Bản án 20/2020/DS-ST — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Theo đơn khởi kiện đề ngày 13/9/2017, văn bản ý kiến trả lời đề ngày 21/12/2017, biên bản lấy lời khai ngày 11/10/2019 và các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án nguyên đơn bà M (người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng là M1, ông M2, bà M3 và ông M4) trình bày: Bà M và bà P là chị em ruột. Bà M có phần đất diện tích 1.627m2, tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng được Ủy ban nhân dân (UBND) huyện C cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng (CNQSD) đất cho bà M đứng tên vào ngày 09/10/1992, có nguồn gốc là của cha mẹ lúc còn sống đã chia cho bà M sử dụng và gia đình bà M đã canh tác, cất nhà ở từ năm 1980 đến năm 1990. Vào năm 1990, do kinh tế gia đình gặp khó khăn nên bà M phải đi làm thuê ở huyện C1, trước khi đi bà M có giao cho con là ông M2 ở trên phần đất này nhưng sau đó ông M2 chuyển sang ở trên phần đất ruộng, còn phần đất này bỏ trống nên bà M mới nhờ bà P ở cặp bên trông coi đất giùm, việc giao đất nhờ trông coi giùm không có làm giấy tờ; đến năm 1993, bà M trở về địa phương nhưng không ở trên phần đất này mà ở trên phần đất ruộng cùng với các con. Đối với giấy CNQSD đất thì vào năm 2001 bà M có cho bà P mượn để vay vốn ngân hàng với số tiền 6.000.000đồng, bà M và bà P cùng đi vay nhưng bà M là người đứng tên vay và nhận tiền vay sau đó chia ra cho mỗi người là 3.000.000đồng, việc cho mượn giấy CNQSD đất để vay tiền ngân hàng không có làm giấy tờ; đến năm 2017, bà M trả nợ ngân hàng để chuộc giấy CNQSD đất về thì mới biết là phần đất này bà M là người đứng tên trên giấy CNQSD đất, lúc này bà M mới phát hiện bà P đã đem phần đất này sang nhượng cho ông N, khi bà M đến gặp thì bà P cho rằng phần đất này là của cha cho bà P nên không liên quan gì đến bà M, từ đó mà giữa các bên phát sinh tranh chấp. Sự việc tranh chấp giữa các bên đã được tiến hành hòa giải tại địa phương nhưng không thành.

Nay bà M không đồng ý với yêu cầu độc lập của bà P; đồng thời yêu cầu Tòa án giải quyết: Buộc ông N trả lại cho bà M phần đất diện tích 1.627m2, tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng theo giấy CNQSD đất số B233964 ngày 09/10/1992 do UBND huyện C cấp cho bà M đứng tên.

- Theo tờ tường trình đề ngày 11/11/2017, biên bản lấy lời khai ngày 11/10/2019 và các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án bị đơn ông N trình bày: Vào năm 2010, ông có nhận chuyển nhượng của bà P diện tích đất khoảng 3.000m2 trong đó có phần đất tranh chấp hiện nay diện tích 1.627m2, tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng với số tiền là 25.000.000đồng, có làm giấy tay và có xác nhận của địa phương, nhưng không có làm thủ tục sang tên giấy CNQSD đất vì bà P đang thế chấp giấy CNQSD đất tại ngân hàng. Do ông biết là bà P là người đã sử dụng phần đất này khoảng ba mươi mấy năm không có ai tranh chấp nên ông mới đồng ý nhận chuyển nhượng. Khi chuyển nhượng đất thì ông không biết đất thuộc thửa số mấy và diện tích đất cụ thể là bao nhiêu do không có đo đạc, nhưng trên đất có sẵn ao và cây trồng ông sử dụng cho đến nay, không có cải tạo lại. Tuy nhiên, đến đầu năm 2017, con bà M là ông M4 lại cho rằng ông lấn chiếm phần đất diện tích 1.627m2, tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng của gia đình bà M, trong khi thực tế việc ông có nhận chuyển nhượng của bà P phần đất diện tích khoảng 3.000m2 và canh tác từ năm 2010 cho đến nay gia đình bà M biết rất rõ và không có tranh chấp hay ngăn cản gì. Hiện nay, ông đang quản lý, sử dụng đất cùng với vợ ông là bà Q và các con là ông S, ông T và con dâu là bà R (vợ ông T).

Nay ông N không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà M.

- Theo đơn yêu cầu độc lập đề ngày 23/11/2017, tờ tường trình đề ngày 11/11/2017, đơn yêu cầu (v/v rút lại một phần nội dung đơn yêu cầu độc lập) đề ngày 22/6/2020, biên bản lấy lời khai ngày 11/10/2019 và các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà P trình bày: Bà và bà M là chị em ruột. Vào khoảng năm 1980, cha bà là ông O cho bà một phần đất nông nghiệp diện tích 1.100m2, tại thửa số 385 và phần đất ở, đất trồng cây lâu năm diện tích khoảng 2.000m2, tại thửa số 384, cùng tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng. Phần đất tại thửa số 384 là phần đất các bên đang tranh chấp hiện nay. Khi làm giấy CNQSD đất vào năm 1993 bà chỉ kê khai phần đất tại thửa số 385 còn phần đất tại thửa số 384 thì bà không kê khai, đăng ký vì bà không biết 02 phần đất này là 02 thửa đất riêng biệt, nhưng bà vẫn canh tác liên tục 02 phần đất này từ đó cho đến nay, có xây một hồ chứa nước, đào ao nuôi tôm và nộp thuế sử dụng đất hàng năm. Khoảng năm 1981 - 1982, chồng trước của bà M chết, bà M không có nhà ở nên cha bà có cho bà M cất nhà ở trên phần đất tại thửa số 384 được 03 năm thì bà M chuyển đến huyện C1 ở với chồng sau, sau đó con bà M là ông M2 vào ở được 02 năm thì dỡ nhà chuyển sang ở trên phần đất ruộng cho đến nay. Đến năm 2010, bà chuyển nhượng toàn bộ hai phần đất này với tổng diện tích khoảng 3.000m2 cho ông N với số tiền là 25.000.000đồng, khi đó gia đình bà M cũng sống ở gần đó và biết việc bà chuyển nhượng đất nhưng không có tranh chấp. Sau khi nhận chuyển nhượng đất, ông N tiếp tục canh tác cho đến nay. Tuy nhiên, đến đầu năm 2017, con bà M là ông M4 lại cho rằng bà lấn chiếm phần đất diện tích 1.627m2, tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng của gia đình bà M, trong khi thực tế phần đất này là của cha bà cho bà và bà đã canh tác từ năm 1980 cho đến năm 2010 rồi chuyển nhượng đất cho ông N canh tác từ năm 2010 cho đến nay, gia đình bà M biết rất rõ và không có tranh chấp hay ngăn cản gì. Bà M không canh tác ngày nào trên phần đất này nhưng không biết lý do gì bà M lại được cấp giấy CNQSD đất, việc này bà không hề hay biết và bà cũng không có mượn giấy CNQSD đất để vay tiền ngân hàng.

Nay bà P không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà M; đồng thời yêu cầu Tòa án giải quyết: Công nhận phần đất diện tích 1.627m2, tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà P; Hủy giấy CNQSD đất số B233964 ngày 09/10/1992 do UBND huyện C cấp cho bà M đứng tên đối với phần đất này. Tại đơn yêu cầu (v/v rút lại một phần nội dung đơn yêu cầu độc lập) đề ngày 22/6/2020, bà P xin rút lại một phần nội dung đơn yêu cầu độc lập đề ngày 23/11/2017 về việc công nhận phần đất diện tích 1.627m2, tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà P. Theo đó, hiện nay bà P chỉ yêu cầu Tòa án giải quyết: Hủy giấy CNQSD đất số B233964 ngày 09/10/1992 do UBND huyện C cấp cho bà M đứng tên đối với phần đất diện tích 1.627m2, tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng.

- Theo Công văn số 59/UBND-VP ngày 26/01/2018 và Công văn số 231/UBND-VP ngày 26/3/2020, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân huyện C trình bày: Việc UBND huyện C cấp giấy CNQSD đất ngày 09/10/1992 cho bà M đứng tên tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng là đúng trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Đất đai năm 1987 và được thực hiện theo chủ trương cấp giấy CNQSD đất đại trà cho người dân vào thời điểm đó, nên không có tiến hành đo đạc thực tế mà cấp dựa trên nền bản đồ không chính quy (tỷ lệ 1/5.000). Việc UBND huyện C cấp giấy CNQSD đất cho bà M là căn cứ vào đơn xin cấp giấy CNQSD đất của bà M, đã được Hội đồng xét cấp giấy CNQSD đất của UBND xã B xét đủ điều kiện, không tranh chấp, đúng hiện trạng, căn cứ vào sổ mục kê ruộng đất và hồ sơ địa chính, đã được Phòng Nông nghiệp - Địa chính huyện (nay là Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện) trình UBND huyện C ký cấp giấy CNQSD đất cho bà M đứng tên. Do đó, để xác định việc cấp giấy CNQSD đất cho bà M có đúng chủ thể sử dụng đất và tại thời điểm được cấp giấy CNQSD đất bà M có trực tiếp quản lý, sử dụng đất hay không thì đề nghị Tòa án liên hệ với UBND xã B để làm rõ. Tại thời điểm cấp giấy CNQSD đất cho bà M thì UBND huyện C không nhận được đơn phản ánh hay khiếu nại nào của tổ chức hay cá nhân.

Nay UBND huyện C không có ý kiến đối với yêu cầu độc lập của bà P về việc hủy giấy CNQSD đất cấp cho bà M đứng tên tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng, đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Tại phiên tòa sơ thẩm, người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn bà M là ông M2 và ông M4 vẫn giữ nguyên nội dung đơn khởi kiện của bà M; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà P vẫn giữ nguyên nội dung đơn yêu cầu độc lập đã được rút lại một phần theo đơn yêu cầu đề ngày 22/6/2020; các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết toàn bộ nội dung vụ án.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông M4 trình bày tranh luận cho rằng: Nguồn gốc phần đất tranh chấp là của ông Quý cho bà M năm 1980 và đến năm 1992 bà M được cấp giấy CNQSD đất, năm 2001 bà M và bà P đã thỏa thuận là bà M cho bà P mượn giấy CNQSD đất của bà M thế chấp vay tiền tại ngân hàng, bà M được cấp giấy CNQSD đất thể hiện là Nhà nước thừa nhận đất là của bà M dù bà M có sử dụng hay không sử dụng, việc cấp giấy CNQSD đất cho bà M là đúng quy định. Từ đó, đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà M; không chấp nhận yêu cầu độc lập của bà P; giải quyết buộc ông N trả lại phần đất tranh chấp tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng cho những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bà M.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà P trình bày tranh luận cho rằng: Lời trình bày của ông M4 tại phiên tòa là có mâu thuẫn với nội dung đơn khởi kiện của bà M, theo đơn khởi kiện thì bà M cho rằng cho bà P mượn giấy CNQSD đất vay tiền ngân hàng vào năm 1997 nhưng tại phiên tòa thì ông M4 cho rằng bà M cho bà P mượn giấy CNQSD đất vay tiền ngân hàng vào năm 2001, nhưng bà P không thừa nhận việc mượn giấy CNQSD đất của bà M còn phía nguyên đơn không đưa ra được chứng cứ thể hiện bà P có mượn giấy CNQSD đất của bà M. UBND huyện C cấp giấy CNQSD đất cho bà M vào năm 1992 trong khi bà M không phải là người đang trực tiếp sử dụng đất là không phù hợp theo quy định tại khoản 2 Điều 18 Luật Đất đai năm 1987. Ngoài ra, trong quá trình giải quyết vụ án bà P có cung cấp nhiều người làm chứng biết rõ quá trình sử dụng phần đất tranh chấp, những người làm chứng đều xác định là từ trước đến nay bà M không có sử dụng phần đất tranh chấp mà chỉ có bà P sử dụng. Từ đó, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà M; chấp nhận yêu cầu độc lập của bà P; giải quyết hủy giấy CNQSD đất số B233964 ngày 09/10/1992 do UBND huyện C cấp cho bà M đứng tên đối với phần đất tranh chấp tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng.

Đại diện Viện kiểm sát phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng về việc tuân thủ và chấp hành pháp luật tố tụng dân sự của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng trong quá trình Tòa án giải quyết vụ án trong giai đoạn xét xử sơ thẩm, kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án. Về nội dung vụ án, đại diện Viện kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà M về việc buộc ông N trả lại phần đất tranh chấp tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng; chấp nhận một phần yêu cầu độc lập của bà P về việc hủy giấy CNQSD đất số B233964 ngày 09/10/1992 do UBND huyện C cấp cho bà M đứng tên đối với phần đất tranh chấp này; đình chỉ một phần yêu cầu độc lập của bà P về việc công nhận phần đất tranh chấp này thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà P.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, theo phát biểu và đề nghị của Đại diện Viện kiểm sát, người tham gia tố tụng, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Về tố tụng:

[2] Tranh chấp giữa các bên đương sự trong vụ án là tranh chấp đất đai theo quy định của pháp luật về đất đai và bà P có yêu cầu Tòa án giải quyết hủy quyết định cá biệt (giấy CNQSD đất do UBND huyện C cấp) theo Điều 34 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015. Do vậy, Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng thụ lý, giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền theo quy định tại khoản 4 Điều 34, điểm a khoản 1 Điều 37 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, khoản 4 Điều 32 Luật Tố tụng Hành chính năm 2015 và Điều 203 Luật Đất đai năm 2013.

Về nội dung:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 9 Điều 26, Điều 34, điểm a khoản 1 Điều 37, điểm a khoản 1 Điều 38, điểm a khoản 1 và khoản 2 Điều 92, khoản 1 Điều 147, khoản 1 Điều 157, khoản 1 Điều 165, khoản 2 Điều 227, khoản 2 Điều 228, khoản 2 Điều 229, khoản 2 Điều 244, Điều 266, khoản 1 Điều 273 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015; khoản 4 Điều 32 Luật Tố tụng hành chính năm 2015;

Áp dụng Điều 203 Luật Đất đai năm 2013; điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 15, khoản 1 Điều 26 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà M (người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng là M1, ông M2, bà M3 và ông M4) về việc buộc bị đơn ông N trả lại phần đất tranh chấp có diện tích theo đo đạc thực tế là 1.089,9m2, thuộc thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng; có số đo, tứ cận như sau:

- Hướng Đông giáp đất ông N số đo 26,65m;

- Hướng Tây giáp kinh thủy lợi số đo 27,8m;

- Hướng Nam giáp lối đi chung với đất ông K số đo 40,42m;

- Hướng Bắc giáp đất ông N số đo 39,46m;

(Kèm theo bản án là Sơ đồ vị trí ngày 20/02/2019 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện C)

2. Chấp nhận một phần yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà P về việc yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Hủy một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số B233964 ngày 09/10/1992 do Ủy ban nhân dân huyện C cấp cho bà M đối với phần đất diện tích 1.627m2 (đo đạc thực tế 1.089,9m2), tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng.

3. Đình chỉ xét xử đối với một phần yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà P về việc yêu cầu công nhận phần đất tranh chấp tại thửa số 384, tờ bản đồ số 03, tọa lạc ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà P.

4. Chi phí thẩm định, định giá tài sản: Nguyên đơn bà M (người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng là M1, ông M2, bà M3 và ông M4) phải chịu chi phí thẩm định, định giá tài sản với tổng số tiền là 6.256.109đồng, nhưng được khấu trừ vào số tiền tạm ứng đã nộp là 6.256.109đồng. Như vậy, nguyên đơn bà M (người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng là M1, ông M2, bà M3 và ông M4) đã nộp đủ chi phí này.

5. Án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn bà M (người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng là M1, ông M2, bà M3 và ông M4) được miễn nộp án phí dân sự sơ thẩm và được nhận lại số tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm đã nộp là 300.000đồng (Ba trăm nghìn đồng) theo Biên lai thu số 0008796 ngày 01/11/2017 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện C.

6. Về quyền kháng cáo: Các đương sự được quyền kháng cáo bản án này trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày tuyên án để yêu cầu Tòa án nhân dân cấp cao tại thành phố Hồ Chí Minh xét xử lại theo trình tự phúc thẩm. Riêng đối với các đương sự vắng mặt tại phiên tòa thì thời hạn kháng cáo nêu trên được tính từ ngày nhận được hoặc ngày niêm yết bản án.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, Điều 7 và Điều 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM