Bản án 20/2026/DS-ST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, bản tự khai, biên bản lấy lời khai cùng các tài liệu khác có trong hồ sơ, nguyên đơn, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn trình bày :

Mẹ của bà Phạm Thị H là cụ Đinh Thị Hồng T2 (còn có tên gọi khác là Đinh Thị T2), sinh năm 1949, chết ngày 02/12/2015. Cụ T2 là mẹ đơn thân, có 04 người con gồm: bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị N, bà Phạm Thị H2 và bà Phạm Thị H. Lúc sinh thời, cụ T2 tạo lập được khối tài sản là đất diện tích 604m2, trong đó có 300m2 đất ở và 304m2 đất trồng cây lâu năm, thửa số 275, phần đất ao 500m2, thửa 242, cùng tờ bản đồ số 5, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp mang tên Đinh Thị T2 ngày 01/1/1995, được hợp thức hóa ngày 24/12/2001, đất tọa lạc tại Xóm D, thôn Đ, xã L, huyện T, tỉnh Hải Dương (nay là thôn Đ, xã L, thành phố Hải Phòng). Trước khi chết, cụ T2 không để lại di chúc. Hiện nay bà Phạm Thị N đang quản lý, sử dụng đất, giữ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cụ T2.

Nay bà Phạm Thị H yêu cầu Tòa án giải quyết chia di sản thừa kế của bà Đinh Thị Hồng T2 (tên gọi khác Đinh Thị T2) là phần đất diện tích 604m2, trong đó 300m2 đất ở, 304m2 đất trồng cây lâu năm, thửa 275, cùng tờ bản đồ số 5, đất tọa lạc tại xã L, thành phố Hải Phòng, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, số vào sổ 1188.QSDĐ/…do Ủy ban nhân dân tỉnh H cấp ngày 01/01/1995 cho cụ Đinh Thị T2 (Đinh Thị Hồng T2) cho các hàng thừa kế theo quy định của pháp luật. Bà H đề nghị Tòa án xem xét chia cho bà phần đất có vị trí tiếp giáp với phần đất của ông T1 theo di ngôn của bà T2. Bà H đồng ý chừa một phần đất làm lối đi chung tính từ ngõ vào đến phần đất của ông T3 theo quy định của pháp luật, đất còn lại thì chia thành 04 phần. mỗi người hưởng một phần. Cây trồng có trên phần đất của ai được chia thì người đó được hưởng, không yêu cầu trả chênh lệch giá trị. Đối với căn nhà trên đất, trường hợp chia đất vào phần đất của ai được chia thì người đó hưởng. Bà H yêu cầu chia giá trị phần tường bao do bà xây dựng năm 2025 theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, di sản cụ T2 để lại còn có các đồ thờ cúng mà khi còn sống, cụ T2 dùng để thờ cúng ông, bà tổ tiên bao gồm: 01 cỗ ỷ đầu rồng bằng gỗ; 01 cuốn thư pháp bằng gỗ (có 03 chữ Nho); 01 đôi câu đối hình lá chuối bằng gỗ; 02 cây đèn bằng gỗ; 02 oản bằng gỗ; 02 chân oản bằng gỗ; 01 mâm bồng bằng gỗ. Các tài sản này do ông bà tổ tiên để lại làm vật thờ cúng từ trước đến nay. Sau khi cụ T2 chết, bà N, bà T tự ý giao cho ông Đinh Văn K giữ các tài sản này mà không được sự đồng ý của bà. Nhiều lần bà yêu cầu ông K phải trả lại cho bà nhưng ông K không đồng ý. Nay bà H yêu cầu ông Đinh Văn K phải giao trả lại các tài sản là đồ vật dùng để thờ cúng nêu trên cho những người thuộc hàng thừa kế của cụ T2. Trường hợp bà H2, bà N có yêu cầu giữ các tài sản này thì bà cũng thống nhất. Trường hợp các chị của bà không giữ các tài sản này thì bà đề nghị cho bà giữ. Bà không không đồng ý giao ông K giữ các tài sản là đồ thờ cúng của cụ T2 chết để lại.

Đối với phần đất ao diện tích 500m2, thửa 242, tờ bản đồ số 05 theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà cụ T2 được cấp. Phần đất ao thì lúc sinh thời, cụ T2 đã bán phần này cho ông Trần Văn T1 và đã giao đất ao cho ông T1 quản lý, sử dụng. Sau khi cụ T2 chết, chị em bà có thống nhất ký tên vào giấy tay xác nhận việc cụ T2 đã chuyển nhượng phần đất cho ông T1. Hiện nay các bên chưa làm thủ tục chuyển quyền sử dụng. Phần này bà thống nhất việc cụ T2 đã chuyển nhượng cho ông T1, bà không tranh chấp cũng không có yêu chia thừa kế. Sau này các bên sẽ thống nhất làm thủ tục chuyển nhượng theo quy định, trường hợp có tranh chấp sẽ giải quyết bằng một vụ án khác.

Theo các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án, bị đơn, bà Phạm Thị N trình bày:

Mẹ của bà là cụ Đinh Thị Hồng T2 (còn có tên gọi khác là Đinh Thị T2), sinh năm 1949, chết năm 2015. Cụ T2 là mẹ đơn thân, có 04 người con gồm: Bà Phạm Thị T, bà (Phạm Thị N), bà Đinh Thị H3 và bà Phạm Thị H. Ngoài ra cụ T2 không có con nuôi. Do cụ T2 làm mẹ đơn thân, không có đăng ký kết hôn với ai, cũng không chung sống với ai. Từ nhỏ bà chỉ biết có cụ T2 và các chị em chứ không biết mặt bố.

Lúc sinh thời, cụ T2 được thừa hưởng khối tài sản từ cụ T6 và cụ V để lại bao gồm: Phần đất có tổng diện tích là 1.104m2, gồm có 604m2, trong đó có 300m2 đất ở và 304m2 đất trồng cây lâu năm, thửa số 275, tờ bản đồ số 5, và phần diện tích đất ao diện tích 500m2, thửa 242, tờ bản đồ số 05, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho Đinh Thị T2 ngày 01/1/1995, được hợp thức hóa ngày 24/12/2001, đất tại xóm D, thôn Đ, xã L, huyện T, tỉnh Hải Dương (nay là thôn Đ, xã L, thành phố Hải Phòng). Trên đất có một căn nhà cấp 4, cũ mái ngói (hiện nay là căn nhà thờ cúng hương khói cho cụ T2 và các cụ) và các cây trồng lâu năm trên đất. Một bộ bàn thờ gồm: 01 cỗ ỷ đầu rồng bằng gỗ; 01 cuốn thư pháp bằng gỗ (có 03 chữ Nho); 01 đôi câu đối hình lá chuối bằng gỗ; 02 cây đèn bằng gỗ; 02 oản bằng gỗ; 02 chân oản bằng gỗ; 01 mâm bồng bằng gỗ có từ thời các cụ để lại, để thờ cúng tổ tiên, ông bà.

Năm 2015, cụ T2 chết không để lại di chúc. Sau khi cụ T2 chết, do các chị em bà là con gái, lấy chồng và sinh sống bên gia đình chồng, không thờ tự được ông bà tổ tiên nên chị em bà gồm có bà T, bà H3, bà H có mở một cuộc họp gia đình và thống nhất gửi 01 bộ bàn thờ đang thờ cúng cụ T2 gồm: 01 cỗ ỷ đầu rồng bằng gỗ; 01 cuốn thư pháp bằng gỗ (có 03 chữ Nho); 01 đôi câu đối hình lá chuối bằng gỗ; 02 cây đèn bằng gỗ; 02 oản bằng gỗ; 02 chân oản bằng gỗ; 01 mâm bồng bằng gỗ cho ông Đinh Văn K (là cậu họ trong tộc họ Đ) mang về nhà ông K tại Tuyên Quang để thờ tự. Cuộc họp gia đình không có ghi biên bản nhưng có ông Đinh Xuân T4 (là cậu họ), ông Đinh Xuân N1 (là cậu họ) và bà Trần Thị L (chị họ) tham gia chứng kiến. Sau họp, vài hôm sau ông K chở các đồ thờ cúng về nhà ông K lưu giữ và thờ tự cho đến nay. Phần đất và nhà của cụ T2 thì bà quản lý, làm nơi thờ cúng cụ T2 và các cụ. Hiện nay bà đang giữ bản chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cụ T2 được cấp.

Đối với phần đất ao diện tích 500m2, thửa 242, tờ bản đồ số 05, lúc sinh thời, cụ T2 đã bán phần này cho ông Trần Văn T1 (là hàng xóm), bán khi nào thì bà cũng không biết. Sau khi cụ T2 chết, chị em bà có làm giấy viết tay thống nhất việc cụ T2 bán đất ao cho ông T1. Hiện nay các bên chưa làm thủ tục tách thửa chuyển quyền sử dụng. Phần này bà thống nhất việc cụ T2 đã chuyển nhượng cho ông T1, bà không tranh chấp cũng không có yêu chia thừa kế. Sau này các bên sẽ thống nhất làm thủ tục chuyển nhượng theo quy định, trường hợp có tranh chấp sẽ giải quyết bằng một vụ án khác. Bà N xác định phần di sản cụ T2 chết để lại gồm có 604m2, trong đó có 300m2 đất ở và 304m2 đất trồng cây lâu năm, thửa số 275, tờ bản đồ số 5, đất tọa lạc tại thôn Đ, xã L, thành phố Hải Phòng. Hiện nay bà vẫn trông nom, quản lý di sản và thắp hương thờ cúng cụ T2 và các cụ. Ngoài ra, cụ T2 không để lại tài sản nào khác, không để lại nghĩa vụ gì về tài sản.

Nay bà N cũng nhất trí đề nghị Tòa án chia thừa kế theo pháp luật phần di sản của cụ T2 cho các hàng thừa kế cụ T2 mỗi người được hưởng một phần. Bà đề nghị Tòa án xem xét chia cho bà được hưởng phần đất có vị trí gắn liền với căn nhà hiện nay đang thờ bà T2 để thuận lợi cho việc thờ cúng bà T2 và các cụ. Bà N đồng ý chừa một phần đất làm lối đi chung tính từ ngõ vào đến phần đất của ông T3 theo quy định của pháp luật, phần đất còn lại thì chia thành 04 phần, mỗi người được hưởng một phần. Phần cây trồng có trên phần đất của ai được chia thì người đó được hưởng, bà không yêu cầu trả chênh lệch giá trị cho nhau. Đối với phần công trình tường bao phía tiếp giáp đất ông T5 và ông T3 là do bà H xây dựng tự ý, không bàn bạc với bà nên bà không đồng ý chia giá trị phần tường bao theo yêu cầu của bà H.

Đối với tài sản là đồ thờ cúng, bà N xác định không yêu cầu chia thừa kế đối với các tài sản là những đồ thờ cúng, không yêu cầu xác định giá trị cụ thể và bà không đồng ý việc bà H yêu cầu ông K giao trả lại cho các đồng thừa kế của bà T2, bà N đề nghị tiếp tục gởi lại ông Đinh Văn K để thờ tự. Sau khi giải quyết thừa kế di sản xong, trường hợp sau này bà hoặc các chị em bà có điều kiện xây lại nhà thờ làm nơi thờ cúng tổ tiên ông bà thì bà sẽ yêu cầu ông K giao trả lại các kỷ vật thờ cúng tổ tiên. Trường hợp ông K giao trả lại các đồ thờ cúng thì bà cũng không đồng ý nhận lại vì hiện nay căn nhà làm nơi thờ cúng các cụ và cụ T2 đã xuống cấp, không thể bảo quản được các đồ thờ cúng. Đồng thời bà N cũng không đồng ý giao lại cho bà H giữ.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, bà Đinh Thị H3 trình bày: Bà H3 thống nhất lời trình bày của bà H về mối quan hệ với và Đinh Thị Hồng T2 (Đinh Thị T2), sinh năm 1949, chết năm 2015. Bà H3 là một trong những người con cùa cụ T2. Ngoài ra cụ T2 không có con nuôi. Cụ T2 chết không để lại di chúc, không để lại nghĩa vụ gì về tài sản. Di sản của cụ T2 để lại bao gồm: phần đất diện tích 604m2, trong đó 300m2 đất ở, 304m2 đất trồng cây lâu năm, thửa 275, cùng tờ bản đồ số 5, đất tọa lạc tại xã L, thành phố Hải Phòng, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, số vào sổ 1188.QSDĐ/…do Ủy ban nhân dân tỉnh H cấp ngày 01/01/1995 cho cụ Đinh Thị T2 (Đinh Thị Hồng T2) và tài sản trên đất. Bà nhất trí chia thừa kế phần di sản của cụ T2 theo quy định của pháp luật cho các hàng thừa kế của cụ T2 mỗi người được hưởng một phần. Khi chia đất, bà cũng thống nhất chừa một phần đất làm lối đi chung tính từ ngõ vào đến phần đất của ông T3 làm ngõ đi chung, đất còn lại, chia thành 04 phần. Bà đề nghị Tòa án xem xét việc chia đất để giữ lại căn nhà để thờ cúng ông bà tổ tiên và bà đề nghị được chia phần đất có vị trí liền kề bà N. Trường hợp căn nhà nằm trên 02 phần đất khác nhau thì bà đề nghị bà và bà N sẽ được nhận cùng phần đất có nhà thờ và đề nghị Tòa án xem xét nhập chung lại một thửa lớn để giữ lại nhà thờ làm nơi thờ cúng ông bà. Sau này khi cần thiết thì bà và bà N sẽ tách thửa sử dụng riêng khi có nhu cầu. Phần cây trồng có trên phần đất của ai được chia thì người đó được hưởng, bà không yêu cầu chia cũng như trả chênh lệch giá trị cho nhau. Đối với phần công trình tường bao tiếp giáp đất ông T5 và ông T3 là do bà H tự xây dựng, không bàn bạc với chị em bà nên bà không đồng ý trả giá trị cho bà H.

Bà thống nhất với ý kiến trình bày và quan điểm của bà N đối với yêu cầu đòi lại các tài sản là đồ thờ cúng của nguyên đơn. Bà không yêu cầu chia thừa kế tài sản là đồ thờ cúng và đề nghị tiếp tục gửi cho ông K thờ cúng. Trường hợp ông K giao trả lại các đồ thờ cúng thì bà cũng không đồng ý nhận lại vì căn nhà làm nơi thờ cúng các cụ và cụ T2 đã xuống cấp, không thể bảo quản được các đồ thờ cúng. Đồng thời bà cũng không đồng ý giao cho bà H giữ.

- Tại bản khai ngày 14/10/2025, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, bà Phạm Thị T trình bày: Bà T thống nhất với lời trình bày của bà N, bà H3 về mối quan hệ với bà Đinh Thị Hồng T2 (Đinh Thị T2) về di sản do cụ T2 chết để lại. Bà T nhất trí chia thừa kế di sản của cụ T2 để lại và ý kiến trình bày của bà N, bà H3 đối với các tài sản để thờ cúng như đã nêu trên. Bà T cũng đồng nhất trừ một phần đất làm lối chung trong phần đất là di sản của bà T2 khi chia thừa kế, đất còn lại thì chia thành 04 phần. Đối với cây trồng trên đất, phần cây trồng có trên phần đất của ai được chia thì người đó được hưởng, tôi không yêu cầu chia hay trả chênh lệch giá trị cho nhau. Bà T không đồng ý chia giá trị phần tường bao của bà H theo định giá. Đối với căn nhà trên đất (hiện nay làm nhà thờ), bà T đề nghị giữ lại để làm nơi thờ cúng cụ T2 và các cụ. Bà T đề nghị Tòa án xem xét chia cho bà phần đất liền kề với phần đất chia cho bà N, bà H3 để chị em bà sau này có điều kiện làm lại nơi thờ tự cho ông bà. Bà T thống nhất lời trình bày của bà N, bà H3 về phần đất ao và nhất trí quan điểm không yêu cầu Tòa án giải quyết.

Đối với yêu cầu của bà H về việc yêu cầu ông Đinh Văn K phải giao trả cho các hàng thừa kế bộ bàn thờ cổ bao gồm: 01 cỗ ỷ đầu rồng, 01 cuốn thư pháp gỗ, 01 đôi câu đối hình lá chuối và 02 cây đèn bằng gỗ, bà T trình bày: Bộ bàn thờ là di sản của các cụ đời trước để lại, làm nơi thờ tự các cụ từ lúc cụ T2 còn sống. Khi cụ T2 còn sống, cụ T2 thờ cúng các cụ. Sau này khi cụ T2 chết, do các chị em bà là con gái đi lấy chồng mỗi người một nơi nên chị em bà có gửi bộ bàn thờ cho ông K để thờ cúng tổ tiên ông bà. Bà T không đồng ý việc bà H đòi ông K trả lại các tài sản này. Trường hợp giao các tài sản này về cho các đồng thừa kế của bà T2 quản lý thì bà cũng không thể giữ các tài sản này được, trường hợp để thờ cúng tại căn nhà đang thờ cúng bà T2 hiện nay thì bà xét thấy cũng không thể được vì căn nhà này đã xuống cấp, không đảm bảo cho việc thờ cúng. Còn giao cho bà H giữ thì bà không đồng ý vì bà H ở bên nhà chồng, không thể thực hiện thờ cúng ông bà tổ tiên bên ngoại được nên bà đề nghị tiếp tục gửi các tài sản này cho ông Đinh Văn K thờ cúng tại nhà ông K. Trường hợp sau này bà hoặc các chị em của bà có điều kiện xây lại nhà thờ làm nơi thờ cúng cho tổ tiên ông bà, cụ T2 thì bà và chị em của bà sẽ yêu cầu ông K giao trả lại các kỷ vật thờ cúng nêu trên. Bà T không yêu cầu Tòa án chia thừa kế đối với các tài sản là vật thờ cúng nêu trên, cũng không đề nghị xác định giá trị. Trường hợp sau này có tranh chấp về chia thừa kế phần tài sản này, bà sẽ yêu cầu bằng một vụ án khác.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, ông Đinh Văn K trình bày: Ông và bà Đinh Thị Hồng T2 (còn có tên gọi khác là Đinh Thị T2), chết năm 2015 có quan hệ bà con chú bác ruột. Lúc sinh thời, cụ T2 là mẹ đơn thân, có 04 người con gái gồm: Bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị N, bà Đinh Thị H3 và bà Phạm Thị H. Ngoài cụ T2 không có con nuôi.

Lúc sinh thời, cụ T2 sống với bố mẹ cụ T2 là cụ Đinh Văn V và cụ Trần Thị T6 tại phần đất mà các con cụ T2 đang yêu cầu chia thừa kế. Phần đất này có nguồn gốc là cụ T2 được thừa hưởng từ của cụ T6 và cụ V có tổng diện tích là 1.104m2, gồm có 604m2, trong đó có 300m2 đất ở và 304m2 đất trồng cây lâu năm, thửa số 275, tờ bản đồ số 5, và phần diện tích đất ao diện tích 500m2, thửa 242, tờ bản đồ số 05, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp ngày 01/1/1995, được hợp thức hóa ngày 24/12/2001, đất tọa lạc tại Xóm D, thôn Đ, xã L, huyện T, tỉnh Hải Dương (nay là thôn Đ, xã L, thành phố Hải Phòng). Trên đất có tài sản là một căn nhà cấp 4, cũ mái pro xi măng cũ (hiện nay là nhà thờ hương khói cho các cụ và cụ T2).

Đối với phần đất của cụ T2 là di sản thừa kế thì ông không có ý kiến gì. Đối với các tài sản là đồ thờ cúng mà nguyên đơn đang yêu cầu gồm: 01 cỗ ỷ đầu rồng bằng gỗ; 01 cuốn thư pháp bằng gỗ (có 03 chữ Nho); 01 đôi câu đối hình lá chuối bằng gỗ; 02 cây đèn bằng gỗ; 02 oản bằng gỗ; 02 chân oản bằng gỗ; 01 mâm bồng bằng gỗ. Các tài sản này ông K đang giữ để thờ cúng các cụ tại nhà ông. Ông K xác định đây là những vật thờ cúng mà khi còn sống, cụ T2 để ở nhà cụ T2 làm nơi thờ cúng các cụ, thể hiện qua các hình ảnh ông cung cấp cho Tòa án và ông thống nhất xác nhận các tài sản này ông K hiện đang giữ để thờ cúng các cụ tại nhà ông. Lý do ông giữ các vật thờ cùng nêu trên là: Ông là trưởng họ Đinh, là bà con chú bác ruột với cụ T2. Sau khi cụ T2 chết được 03 ngày, các con cụ T2 bao gồm: bà T, bà N, bà H3, bà H cùng với ông Ả, bà P, ông Đinh Xuân T4, ông Đinh Xuân N1 và bà Trần Thị L (là bà con họ) họp gia đình và thống nhất gửi các đồ thờ cúng tại nhà bà T2 cho ông mang về nhà ông để thờ cúng các cụ vì các con cụ T2 là gái, đã lấy chồng và sinh sống bên gia đình chồng. Là trưởng họ Đinh nên ông đành nhận để về thờ cúng các cụ. Ông K xác định các con cụ T2 thống nhất gửi cho ông giữ hộ các tài sản này. Do là vật để thờ cúng nên ông rước về, làm bàn thờ để thờ cúng các cụ. Ông không biết giá trị vì đây là đồ vật thờ cúng có từ lâu đời. Ông đề nghị Tòa án xem xét giải quyết theo quy định của pháp luật. Trường hợp phải trả lại các đồ vật nêu trên thì ông cũng thống nhất giao trả. Ngoài ra, ông không có tranh chấp hay yêu cầu gì khác. Đồng thời ông K đề nghị Tòa án giải quyết vắng mặt do ông lớn tuổi, đi lại khó khăn, không trực tiếp tham gia tố tụng được.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, ông Nguyễn Văn T7 khai: Ông T7 là người sử dụng đất giáp ranh với đất đang tranh chấp. Ông T7 thống nhất xác định ranh đất theo hiện trạng vì giữa các bên đã có bức tường xây từ rất lâu đời. Năm 2015, cụ T2 có làm giấy tay chuyển nhượng cho ông phần đất ao có diện tích 500m2 theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cụ T2 được cấp và đã giao đất cho ông. Sau đó ông xây tường bao quanh đất ao, sử dụng cho đến nay và ông thống nhất xác định ranh đất giữa phần đất ao với phần đất còn lại của cụ T2 là phần tường ao đã xây theo hiện trạng. Đối với phần đất ao, đến nay ông chưa làm thủ tục sang tên theo quy định. Hiện nay ông được biết là các con của cụ T2 đang yêu cầu chia thừa kế phần đất còn lại của cụ T2 (ngoài phần đất ao cụ T2 đã chuyển nhượng cho ông) tại Tòa án và các con của cụ T2 không yêu cầu giải quyết phần đất ao thì ông cũng thống nhất không yêu cầu Tòa án giải quyết việc chuyển nhượng đất giữa ông và cụ T2 (nay là các con của cụ T2) trong vụ án này. Trường hợp ông và các con của cụ T2 có tranh chấp sẽ giải quyết bằng một vụ án khác. Đồng thời ông T7 đề nghị Tòa án giải quyết vắng mặt do ông lớn tuổi, đi lại khó khăn, không trực tiếp tham gia tố tụng được.

Kết quả xem xét thẩm định tại chỗ của Tòa án: Tổng diện tích hiện trạng là 702,5m2, tứ cận: cạnh phía Bắc giáp đường và ông T5 có chiều dài 4,64m + 13,68m + 0,99m + 1,54m + 1,87m + 0,81m + 0,95m + 9,28m; Cạnh phía Tây Bắc giáp đất ông T7 có chiều dài các cạnh là 6,88m + 6,59m + 2,99m + 4,51m + 4,80m + 2,43m + 2,22m + 1,34m + 3,52m + 0,28m + 3,15m; Cạnh phía Tây Nam giáp ao của ông T7 và đất ông M có chiều dài các cạnh: 6,79m + 11,05m + 3,16m + 4,33m + 1,19m + 1,34m + 2,75m; Cạnh phía Đông Nam giáp đất ông T3 có chiều dài các cạnh 13,14m + 5,16m + 17,67m. Tài sản trên đất gồm có: 01 nhà cấp 4 xây tường gạch chỉ, mái Firoximăng, móng gạch có diện tích 44,4m2, xây dựng năm 1999; 01 nhà vệ sinh diện tích 5,9m2, xây dựng năm 2013; 01 bể phốt diện tích 2,5m2 xây năm 2013; 01 bể nước mưa diện tích 1,7m2 có từ lâu, không xác định năm; 01 sân trạt bê tông diện tích 133,6m2 xây năm 2007; 01 cây hương diện tích 0,7m2, có từ thời các cụ, không xác định được năm; 01 đoạn tường bếp giáp nhà ông T7 không xác định năm xây dựng; 01 đoạn tường xây gạch ba banh chưa trát giáp ông T5, ông T3 xây năm 2025; 02 bức tường giáp đường xây gạch chỉ xây năm 1999; 02 trụ cổng và 02 cánh cổng sắt làm năm 1999. Cây trồng trên đất gồm có: 01 gốc vải; 11 cây vải; 04 cây nhãn; 01 cây dừa, 78 cây chuối lớn, nhỏ. Tại biên bản xác minh, biên bản làm việc với UBND xã L, cán bộ địa chính xã, cán bộ tư pháp xã cung cấp: Hồ sơ lưu trữ tại địa phương đối với thửa đất đang tranh chấp tại thôn Đ, xã L thể hiện: Theo hồ sơ 299, sổ mục kê, tờ bản đồ số 13: Thửa số 132, chủ sử dụng đất tên Đinh Thị T2, diện tích 578m2, đất ao và thửa 156, chủ sử dụng đất tên Đinh Thị T2, diện tích 600m2, đất ao; Theo bản đồ và sổ mục kê năm 1994 và hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Thửa 242, diện tích 500m2, đất ao và thửa 275, diện tích 604m2 (trong đó có 300m2 đất T và 304m2 đất trồng cây lâu năm), cùng chủ sử dụng là Đinh Thị T2, được Ủy ban nhân dân tỉnh H cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào ngày 01/01/1995, được Ủy ban nhân dân huyện T, tỉnh Hải Dương hợp thức hóa ngày 24/12/2001. Thửa đất chưa ghi nhận biến động tại địa phương. Về hàng thừa kế của cụ T2: cụ Đinh Thị Hồng T2 (còn có tên gọi khác là Đinh Thị T2), sinh năm 1949, chết ngày 02/12/2015 theo giấy chứng tử. Cụ T2 có 04 người con gái là bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị N, bà Đinh Thị H3 và bà Phạm Thị H. Ngoài ra, cụ T2 không có con nuôi. Cụ T2 là mẹ đơn thân, không đăng ký kết hôn với ai, không chung sống như vợ chồng với bất kỳ ai. Bố mẹ cụ T2 là cụ Đinh Văn V và cụ Trần Thị T6 đã chết từ trước cụ T2 rất lâu. Về hiện trạng thửa đất đang tranh chấp: Tổng diện tích hiện trạng là 702,5m2 (tăng 98,5m2), lý do tăng là do các đương sự và chủ sử dụng đất liền kề xác định ranh đất ngoài thực thế lệch so với diện tích được cấp trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Cụ T2 không sử dụng lấn chiếm đất công. Quan điểm của địa phương là đề nghị Tòa án xem xét hiện trạng sử dụng đất theo kết quả xác minh giữa chủ sử dụng đất với các chủ giáp ranh liền kề để giải quyết vụ án.

Về tài sản trên đất và giá trị tài sản theo biên bản định giá thể hiện: Giá trị đất: đất ở tại nông thôn (khu vực 2, vị trí C) giá 1.560.000đồng/m2, đất trồng cây lâu năm và đất ao có giá trị 80.000đồng/m2. Giá trị còn lại đối với các tài sản trên đất được xác định như sau: 01 nhà cấp 4 có giá 57.518.000đồng ; 01 nhà vệ sinh trị giá 7.643.000đồng; 01 bể phốt trị giá 440.000đồng; 01 bể nước mưa trị giá 710.000đồng; 01 sân trạt bê tông trị giá 1.308.000đồng; 01 cây hương trị giá 322.000đồng; 01 đoạn tường bếp trát trong ngoài trị giá 743.000đồng; 01 đoạn tường xây gạch ba banh chưa trát trị giá 13.071.000đồng; 02 bức tường giáp đường xây gạch chỉ (gồm móng tường) trị giá 410.000đồng; 02 trụ cổng và 02 cánh cổng sắt trị giá 898.000đồng. Tổng giá trị công trình là 83.063.000 đồng. Cây trồng trên đất gồm có: 01 gốc vải; 11 cây vải; 04 cây nhãn; 01 cây dừa, 78 cây chuối lớn, nhỏ có tổng giá trị là 60.675.000đồng.

Tại phiên tòa, nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện. Bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan giữ nguyên ý kiến đã trình bày. Đương sự thống nhất biên bản xem xét thẩm định tại chỗ, biên bản định giá và các tài liệu chứng cứ đã cung cấp cho Tòa án.

Đại diện Viện kiểm sát phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tốtụng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý cho đến trước thời điểmHội đồng xét xử nghị án của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa đãchấp hành đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự và việc chấp hành pháp luật của các đương sự. Về việc giải quyết vụ án, đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ: các Điều 207, 210, 216, 221, 609, 610, 611, 612, 613, 614, 623, 649, 650, 651, 660, 688 Bộ luật dân sự; Điều 147, 157, 164, 165, 166, 167 BLTTDS, Luật phí và lệ phí; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án, giải quyết vụ án như sau: Chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: Chia di sản thừa kế của cụ Đinh Thị Hồng T2 là Quyền sử dụng đất 702,5m² (bao gồm tài sản gắn liền với đất) trong đó có 300m² đất ở và 402,5m² đất trồng cây lâu năm. Tạo lập lối đi có chỗ hẹp nhất tối thiểu là 4,0m, phần diện tích lối đi là đất CLN. Phần diện tích đất còn lại chia làm 4 phần có đất ở, đất CLN như nhau. Chia cho bà N, bà H3 được nhận bằng đất ở phần thứ 1,2 và toàn bộ tài sản trên đất, tính từ giáp đất nhà ông T7. Chia cho bà H được nhận bằng đất ở phần thứ 3 và toàn bộ tài sản trên đất, tính từ giáp đất nhà ông T7. Chia cho bà T được nhận bằng đất ở phần thứ 4 và toàn bộ tài sản trên đất, tính từ giáp đất nhà ông T7; Buộc ông Đinh Văn K phải giao trả lại cho bà Phạm Thị H, chị Phạm Thị T, chị Phạm Thị N và chị Đinh Thị H3 bộ bàn thờ cổ bao gồm: 01 cỗ ỷ đầu rồng bằng gỗ; 01 cuốn thư pháp bằng gỗ (có 03 chữ Nho); 01 đôi câu đối hình lá chuối bằng gỗ; 02 cây đèn bằng gỗ; 02 oản bằng gỗ; 02 chân oản bằng gỗ; 01 mâm bồng bằng gỗ. Giao cho bà H được quản lý bộ bàn thờ. Bà N, bà H3, bà T mỗi người phải trả cho bà H 3.267.750 đồng giá trị bức tường. Các đương sự phải chịu chi phí xem xét, thẩm định giá tài sản và án phí theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra công khai tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên, của đương sự, Hội đồng xét xử nhận định:

[1.2] Về thời hiệu khởi kiện: Các đương sự đều thống nhất khai bà Đinh Thị Hồng T2 (Đinh Thị T2) chết ngày 02/12/2015, phù hợp với giấy chứng tử và xác nhận của UBND Lạc Phượng cung cấp. Tại khoản 1 Điều 623 Bộ luật dân sự quy định: “Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế”. Vì vậy, nguyên đơn yêu cầu chia di sản thừa kế quyền sử dụng đất của bà Đinh Thị Hồng T2 (Đinh Thị T2) là còn thời hiệu khởi kiện.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 26, Điều 35, Điều 37, Điều 39, Điều 147; Điều 147; Điều 157; Điều 165; khoản 1 Điều 227; khoản 1 Điều 228; Điều 271 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng Dân sự; Các Điều 165, 166, 207, 221, 611, 612, 613, 614, 623, 650, 651, 660 của Bộ luật dân sự; Căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Xử: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Phạm Thị H.

1. Xác định phần đất đo đạc thực tế 702,5m2 (trong đó có 300m2 đất ở và 402,5m2 đất trồng cây lâu năm), thửa 275, tờ bản đồ số 5, đất tọa lạc tại thôn Đ, xã L, thành phố Hải Phòng và các đồ thờ cúng bao gồm: 01 cỗ ỷ đầu rồng bằng gỗ; 01 cuốn thư pháp bằng gỗ (có 03 chữ Nho); 01 đôi câu đối hình lá chuối bằng gỗ; 02 cây đèn bằng gỗ; 02 oản bằng gỗ; 02 chân oản bằng gỗ; 01 mâm bồng bằng gỗ là di sản thừa kế của cụ Đinh Thị Hồng T2 (Đinh Thị T2) chết để lại.

- Xác định những người thừa kế được hưởng di sản của cụ Đinh Thị Hồng T2 (Đinh Thị T2) gồm: Bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị N, bà Đinh Thị H3 và bà Phạm Thị H.

- Ghi nhận sự tự nguyện của bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị N, bà Đinh Thị H3, bà Phạm Thị H về việc thống nhất dành một phần đất để làm lối đi chung có diện tích 162,2m2 (đất lâu năm), thuộc một phần thửa 275, tờ bản đồ số 5, có vị trí tiếp giáp: Một cạnh giáp đường thôn có chiều dài 4,64m; Một cạnh giáp đất ông T1 có chiều dài 2,99m + 6,59m + 6,88m; Một cạnh tiếp giáp đất ông T5 có chiều dài: 13,68m + 0,99m + 1,54m + 1,87m + 0,81m + 0,95m + 9,28m; Một cạnh tiếp giáp phần đất chia cho bà N và bà H3 là 6,12m + 6,10m + 0,6m, phần đất chia cho bà T là 6,60m và phần đất chia cho bà H là 6,73m; Một cạnh tiếp giáp đất ông T3 có chiều dài là 4m, được giới hạn bởi các điểm: A21 – A22 – A23 – A24 – A25 – A26 – A27 – A28 – A29 – B4 – B5 – B6 – B7 – B8 – A18 – A19 – A20 – A21. Bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị N, bà Đinh Thị H3, bà Phạm Thị H có quyền quản lý, sử dụng lối đi chung nêu trên theo quy định của pháp luật. Bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị N, bà Đinh Thị H3, bà Phạm Thị H tự nguyện tháo dỡ cây trồng, vật kiến trúc có trên lối đi chung nêu trên.

- Xác định phần đất các đương sự thống nhất yêu cầu chia thừa kế sau khi đã trừ diện tích lối đi chung nêu trên là phần đất có diện tích là 540,3m2 (trong đó có 300m2 đất T và 240,3m2 đất trồng cây lâu năm), thuộc một phần thửa 275, tờ bản đồ số 5, đất tọa lạc tại thôn Đ, xã L, thành phố Hải Phòng, tương đương giá trị là 487.224.000đồng (Bốn trăm tám mươi bảy triệu hai trăm hai mươi bốn nghìn đồng).

- Xác định mỗi kỷ phần thừa kế một người thừa kế được hưởng có giá trị là 121.806.000đồng (Một trăm hai mươi mốt triệu tám trăm lẻ sáu nghìn đồng), tương đương với phần đất diện tích 135,1m2 (làm tròn) (trong đó có 75m2 đất ở và 60,1m2 đất lâu năm).

- Ghi nhận sự tự nguyện thỏa thuận của bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị N, bà Đinh Thị H3, bà Phạm Thị H về việc thống nhất thỏa thuận công trình kiến trúc có trên đất của ai được chia thì người đó được hưởng, không yêu cầu Tòa án chia giá trị và thanh toán chênh lệch giá.

- Chia thừa kế bằng hiện vật cụ thể:

+ Chia cho bà Đinh Thị H3 và bà Phạm Thị N phần đất có tổng diện tích 270,2m2, trong đó 150m2 đất ở và 120,2m2 đất lâu năm), thuộc một phần thửa 275, tờ bản đồ số 05, có vị trí tiếp giáp: Một cạnh giáp đất lối đi chung có chiều dài 6,12m +6,10m; Một cạnh giáp phần đất chia cho bà T có chiều dài 20,21m; Một cạnh giáp đất ông T1 có chiều dài 5,71m + 0,95m + 5,84m; Một cạnh giáp phần đất của ông T1 có chiều dài: 3,15m + 0,28 + 3,52m + 1,34m + 2,22m + 2,43m + 4,80m + 4,51m; được giới hạn bởi các điểm A18 – B8 – B7 – B6 – B2 – A9 – B1 – A10 – A11 – A12 – A13 – A14 – A15 – A16 – A17 – A18. Bà N và bà H3 được quyền quản lý và sử dụng căn nhà, công trình, vật kiến trúc và các cây trồng có trên đất.

+ Chia cho bà Phạm Thị Thanh P2 diện tích đất 135,1m2 (trong đó có 75m2 đất ở, 60,1m2 đất lâu năm) thuộc một phần thửa 275, tờ bản đồ số 05, có vị trí tiếp giáp: Một cạnh giáp phần đất làm lối đi chung có chiều dài là 6,60m; Một cạnh tiếp giáp phần đất chia cho bà H có chiều dài là 22,68m; Một cạnh tiếp giáp phần đất của ông T1 có chiều dài là 2,73m + 5,34m; Một cạnh tiếp giáp phần đất chia cho bà N và bà H3 có chiều dài là 20,21m; được giới hạn bởi các điểm B6 – B5 – B3 – A8 – B2 – B6 và toàn bộ vật kiến trúc, cây trồng có trên đất.

+ Chia cho bà Phạm Thị H được quyền quản lý, sử dụng phần đất có diện tích 135,1m2 (trong đó có 75m2 đất ở và 60,1m2 đất lâu năm), thuộc một phần thửa 275, tờ bản đồ số 05, có vị trí tiếp giáp: Một cạnh tiếp giáp phần đất lối đi chung nêu trên có chiều dài là 6,73m; Một cạnh tiếp giáp phần đất ông T3 có chiều dài 13,67m + 5,16m +13,14m; Một cạnh tiếp giáp đất ông M có chiều dài 2,75m; Một cạnh tiếp giáp đất ông T1 có chiều dài 1,34m + 1,19m + 4,33m + 0,43m; cạnh tiếp giáp phần đất chia cho bà T có chiều dài 22,68m; được giới hạn bởi các điểm B5 – B4 – A1 – A2 – A3 – A4 – A5 – A6 – A7 – B3 – B5 và toàn bộ vật kiến trúc, cây trồng có trên đất.

(Toàn bộ ranh giới, mốc giới các thửa đất được phân chia, có sơ đồ đo vẽ chi tiết kèm theo. Đất tọa lạc tại thôn Đ, xã L, thành phố Hải Phòng).

Các đương sự có trách nhiệm liên hệ với cơ quan có thẩm quyền để làm thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định.

2. Buộc bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị N, bà Đinh Thị H3, mỗi người phải có trách nhiệm hoàn trả lại giá trị công trình tường bao cho bà Phạm Thị H số tiền là 3.267.750đồng (Ba triệu hai trăm sáu mươi bảy nghìn bảy trăm năm mươi đồng).

3. Buộc ông Đinh Văn K phải trả lại cho những người thừa kế của bà Đinh Thị Hồng T2 (Đinh Thị T2) là các bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị N, bà Đinh Thị H3, bà Phạm Thị H di sản là các đồ thờ cúng bao gồm: 01 cỗ ỷ đầu rồng bằng gỗ; 01 cuốn thư pháp bằng gỗ (có 03 chữ Nho); 01 đôi câu đối hình lá chuối bằng gỗ; 02 cây đèn bằng gỗ; 02 oản bằng gỗ; 02 chân oản bằng gỗ; 01 mâm bồng bằng gỗ. Giao các tài sản này cho bà Phạm Thị H quản lý.

4. Về chi phí tố tụng khác: Bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị N, bà Đinh Thị H3, mỗi người phải có trách nhiệm hoàn trả cho bà Phạm Thị H chi phí xem xét thẩm định, đo đạc và định giá tài sản là 1.575.000 đồng (Một triệu năm trăm bảy mươi lăm nghìn đồng).

Kể từ ngày người được thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án cho đến khi thi hành xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Điều 357, Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

5. Về án phí dân sự sơ thẩm:

Bà Phạm Thị H phải nộp 6.090.300 đồng (Sáu triệu không trăm chín mươi nghìn ba trăm đồng) tiền án phí dân sự sơ thẩm, được trừ được đối trừ vào tiền tạm ứng án phí bà H đã nộp là 7.500.000đồng (Bảy triệu năm trăm nghìn đồng) theo biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0005034, ngày 24 tháng 10 năm 2025 của Phòng thi hành án dân sự khu vực 11 – Hải Phòng. Hoàn trả lại cho bà Phạm Thị H số tiền 1.409.700đồng (Một triệu bốn trăm lẻ chín nghìn bảy trăm đồng).

Bà Đinh Thị H3, bà Phạm Thị N, bà Phạm Thị T mỗi người phải nộp 6.390.300đồng (Sáu triệu ba trăm chín mươi nghìn ba trăm đồng) tiền án phí dân sự sơ thẩm.

Miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm cho ông Đinh Văn K.

6. Về quyền kháng cáo của đương sự: Các đương sự có mặt có quyền kháng cáo bản án dân sự sơ thẩm trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án; các đương sự vắng mặt có quyền kháng cáo bản án dân sự sơ thẩm trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc ngày niêm yết bản án theo quy định của pháp luật.

Bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo qui định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu yêu cầu thi hành án được thực hiện theo qui định tại điều 30 Luật thi hành án dân sự.