành!phố!Cần!Thơ.!Vắng.!

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!Ông!Trần!Chí!T1.!sinh!năm:!1976.!Vắng.!

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!Ông!Trần!Chí!T2.!sinh!năm:!1978.!Vắng.!

Địa!chỉ:!1!H,!phường!A,!quận!N,!thành!phố!Cần!Thơ.!

2.!Bị!đơn:!Ông!Nguyễn!Văn!Ú.!sinh!năm:!1978.!Vắng.!

!!!!!!!!!!!!!!!!!Bà!Phạm!Thị!N.!sinh!năm:!1979.!Vắng.!

Địa!chỉ:!Tổ!G,!ấp!M,!xã!M,!huyện!P,!thành!phố!Cần!Thơ.!

Người!đại!diện!theo!ủy!quyền:!anh!T3!Huỳnh!Văn!H.!sinh!năm:!1992!và!chị! Nguyễn!Thị!Diễm!T4.!sinh!năm:!1988.!Địa!chỉ:!I,!đường!số!A,!KDC!T,!phường!A,! quận!N;!Địa!chỉ!liên!hệ:!G!đường!số!C,!KDC!H,!phường!A,!quận!N,!thành!phố!Cần! Thơ!(văn bản ủy quyền ngày 28/9/2020).!Vắng!mặt.!

3.!Người!kháng!cáo:!Nguyên!đơn!ông!Nguyễn!Văn!S!và!bị!đơn!ông!Nguyễn! Văn!Ú.!

NỘI DUNG VỤ ÁN:!

*!Nguyên đơn ông Nguyễn!Văn!S trình bày:!

Nguồn!gốc!đất!của!ông!và!ông!Ú!có!được!là!do!cha!ruột!là!ông!Nguyễn!Văn!L! tặng!cho,!ngày!20/3/2009!ông!được!cấp!giấy!chứng!nhận!QSDĐ!số!H01923,!thửa! 688,!diện! tích!277m2.!Trước! khi!tặng! cho! các! con,!ông! L! có!nói! chừa!đường!đi! chung!3m!ra!lộ!Nguyễn!Văn!C.!Đồng!thời!ngày!19/01/2009!ông!L,!ông!và!ông!Ú! có!ký!tờ!thỏa!thuận!đường!đi!chung!cho!em!là!bà!Nguyễn!Phước!H1,!vì!bà!H1!đã! bán!lại!phần!đất!của!mình!cho!bà!Trần!Thị!Kim!H2.!Hiện!tại!bà!H2!đã!bán!lại!cho! ông!T,!ông!T1!và!ông!T2.!

Ông!đã!đi!con!đường!này!trên!20!năm!không!ai!tranh!chấp.!Hiện!bị!đơn!rào!lại! không!cho!ông!đi!nên!ông!yêu!cầu!mở!lối!đi!3m!hướng!ra!lộ!Nguyễn!Văn!C,!lối!đi! nằm!trên!một!phần!thửa!556+152,!theo!giấy!chứng!nhận!QSDĐ!của!ông!Ú.!

*!Nguyên đơn ông Trần!Hoàng!T trình bày:!

Ông! là! chủ! sử! dụng! thửa! đất! 684,! diện! tích! 106m2! theo! giấy! chứng! nhận! QSDĐ!số!CH01091!ngày!12/9/2011.!Nguồn!gốc!do!ông!nhận!chuyển!nhượng!của! bà!Trần!Thị!Kim!H2.!Khi!chuyển!nhượng!có!thỏa!thuận!lối!đi!chung!3m!hướng!ra! lộ!Nguyễn!Văn!C,!theo!tờ!thỏa!thuận!đường!đi!chung!ngày!19/01/2009.!Nay!bị!đơn! rào! lại! không! cho! ông! đi,!nên! ông! khởi! kiện! yêu! cầu! mở! lối! đi! 3m,! dài! khoảng! 100m!ra!hướng!lộ!Nguyễn!Văn!C.!Ngày!13/5/2021!ông!T!có!đơn!rút!lại!toàn!bộ! yêu!cầu!khởi!kiện.!

*!Nguyên đơn ông Trần!Trần!Chí!T2, Trần!Chí!T1 trình bày:!

Các! ông! là! đồng! sở! hữu! phần! đất! tại! thửa! 685,! diện! tích! 106m2! theo! giấy! chứng! nhận! QSDĐ! số! CH01090! ngày! 12/9/2011.! Nguồn! gốc! do! nhận! chuyển! nhượng!của!bà!Trần!Thị!Kim!H2.!Khi!chuyển!nhượng!có!thỏa!thuận!lối!đi!chung! 3m! hướng! ra! lộ! Nguyễn! Văn! C,! theo! tờ! thỏa! thuận! đường! đi! chung! ngày! 19/01/2009.!Nay!bị!đơn!rào!lại!không!cho!các!ông!đi,!nên!các!ông!khởi!kiện!yêu! cầu!mở!lối!đi!3m,!dài!khoảng!100m!ra!hướng!lộ!Nguyễn!Văn!C.!Ngày!13/5/2021! ông!T2,!ông!T1!có!đơn!rút!lại!toàn!bộ!yêu!cầu!khởi!kiện.!

*!Bị đơn ông Nguyễn!Văn!Ú, bà Phạm!Thị!N thông qua người đại diện theo ủy quyền chị Nguyễn!Thị!Diễm!T4 trình bày:!!!

Nguồn!gốc!đất!của!bị!đơn!có!được!là!do!cha!mẹ!tặng!cho!và!ngày!04/10/2006! được!cấp!giấy!chứng!nhận!QSDĐ!số!H00218,!thửa!556!và!ngày!30/8/2010!được! cấp!giấy!chứng!nhận!QSDĐ!số!CH00321!thửa!152,!các!giấy!đất!do!ông!Ú!đứng! tên.!Trước!đây!nguyên!đơn,!bị!đơn!và!các!hộ!dân!xung!quanh!đi!con!đường!hướng! Rạch!Ô!(kinh!thủy!lợi)!ra!Lộ!V.!Sau!đó!KDC!H!mở,!mới!có!đường!ra!lộ!Nguyễn! Văn! C.! Bị! đơn! tự! mở! lối! đi! riêng! trên! đất! của! mình! để! đi! ra! lộ! cho! thuận! tiện,! nguyên!đơn!và!các!hộ!dân!phía!trong!thấy!đường!đi!này!gần!hơn!nên!cũng!đi.!Do! phương!tiện!qua!lại!gây!ảnh!hưởng!đến!cuộc!sống!của!gia!đình!nên!bị!đơn!rào!lại.! Lối!đi!này!là!lối!đi!riêng!trên!đất!bị!đơn!và!đây!không!phải!là!lối!đi!duy!nhất!nên!bị! đơn!không!đồng!ý!yêu!cầu!khởi!kiện!của!nguyên!đơn.!

Vụ việc hòa giải không thành nên Tòa án nhân dân huyện Phong Điền đưa ra xét xử; tại Bản án sơ thẩm số: 51/2022/DS-ST ngày 30/9/2022 đã tuyên:

Đình chỉ yêu cầu khởi kiện của ông Trần!Hoàng!T; ông Trần!Chí!T2 và ông Trần!Chí!T1.

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn! Văn! S. Buộc ông Nguyễn!Văn!Ú, bà Phạm!Thị!N mở lối đi chung cho ông Nguyễn!Văn!S tổng diện tích là 208m2 (vị trí A, diện tích 63,8m2 (CLN) và vị trí B, diện tích 144,2m2 (LUA)) thuộc một phần thửa 556, giấy chứng nhận QSDĐ số H00218 ngày 04/10/2006 và một phần thửa 152, theo giấy chứng nhận QSDĐ số CH00321 ngày 30/8/2010 do ông Nguyễn!Văn!Ú đứng tên; đất tọa lạc tại ấp!M,!xã!M,!huyện!P,!thành!phố!Cần! Thơ (kèm theo bản trích đo địa chính số 60/TTKTTNMT ngày 26/8/2022 của Trung!tâm!Kỹ!thuật!Tài!nguyên!và!Môi!trường!thành!phố!C).

Ông Nguyễn! Văn! S có nghĩa vụ trả cho ông Nguyễn! Văn! Ú số tiền 190.960.000đ khi án có hiệu lực pháp luật.

Ngoài ra bản án còn tuyên về án phí, chi phí tố tụng khác và quyền kháng cáo của đương sự.

Ngày!11/10/2022!nguyên!đơn!ông!Nguyễn!Văn!S!kháng!cáo!không!đồng!ý!trả! tiền!mở!lối!đi!vì!đất!này!là!phần!thừa!kế!của!cha!mẹ!để!lại,!trước!đây!cha!ông!có! đồng!ý!chừa!lối!đi!chung!khi!cho!đất!ông!nằm!ở!phía!sau.!!!

Ngày!12/10/2022!bị!đơn!ông!Nguyễn!Văn!Ú!kháng!cáo!không!đồng!ý!mở!lối! đi!cho!nguyên!đơn.!

Tại!phiên!tòa!phúc!thẩm,!nguyên!đơn!xác!định!vẫn!giữ!yêu!cầu!kháng!cáo;!bị! đơn!vắng!mặt!lần!thứ!hai!không!lý!do.!!

Kiểm!sát!viên!phúc!thẩm!phát!biểu!ý!kiến:!đương!sự!và!Tòa!án!đã!thực!hiện! đúng!quy!định!về!pháp!luật!tố!tụng!dân!sự;!Về!nội!dung:!án!sơ!thẩm!chấp!nhận!yêu! cầu!của!nguyên!đơn!buộc!bị!đơn!phải!mở!lối!đi!là!đúng,!nhưng!buộc!trả!giá!trị!là! không!phù!hợp.!Đề!nghị!chấp!nhận!kháng!cáo!của!nguyên!đơn,!sửa!một!phần!án!sơ! thẩm!theo!hướng!nguyên!đơn!không!phải!trả!tiền!lối!đi!và!cần!kiến!nghị!cơ!quan!có! thẩm!quyền!ghi!chú!phần!lối!đi!chung!vào!giấy!tờ!đất!của!các!đương!sự!tránh!về! sau!có!tranh!chấp;!đình!chỉ!xét!xử!phúc!thẩm!kháng!cáo!của!bị!đơn.!!!

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

*!Về!thủ!tục!tố!tụng:!

[1]!Nguyên!đơn!khởi!kiện!yêu!cầu!bị!đơn!giữ!nguyên!lối!đi!ra!lộ!do!cha!ruột! lúc!còn!sống!khi!cho!đất!các!con!đã!chừa!lối!đi!này.!Cấp!sơ!thẩm!xác!định!“Tranh chấp quyền về lối đi qua bất động sản liên kề”!theo!khoản!9!Điều!26!Bộ!luật!tố! tụng!dân!sự!là!có!căn!cứ.!

Bị!đơn!có!kháng!cáo,!đã!được!triệu!tập!hợp!lệ!lần!thứ!hai!mà!vẫn!vắng!mặt,! coi!như!từ!bỏ!quyền!kháng!cáo.!Căn!cứ!khoản!3!Điều!296!Bộ!luật!tố!tụng!dân!sự! đình!chỉ!xét!xử!phúc!thẩm!kháng!cáo!của!bị!đơn.!!

*!Về!nội!dung:!Xét!kháng!cáo!của!nguyên!đơn!thấy!rằng:!!

[2]!Theo!các!tài!liệu!chứng!cứ!có!trong!hồ!sơ!thể!hiện:!đất!của!nguyên!đơn!bị! vây!bọc!bởi!đất!của!bị!đơn!và!không!có!lối!đi!riêng!ra!đường!công!cộng.!Tại!biên! bản!xác!minh!ngày!09/9/2022!cho!thấy!nguyên!đơn!chỉ!sử!dụng!lối!đi!này!ra!đường! N,!ngoài!lối!đi!này!thì!không!còn!lối!đi!nào!khác.!Do!đó,!cấp!sơ!thẩm!nhận!định! nguyên!đơn!có!quyền!yêu!cầu!bị!đơn!dành!cho!mình!một!lối!đi!hợp!lý!theo!quy! định!tại!khoản!1!Điều!254!Bộ!luật!dân!sự!năm!2015!là!phù!hợp!và!đúng!quy!định! pháp!luật.!Bị!đơn!không!đồng!ý!mở!lối!đi!cho!phía!nguyên!đơn!là!không!có!căn!cứ! và!cũng!không!phù!hợp!với!pháp!luật!nên!không!được!cấp!sơ!thẩm!chấp!nhận!là! phù!hợp!và!có!căn!cứ.!

[3]!Tuy!nhiên,!cấp!sơ!thẩm!áp!dụng!đoạn!3!khoản!1!Điều!254!Bộ!luật!dân!sự! năm!2015!“Chủ sở hữu bất động sản hưởng quyền về lối đi qua phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, nếu không có thỏa thuận khác”!để! buộc!nguyên!đơn!trả!½!giá!trị!đất!cho!bị!đơn!với!số!tiền!190.960.000đ!là!áp!dụng! pháp!luật!không!đúng.!Bởi!lẽ,!nguồn!gốc!đất!là!của!ông!Nguyễn!Văn!L!cho!các! con,!theo!đó!bà!Nguyễn!Phước!H1!được!cho!phần!đất!phía!trong!cùng,!kế!đến!là! ông!S!và!người!được!cho!ở!phần!đầu!ngoài!là!ông!Ú.!Do!đó,!khi!bà!H1!chuyển! nhượng!đất!cho!bà!Trần!Thị!Kim!H2,!Ngô!Thanh!L1!và!Võ!Thị!H3!thì!ông!L!đã! lập!“Tờ thỏa thuận đường đi chung ngày 19/01/2009”!(BL!33)!trực!tiếp!cùng!ông!S! và!ông!Ú!ký!vào!văn!bản!này!với!nội!dung!xác!nhận!ông!và!các!con!đồng!ý!chừa! cho!những!người!đã!mua!phần!đất!của!bà!H1!(phía!trong!cùng)!một!lối!đi!chung! 03m!từ!đất!của!họ!mua!ra!tới!lộ!Nguyễn!Văn!C!nối!dài!(có!xác!nhận!của!UBND!xã! M),! tức! là! những! người! ở! cuối! phần! đất! vẫn! được! quyền! đi! ngang! qua! đất! của! người!ở!giữa!là!ông!S!để!đi!ra!đến!đầu!ngoài.!Như!vậy,!mặc!dù!trong!Tờ!thỏa!thuận! này!không!ghi!cụ!thể!là!cho!ông!S!cùng!đi!chung!lối!đi!này,!nhưng!phải!hiểu!rằng! vì!đất!của!ông!S!được!cho!nằm!ở!giữa,!nên!chừa!lối!đi!chung!cho!người!ở!trong! cùng!thì!cũng!đương!nhiên!là!chừa!lối!đi!chung!cho!người!ở!giữa.!Cấp!sơ!thẩm!cho! rằng!do!Tờ!thỏa!thuận!không!có!nội!dung!cho!ông!S!cùng!đi!lối!này!nên!buộc!ông! Sử!phải!trả!giá!trị!đất!cho!ông!Ú!để!được!sử!dụng!lối!đi!này!là!hiểu!không!đúng!bản! chất!sự!việc.!Vì!vậy!kháng!cáo!của!nguyên!đơn!là!có!căn!cứ!được!chấp!nhận.!

[4]!Đồng!thời!xét!thấy!cấp!sơ!thẩm!không!ghi!nhận!việc!kiến!nghị!cơ!quan!có! thẩm! quyền! điều! chỉnh,! ghi! chú! vào! giấy! chứng! nhận! QSDĐ! của! các! đương! sự! phần!lối!đi!chung!này!để!tránh!thời!gian!lâu!ngày!(đến!đời!con!cháu!của!các!đương! sự!hoặc!chuyển!quyền!cho!chủ!sử!dụng!khác)!sẽ!phát!sinh!tranh!chấp!là!có!thiếu! sót.!Vì!vậy!cần!điều!chỉnh!bổ!sung!thêm!phần!này!để!tranh!chấp!được!dứt!điểm.!!

Quan!điểm!của!Kiểm!sát!viên!phúc!thẩm!phù!hợp,!nên!chấp!nhận!đề!nghị!đình! chỉ!xét!xử!kháng!cáo!của!bị!đơn;!chấp!nhận!kháng!cáo!của!nguyên!đơn!sửa!một! phần!án!sơ!thẩm!ông!S!không!phải!trả!giá!trị!lối!đi!chung!cho!bị!đơn!và!kiến!nghị! cơ!quan!có!thẩm!quyền!ghi!chú!phần!lối!đi!chung!này!vào!giấy!chứng!nhận!QSDĐ! của!các!đương!sự.!!

[5]!Về!chi!phí!thẩm!định,!đo!đạc:!giữ!nguyên!phần!ông!T,!T2,!T1;!chỉ!sửa!lại! phần!ông!S!không!phải!chịu!mà!bị!đơn!phải!chịu!toàn!bộ.!!!

Vì!các!lẽ!trên;!

QUYẾT ĐỊNH!

Căn cứ:!Khoản!9!Điều!26,!148,!khoản!3!Điều!296,!khoản!2!Điều!308!Bộ!luật! tố!tụng!dân!sự;!Điều!254!Bộ!luật!dân!sự!2015;!Điều!171,!203!Luật!đất!đai!2013;! Điều!29!Nghị!quyết!326/2016/UBTVQH14!ngày!30/12/2016.!

Tuyên xử:!Chấp!nhận!kháng!cáo!của!nguyên!đơn;!đình!chỉ!xét!xử!phúc!thẩm! kháng!cáo!của!bị!đơn;!Sửa!một!phần!bản!án!sơ!thẩm.!

1/-! Chấp! nhận! yêu! cầu! khởi! kiện! của! ông! Nguyễn! Văn! S.! Buộc! hộ! ông! Nguyễn!Văn!Ú,!bà!Phạm!Thị!N!mở!lối!đi!chung!cho!hộ!ông!Nguyễn!Văn!S!có!diện! tích!208m2!(tại!vị!trí!A+B)!thuộc!một!phần!thửa!556,!giấy!chứng!nhận!QSDĐ!số! H00218! ngày! 04/10/2006! và! một! phần! thửa! 152,! giấy! chứng! nhận! QSDĐ! số! CH00321!ngày!30/8/2010!do!ông!Nguyễn!Văn!Ú!đứng!tên;!theo!Bản!trích!đo!địa! chính!số!60/TTKTTNMT!ngày!26/8/2022!của!Trung!tâm!Kỹ!thuật!Tài!nguyên!và! Môi!trường!thành!phố!C!(kèm bản trích đo).!

2/-!Kiến!nghị!cơ!quan!có!thẩm!quyền!điều!chỉnh,!ghi!chú!vào!giấy!chứng!nhận! QSDĐ!của!các!đương!sự!diện!tích!208m2!tại!vị!trí!A+B!theo!Bản!trích!đo!địa!chính! số!60/TTKTTNMT!ngày!26/8/2022!là!lối!đi!chung.!Các!đương!sự!có!quyền!liên!hệ! cơ!quan!thẩm!quyền!để!yêu!cầu.!

3/-!Đình!chỉ!yêu!cầu!khởi!kiện!của!ông!Trần!Hoàng!T;!ông!Trần!Chí!T2!và! ông!Trần!Chí!T1.!

4/-!Về!án!phí:!Bị!đơn!phải!chịu!300.000đ!án!phí!sơ!thẩm!và!300.000đ!án!phí! phúc! thẩm;! chuyển! số! tiền! đã! nộp! tạm! ứng! án! phí! kháng! cáo! theo! Biên! lai! số! 0007568!ngày!18/10/2022!thành!án!phí!phúc!thẩm,!đã!nộp!xong.!

Nguyên!đơn!được!nhận!lại!300.000đ!tạm!ứng!án!phí!sơ!thẩm!đã!nộp!theo! Biên!lai!số!017639!ngày!02/10/2020;!Ông!Trần!Hoàng!T!được!nhận!lại!300.000đ! tạm!ứng!án!phí!đã!nộp!theo!Biên!lai!số!017699!ngày!26/10/2020;!Ông!Trần!Chí!T2,! Trần! Chí! T1! được! nhận! lại! 300.000đ! tạm! ứng! án! phí! đã! nộp! theo! Biên! lai! số! 017698!ngày!26/10/2020.!

5/-!Về!chi!phí!thẩm!định,!định!giá!tài!sản:!ông!T!chịu!2.000.000đ;!ông!T2,!ông! T1!chịu!2.000.000đ;!đã!nộp!và!chi!xong.!

Bị!đơn!chịu!7.000.000đ,!do!ông!S!đã!nộp!tạm!ứng!và!chi!xong!nên!bị!đơn!phải! nộp!trả!lại!ông!S!số!tiền!này.!.!

Bản!án!phúc!thẩm!có!hiệu!lực!pháp!luật!kể!từ!ngày!tuyên!án.!

Trường!hợp!bản!án,!quyết!định!được!thi!hành!theo!quy!định!tại!Điều!2!của! Luật!Thi!hành!án!dân!sự!thì!người!được!thi!hành!án!dân!sự,!người!phải!thi!hành!án! dân!sự!có!quyền!thỏa!thuận!thi!hành!án,!quyền!yêu!cầu!thi!hành!án,!tự!nguyện!thi! hành!án!hoặc!bị!cưỡng!chế!thi!hành!án!theo!qui!định!tại!các!Điều!6,!7,!7a,!7b!và!9! của!Luật!Thi!hành!án!dân!sự;!thời!hiệu!thi!hành!án!được!thực!hiện!theo!quy!định!tại! Điều!30!của!Luật!Thi!hành!án!dân!sự.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM