Bản án 190/2025/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Theo đơn khởi kiện và trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn bà Nguyễn Kim T trình bày và yêu cầu khởi kiện như sau: Bà Huỳnh Thị M (sinh năm 1923, chết ngày 11/5/2022) là dì ruột của bà. Trước đây, bà M sống độc thân, không có chồng con, ở cùng chị ruột là Huỳnh Thị L (đã chết trước bà M) tại căn nhà của cha mẹ để lại, có công sức giữ gìn, duy tu, xây mới căn nhà và đã được cơ quan thẩm quyền cấp quyền sử dụng, đồng sở hữu nhà và đất nêu trên. Sau khi bà L chết, bà M thừa kế phần tài sản của bà L và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CS01554, do Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố C cấp ngày 02/8/2019 tại thửa 1262, tờ bản đồ số 08, diện tích 235,2m2 (trong đó có 200m2 đất ODT và 35,2m2 đất CLN), đất tọa lạc tại khu vực P, phường T, quận T, thành phố Cần Thơ.

Do bà M sống độc thân nên trước đây có cho gia đình bà tạm trú ở chung nhà thời gian dài từ năm 1992 cho đến năm 2012 bà có nhà riêng ở sát liền kề nhà bà M. Đồng thời, trước đây bà M có nuôi ông Huỳnh Thiện N từ nhỏ, khi ông N lập gia đình thì sống tại xã T, huyện C, không còn ở chung trên đất của bà M, do ông N có nhiều con nên để cho con gái là bà Huỳnh Thị Mỹ P ở chung nhà bà M. Khi bà P có chồng là Lâm Văn K thì vợ chồng bà P đi làm ăn mà không sống chung nhà bà M.

Vào ngày 31/10/2019, bà M lập tờ “Di chúc” tại Văn phòng C, nội dung để lại toàn bộ tài sản cho bà được quyền thừa hưởng sau khi bà M chết. Đến ngày 11/5/2022 bà M chết. Sau khi bà M chết, vợ chồng ông K, bà P đi làm ăn xa trở về tự ý bao chiếm căn nhà bà M, không cho bà vào để thắp nhang và chăm lo thờ cúng ông, bà, dì, cậu.

Ngày 08/02/2023, bà đã tiến hành thủ tục khai nhận di sản thừa kế nhưng do có phát sinh tranh chấp với gia đình ông Huỳnh Thiện N, vợ chồng ông K, bà P nên chưa hoàn thành thủ tục nhận di sản thừa kế của bà M theo di chúc. Nay bà khởi kiện yêu cầu Tòa án công nhận tờ “Di chúc” lập tại Văn phòng C ngày 31/10/2019, công nhận cho bà được quyền sử dụng toàn bộ diện tích đất theo như đo đạc thực tế là 235,2m2 tại vị trí ký hiệu A và B, thuộc thửa 1262, tờ bản đồ số 08, cùng toàn bộ các tài sản gắn liền trên đất của bà M để lại. Các tài sản này do ông K, bà P đang quản lý nên bà yêu cầu phải có trách nhiệm giao trả.

* Trước yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà T, các bị đơn ông K, bà P lần lượt có ý kiến và phản tố như sau: Bà P xác định bà là cháu của bà Huỳnh Thị M (gọi bà M là bà), sống cùng bà M từ năm 1989 theo sự sắp xếp của gia đình, lúc đó bà M còn sống chung với bà L. Năm 1992, bà M có cho gia đình bà T tạm trú sống chung nhà, hiện nay thì không còn ở chung. Khi bà T về sống chung thì bà đã sống với bà M trước. Khi còn sống bà M có nói sẽ để lại nhà đất cho bà thừa hưởng sau khi bà M chết cho nên sau khi bà M chết thì bà cùng chồng là ông K quản lý sử dụng di sản của bà M đến nay và vào tháng 9 năm 2021 vợ chồng bà có xây dựng thêm nhà ở phía sau căn nhà của bà M. Bà đã sống với bà M từ nhỏ nhưng tờ di chúc để lại toàn bộ tài sản cho bà T là không hợp lý. Nay bà không đồng ý theo yêu cầu khởi kiện của bà T và có đơn phản tố yêu cầu hủy tờ “Di chúc” lập ngày 31/10/2019 do bà T đưa ra.

* Vụ việc hòa giải không thành nên được đưa ra xét xử sơ thẩm công khai. Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 94/2024/DS-ST ngày 28/10/2024 của Tòa án nhân dân quận Thốt Nốt đã xét xử và quyết định như sau:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn.

2. Công nhận tờ “Di chúc” của bà Huỳnh Thị M lập ngày 31/10/2019 tại văn phòng C là hợp pháp. Công nhận cho bà Nguyễn Kim T được quyền thừa hưởng toàn bộ di sản thừa kế của bà Huỳnh Thị M để lại bao gồm:

+ Diện tích đất 235,2m2 (trong đó có 200m2 đất ODT và 35,2m2 đất CLN), tại thửa 1262, tờ bản đồ số 08, đất tọa lạc tại khu vực P, phường T, quận T, thành phố Cần Thơ, do bà Huỳnh Thị M đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CS01554, được Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố C cấp ngày 02/8/2019.

+ Các tài sản gắn liền trên đất gồm: Căn nhà phía trước (tại vị trí ký hiệu B) kết cấu khung bê tông cốt thép + gỗ, tường gạch xây, mái ngói, nền gạch bông, có trần, diện tích 101,52m2. Căn nhà phía sau (tại vị trí ký hiệu A) kết cấu khung bê tông cốt thép, nền gạch men, tường gạch xây, mái tole, có trần, diện tích 134,4m2. Các vật dụng trong nhà bà M gồm: 01 bộ bàn dài, 06 ghế gỗ, 02 bộ ngựa (giường) bằng gỗ, 04 cái giường bằng gỗ T2 lao, gỗ Bên, 01 tủ thờ, 02 kệ thờ bằng gỗ, 04 cái ghế gỗ, 01 tủ đựng ly chén bằng gỗ.

3. Buộc bị đơn ông Lâm Văn K, bà Huỳnh Thị Mỹ P phải có trách nhiệm giao trả cho bà Nguyễn Kim T toàn bộ diện tích đất và tài sản trên đất như nêu trên. Vị trí, kích thước, diện tích đất cụ thể được xác định căn cứ Bản trích đo địa chính số 189/TTKTTNMT do Trung tâm kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường thành phố C lập ngày 01/3/2024.

4. Đương sự có trách nhiệm liên hệ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định và phải thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với đất. Các chi phí của việc đăng ký cấp giấy cho bà T thì do bà T chịu.

5. Bà Nguyễn Kim T phải có trách nhiệm giao cho ông Lâm Văn K, bà Huỳnh Thị Mỹ P tổng số tiền 245.548.000 đồng (Hai trăm bốn mươi lăm triệu, năm trăm bốn mươi tám ngàn đồng). Trường hợp bà T chậm trả đối với số tiền trên thì kể từ ngày ông K, bà P có đơn yêu cầu thi hành án cho đến khi thi hành án xong, bà T phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Điều 357 và 468 của Bộ luật dân sự 2015.

6. Tách quan hệ tranh chấp chia thừa kế theo pháp luật đối với giá trị căn nhà và các vật dụng trong nhà như bàn, ghế, tủ, giường của bà M (tại vị trí ký hiệu B) giải quyết thành vụ kiện khác khi những người trong hàng thừa kế của bà M có yêu cầu.

7. Ngoài ra bản án còn quyết định về án phí, chi phí tố tụng và quyền kháng cáo của các đương sự.

* Ngày 08/11/2024 bị đơn ông K và bà P kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xét xử bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà T và chấp nhận phản tố của bị đơn hủy di chúc của bà M.

* Tại phiên tòa, các đương sự giữ nguyên yêu cầu và ý kiến.

* Đại diện Viện kiểm sát phát biểu quan điểm:

- Về tố tụng: Người tham gia tố tụng và người tiến hành tố tụng đã thực hiện đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự tại Tòa án cấp phúc thẩm.

- Về nội dung: Qua tranh tụng tại phiên tòa cùng với các chứng cứ có trong hồ sơ, có cơ sở xác định, di chúc bà M lập có khám sức khỏe thể hiện bà M còn minh mẫn tại thời điểm lập di chúc nên có căn cứ xác định di chúc hợp pháp theo quy định pháp luật. Riêng các tài sản và nhà của bà M không được định đoạt trong di chúc nên tạm giao bà T quản lý, các thừa kế của bà M có tranh chấp sẽ giải quyết thành vụ kiện khác.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

- Công an thành phố C và Kết luận giám định số 4575/KL-KTHS ngày 20/8/2024 của Phân viện khoa học hình sự tại thành phố Hồ Chí Minh – Bộ C1 đều xác định dấu vân tay bên phải (ngón trỏ phải của bà M) dưới mục “người lập di chúc” so với dấu vân tay trỏ phải trên mẫu so sánh là của cùng một người. Tuy đối với ngón trỏ trái do bị mờ nhòe nên không đủ cơ sở kết luận nhưng cũng đã xác định bà M có điểm chỉ vào bản di chúc; Nội dung di chúc của bà M để lại tài sản cho bà T là không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội là điều kiện phù hợp quy định Điều 630 nên được xem là di chúc hợp pháp.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

*Căn cứ: - Khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự;

- Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội;

* Tuyên xử:

1. Chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn ông Lâm Văn K và bà Huỳnh Thị Mỹ P về phần tài sản gắn liền trên đất.

2. Sửa một phần Bản án sơ thẩm số 94/2024/DS-ST ngày 28 tháng 10 năm 2024 của Tòa án nhân dân quận Thốt Nốt.

2.1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Công nhận tờ “Di chúc” của bà Huỳnh Thị M lập ngày 31/10/2019 tại văn phòng C là hợp pháp. Công nhận cho bà Nguyễn Kim T được quyền thừa hưởng di sản thừa kế của bà Huỳnh Thị M để lại là quyền sử dụng đất có diện tích 235,2m2 (trong đó có 200m2 đất ODT và 35,2m2 đất CLN) tại thửa 1262, tờ bản đồ số 08, đất tọa lạc tại khu vực P, phường T, quận T, thành phố Cần Thơ, do bà Huỳnh Thị M đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CS01554, được Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố C cấp ngày 02/8/2019.

2.2. Buộc bị đơn ông Lâm Văn K, bà Huỳnh Thị Mỹ P phải có trách nhiệm di dời các vật dụng cá nhân ra khỏi phần đất để giao trả cho bà Nguyễn Kim T. Vị trí, kích thước, diện tích đất cụ thể được xác định căn cứ Bản trích đo địa chính số 189/TTKTTNMT do Trung tâm kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường thành phố C lập ngày 01/3/2024.

2.3. Tạm giao cho bà T quản lý các tài sản gắn liền trên đất gồm: Căn nhà phía trước (tại vị trí ký hiệu B) kết cấu khung bê tông cốt thép + gỗ, tường gạch xây, mái ngói, nền gạch bông, có trần, diện tích 101,52m2 và các vật dụng trong nhà bà M gồm: 01 bộ bàn dài, 06 ghế gỗ, 02 bộ ngựa (giường) bằng gỗ, 04 cái giường bằng gỗ T2 lao, gỗ Bên, 01 tủ thờ, 02 kệ thờ bằng gỗ, 04 cái ghế gỗ, 01 tủ đựng ly chén bằng gỗ.

2.4. Căn nhà phía sau (tại vị trí ký hiệu A) của vợ chồng bà P, ông K có kết cấu khung bê tông cốt thép, nền gạch men, tường gạch xây, mái tole, có trần, diện tích 134,4m2 giao cho bà M được quyền sở hữu, đồng thời, bà M phải có trách nhiệm giao cho ông Lâm Văn K, bà Huỳnh Thị Mỹ P số tiền 245.548.000 đồng (Hai trăm bốn mươi lăm triệu, năm trăm bốn mươi tám ngàn đồng).

Trường hợp bà T chậm trả đối với số tiền trên thì kể từ ngày ông K, bà P có đơn yêu cầu thi hành án cho đến khi thi hành án xong, bà T phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Điều 357 và 468 của Bộ luật dân sự 2015.

2.5. Đương sự có trách nhiệm liên hệ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định và phải thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với đất. Các chi phí của việc đăng ký cấp giấy cho bà T thì do bà T chịu.

3. Về án phí:

3.1. Dân sự sơ thẩm: Bị đơn ông Lâm Văn K và bà Huỳnh Thị Mỹ P phải nộp số tiền 300.000 đồng, được khấu trừ vào tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai thu tiền số 0005554 ngày 25/9/2024 của Chi cục Thi hành án dân sự quận Thốt Nốt.

3.2. Dân sự phúc thẩm: Bị đơn ông K và bà P được nhận lại 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai thu số 0005779 ngày 08/11/2024 của Chi cục Thi hành án dân sự quận Thốt Nốt.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 của Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, Điều 7, Điều 7a, 7b và Điều 9; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 của Luật Thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.