Bản án 193/2018/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN

Theo án sơ thẩm vụ án có nội dung như sau:

Bà Nguyễn Thị Thanh H là đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn chị Nguyễn Xuân H, đồng thời là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày:

Bà H ®¹i diÖn cho con g¸i lµ chị NguyÔn Xu©n H (chị H lµ con chung gi÷a bà vµ «ng NguyÔn Xu©n K theo B¶n ¸n phóc thÈm sè 65 ngµy 04/6/1998 cña Tßa ¸n nh©n d©n thµnh phè Hµ Néi), yêu cầu chia thõa kÕ nhµ sè 2 ngâ 40 TrÇn NhËt DuËt, Hoµn KhaiÕm, Hµ Néi lµ tµi s¶n cña «ng K vµ bµ Q (vî «ng K) ® îc Ủy ban nh©n d©n thµnh phè Hµ Néi cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn së h÷u nhµ n¨m 2005 ®øng tªn «ng K vµ bµ Q.

¤ng Nguyễn Xuân K vµ bµ Nguyễn Thị Q cã 8 ng êi con lµ: NguyÔn Khaim A, NguyÔn Xu©n L, NguyÔn Xu©n H, NguyÔn ThÞ Ng©n M, NguyÔn Xu©n Q (liÖt sü năm 1972, kh«ng cã gia ®×nh), NguyÔn Xu©n N, NguyÔn ThÞ Xu©n L, NguyÔn Xu©n B¶o T. ¤ng K mÊt n¨m 2007, bµ Q mÊt n¨m 1985.

Nhµ số 2 ngâ 40 TrÇn NhËt DuËt, Hµ Néi lµ nhµ g¹ch 2 tầng ®· cò, do «ng K vµ bµ Q x©y dùng, x©y n¨m nµo bà H kh«ng biÕt, ®Õn nay nhµ nµy vÉn nh vËy, kh«ng cã thay ®æi g×. HiÖn c¸c con «ng K ®ang qu¶n lý, sö dông, qu¸ tr×nh c¸c con «ng K sö dông cã söa ch÷a hay kh«ng bà H kh«ng biÕt nªn kh«ng yªu cÇu Toµ ¸n ®Þnh gi¸ phÇn söa ch÷a.

Bà kh«ng c«ng nhËn chøng cø phÝa bÞ ®¬n xuÊt tr×nh lµ b¶n di chóc cña «ng K ®Ò ngµy 10/02/1991 cã x¸c nhËn cña UBND ph êngĐồng Xuân ngµy 09/02/1991 nh ng thõa nhËn ch÷ ký vµ ch÷ viÕt tªn «ng K trong b¶n di chóc lµ ®óng nªn kh«ng yªu cÇu gi¸m ®Þnh ch÷ ký vµ ch÷ viÕt tªn «ng K. Bà H cho rằng nếu ®©y lµ b¶n di chóc cña «ng K th× còng kh«ng cã gi¸ trÞ ph¸p lý tõ khi ch¸u H»ng ® îc sinh ra.

Bà H kh«ng c«ng nhËn viÖc ông T©m tr×nh bµy t¹i phiªn toµ phóc thÈm lần 1 vÒ viÖc ® îc sù uû quyÒn cña «ng K b¸n nhµ ë nµy cho anh Liªn v× kh«ng cã giÊy tê mua b¸n cã x¸c nhËn cña c¬ quan nhµ n íc.

Về việc bà Lai con g¸i «ng K xuÊt tr×nh giÊy chøng nhËn quyÒn së h÷u míi ®øng tªn c¸c con cña bµ Q vµ «ng K ® îc Ủy ban nh©n d©n quËn Hoµn KhaiÕm cÊp n¨m 2010. Bà H cho rằng viÖc Ủy ban nh©n d©n quËn Hoµn KhaiÕm cÊp giÊy chøng nhËn nªu trªn mµ kh«ng cã ý khaiÕn cña bà là ®¹i diÖn hîp ph¸p cho chị H»ng lµ sai v× vô ¸n ®ang ® îc Tßa ¸n gi¶i quyÕt, nªn ®Ò nghÞ Toµ ¸n xem xÐt tÝnh hîp ph¸p cña GiÊy chøng nhËn nµy. Tr íc khi Uû ban nh©n d©n quËn cÊp giÊy chøng nhËn nµy c¸c con bµ Q vµ «ng K ®i Khai nhËn di s¶n thõa kÕ theo b¶n di chóc n¨m 1991 t¹i Văn phßng c«ng chøng L¹c ViÖt mµ kh«ng kª Khai con riªng cña «ng K lµ chị H»ng. Sau ®ã Văn phßng c«ng chøng L¹c ViÖt ban hµnh b¶n x¸c nhËn di s¶n thõa kÕ cho c¸c con cña «ng K vµ bµ Q kh«ng cã chị H»ng lµ sai. Bà H kh«ng xin huû v¨n b¶n c«ng chøng nµy, chØ ®Ò nghÞ Toµ ¸n xem xÐt tÝnh hîp ph¸p giÊy chøng nhËn quyÒn së h÷u mµ Uû ban nh©n d©n quËn cÊp cho c¸c con cña «ng K vµ bµ Q v× Uû ban nh©n d©n quËn còng c¨n cø trªn v¨n b¶n Khai nhËn di s¶n thõa kÕ ®Ó cÊp giÊy chøng nhËn. Xác nhận tài sản thừa kế của ông K để lại là nhà, đất tại số 2 ngõ 40 TND, ngoài ra không có yêu cầu chia tài sản thừa kế nào khác của ông K (nếu có). Bà H không có yêu cầu gì về việc ông K phải có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con theo quyết định của bản án số 56/HNGĐ-PT ngày 04/6/1998 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội.

VÒ viÖc ch¨m sãc «ng K: N¨m 1992 bà quen biÕt «ng K, ®Õn n¨m 1993 bà vµ «ng K chung sống víi nhau nh vî chång, lóc tại nhµ «ng K, lúc t¹i nhµ bà. §Çu n¨m 1994, bà cã thai vµ sau ®ã sinh chị H»ng, «ng K ë cïng bà ch¨m sãc con, ®Õn n¨m 1995 do «ng K bÞ tai n¹n nªn «ng K vÒ ë cïng c¸c con cho ®Õn khi «ng K mÊt n¨m 2007. Nguån sèng cña «ng K lµ tiÒn trî cÊp gia ®×nh liÖt sü vµ tiÒn riªng cña «ng K nªn bà kh«ng chÊp nhËn viÖc trÝch tiÒn trong khèi di s¶n cña «ng K ®Ó thanh to¸n khoản tiÒn ch¨m sãc ông K.

VÒ yªu cÇu trÝch tiÒn trong khèi di s¶n cña «ng K ®Ó thanh to¸n tiÒn ma chay «ng K bà kh«ng chÊp nhËn v× phÝa bÞ ®¬n kh«ng xuÊt tr×nh c¸c chứng cø.

VÒ yªu cÇu trÝch tiÒn trong khèi di s¶n cña «ng K ®Ó thanh to¸n tiÒn duy tu, tr«ng coi di s¶n cña bÞ ®¬n bà cũngkh«ng ®ång ý v× tõ tr íc ®Õn nay khèi di s¶n vÉn nh thÕ, c¸c con «ng K ®ang sö dông ph¶i cã tr¸ch nhiÖm tr«ng coi, mÆt kh¸c theo bà ® îc biÕt kho¶ng n¨m 2012 Ng©n hµng cã x©y dùng vµ lµm lón nøt mét sè hé gia ®×nh nªn cã båi th êng cho mçi hé kho¶ng gÇn 100 triÖu đồng, trong ®ã cã nhµ 2 ngâ 40 TrÇn NhËt DuËt, nh ng bà kh«ng yªu cÇu chia sè tiÒn nµy.

Về những trình bày, yêu cầu tại cấp phúc thẩm (theo Bản án dân sự phúc thẩm số 183/2015/DS-PT ngày 16/9/2015 của Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội), bà H yêu cầu Tòa án xem xét giải quyết chia di sản thừa kế theo pháp luật nhà số 2 ngõ 40 TND cho nguyên đơn bằng hiện vật vì chị H đã trưởng thành, chưa có nhà ở.

Ngày 07/6/2017, bà H có đơn đề nghị bổ sung yêu cầu khởi khaiện, cụ thể yêu cầu Tòa án xem xét và hủy bỏ các tài liệu, chứng cứ mà bị đơn cung cấp cho Tòa án gồm:

1. Bản di chúc của ông Nguyễn Xuân K lập ngày 10/02/1991;

2. Hợp đồng ủy quyền giữa ông Nguyễn Xuân K và ông Nguyễn Xuân Bảo T lập ngày 13/4/1998;

3. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BĐ 693537 ngày 19/12/2010 do UBND quận H cấp cho 07 bị đơn;

4. Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại số 2 ngõ 40 TND giữa ông Nguyễn Xuân Bảo T và ông Nguyễn Xuân Liên lập ngày 01/01/1999.

Ngày 28/6/2017, bà H rút lại các yêu cầu khởi khaiện bổ sung trên, không yêu cầu Tòa án hủy các văn bản trên như trong đơn ngày 07/6/2017 nữa và đề nghị Tòa án xem xét tính hợp pháp của các văn bản trên.

Bà H không yêu cầu định giá lại tài sản tranh chấp,vẫn đồng ý giá trị tài sản theo kết quả định giá ngày 11/9/2009.

HiÖn nay bà vµ ch¸u H ®Òu cã hé khÈu th êng tró vµ ®ang ë thùc tÕ t¹i sè 3 dãy B Gi¸p Lôc, Hoµng Mai, Hµ Néi, ®©y lµ nhµ thuª nhµ n íc rÊt chËt chéi nªn yªu cÇu chia bằng hiện vật cho chị H có chỗ ở tại căn nhà của bố để lại. Trong trường hợp bị đơn muốn giải quyết chia bằng giá trị thì phải thanh toán cho chị H theo giá thị trường. Bà không nắm được cụ thể giá nhà đất tại số 2 ngõ 40 TND, H, Hà Nội theo giá trên thị trường hiện nay nhưng không yêu cầu định giá lại.

Bị đơn bà Nguyễn Thị Xuân L1, đồng thời là đại diện cho các đồng bị đơn; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày:

Giữ nguyên các lời Khai đã Khai tại Toà án ở cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm cũng như tại các phiên toà do Toà án các cấp đã xét xử.

Ngôi nhà x©y g¹ch 2 tÇng tại số 2 ngõ 40 TND, Hà Nội là tài sản của bố mẹ các ông bà. Cụ Nguyễn Xuân K và cụ Nguyễn Thị Q mua từ năm 1954 đã được Uû ban nh©n d©n thµnh phè Hà Nội cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AB777775 ngày 13/7/2005.

Năm 1985, cụ Q mất không để lại di chúc. Năm 1991, cụ K đã viết Di chúc đề ngày 10/02/1991, chia tài sản là toàn bộ diện tích căn nhà số 2 ngõ 40 TND cho 7 anh chị em bà, còn ông Nguyễn Xuân Quang là liệt sỹ, không có gia đình nên không có tên trong Di chúc. Bản chất của văn bản này chính là bản phân chia tài sản cho tặng chứ không phải là di chúc. Năm 1991, chưa có Luật đất đai, chưa có Bộ luật dân sự, tất cả đều hiểu văn bản này là bản phân chia tài sản cho tặng, bởi vì:

Nội dung văn bản này là phân chia cho, tặng ngôi nhà số 2 ngõ 40 TND cho 7 người con;

Văn bản này được tuyên bố công Khai ngay năm 1991 khi cụ K còn sống. Cụ đã tự từ chối quyền sở hữu của mình, chuyển giao cho chúng tôi sở hữu;

Có hiệu lực ngay năm 1991 khi cụ K còn sống, cụ thể: Cụ K đã giao nhà và giấy tờ nhà là Bằng khoán điền thổ cho các con sở hữu và tự quản lý;

Theo sự hiểu biết của bà về luật pháp, tất cả những sự việc cho tặng tài sản được hình thành trước năm 1993 đều được pháp luật công nhận là hợp pháp. Không có điều luật nào lật lại vấn đề này để xem xét.

Căn cứ vào bản phân chia tài sản cho, tặng được Ủy ban nh©n d©n phường Đồng Xuân xác nhận năm 1991. Anh em bà đồng thuận không có tranh chấp nên ngôi nhà số 2 ngõ 40 TND đã chính thức là tài sản hợp pháp của anh em bà từ năm 1991. Do đó không thể vì bất cứ lý do gì mà lấy tài sản riêng của các ông bà chia cho người khác.

Lý gi¶i viÖc các ông bà tr×nh bµy ®· ® îc cô K cho nhµ ë trªn vµ ®Õn n¨m 2005, Uû ban nh©n d©n thµnh phè Hµ Néi cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn së h÷u v× ®Êy lµ do thñ tôc cña nhµ n íc khi các ông bà ®i lµm thñ tôc th× Uû ban nh©n d©n ph êng §ång Xu©n h íng dÉn kª Khai ®øng tªn cô Q vµ cô K, do kh«ng hiÓu ph¸p luËt nªn ®· kª Khai ®øng tªn hai cô.

Tr íc ®©y t¹i phiªn Toµ phóc thÈm lần 1, ông T©m cã Khai söa ch÷a nhµ ë nµy kho¶ng 01 tû, nay kh«ng yªu cÇu Toµ ¸n ®Þnh gi¸ phÇn söa ch÷a.

T¹i phiªn toµ phóc thÈm ông T©m còng Khai nhµ ë nµy ông T©m ®· ® îc sù uû quyÒn cña cô K vµ b¸n nhµ cho anh Nguyễn Xuân L. Thùc chÊt vÊn ®Ò gi÷a ông T vµ anh Liªn kh«ng mua b¸n nhµ ë nµy n÷a nªn kh«ng yªu cÇu Toµ ¸n gi¶i quyÕt vÒ viÖc mua b¸n nµy.

VÒ viÖc ch¨m sãc cô K th× do anh chÞ em bà lµ con ruét cña cô K, cô Q gãp tiÒn ®Ó nu«i d ìng vµ ch¨m sãc cô Kcïng víi tiÒn mµ cô ® îc h ëng do gia ®×nh liÖt sü. Do kh«ng chÊp nhËn yªu cÇu cñabà Hång nªn kh«ng ®Æt ra vÊn ®Ò gi¶i quyÕt tiÒn nu«i d ìng ch¨m sãc cô K, ® ¬ng nhiªn các ông bà ph¶i ch¨m sãc v× cô lµ bè ®Î cña các ông bà.

Về việc sửa chữa nhà: Nhµ 2 ngâ 40 TrÇn NhËt DuËt, Hµ Néi ®· lµ tµi s¶n cña các ông bà tõ n¨m 1991 (sau khi cô K viÕt di chóc) nªn qu¸ tr×nh sử dụngmçi ông bà đã tù söa ch÷a phÇn diÖn tÝch m×nh ® îc chia, ®Õn nay kh«ng thèng kª ® îc cô thÓ c¸c h¹ng môc söa ch÷a, thêi gian söa ch÷a v× söa ch÷a nhiÒu lÇn. Do quan ®iÓm cña các ông bà ®©y lµ nhµ riªng, kh«ng cßn lµ tµi s¶n cña cô K n÷a nªn Tßa ¸n ph¶i b¸c ®¬n cña chÞ H»ng, chÞ Hång do vËy bị đơn kh«ng yªu cÇu Tßa ¸n ®Þnh gi¸ gi¸ trÞ x©y dùng, sửa chữa nhµ nµy.

Quá trình giải quyết vụ khaiện từ cấp sơ thẩm cho đến phúc thẩm, tài sản tranh chấp là nhà số 2 ngõ 40 TND, H, Hà Nội không có bất kỳ biến động gì về việc cải tạo, sửa chữa cũng như mua bán, chuyển dịch, cầm cố thế chấp. Vào năm 2009, Toà án đã tiến hành xem xét thẩm định và định giá đối với nhà đất tại số 2 ngõ 40 TND, H, Hà Nội đối với kết quả định giá này bị đơn đồng ý và không có yêu cầu xem xét, định giá lại tài sản này.

Tại phiên toà phúc thẩm ngày 16/9/2015, bà Nguyễn Thị Xuân L1 có yêu cầu được giám định ADN đối với chị H để có căn cứ khoa học chứng minh chị H có phải là con đẻ của cụ K hay không? Nay tại cấp sơ thẩm, bà không yêu cầu giám định ADN đối với chị H nữa, nên xin rút lại yêu cầu này.

Cụ K lúc còn sống không đi làm việc ở cơ quan tổ chức nào nên không có chế độ hưu trí, bảo hiểm, thu nhập gì ngoài được hưởng chế độ thân nhân của liệt sĩ (ông Nguyễn Xuân Quang hy sinh năm 1972). Khi còn sống, cụ K sống với vợ là cụ Q và các con. Cụ Q mất năm 1985, sau đó cụ K sống với vợ chồng ông T, các con cùng nhau có trách nhiệm đóng góp để nuôi cụ cho đến khi cụ mất năm 2007. Năm 1994 cụ K bị tai nạn giao thông tại Phú Xuyên, sau đó được đưa về Bệnh viện Việt Đức cấp cứu, tháo bỏ cánh tay trái. Gia đình phải thuê người chăm sóc chữa chạy 01 tháng, chi phí điều trị hết khoảng 100.000.000 đồng. Khi còn sống, cụ K bị bệnh phổi mãn tính, hàng ngày thường xuyên phải sử dụng thuốc men. Ngoài ra, sau tai nạn, cụ K còn phải điều trị mổ trĩ và mổ nhọt tại Bệnh viện Tràng An, chi phí khoảng 60.000.000 đồng. Năm 2007, cụ K mất, gia đình tổ chức tang lễ cho cụ tại nhà tang lễ thành phố 125 Phùng Hưng. Gia đình an táng cụ K tại Văn Điển, sau 3 năm, gia đình bốc mộ đưa đi hỏa táng và mua ô gửi tro tại Nghĩa trang Văn Điển. Tổng chi phí cho việc tổ chức đám ma, mua đất, mua ô chi phí cho nghĩa trang và giỗ tết hàng năm là khoảng 100.000.000 đồng. Chi phí cấp dưỡng, ăn uống sinh hoạt cho cụ K trong thời gian 30 năm, ước tính khoảng 1.440.000.000 đồng. Tổng cộng các khoản khoảng 1.700.000.000 đồng. Bị đơn không có yêu cầu phản tố nhưng đề nghị Tòa án khi xem xét yêu cầu của nguyên đơn thì xem xét đến các khoản chi phí trên để đảm bảo quyền lợi cho các bị đơn.

Các tài liệu gồm Bản di chúc của ông Nguyễn Xuân K lập ngày 10/02/1991; Hợp đồng ủy quyền của ông K cho anh Tâm ngày 13/4/1998; Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất BĐ 693537 ngày 19/12/2010 đều được các cơ quan có thẩm quyền chứng nhận nên bà khẳng định giá trị pháp lý của các giấy tờ trên là hợp pháp. Riêng đối với Hợp đồng mua bán nhà giữa ông T với ông Liên ngày 01/01/1999 (bản chính ông T đang giữ) bà Lai khẳng định không có việc mua bán nhà đất tại số 2 ngõ 40 TND giữa ông T và ông Liên nữavà đã hủy giấy tờ mua bán trên. Hiện nhà đất trên vẫn thuộc quyền sở hữu, sử dụng của 7 anh chị em bà. Do đó đề nghị Tòa án không đưa ông Liên vào tham gia tố tụng vì ông Liên không có quyền lợi gì liên quan đến nhà đất tại số 2 ngõ 40 TND. Các ông bà đều là con hợp pháp của cụ Kcó đóng góp công sức vào việc xây dựng, sửa chữa nhà đất tại số 2 ngõ 40 TND, chị H là con ngoài giá thú, không có tên trong bản di chúc của cụ K. Việc xem xét giải quyết quyền lợi thừa kế của chị H không thể ngang bằng với các bị đơn và không chấp nhận yêu cầu chia bằng hiện vật của nguyên đơn. Cụ K đã từng khẳng định ngôi nhà số 2 ngõ 40 TND là tài sản của cụ K, cụ Q và các con, mẹ con bà H không có quyền gì đối với ngôi nhà đó.

Về việc bị đơn ông Nguyễn Xuân N đã mất, ngoài chị Loan, chị Phương, không còn người thừa kế nào khác của ông Nguyễn Xuân N. Trước khi ông Như mất, bà Diệp và ông Như đã ly hôn vào tháng 5 năm 2013, bà Diệp cũng không đóng góp công sức, vật chất gì vào ngôi nhà số 2 ngõ 40 TND. Sau khi ly hôn với ông Như, bà Diệp đã chuyển đi nơi khác sống, không còn quyền lợi liên quan gì đến nhà đất tại số 2 ngõ 40 TND. Bà Diệp và ông Như cũng không có tài sản gì chung, nên đề nghị Toà án không đưa bà Diệp vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nữa. Bà Nguyễn Thị Phong là vợ ông Nguyễn Xuân Bảo T đã mất, mặt khác trước đây bà Phong đã uỷ quyền cho bà, đề nghị Toà án không đưa bà Phong vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nữa.

Uỷ ban nhân dân quận H cung cấp: Giấy chứng nhận số AB 777775 được UBND quận H cấp ngày 13/7/2005 cho ông Nguyễn Xuân K và bà Nguyễn Thị Q (đã chết).

- Ngày 12/11/2010 Phòng Tài nguyên và môi trường quận nhận được hồ sơ đăng ký sang tên của ĐSH các ông, bà: Nguyễn Khaim A, Nguyễn Xuân L, Nguyễn Xuân H, Nguyễn Ngân M, Nguyễn Xuân N, Nguyễn Thị Xuân L1, Nguyễn Xuân Bảo T, là thừa kế của ông Nguyễn Xuân K và bà Nguyễn Thị Q, do bộ phận “một cửa” của quận chuyển đến.

Căn cứ:

+ Quyết định 117/2009/QĐ-UBND ngày 01/12/2009 của UBND Thành phố Hà Nội về việc ban hành quy định về cấp GCN QSD đất, QSH nhà ở và tài sản gắn liền với đất, đăng ký biến động về sử dụng đất, sở hữu tài sản gắn liền với đất cho hộ gia đình, cá nhân … trên địa bàn Thành phố Hà Nội.

+ Văn bản Khai nhận di sản thừa kế, của ĐSH các ông, bà: Nguyễn Khaim A, Nguyễn Xuân L, Nguyễn Xuân H, Nguyễn Ngân M, Nguyễn Xuân N, Nguyễn Thị Xuân L1, Nguyễn Xuân Bảo T, đã được Văn phòng công chứng Lạc Việt chứng nhận ngày 28/9/2010.

Căn cứ thụ lý và đề xuất của Phòng Tài nguyên và môi trường.

Ngày 19/12/2010, UBND quận đã đăng ký sang tên và cấp GCN mới cho ĐSH các ông, bà: Nguyễn Khaim A, Nguyễn Xuân L, Nguyễn Xuân H, Nguyễn Ngân M, Nguyễn Xuân N, Nguyễn Thị Xuân L1, Nguyễn Xuân Bảo T, tại nhà đất số 2 ngõ 40 TND, phường Đồng Xuân.

UBND quận đã đăng ký sang tên cho các đồng sở hữu của ông K và bà Q, nhà đất số 2 ngõ 40 TND, phường Đồng Xuân là đúng theo quy định của quyết định số 117/2009/QĐ-UBND.

Tại thời điểm nhận hồ sơ ngày 12/11/2010 và trong quá trình thụ lý hồ sơ UBND quận H không nhận được đơn thư khiếu nại cũng như văn bản của Toà đối với nhà đất số 2 ngõ 40 TND.

Văn phòng công chứng Lạc Việt trình bày:

Ngày 26/8/2010, Văn phòng công chứng Lạc Việt có tiếp nhận yêu cầu công chứng văn bản Khai nhận di sản thừa kế của ông Nguyễn Xuân Bảo T (đại diện cho những người thừa kế của ông Nguyễn Xuân K và bà Nguyễn Thị Q) đối với di sản thừa kế là quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở tại địa chỉ ngôi nhà số 2 ngõ 40 TND, phường Đồng Xuân, quận H, thành phố Hà Nội (thuộc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AB 777775, MS 400011 do UBND quận H, thành phố Hà Nội cấp ngày 13/7/2005). Căn cứ vào những giấy tờ hợp pháp do người yêu cầu công chứng cung cấp, văn phòng đã tiến hành thủ tục niêm yết việc Khai nhận di sản thừa kế tại UBND phường Đồng Xuân, quận H, thành phố Hà Nội, từ ngày 27/8 đến ngày 27/9/2010 và không nhận được đơn khiếu nại, tố cáo nào.

Ngày 28/9/2010, Văn phòng đã tiến hành thủ tục công chứng “Văn bản Khai nhận di sản thừa kế”, số công chứng 2681.2010/HĐ-GD theo đúng quy định của pháp luật.

B¶n ¸n d©n sù s¬ thÈm sè 07/2010/DS-ST ngµy 10/5/2010 cña Toµ ¸n nh©n d©n quËn Hoµn KhaiÕm (lÇn 1) ®· quyÕt ®Þnh:

1. Chấp nhận yêu cầu chia thừa kế nhà đất tại số 2 ngõ 40 TND - H - Hà Nội của chị Nguyễn Thị Thanh H đại diện theo pháp luật của cháu Nguyễn Xuân H.

2. Chia giá trị cho cháu Nguyễn Xuân H do chị Nguyễn Thị Thanh H đại diện theo pháp luật được hưởng: 239.943.113 đồng.

3. Chia nhà đất tại số 2 ngõ 40 TND - H - Hà Nội cho các ông bà: Nguyễn Khaim A, Nguyễn Xuân L, Nguyễn Xuân H, Nguyễn Thị Ngân M, Nguyễn Xuân N, Nguyễn Thị Xuân L1, Nguyễn Xuân Bảo T. Có giá trị là 5.518.691.600 đồng.

4. Các ông bà Nguyễn Khaim A, Nguyễn Xuân L, Nguyễn Xuân H, Nguyễn Thị Ngân M, Nguyễn Xuân N, Nguyễn Thị Xuân L1, Nguyễn Xuân Bảo T có trách nhiệm thanh toán cho cháu Nguyễn Xuân H do chị Nguyễn Thị Thanh H đại diện 239.943.113 đồng. Mỗi người phải thanh toán trả cho cháu Hdo chị Hồng đại diện 34.277.588 đồng.

Ngày 24/5/2010, bà Nguyễn Thị Thanh H có đơn kháng cáo đề nghị định giá lại nhà đất và xin được hưởng bằng hiện vật; ông Nguyễn Xuân Bảo T có đơn kháng cáo ngày 17/5/2010 đề nghị bác yêu cầu khởi khaiện của nguyên đơn.

B¶n ¸n d©n sù phóc thÈm sè 233/2010/DSPT ngµy 15/12/2010, Toµ ¸n nh©n d©n thµnh phè Hµ Néi ®· quyÕt ®Þnh:

Huỷ bản án dân sự sơ thẩm số 07/2010/DSST ngày 10/5/2010 của Toà án nhân dân quận H và chuyển hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân quận H giải quyết lại vụ án.

Bản án dân sự sơ thẩm số 24/2014/DS-ST trong các ngày 24 đến 27 tháng 11 năm 2014, Toà án nhân dân quận H đã quyết định:

1. ChÊp nhËn yªu cÇu chia thõa kÕ nhµ ®Êt sè 2 ngâ 40 TrÇn NhËt DuËt, ph êng §ång Xu©n, quËn Hoµn KhaiÕm, thµnh phè Hµ Néi cña chÞ NguyÔn Xu©n H»ng.

2. Chia gi¸ trÞ cho chÞ H»ng ® îc h ëng: 201.202.297 ®ång.

3. Chia nhµ ®Êt sè 2 ngâ 40 TrÇn NhËt DuËt cho c¸c «ng bµ: NguyÔn Khaim A, NguyÔn Xu©n L ¬ng, NguyÔn Xu©n HiÒn, NguyÔn ThÞ Ng©n Minh, NguyÔn Xu©n Nh , NguyÔn ThÞ Xu©n Lai, NguyÔn Xu©n B¶o T©m, cã gi¸ trÞ: 5.518.691.690 ®ång.

4. C¸c «ng bµ NguyÔn Khaim A, NguyÔn Xu©n L ¬ng, NguyÔn Xu©n HiÒn, NguyÔn ThÞ Ng©n Minh, NguyÔn Xu©n Nh , NguyÔn ThÞ Xu©n Lai, NguyÔn Xu©n B¶o T©m cã tr¸ch nhiÖm thanh to¸n cho chÞ NguyÔn Xu©n H»ng 201.202.297 ®ång, mçi ng êi ph¶i thanh to¸n cho chÞ H»ng: 28.743.185 ®ång.

5. NÕu cã tranh chÊp vÒ hîp ®ång mua b¸n nhµ 2 ngâ 40 TrÇn NhËt DuËt gi÷a «ng T©m vµ anh Liªn ® îc gi¶i quyÕt b»ng vô ¸n d©n sù kh¸c.

Ngoài ra bản án còn quyết định về án phí và, quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 05/12/2014, bà H và bà Lai đại diện cho các đồng bị đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Ngày 25/12/2014, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội có quyết định kháng nghị số 04/QĐ/KNPT-P5 đề nghị huỷ bản án dân sự sơ thẩm số 24/2014/DS-ST trong các ngày 24 đến 27 tháng 11 năm 2014 của Toà án nhân dân quận H.

B¶n ¸n d©n sù phóc thÈm sè 183/2015/DS-PT ngµy 16/9/2015, Toµ ¸n nh©n d©n thµnh phè Hµ Néi đã chấp nhận quyết định kháng nghị số 04/QĐ/KNPT-P5 ngày 25/12/2014 của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội và chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của bà Nguyễn Thị Xuân L1 là người đại diện theo uỷ quyền của các đồng bị đơn, quyết định huỷ bản án dân sự sơ thẩm số 24/2014/DS-ST từ ngày 24 đến 27/11/2014 của Toà án nhân dân quận H. Chuyển toàn bộ hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân quận H để giải quyết lại vụ án theo quy định của pháp luật.

Bản án dân sự sơ thẩm số 02/2018/DS-ST ngày 25/01/2018 của Tòa án nhân dân quận H quyết định:

1. ChÊp nhËn đơn khởi kiện về việc yªu cÇu chia thõa kÕ nhµ ®Êt tạisè 2 ngâ 40 TrÇn NhËt DuËt, ph êng §ång Xu©n, quËn Hoµn KhaiÕm, thµnh phè Hµ Néi cña nguyên đơn chÞ NguyÔn Xu©n H»ngdo bà Nguyễn Thị Thanh H làm đại diện đối với các bị đơn gồm NguyÔn Khaim A, NguyÔn Xu©n L ¬ng, NguyÔn Xu©n HiÒn, NguyÔn ThÞ Ng©n Minh, NguyÔn Xu©n Nh (người kế thừa quyền và nghĩa vụ là chị Nguyễn Hồng P và chị Nguyễn Hồng L), NguyÔn ThÞ Xu©n Lai, NguyÔn Xu©n B¶o T©m.

2. Chia phần gi¸ trÞ di sản thừa kế của cụ Nguyễn Xuân K cho chÞ Nguyễn Xuân H»ng ® îc h ëng: 299.928.446 đồng.

3. Chia nhµ ®Êt tại sè 2 ngâ 40 TrÇn NhËt DuËt, ph êng §ång Xu©n, quËn Hoµn KhaiÕm, thµnh phè Hµ Néi cho c¸c «ng bµ: NguyÔn Khaim A, NguyÔn Xu©n L ¬ng, NguyÔn Xu©n HiÒn, NguyÔn ThÞ Ng©n Minh, NguyÔn Xu©n Nh (người kế thừa quyền và nghĩa vụ là chị Nguyễn Hồng P và chị Nguyễn Hồng L), NguyÔn ThÞ Xu©n Lai, NguyÔn Xu©n B¶o T©m cã gi¸ trÞ: 5.518.691.690 ®ång.

4. C¸c «ng bµ NguyÔn Khaim A, NguyÔn Xu©n L ¬ng, NguyÔn Xu©n HiÒn, NguyÔn ThÞ Ng©n Minh, NguyÔn Xu©n Nh (người kế thừa quyền và nghĩa vụ là chị Nguyễn Hồng P và chị Nguyễn Hồng L), NguyÔn ThÞ Xu©n Lai, NguyÔn Xu©n B¶o T©m cã tr¸ch nhiÖm thanh to¸n cho chÞ NguyÔn Xu©n H»ngsố tiền là299.928.446 đồng, mçi ng êi ph¶i thanh to¸n cho chÞ H»ng là 42.846.920 đồng.Người thừa kế của ông Nguyễn Xuân N gồm chị Nguyễn Hồng P và chị Nguyễn Hồng L có trách nhiệm thanh toán cho chị H mỗi người là 21.423.460.

Không nhất trí với quyết định của bản án sơ thẩm, ngày 01/02/2018 đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn bà Nguyễn Thị Thanh H có đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm, yêu cầu tòa án cấp phúc thẩm xem xét để đảm bảo quyền lợi hợp pháp và thỏa đáng cho chị Nguyễn Xuân H là nguyên đơn trong vụ án.

Ngày 21/02/2018, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội ban hành Quyết định kháng nghị số 10/QĐKNPT-VKS-DS kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm đối với bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa:

Đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo, đề nghị Hội đồng xét xử cho nguyên đơn được nhận di sản thừa kế bằng hiện vật, nếu chia bằng giá trị thì kỷ phần của nguyên đơn phải được thanh toán theo giá thị trường.

Đại diện theo ủy quyền của bị đơn đề nghị Hội đồng xét xử giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Quan điểm của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội:

Về tố tụng: Hội đồng xét xử và các đương sự tuân thủ đầy đủ các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

Về nội dung: Cụ Nguyễn Thị Q chết năm 1985, theo Điều 688 Bộ luật dân sự năm 2015 về áp dụng thời hiệu, Điều 623 về thời hiệu chia thừa kế, Điều 36 Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và Hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19-10-1990 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh thừa kế thì thời hiệu thừa kế đối với bất động sản là 30 năm, do vậy thời hiệu thừa kế phần di sản của cụ Q vẫn còn. Sau khi cụ Q chết, di sản của cụ Q phải chia cho 8 người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ Q gồm: cụ K và 7 người con chung của cụ Q với cụ K. Do vậy tài sản của cụ K sẽ là ½ giá trị tài sản chung vợ chồng + giá trị phần tài sản được hưởng thừa kế của cụ Q. Bản án sơ thẩm xác định thời hiệu chia di sản thừa kế của cụ Q đã hết nên chỉ xác định di sản của cụ K là 2.759.345.800 đồng (½ giá trị tài sản chung) là không đúng, ảnh hưởng tới quyền lợi hợp pháp của các đương sự.

Phần nhận định của án sơ thẩm tính chi phí bảo quản di sản cho các con của ông K, bà Q bằng một kỷ phần thừa kế (344.918.225 đồng) là không hợp lý. Cần xác định ai là người có công sức duy trì, phát triển khối di sản của người chết để lại để tính công sức cho người đó và phải tuyên cụ thể trong phần quyết định của bản án và cần xác định rõ trách nhiệm thanh tóan của từng thừa kế của ông K đối với chị Nguyễn Xuân H. Đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 3 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự hủy án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ các tài liệu có trong hồ sơ được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa xét thấy:

Về hình thức: Nguyên đơn chị Nguyễn Thị Xuân Hkháng cáo trong thời hạn luật định, đã nộp dự phí kháng cáo, về hình thức là hợp lệ.

Kháng nghị của Viện kiểm sát nhân nhân thành phố Hà Nội ban hành trong thời hạn luật định.

Về nội dung:

Sinh thời cụ Nguyễn Xuân K và cụ Nguyễn Thị Q có 7 người con chung là: Nguyễn Khaim A, Nguyễn Xuân L, Nguyễn Xuân H, Nguyễn Thị Ngân M, Nguyễn Xuân Quang (liệt sỹ 1972, không có gia đình), Nguyễn Xuân N, Nguyễn Thị Xuân L1, Nguyễn Xuân Bảo T. Cụ Nguyễn Xuân K có một con riêng là chị Nguyễn Xuân H.

Các đương sự đều thống nhất xác định Nhà đất số 2 ngõ 40 TND, H, Hà Nội là tài sản chung của cụ Nguyễn Xuân K và cụ Nguyễn Thị Q.

Cụ Q chết năm 1985, cụ K chết năm 2007 bản án sơ thẩm xác định cụ Q chết năm 1985 nên hết thời hiệu chia thừa kế, di sản của cụ Q chưa chia trở thành tài sản chung của các thừa kế của cụ Q là chưa phù hợp với quy định của Bộ luật dân sự 2015. Theo quy định tại Điều 688 Bộ luật dân sự năm 2015 về áp dụng thời hiệu, Điều 623 về thời hiệu chia thừa kế, Điều 36 Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và Hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19-10-1990 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh thừa kế thì thời hiệu thừa kế đối với bất động sản là 30 năm, do vậy thời hiệu thừa kế phần di sản của cụ Q vẫn còn. Trong trường hợp này, sau khi cụ Q chết, di sản của cụ Q phải chia cho 8 người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ Q gồm: cụ K và 7 người con chung của cụ Q với cụ K. Do vậy tài sản của cụ K sẽ là ½ giá trị tài sản chung vợ chồng + giá trị phần tài sản được hưởng thừa kế của cụ Q.

Do cấp sơ thẩm chưa chia di sản của cụ Q nên để bảo đảm nguyên tắc hai cấp xét xử cần hủy án sơ thẩm như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội.

Ngày 11/9/2009 Tòa án quận H định giá đối với tài sản tranh chấp tài sản tranh chấp. Theo đó giá trị quyền sử dụng đất là 55.000.000 đồng/m2. Quá trình giải quyết vụ khaiện các đương sự không yêu cầu định giá lại. Tuy nhiên việc định giá tiến hành đã lâu, giá trị quyền sử dụng đất có biến động Tòa án cần phải định giá lại tài sản tranh chấp theo giá thị trường tại thời điểm xét xử sơ thẩm theo quy định tại Điều 104 Bộ luật tố tụng dân sự để bảo đảm quyền lợi của các đương sự và tính đúng, đủ án phí nộp ngân sách Nhà nước.

Kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội là có căn cứ nên chấp nhận.

Về án phí:

Án phí phúc thẩm: Do hủy án sơ thẩm chị H không phải chịu án phí phúc thẩm, được nhận lại dự phí đã nộp.

Vì các lẽ trên;

Căn cứ vào khoản 3 Điều 308 và Điều 310 của Bộ luật tố tụng dân sự;

QUYẾT ĐỊNH:

1. Hủy bản án dân sợ sơ thẩm số 02/2018/DS-ST ngày 25/01/2018 của Tòa án nhân dân quận H, thành phố Hà Nội về vụ án “Tranh chấp chia thừa kế” giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Chị Nguyễn Thị Xuân Hằng

Bị đơn:

- Bà Nguyễn Khaim A

- Ông Nguyễn Xuân L

- Ông Nguyễn Xuân H

- Bà Nguyễn Thị Ngân M

- Ông Nguyễn Xuân N

- Bà Nguyễn Thị Xuân L1

- Ông Nguyễn Xuân Bảo T

2. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân quận H, thành phố Hà Nội tiếp tục giải quyết theo trình tự sơ thẩm theo thủ tục chung.

3. Về án phí:

Án phí phúc thẩm: Chị Nguyễn Xuân H không phải chịu án phí phúc thẩm, được nhận lại dự phí kháng cáo đã nộp tại Biên lai thu số 0002086 ngày 06/02/2018 tại Chi cục thi hành án dân sự quận H, thành phố Hà Nội.

Tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm được giữ lại để tiếp tục giải quyết vụ án.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM