Bản án 22/2023/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Theo đơn khởi kiện đề ngày 20/8/2021, các tài liệu có tại hồ sơ vụ án và tại phiên tòa, nguyên đơn là ông Lưu Hữu Q (tên gọi khác là Lưu Ngọc Q, Lưu Hữu Q2, Lưu Văn Q3, Lưu Hửu Q3) và bà Võ Thị H trình bày:

Thửa đất số 52, tờ bản đồ số 12, diện tích 14.000 m2, loại đất RSX, tại thôn KT, xã HD, huyện NH, tỉnh Quảng Ngãi (sau đây viết tắt là thửa 52) được Ủy ban nhân dân xã HD (sau đây viết tắt là UBND) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 24/7/2002, số phát hành U876186, số vào sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 05168/QSDĐ/2301QĐ/UB được ông, bà khai hoang từ năm 1990 để canh tác, trồng trọt, cụ thể là trồng đào và mì. Lúc ông, bà phát rẫy thì có phát một phần trên thửa đất liền kề của ông D và ông D cũng phát rẫy trên thửa đất của hai vợ chồng ông bà, do đó hai bên thỏa thuận bằng miệng hoán đổi một phần đất rẫy cho nhau để vận chuyển, khai thác keo cho dễ dàng. Từ năm 2001 đến năm 2008, ông chuyển sang trồng keo và tham gia dự án trồng rừng nguyên liệu của Công ty trách nhiệm hữu hạn Mỹ Yên, đến năm 2008 kết thúc chu kỳ khai thác rừng nguyên liệu đầu tiên với Công ty, trong khoảng thời gian này không phát sinh tranh chấp giữa vợ chồng ông và ông D. Đến năm 2008, sau khi được Nhà nước trả lại đất dự án, vợ chồng ông tiếp tục trồng và khai thác keo trên thửa 52 thì vợ chồng ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T tranh chấp, ngang nhiên chiếm đoạt và trồng keo trên 1 phần diện tích đất của ông, bà, diện tích chiếm đoạt khoảng 1.997m2. Ông, bà đã có Đơn yêu cầu UBND xã HD giải quyết nhiều lần, tại Biên bản hòa giải ngày 17/9/2014 ông và bà T đã đồng ý trả lại đất cho ông, bà, nhưng sau đó ông D, bà T không thực hiện.

Đến năm 2015, khi ông D, bà T thu hoạch keo thì ông, bà tiếp tục có Đơn yêu cầu UBND xã HD giải quyết. Theo Biên bản hòa giải ngày 02/3/2015, ông D, bà T đồng ý trả lại đất cho ông, bà sử dụng. Vợ chồng ông, bà tiếp tục trồng keo mãi đến 2019 thì khai thác. Khi ông, bà thu hoạch keo xong thì ông D, bà T lại tiếp tục lấn chiếm một phần trong thửa 52. Ông, bà có Đơn yêu cầu Ủy ban nhân dân xã HD giải quyết, tại Biên bản hòa giải ngày 17/01/2020, ông D, bà T không đồng ý trả lại đất cho ông, bà, vì vậy năm 2021 ông, bà tiếp tục yêu cầu UBND xã HD giải quyết và tại Biên bản hòa giải ngày 17/6/2021 ông D, bà T vẫn không đồng ý trả lại đất cho ông, bà.

Ông, bà xác định nguồn gốc diện tích đất này là do ông, bà khai hoang từ năm 1990 khi mới kết hôn, chưa có con, đến khi được cấp là năm 2002 nên thửa đất này thuộc sở hữu của ông, bà. Theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp vào ngày 24/7/2002 thì thửa 52 mà ông, bà được cấp có diện tích là 14.000m2, quá trình sử dụng có sự biến động do hành lang đường điện, do sai số qua các lần đo, và theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ của Tòa án cấp sơ thẩm thì thửa 52 nêu trên có diện tích đối với phần ông, bà hiện đang sử dụng là 8.569m2 và phần diện tích đất ông D, bà T đang lấn chiếm là 2.064,3m2, tổng cộng là 10.633,7m2, giảm 3.366,3m2, ranh giới thửa đất của ông, bà với các thửa đất liền kề (hộ ông Đặng Văn T, Nguyễn Xuân L, Nguyễn Đ và Chế Hùng L) có bờ đá làm ranh, từ trước đến nay giữa hộ ông, bà và các hộ sử dụng đất liền kề không xảy ra tranh chấp về ranh giới, do đó ông, bà chấp nhận với hiện trạng thửa đất số 52 còn lại có tổng diện tích đất là 10.633.7m2. Vì vậy, tại phiên tòa phúc thẩm ông, bà giữ nguyên yêu cầu Tòa án giải quyết buộc ông Nguyễn Tấn D, bà Bùi Thị T trả lại diện tích đất lấn chiếm 2.064,3m2 , thuộc thửa 52 cho ông, bà. Đối với tài sản là số cây keo mà ông D, bà T hiện trồng trên diện tích đất 2.064,3m2 nêu trên thì ông, bà nhận sở hữu và đồng ý thanh toán lại cho ông D, bà T giá trị số cây keo theo kết quả thẩm định giá tại cấp sơ thẩm là 20.643.000đồng. Đối với khoản tiền chi phí tố tụng khác mà ông, bà đã nộp tạm ứng tại cấp sơ thẩm tổng cộng 21.500.000đồng, ông, bà yêu cầu ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T phải hoàn trả cho ông, bà.

* Tại bản tự khai đề ngày 25/11/2021, các tài liệu có tại hồ sơ vụ án và tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn là ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T trình bày:

Ông, bà thống nhất với nguyên đơn về diện tích đất tranh chấp, giới cận thửa 52, đều có chất đá làm bờ ranh, phần diện tích đất ông, bà đang trồng cây cũng có bờ ranh giới bằng đá xếp lại để phân biệt với phần đất ông Q, bà H trồng cây. Quá trình sử dụng thửa đất này thì ngoài xảy ra tranh chấp đất với ông, bà thì ông Q, bà H không tranh chấp ranh giới đất với ai. Theo ông, bà diện tích tranh chấp được xác định 2.064,3m2 là do ông, bà khai hoang từ năm 1987 để trồng mì. Đến năm 1990, ông nhận thấy trồng mì không hiệu quả nên chuyển sang trồng đào. Vào năm 2001, khi đào cho trái thì ông Q (tên gọi khác là Lưu Ngọc Q, Lưu Hữu Q2, Lưu Văn Q3, Lưu Hửu Q3, sau đây gọi tắt là ông Q) tự ý trồng keo, giữa ông, bà và vợ chồng ông Q, bà H có tranh chấp, vì vợ chồng ông Q tham gia dự án trồng keo với Công ty trách nhiệm hữu hạn Mỹ Yên do đó hai bên đã thỏa thuận (bằng lời nói) là để ông Q, bà H tiếp tục trồng cây keo trên diện tích đất tranh chấp, khi nào ông Q, bà H thu hoạch cây keo thì sẽ trả lại đất cho ông, bà. Đến năm 2008 ông Q, bà H đã trả lại đất thì ông, bà trồng cây keo trên diện tích đất tranh chấp. Sau khi thu hoạch cây keo, vợ chồng ông đã giao phần diện tích đất này cho ông Q, bà H tiếp tục trồng keo. Đến khi vợ chồng ông Q thu hoạch keo thì ông, bà đã lấy lại đất và trồng keo từ đó cho đến nay. Đến khoảng thời gian năm 2014-2015, cụ thể năm nào thì ông, bà không nhớ rõ khi ông, bà thu hoạch cây keo thì vợ chồng ông và vợ chồng ông Q, bà H tiếp tục xảy ra tranh chấp. Ông Q cho rằng ông Q có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên đã gửi đơn đến UBND xã HD yêu cầu giải quyết, cán bộ tư pháp xã HD đã ép buộc ông bà phải viết, ký giấy đồng ý giao lại đất cho vợ chồng ông Q. Vì tình thế bắt buộc cần bán cây keo lấy tiền nuôi con ăn học nên ông, bà đã ký giấy đồng ý giao đất cho ông Q, bà H. Sở dĩ ban đầu ông, bà không đăng ký kê khai diện tích đất nêu trên vì vào năm 2000, UBND xã HD nói miệng với người dân ai có diện tích đất khai hoang dưới 1 hecta thì không được kê khai trên xã, diện tích đất của ông dưới 1 hecta nên ông không đăng ký kê khai được. Đến cuối năm 2018, ông, bà đã đến diện tích đất này để phát dọn ranh thì ông Q, bà H đem cây đến để trồng nhưng ông, bà không cho, vì vậy ông Q, bà H đã gửi đơn đến UBND xã yêu cầu giải quyết và hai bên tranh chấp cho đến nay. Nguyên đơn yêu cầu ông, bà phải trả lại diện tích đất tranh chấp là 2.064,3m2 thì ông, bà không đồng ý vì diện tích đất này là của ông, bà khai hoang. Ông, bà chỉ đồng ý trả lại đất khi Tòa án có căn cứ xác định diện tích đất tranh chấp thuộc thẩm quyền quản lý của UBND xã HD, còn nếu đất này là của cá nhân ông Q thì ông không đồng ý trả vì theo Kết luận thanh tra số 1948/KL-UBND ngày 25/4/2016 của UBND tỉnh Quảng Ngãi thì hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa đất số 52 cho hộ ông Q bị sai. Đối với khoản tiền chi phí tố tụng khác mà ông Q, bà H yêu cầu ông, bà phải trả tổng cộng 21.500.000đồng thì ông, bà không đồng ý.

* Bản án dân sự sơ thẩm số 16/2022/DS-ST ngày 29/9/2022 của Tòa án nhân dân huyện NH, tỉnh Quảng Ngãi, tuyên xử:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là ông Lưu Hữu Q (tên gọi khác là Lưu Ngọc Q, Lưu Ngọc Q1, Lưu Hữu Q2, Lưu Văn Q3, Lưu Hửu Q3) và bà Võ Thị H, buộc ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T phải trả cho hộ ông Lưu Hữu Q (tên gọi khác là Lưu Ngọc Q, Lưu Ngọc Q1, Lưu Hữu Q2, Lưu Văn Q3, Lưu Hửu Q3) diện tích đất là 2.064,3m2 nằm trong thửa đất số 52, tờ bản đồ số 12, thôn Trung Mỹ, xã HD, huyện NH, tỉnh Quảng Ngãi. Ông Q và bà H được sở hữu số cây keo hiện đang trồng trên diện tích đất 2.064,3m2 nằm trong thửa 52.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí, chi phí tố tụng khác và quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 30/9/2022, ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T có đơn kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án dân sự sơ thẩm số 16/2022/DS-ST ngày 29/9/2022 của Tòa án nhân dân huyện NH, tỉnh Quảng Ngãi theo hướng không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Lưu Hữu Q (tên gọi khác là Lưu Ngọc Q, Lưu Ngọc Q1, Lưu Hữu Q2, Lưu Văn Q3, Lưu Hửu Q3) và bà Võ Thị H.

Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn giữ nguyên nội dung kháng cáo.

* Ý kiến của Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ngãi tại phiên tòa phúc thẩm:

- Về tố tụng: Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa, các đương sự thực hiện đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

- Về nội dung: Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bị đơn, giữ nguyên bản án sơ thẩm số 16/2022/DS-ST ngày 29/9/2022 của Tòa án nhân dân huyện NH, tỉnh Quảng Ngãi. Ông Nguyễn Tấn D, bà Bùi Thị T phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được kiểm tra xem xét và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, sau khi đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ngãi phát biểu ý kiến, Hội đồng xét xử nhận định:

Tại biên bản làm việc ngày 30/5/2023 của Tòa án với UBND huyện NH có nội dung xác định: Tại thời điểm hộ ông Q làm đơn xin cấp đất lâm nghiệp, được Nhà nước giao đất và cấp GCNQSDĐ thửa 52 thì hộ ông Q đang là người quản lý, sử dụng và canh tác trên toàn bộ thửa đất, trong đó có phần đất ông Q đang tranh chấp với ông D, bà T. Năm 2002, UBND huyện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Q thửa đất 52 có thiếu sót về trình tự thủ tục nhưng việc cấp đất lâm nghiệp cho hộ ông Q là đúng thẩm quyền, đúng đối tượng, nội dung và không thuộc trường hợp hộ dân bị thu hồi đất tại kết luận 1948 của UBND tỉnh, như vậy GCNQSDĐ cấp cho hộ ông Q vẫn đang có hiệu lực pháp luật nên ý kiến trình bày của bị đơn là không có cơ sở.

Ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T phải chịu chi phí tố tụng (chi phí xem xét thẩm định, đo đạc, định giá và thẩm định giá tài sản) tổng cộng 21.500.000đồng. Ông Lưu Hữu Q và bà Võ Thị H đã nộp tạm ứng số tiền chi phí tố tụng này, vì vậy ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T phải hoàn trả cho ông Lưu Hữu Q và bà Võ Thị H số tiền 21.500.000đồng theo quy định tại khoản 1 điều 157, khoản 1 điều 158, khoản 1 điều 165, khoản 1 điều 166 Bộ luật tố tụng dân sự.

Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ theo đơn yêu cầu của ông D bà T tại cấp phúc thẩm là 2.000.000 đồng, nội dung kháng cáo của bị đơn không được chấp nhận nên phải chịu số tiền này, bị đơn đã nộp và chi xong.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 3 Điều 26, Điều 35, Điều 39, Điều 147, khoản 1 điều 157, khoản 1 điều 158, khoản 1 điều 165, khoản 1 điều 166, Điều 271 và Điều 273, khoản 1 Điều 308 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Điều 106, Điều 115, Điều 158, Điều 164, Điều 166 của Bộ luật dân sự năm 2015; Điều 99, Điều 100, Điều 166, Điều 170, Điều 203 của Luật Đất Đai năm 2013; khoản 2 Điều 27 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

Tuyên xử: Không chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T, giữ nguyên Bản án số 16/2022/DS-ST ngày 29 tháng 9 năm 2022 của Tòa án nhân dân huyện NH, tỉnh Quảng Ngãi.

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là ông Lưu Hữu Q (tên gọi khác là Lưu Ngọc Q, Lưu Ngọc Q1, Lưu Hữu Q2, Lưu Văn Q3, Lưu Hửu Q3) và bà Võ Thị H. Buộc ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T phải trả cho hộ ông Lưu Hữu Q (tên gọi khác là Lưu Ngọc Q, Lưu Ngọc Q1, Lưu Hữu Q2, Lưu Văn Q3, Lưu Hửu Q3) diện tích đất là 2.064,3m2 (kí hiệu B) nằm trong thửa đất số 52, tờ bản đồ số 12, địa chỉ thửa đất: Thôn Trung Mỹ, xã HD, huyện NH, tỉnh Quảng Ngãi. (Vị trí, kích thước, giới cận diện tích đất 2.064,3m2 kí hiệu B nằm trong thửa đất số 52, có sơ đồ bản vẽ kèm theo là một bộ phận không tách rời của bản án).

2. Ông Lưu Hữu Q (tên gọi khác là Lưu Ngọc Q, Lưu Ngọc Q1, Lưu Hữu Q2, Lưu Văn Q3, Lưu Hửu Q3) và bà Võ Thị H được sở hữu số cây keo hiện đang trồng trên diện tích đất 2.064,3m2 nằm trong thửa đất số 52, tờ bản đồ số 12, địa chỉ thửa đất: Thôn Trung Mỹ, xã HD, Nghĩa Hành, Quảng Ngãi.

3. Ông Lưu Hữu Q (tên gọi khác là Lưu Ngọc Q, Lưu Ngọc Q1, Lưu Hữu Q2, Lưu Văn Q3, Lưu Hửu Q3) và bà Võ Thị H có nghĩa vụ thanh toán cho ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T giá trị tài sản trên đất (cây keo) là 20.643.000 đồng (Hai mươi triệu sáu trăm bốn mươi ba ngàn đồng).

4. Về chi phí tố tụng :

- Ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T phải hoàn trả cho ông Lưu Hữu Q (tên gọi khác là Lưu Ngọc Q, Lưu Ngọc Q1, Lưu Hữu Q2, Lưu Văn Q3, Lưu Hửu Q3) và bà Võ Thị H chi phí tố tụng số tiền 21.500.000đồng (Hai mươi mốt triệu năm trăm ngàn đồng).

- Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ theo đơn yêu cầu của ông D bà T tại cấp phúc thẩm là 2.000.000 đồng, nội dung kháng cáo của bị đơn không được chấp nhận nên phải chịu số tiền này, bị đơn đã nộp và chi xong.

Kể từ ngày người được thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án cho đến khi thi hành án xong tất cả các khoản tiền, bên phải thi hành án chậm thi hành thì phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất được quy định tại khoản 2 Điều 357, Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015 tương ứng với số tiền và thời gian chậm thi hành án.

5. Về án phí:

5.1. Về án phí dân sự sơ thẩm:

- Ông Lưu Hữu Q (tên gọi khác là Lưu Ngọc Q, Lưu Ngọc Q1, Lưu Hữu Q2, Lưu Văn Q3, Lưu Hửu Q3) và bà Võ Thị H phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là 1.032.000đồng, được khấu trừ vào số tiền 300.000 đồng đã nộp tạm ứng án phí tại Biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0001091 ngày 16 tháng 11 năm 2021 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện NH, số tiền còn phải nộp là 732.000đồng (Bảy trăm ba mươi hai ngàn đồng).

- Ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T phải chịu án phí dân sự sơ thẩm 300.000đồng (Ba trăm ngàn đồng).

5 .2. Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Nguyễn Tấn D và bà Bùi Thị T phải chịu 300.000đồng (ba trăm nghìn đồng) án phí dân sự phúc thẩm, được khấu trừ vào số tiền 300.000đồng (ba trăm nghìn đồng) tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm ông D, bà T đã nộp theo Biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0001640 ngày 11/11/2022 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện NH, tỉnh Quảng Ngãi.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp lực kể từ ngày tuyên án.