Bản án 210/2021/DS-PT — Tranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm...

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong đơn khởi kiện ngày 03/5/2019 và quá trình tham gia tố tụng tại Tòa án cấp sơ thẩm, nguyên đơn bà Nguyễn Thị Kim T trình bày:

Năm 2009, bà T nhận chuyển nhượng thửa đất 1238, tờ bản đồ số 3, diện tích là 2.452m2, loại đất lúa của ông Nguyễn Văn T1 tại ấp Đ, xã P, huyện C, tỉnh Long An. Do bà T mua trọn thửa đất nên không làm trích đo, đến ngày 25/3/2009 bà T đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Khi bà T nhận chuyển nhượng đất có 01 căn chòi lá trong thửa đất 1238 nhưng không có người sử dụng, bà T yêu cầu ông T1 tháo dỡ, nhưng ông T1 không thực hiện. Ông Nguyễn Văn Minh S là người sử dụng chòi lá và có bồi đắp thêm, bà T báo Ủy ban nhân dân xã P. Ngày 13/12/2016, bà T và ông S thỏa thuận, ông S sử dụng qua phần đất của bà T, đến khi bà T có nhu cầu sử dụng thì ông S phải trả lại cho bà T theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp mà không yêu cầu hỗ trợ, ông S đã thống nhất với ý kiến bà T. Bà T và ông S đều ký vào biên bản.

Năm 2017, bà T chuyển nhượng thửa đất 1238, ông S nói với người mua là đất đang tranh chấp. Bà T làm đơn tranh chấp đất với ông S, yêu cầu Ủy ban nhân dân xã P giải quyết. Ngày 23/11/2018, Ủy ban nhân dân xã P hòa giải, ông S yêu cầu bà T hỗ trợ 50.000.000 đồng, bà T chỉ đồng ý hỗ trợ 20.000.000 đồng, bà T và ông S không thống nhất. Ngày 24/4/2019, ông S tiếp tục xây dựng nhà trên thửa đất 1238 của bà T, Ủy ban nhân dân xã P đến lập biên bản, yêu cầu ông S ngừng thi công do đất đang tranh chấp.

Bà Nguyễn Thị Kim T yêu cầu ông Nguyễn Văn Minh S tháo dỡ các tài sản có trên thửa đất 1238, tờ bản đồ số 3, đất tại ấp Đ, xã P, huyện C, tỉnh Long An để trả đất cho bà T. Các phần đất có vị trí và diện tích như sau: Vị trí số 1 là nhà chính có diện tích 57m2, vị trí 2 là chòi lá có diện tích 22m2, vị trí số 3 là chuồng dê có diện tích là 14m2, vị trí số 04 là nhà lá có diện tích là 2m2, tổng diện tích 95m2.

Đối với yêu cầu của ông Nguyễn Văn Minh S hủy một phần hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất năm 2008 giữa bà Nguyễn Thị Kim T với ông Nguyễn Văn T1, cụ thể yêu cầu hủy một phần hợp đồng đối với phần đất trên đó có nhà của ông S tại vị trí số 1 theo trích đo, diện tích căn nhà là 57m2, bà T không đồng ý.

Trong quá trình tham gia tố tụng tại Tòa án cấp sơ thẩm và tại phiên tòa, bị đơn ông Nguyễn Văn Minh S trình bày:

Nguồn gốc thửa đất số 1238, tờ bản đồ số 03, diện tích 2.452m2, loại đất lúa tại ấp Đ, xã P, huyện C, tỉnh Long An là của ông nội ông S là ông Nguyễn Văn Đ, ông Đ cho thửa 1238 cho Nguyễn Văn M (ông M là cha ông S) nhưng không có làm giấy tờ đất. Sau đó ông M cho lại cho ông T1 là chú ông S thửa đất 1238, đến năm 1996 thì ông T1 đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng thửa đất 1238, loại đất lúa. Phần đất trên đó có nhà ông S, trước đây cô ông S sử dụng, sau đó ông S đến sử dụng từ năm 2000, khi sử dụng ông S có bồi đắp thêm để làm hồ chứa nước, chuồng nuôi dê, nhà lá sát bên nhà kiên cố của ông S. Năm 2017, chính quyền địa phương hỗ trợ tiền xây dựng nhà tình thương cho ông S, nhưng thửa đất ông S được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là thửa 1520, đất trồng cây lâu năm là 38m2, ông S không được xây dựng nhà tình thương. Năm 2019, nhà lá của ông S bị hư (nhà trên thửa đất 1238), ông S xây lại nhà kiên cố. Qua yêu cầu của bà T thì ông S chỉ đồng ý tháo dỡ chòi lá 22m2, chuồng dê là 14m2, nhà lá là 02m2 để trả đất cho bà T. Ông S yêu cầu được tiếp tục sử dụng căn nhà ông đang ở, có vị trí số 1 theo trích đo diện tích là 57m2 thuộc thửa đất số 1238. Ông S yêu cầu Tòa án hủy một phần hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất của bà Nguyễn Thị Kim T với ông Nguyễn Văn T1 đã được Ủy ban nhân dân xã P chứng thực ngày 12/12/2008.

Ông S cho rằng năm 2009, ông T1 chuyển nhượng thửa đất số 1238, tờ bản đồ số 03 lại cho bà Nguyễn Thị Kim T ông không biết. Ông T1 và bà T cũng không yêu cầu ông S ký giáp ranh hay di dời tài sản trên đất. Hơn nữa trong biên bản ngày 13/12/2016, ông S có thừa nhận ông xây chuồng bò và xây hồ trên đất bà T nên chỉ tháo dỡ chuồng bò, di dời hồ trả đất, còn căn nhà có diện tích 57m2 thì ông S yêu cầu được sử dụng đất và nhà trên thửa đất 1238 mà bà T đang đứng tên.

Ông Nguyễn Văn Minh S xác định khi ông xây nhà kiên cố năm 2019, Ủy ban nhân dân xã P, huyện C có lập biên bản không cho ông xây dựng do đất đang tranh chấp, nhưng do nhà hư nên ông S không chấp hành yêu cầu của chính quyền địa phương.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân xã P, huyện C trình bày:

Ủy ban nhân dân xã P, huyện C chứng thực hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất 1238 giữa ông Nguyễn Văn T1 với bà Nguyễn Thị Kim T ngày 12/12/2008 trên đó có phần nhà đất ông S đang sử dụng. Ủy ban nhân dân xã P yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị Hồng M trình bày:

Bà M là vợ ông S, bà M thống nhất với ý kiến của ông S, không có bổ sung gì thêm, không cung cấp chứng cứ gì thêm. Bà M yêu cầu được sử dụng 57m2 đất lúa tại thửa 1238, trên đó có nhà của vợ chồng bà M, ông S xây dựng năm 2019.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị Kim C trình bày:

Bà là con của ông T1, thời điểm ông T1 chuyển nhượng đất cho bà T, ông T1 bị bệnh, nhưng ông T1 chỉ bán đất ruộng, ông T1 không bán gò đất có nhà mà ông S đang sử dụng. Bà C không đồng ý hủy một phần hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 12/12/2008 giữa ông T1 với bà T, bà C mong muốn ông S sử dụng đất trên đó có nhà thuộc thửa đất 1238 do bà T đứng tên.

Vụ án được Tòa án cấp sơ thẩm tiến hành kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải nhưng các đương sự không thỏa thuận được với nhau nên Tòa án cấp sơ thẩm ra quyết định đưa vụ án ra xét xử.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 130/2020/DS-ST ngày 02 tháng 11 năm 2020 của Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Long An đã quyết định:

Căn cứ vào khoản 3, khoản 9 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a, c khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Căn cứ Điều 168; Điều 189 và Điều 191; các Điều 500; 501; 502; 503 của Bộ luật Dân sự năm 2015.

Căn cứ các Điều 166, 170 của Luật Đất đai năm 2013.

Căn cứ Điều 26; điểm b khoản 2 của Điều 27 Nghị Quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án.

Tuyên xử:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị Kim T yêu cầu ông Nguyễn Văn Minh S trả đất trồng lúa.

Buộc ông Nguyễn Văn Minh S và bà Nguyễn Thị Hồng M ra khỏi căn nhà tại vị trí số 1 diện tích 57m2; tháo dỡ vật kiến trúc vị trí số 2 chòi lá diện tích 22m2, vị trí số 3 chuồng dê diện tích 14m2 và vị trí số 4 một phần nhà lá diện tích 02 m2, dời 03 hồ chứa nước để trả 95m2 đất trồng lúa là một phần thửa đất 1238 cho bà Nguyễn Thị Kim T. Bà Nguyễn Thị Kim T được sử dụng căn nhà diện tích 57m2 có kết cấu theo chứng thư Thẩm định giá ngày 12/02/2020 của Công ty Cổ phần thương mại dịch vụ và tư vấn Hồng Đức.

Vị trí và diện tích phần đất ông Nguyễn Văn Minh S trả cho bà Nguyễn Thị Kim T theo trích đo địa chính số 184 ngày 24/12/2019 của Công ty Trách nhiệm hữu hạn đo đạc nhà đất Hưng Phú, đã duyệt của Chi nhánh Văn phòng đất đai tại huyện Cần Giuộc.

Buộc Bà Nguyễn Thị Kim T phải bồi thường giá trị nhà cho ông Nguyễn Văn Minh S số tiền 112.121.000 đồng.

Buộc ông Nguyễn Văn Minh S trả chi phí tố tụng cho bà Nguyễn Thị Kim T 17.600.000 đồng.

Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành án xong khoản tiền trên, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Khoản 2 Điều 357 Bộ luật Dân sự năm 2015 tương ứng với thời gian chưa thi hành án.

Bác yêu cầu của ông Nguyễn Văn Minh S về hủy một phần hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 12/12/2008 giữa ông Nguyễn Văn T1 với bà Nguyễn Thị Kim T đối với 57m2 đất trồng lúa là một phần thửa đất 1238.

Án phí: Ông Nguyễn Văn Minh S được miễn án phí theo quy định của pháp luật.

Bà Nguyễn Thị Kim T phải chịu 5.606.050 đồng án phí dân sự sơ thẩm, bà T có nộp tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm 1.250.000 đồng theo phiếu thu số 0003455 ngày 13/6/2019 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện C chuyển sang án phí, bà T còn phải nộp 4.356.050 đồng. Trả cho ông Nguyễn Văn Minh S 300.000 đồng tạm ứng án phí theo biên lai thu số 0001988 ngày 14/02/2020 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện C.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về quyền và thời hạn kháng cáo, quyền và nghĩa vụ thi hành án của các đương sự.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 12/11/2020 bị đơn ông Nguyễn Văn Minh S kháng cáo không đồng ý với quyết định của bản án sơ thẩm. Đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm, bác một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn liên quan đến căn nhà 57m2 của ông S. Ông S chỉ đồng ý trả lại phần đất có hồ nước, chuồng dê cho nguyên đơn.

Tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự không thỏa thuận được với nhau, nguyên đơn bà Nguyễn Thị Kim T vẫn giữ yêu cầu khởi kiện, yêu cầu ông Nguyễn Văn Minh S và bà Nguyễn Thị Hồng M trả lại đất tại vị trí số 1 có diện tích 57m2; tháo dỡ vật kiến trúc vị trí số 2 chòi lá diện tích 22m2, vị trí số 3 chuồng dê diện tích 14m2 và vị trí số 4 một phần nhà lá diện tích 02 m2, dời 03 hồ chứa nước để trả 95m2 đất trồng lúa thuộc một phần thửa đất 1238 cho bà Nguyễn Thị Kim T theo Mảnh trích đo địa chính số 184 ngày 24/12/2019 của Công ty TNHH Đo đạc Nhà đất Hưng Phú, được Chi nhánh Văn phòng đất đai tại huyện C duyệt ngày 27/12/2019. Ông Nguyễn Văn Minh S vẫn giữ yêu cầu kháng cáo, đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, công nhận cho ông S được tiếp tục sinh sống trên căn nhà đất tại vị trí số 1 có diện tích 57m2 theo Mảnh trích đo địa chính số 184 ngày 24/12/2019 của Công ty TNHH đo đạc nhà đất Hưng Phú mà không phải hoàn trả giá trị đất cho bà T. Ông S đồng ý tháo dỡ vật kiến trúc vị trí số 2 chòi lá diện tích 22m2, vị trí số 3 chuồng dê diện tích 14m2 và vị trí số 4 một phần nhà lá diện tích 02 m2, dời 03 hồ chứa nước để trả đất thuộc một phần thửa số 1238 cho Bà Nguyễn Thị Kim T.

Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Long An phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát về việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án dân sự ở giai đoạn phúc thẩm: Thẩm phán, Hội đồng xét xử, những người tiến hành tố tụng và các đương sự tuân thủ đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Về nội dung vụ án: Năm 2008 bà Nguyễn Thị Kim T nhận chuyển nhượng từ ông Nguyễn Văn T1 (chú ruột ông S) thửa đất số 1238 đã có căn chòi lá của ông S, đến năm 2009 bà T được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa 1238. Ngày 13/12/2016, bà T và ông S thỏa thuận khi nào bà T có nhu cầu sử dụng đất thì ông S sẽ tháo dỡ nhà và các công trình phụ khác trả lại đất cho bà T. Năm 2018, ông S cũng đồng ý trả lại đất cho bà T nhưng yêu cầu hỗ trợ di dời số T 50.000.000 đồng. Tuy nhiên bà T chỉ đồng ý hỗ trợ di dời số T 20.000.000 đồng. Đến năm 2019, ông S đổ vật tư để xây dựng nhà kiên cố trên nền nhà cũ là chòi lá, bà T có trình báo Ủy ban nhân dân xã P lập biên bản ngừng thi công nhưng ông S không chấp hành. Tòa án cấp sơ thẩm buộc ông S và bà M trả 95m2 đất trồng lúa thuộc một phần thửa 1238 cho bà T là có cơ sở. Tuy nhiên, theo Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 16/3/2021 của Tòa án nhân dân tỉnh Long An, trên thửa đất 1238 của bà T có một phần căn nhà của ông M. Đồng thời, theo kết quả xác minh của Tòa án tại văn bản số 01/2021/CV-TA ngày 10/3/2021 căn nhà của ông S hiện nay có 07 người đang sinh sống và tại văn bản số 02/CV-TA ngày 29/3/2021 thể hiện căn nhà của ông M có lấn một phần mái nhà diện tích 7m2 sang đất của bà T, nhà ông M có 05 người đang sinh sống. Tòa án cấp sơ thẩm chưa thu thập đầy đủ chứng cứ, không đưa những người này vào tham gia tố tụng làm ảnh hưởng đến quyền lợi của họ.

Kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử phục thẩm căn cứ khoản 3 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự, hủy bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện C, giao về cho Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý giải quyết lại vụ án.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Từ những phân tích trên, thấy rằng các vi phạm thủ tục tố tụng của Tòa án cấp sơ thẩm là nghiêm trọng làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự mà cấp phúc thẩm không thể khắc phục được. Xét thấy cần hủy bản án sơ thẩm để giao về cho Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý xét xử lại theo thủ tục C.

Đề nghị của Kiểm sát viên tại phiên tòa phúc thẩm là phù hợp, đúng pháp luật, phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên chấp nhận.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 3 Điều 308, Điều 310 của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015.

Hủy bản án dân sự sơ thẩm số 130/2020/DS-ST ngày 02 tháng 11 năm 2020 của Tòa án nhân dân huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An.

Giao hồ sơ vụ án về Tòa án nhân dân huyện C giải quyết lại vụ án.

Về án phí dân sự sơ thẩm và chi phí tố tụng: Được Tòa án quyết định khi giải quyết lại vụ án.

Về án phí dân sự phúc thẩm: Các đương sự không phải chịu.

Hoàn trả cho ông Nguyễn Văn Minh S 300.000 đồng T tạm ứng án phí kháng cáo đã nộp theo biên lai số 0002995 ngày 12/11/2020 của Chi cục Thi hành án Dân sự huyện C, tỉnh Long An.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

THÀNH VIÊN HỘI ĐỒNG XÉT XỬ THẨM PHÁN CHỦ TỌA PHIÊN TÒA Lưu Văn Uẩn Nguyễn Văn Phương

Đinh Thị Ngọc Yến