Bản án 20/2020/HS-ST — Hình sự

NHẬN ĐỊNH CỦA HỘI ĐỒNG XÉT XỬ:

- Sau khi Viện kiểm sát chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án để xét xử, thực hiện phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, Tòa án trao đổi ý kiến về việc chứng cứ có trong hồ sơ vụ án để chứng minh lãi suất và tiền lãi của khoản vay thứ tư còn thiếu thuyết phục thì Cơ quan điều tra chuyển thêm cho Tòa án Lệnh khám xét khẩn cấp và Biên bản khám xét khẩn cấp do cơ quan điều tra lập ngày 11/09/2019 (mục đích nhằm chứng tỏ cơ quan điều tra đã tiến hành hết các biện pháp điều tra cần thiết nhưng không thu thập thêm được chứng cứ nào khác). Còn Viện kiểm sát chuyển cho thêm Tòa án bản tự khai của Lê Thị Y lập ngày 09/09/2019 gửi Viện kiểm sát và Biên bản hỏi cung bị can do Kiểm sát viên lập ngày 09/09/2019 (nhằm chứng tỏ ngay từ đầu Y đã thừa nhận mức lãi suất và tiền lãi đã trả của khoản vay thứ tư đúng như bản cáo trạng kết luận).

Xét thấy: Trước khi khởi tố vụ án, cơ quan điều tra đã tiến hành “khám xét khẩn cấp” nhà ở của Y nhưng không đưa tài liệu khám xét khẩn cấp vào hồ sơ vụ án, không thông báo cho Viện kiểm sát biết về hoạt động khám xét khẩn cấp là vi phạm Điều 131, Khoản 2 Điều 193 Bộ luật tố tụng hình sự. Ngày 09/09/2019 trong khi chưa có quyết định khởi tố vụ án và quyết định khởi tố bị can nhưng Kiểm sát viên đã tiến hành hỏi cung và xác định tư cách bị can đối với Y, sau đó lại không chuyển Bản tự khai của Y và Biên bản hỏi cung này cho cơ quan điều tra để đưa vào hồ sơ vụ án là vi phạm Điều 60, Điều 131, Điều 178, Khoản 4 Điều 183 Bộ luật tố tụng hình sự. Do đó, Biên bản khám xét khẩn cấp, Biên bản hỏi cung của Kiểm sát viên lập ngày 09/09/2019, Bản tự khai của Y lập ngày 09/09/2019 gửi Viện kiểm sát không đảm bảo tính hợp pháp của chứng cứ, cho nên không được sử dụng làm nguồn chứng cứ chứng minh nội dung vụ án, Tòa án chỉ căn cứ vào các nguồn chứng cứ khác và kết quả thẩm vấn công khai tại phiên tòa để kết luận về lãi suất và tiền lãi của khoản vay thứ tư.

- Trong giai đoạn truy tố Phó Viện trưởng Viện kiểm sát thừa ủy quyền Viện trưởng Viện kiểm sát ra quyết định số 01/QĐ-VKSKA ngày 30/11/2019 trả lại cho Y các sổ ghi chép về các khoản cho vay. Đây là chứng cứ quan trọng nhất trong vụ án cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự, việc trả lại các sổ ghi chép tạo ra nguy cơ bị chỉnh sửa hoặc tiêu hủy các chứng cứ quan trọng nhất của vụ án, mặt khác các cuốn sổ này là phương tiện phạm tội, thuộc đối tượng bị tịch thu, do đó Viện kiểm sát trả lại các cuốn sổ này cho Y là vi phạm quy định tại các Điều 90, 105, 106 Bộ luật tố tụng hình sự về quản lý, bảo quản và xử lý vật chứng.

Tuy nhiên, sau khi Tòa án có ý kiến trao đổi, Viện kiểm sát đã thu thập lại các cuốn sổ này bàn giao cho Tòa án để đưa vào hồ sơ vụ án. Qua kiểm tra thấy các cuốn sổ này chưa bị chỉnh sửa hoặc tiêu hủy, do đó vi phạm của Viện kiểm sát đã được khắc phục.

- Sau khi Tòa án ra Quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung lần thứ nhất số 01/2020/HSST-QĐ ngày 25/05/2020, Viện kiểm sát nhân dân huyện Kỳ Anh đã ban hành Công văn số 315/CV-VKSKA ngày 09/06/2020 trả lời không chấp nhận điều tra bổ sung, nhưng Công văn này Viện kiểm sát không đưa vào hồ sơ vụ án, không ghi số bút lục và đóng dấu bút lục của Viện kiểm sát, không đưa vào thống kê tài liệu (mục lục) hồ sơ vụ án mà chỉ gửi riêng lẻ cho Tòa án qua dịch vụ bưu chính không có bảo đảm. Công văn này thực chất là một quyết định tố tụng quyết định về việc không chấp nhận điều tra bổ sung, giữ nguyên cáo trạng, do đó việc không đưa Công văn này vào hồ sơ vụ án là vi phạm Điều 131, 139 Bộ luật tố tụng hình sự.

Tuy nhiên, sau khi Tòa án ra Quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung lần thứ hai số 02/2020/HSST-QĐ ngày 16/06/2020, Viện kiểm sát đã chấp nhận một phần Quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung lần thứ hai, đưa Công văn số 315/CV-VKSKA ngày 09/06/2020 nêu trên vào hồ sơ vụ án, do đó vi phạm này đã được khắc phục.

- Đơn tố cáo của chị Đậu Thị Th D còn tố cáo Nguyễn Thị L cư trú tại thôn Trung Thượng, xã Kỳ Tân, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh cũng có hành vi cho vay lãi nặng đối với chị D, cơ quan điều tra đã tách hành vi của L để giải quyết bằng một vụ án hình sự khác nhưng không ra quyết định tách vụ án. Việc không ra quyết định tách vụ án vi phạm Điều 170 Bộ luật tố tụng hình sự.

Tuy nhiên, việc không ra quyết định tách vụ án không làm thay đổi bản chất của vụ án.

Xét các vi phạm nêu trên phần lớn đã được khắc phục. Biên bản khám xét khẩn cấp, Biên bản hỏi cung của Kiểm sát viên lập ngày 09/09/2019 và Bản tự khai của Y lập ngày 09/09/2019 gửi Viện kiểm sát không đảm bảo tính hợp pháp để làm nguồn chứng cứ chứng minh nội D vụ án nhưng Tòa án có thể sử dụng các nguồn chứng cứ khác và kết quả thẩm vấn công khai tại phiên tòa để kết luận về lãi suất và tiền lãi của khoản vay thứ tư. Do đó, mặc dù quá trình điều tra, kiểm sát điều tra và truy tố có một số vi phạm, nhưng căn cứ quy định tại Khoản 6 Điều 252 và Khoản 3 Điều 280 của Bộ luật tố tụng hình sự Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án và ra phán quyết căn cứ vào các chứng cứ hợp pháp có được đến thời điểm xét xử.

Khoản vay thứ tư sổ ghi chép chỉ ghi số tiền vay gốc, không có ghi chép về thời hạn vay và số tiền lãi đã trả. Quá trình điều tra Y khai không thống nhất về lãi suất và tiền lãi đã trả. Tuy nhiên, tại phiên tòa Y và chị D đều thống nhất khai vay trong thời hạn 1 ngày và đã trả lãi 3.500.000đ, đồng thời cả hai lý giải sở dĩ nhớ được chắc chắn như vậy vì đây là khoản vay lớn nhất giữa hai bên nên để lại ấn tượng rõ nét và do chỉ vay trong thời hạn một ngày nên áp dụng lãi suất 5.000đ/1.000.000đ/1 ngày, cao hơn so với vay dài ngày, Y còn lý giải tại giai đoạn điều tra Y khai lãi suất 3000đ/1.000.000đ/1 ngày và đã lấy lãi 2.100.000đ là vì tại thời điểm đó Y chưa chú ý nhớ lại nên khai không chính xác. Tại phiên tòa qua thẩm vấn cả Y và chị D đều trả lời được một cách chi tiết và phù hợp với nhau về thời gian, địa điểm, nội dung của quá trình gặp gỡ thỏa thuận vay tiền, giao tiền vay và trả tiền vay. Do đó, cũng đủ cơ sở để xác định Y và chị D còn nhớ được rõ ràng, chính xác về khoản vay thứ tứ, không nhầm lẫn với các khoản vay khác.

Với các chứng cứ như trên đủ cơ sở kết luận bị cáo Lê Thị Y đã cho vay liên tục 4 khoản với lãi suất vượt quá 5 lần mức lãi suất cao nhất được quy định trong Bộ luật dân sự, thu lợi bất chính số tiền 53.343.000đ. Hành vi của Y đủ yếu tố cấu thành tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” quy định tại Khoản 1 Điều 201 của Bộ luật Hình sự.

Với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ và nhân thân của Y như trên, vị đại diện Viện kiểm sát đề nghị xử phạt Y hình phạt chính phạt tiền từ 100.000.000đ đến 120.000.000đ là phù hợp.

Theo quy định tại Khoản 2 Điều 136 của Bộ Luật tố tụng hình sự; Điều 6, Điểm a Khoản 1 Điều 23 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Danh mục mức án phí, lệ phí Tòa án kèm theo thì bị cáo Lê Thị Y phải chịu 200.000đ (hai trăm nghìn đồng) án phí hình sự sơ thẩm.

Ngoài ra theo quy định tại Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự, Điều 6, Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Danh mục mức án phí, lệ phí Tòa án kèm theo, do bị cáo Y còn phải thực hiện trách nhiệm dân sự trả lại cho chị D 53.343.000đ tiền lãi bất hợp pháp, cho nên còn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm 5% x 53.343.000đ = 2.667.000đ.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ:

- Khoản 1 Điều 201; các Điểm i, s Khoản 1, Khoản 2 Điều 51 Bộ luật hình sự;

- Các Điểm a, b Khoản 1 Điều 47 của Bộ luật hình sự;

- Khoản 1 Điều 468, Khoản 2 Điều 131 của Bộ luật dân sự;

- Điểm a Khoản 1 Điều 46, Điều 47 của Bộ luật hình sự; Điều 104, Điểm a Khoản 2, Điểm a Khoản 3 Điều 106 của Bộ luật tố tụng hình sự;

- Khoản 2 Điều 136 Bộ Luật tố tụng hình sự; Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 6, Điểm a Khoản 1 Điều 23, Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Danh mục mức án phí, lệ phí Tòa án kèm theo.

Điều 331, Khoản 1 Điều 333 của Bộ luật tố tụng hình sự

Xử:

- Tuyên bố: Bị cáo Lê Thị Y phạm tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự:

- Phạt tiền bị cáo Lê Thị Y 120.000.000đ (Một trăm hai mươi triệu đồng).

- Truy thu tại bị cáo Lê Thị Y 1.850.000.000đ (Một tỷ tám trăm năm mươi triệu đồng) tiền gốc cho vay và 8.357.000đ (Tám triệu ba trăm năm mươi bảy nghìn đồng) tiền lãi do phạm tội mà có. Tổng cộng truy thu tại bị cáo Lê Thị Y 1.858.357.000đ (Một tỷ tám trăm năm mươi tám triệu ba trăm năm mươi bảy nghìn đồng).

- Buộc bị cáo Lê Thị Y phải trả lại cho chị Đậu Thị Th D 53.343.000đ (Năm mươi ba triệu ba trăm bốn mươi ba nghìn đồng) tiền lãi bất hợp pháp.

- Tịch thu lưu hồ sơ vụ án các tờ giấy trong các sổ ghi chép do bị cáo Lê Thị Y giao nộp có ghi chép về 04 khoản vay gồm: khoản vay ngày 28/03/2019 dương lịch, khoản vay ngày 06/03/2019 âm lịch tức ngày 10/04/2019 dương lịch, khoản vay ngày 08/03/2019 âm lịch tức ngày 12/04/2019 dương lịch, khoản vay ngày 13/03/2019 âm lịch tức ngày 17/04/2019 dương lịch.

- Trả lại cho bị cáo Lê Thị Y các tờ giấy trong các sổ ghi chép không có ghi chép về 04 khoản vay nêu trên.

Các sổ ghi chép có trong hồ sơ vụ án.

- Buộc bị cáo Lê Thị Y phải nộp 200.000đ (Hai trăm nghìn đồng) án phí hình sự sơ thẩm và 2.667.000đ (Hai triệu sáu trăm sáu mươi bảy nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

Bị cáo Lê Thị Y, chị Đậu Thị Th D, ông Hoàng Xuân T được quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Chị Nguyễn Thị L, chị Lê Hà G, chị Trần Thị H, chị Nguyễn Thị Kim H1, ông Nguyễn T B, bà Thái Thị Th, chị Nguyễn Thị L1, chị Lê Thị H2 được quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được Bản án hoặc niêm yết Bản án.