Bản án 187/2019/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo nội dung án sơ thẩm;

Nguyên đơn Trần Ngọc L trình bày:

Phần đất đang tranh chấp thuộc một phần thửa đất số 482, tờ bản đồ số 2 và một phần thửa 1282, tờ bản đồ số 01 (Theo số liệu mới thuộc một phần thửa đất số 154, tờ bản đồ số 15), tọa lạc tại ấp L, xã L, huyện B, tỉnh Bến Tre do hộ ông Trần Ngọc L đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có nguồn gốc của bà Nguyễn Thị N (Mẹ của ông Trần Ngọc L và ông Trần Ngọc H). Ủy ban nhân dân huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà N vào năm 1995 đối với các thửa 1280, 1281, 1282 cùng tờ bản đồ số 01; năm 1998 đối với thửa đất số 482, tờ bản đồ số 2. Năm 1996, bà Trần Thị N từ thành phố Hồ Chí Minh về quê, không có đất cất nhà nên bà N cho bà N cất nhà trên phần đất đang tranh chấp để ở tạm. Năm 1999, bà Nhành viết di chúc để lại cho ông Trần Ngọc L, nhưng đến năm 2004, bà N lại làm thủ tục chuyển nhượng toàn bộ phần đất thuộc thửa đất số 482, tờ bản đồ số 2, thửa 1282 tờ bản đồ số 1 cho ông Trần Ngọc L. Các anh em trong gia đình và bà N đều biết không ai có ý kiến gì. Khi được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ông L vẫn để cho bà N tiếp tục ở và không yêu cầu bà N di dời đi nơi khác. Tuy nhiên, đến năm 2008, ông Trần Ngọc H (cha của bà N) và bà N không ngừng mở rộng diện tích đang sử dụng. Điều đó dẫn đến hai bên phát sinh mâu thuẫn với nhau và phát sinh tranh chấp. Trong quá trình tố tụng cũng như tại phiên tòa, ông L thống nhất hoàn toàn với kết quả đo đạc tại họa đồ hiện trạng sử dụng đất ngày 25/6/2010, 11/6/2013 của Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai huyện B. Mặc dù kết quả định giá ngày 11/7/2013 của Hội đồng định giá tài sản đang tranh chấp huyện B đến ngày Tòa án xét xử cũng đã lâu nhưng ông L vẫn thống nhất với giá trị tài sản tranh chấp 11/7/2013, bởi vì giá trị phần đất đang tranh chấp đến nay cũng không có sự biến động lớn so với giá thị trường.

Tại biên bản định giá ngày 11/7/2013 và biên bản xem xét thẩm định tại chỗ phần đất đang tranh chấp ngày 01/8/2018, đến nay hiện trạng phần đất có sự thay đổi là toàn bộ cây trồng trên đất đã chết. Hiện trạng trên đất chỉ còn các tài sản như sau:

- 01 nhà lớn (154-6) có diện tích 63,6 m2 của bà N đang quản lý, sử dụng có kết cấu: Móng, khung pê tông cốt thép, xây gạch dày 100, nền láng xi măng, máy tole Fbrôxi măng.

- 01 cái nhà vệ sinh (154-8) có diện tích 2,9 m2, nền láng xi măng, vách tole thiết, không có mái che.

- 01 nhà nhỏ (chòi) (154-5) có diện tích 46,5 m2, có kết cấu Móng, khung pê tông cốt thép, xây gạch dày 100, nền láng xi măng, mái tole tráng kẻm, trước kia làm quán hớt tóc, sau này cho bà Chaâu Thò Kim N thueâ laøm quaùn nhaäu. Caùc choøi khaùc ñaõ thaùo dôõ do khoâng coøn giaù trò söû duïng.

Hiện tại ông Trần Ngọc H đã chết, phần đất đang tranh chấp do bà Trần Thị Nê và 02 con là Trần Minh H, Trần Thị Mai T đang quản lý, sử dụng, anh B đã chuyển đi nơi khác, do đó ông Trần Ngọc L yêu cầu bà Trần Thị N, Trần Minh H và bà Trần Thị Mai T phải di dời nhà và toàn bộ công trình kiến trúc khác có trên đất tranh chấp để trả lại phần đất có diện tích là 598,1 m2 , theo họa đồ hiện trạng sử dụng đất tranh chấp thuộc các điểm AA’’BCDEGHI’IJA thuộc một phần thửa đất số 482, tờ bản đồ số 2 và một phần thửa 1282, tờ bản đồ số 01 (Theo số liệu mới thuộc một phần thửa đất số 154, tờ bản đồ số 15), tọa lạc tại ấp L, xã L, huyện B, tỉnh Bến Tre. Ngoài ra, trong quá trình sử dụng, ông H còn tự ý đốn chặt 08 cây dừa lớn trên đất với giá trị là 8.000.000đ (tám triệu đồng), trước đó, ông L yêu cầu bồi thường, tại tòa ông L rút yêu cầu này.

Toàn bộ chi phí mà ông L bỏ ra để tạm ứng tiền chi phí đo đạc đất tranh chấp, định giá và các khoảng chi phí khác trong quá trình yêu cầu Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai huyện B cung cấp thông tin, ông L yêu cầu bên nào thua kiện bên đó chịu.

Bị đơn – bà Trần Thị N, đồng thời cũng là người được những người kế thừa quyền và nghĩa vụ của ông Trần Ngọc H ủy quyền trình bày:

Năm 1975, ông Trần Văn M và bà Nguyễn Thị N (Cha mẹ của ông H) ra riêng cho ông H với 02 thửa đất 1283 và 1284 cùng tờ bản đồ số 1, có tổng diện tích là 750 m 2, ông H đã đăng ký kê khai vào sổ địa chính và thực hiện nghĩa vụ đóng thuế cho Nhà nước đầy đủ. Trên phần đất thuộc hai thửa đất 1283 và 1284 cùng tờ bản đồ số 1, vào năm 1995, ông H có cất nhà cho bà N và anh B sử dụng. Năm 1999, ông Trần Ngọc L ngụy tạo di chúc của bà Nguyễn Thị N với nội dung bà N cho ông L nhà thờ và toàn bộ các thửa đất do bà N đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đến ngày 02/7/2004, Ủy ban nhân dân huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Trần Ngọc L, khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Trần Ngọc L di chúc chưa có hiệu lực.

Di chúc ngày 25/7/1999 của bà N không có giá trị pháp lý bởi vì:

Về hình thức: Di chúc không phải do bà N viết, đồng thời không có đủ 02 người làm chứng theo quy định tại Điều 656 Bộ luật Tố tụng dân sự. Khi bà N viết di chúc đã già yếu (75 tuổi) không có y chứng xác nhận năng lực hành vi của bà N. Bà N điểm chỉ ngày 25/7/1999, nhưng đến ngày 28/7/1999, Ủy ban nhân dân xã L mới xác nhận dấu tay của bà N là không phù hợp.

Về nội dung: Nội dung di chúc “Nhà, đất là do vợ chồng tạo lập” nhưng sau khi ông Trần Văn M chết thì bà N chỉ được quyền lập di chúc đối với phần tài sản của bà. Riêng phân nửa phần đất còn lại là của ông M thì bà N không có quyền lập di chúc. Chính vì lẽ đó, việc bà N lập di chúc để lại toàn bộ quyền sử dụng đất cho ông L là trái pháp luật.

Tại biên bản hòa giải ngày 09/3/2007 của Tòa án nhân dân huyện Bình Đại, bà N cho rằng: tại thời điểm này bà N còn sống chỉ đồng ý cho ông L 600 m2 để cất nhà. Đây là ý kiến tự nguyện của bà N lúc còn sống và làm thay đổi nội dung di chúc, do đó việc ông L đứng tên toàn bộ quyền sử dụng đất của bà N là không phù hợp với quy định của pháp luật. Đối với việc Ủy ban nhân dân huyện Bình Đại cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02270 ngày 02/7/2004 cấp cho hộ ông Trần Ngọc L đối với diện tích 11.472 m2 (Có sự sai sót lớn về diện tích) là không đúng với luật đất đai hiện hành, đồng thời khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông L, Ủy ban nhân dân huyện đã cấp chồng lên thửa đất 1284, tờ bản đồ số 01 của ông Trần Ngọc H.

Từ những căn cứ nêu trên, bà Trần Thị N yêu cầu Hội đồng xét xử căn cứ Điều 32a Bộ luật Tố tụng dân sự xem xét hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà Ủy ban nhân dân huyện đã cấp cho hộ ông Trần Ngọc L đối với thửa đất số 482, tờ bản đồ số 2 và thửa 1280, 1281, 1282 cùng tờ bản đồ số 01, cùng tọa lạc tại ấp L, xã L, huyện Bình Đ, tỉnh Bến Tre.

Bà N thống nhất hoàn toàn với kết quả đo đạc, định giá, không có ý kiến hay khiếu nại gì. Đối với phần công sức ông H bỏ ra để tu bổ, đổ đất trên đất tranh chấp không đáng kể cho nên bà N không yêu cầu Tòa án giải quyết.

Trong quá trình tố tụng, cũng như tại phiên tòa người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan – bà Trần Thị Thúy H trình bày:

Bà Trần Thị Thúy H thống nhất hoàn toàn với lời trình bày của nguyên đơn Trần Ngọc L, đề nghị Hội đồng xét xử xem xét chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Trần Ngọc L về việc buộc bà Trần Thị N, anh Trần Minh H và bà Trần Thị Mai T phải di dời nhà và toàn bộ công trình kiến trúc khác có trên đất tranh chấp để trả lại phần đất đang tranh chấp có diện tích là 598,1 m2 như nguyên đơn yêu cầu.

Trong quá trình tố tụng, Ủy ban nhân dân huyện B trình bày:

Vào ngày 08/6/2004, bà Nguyễn Thị N lập hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho ông Trần Ngọc L đối với các thửa đất 482, tờ bản đồ số 2 và thửa 1280, 1281, 1282 cùng tờ bản đồ số 01 với tổng diện tích là 5.676 m2 , tuy nhiên khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Trần Ngọc L đối với các thửa 482, tờ bản đồ số 2 và thửa 1280, 1281, 1282 cùng tờ bản đồ số 01 có tổng diện tích là 11.472 m2 là không đúng nội dung trong hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất của bà N với ông L, do đó Ủy ban nhân dân huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Trần Ngọc L là không đúng quy định của pháp luật do sai sót về số liệu.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan - bà Châu Thị Kim N trình bày:

Bà và bà Trần Thị N thỏa thuận, bà N cho bà N cất 03 cái chòi và 01 nhà vệ sinh trên đất để bán quán ăn, sau khi Tòa án xét xử vụ án xong, bà sẽ thỏa thuận với chủ đất để thuê. Trong trường hợp không thỏa thuận được, bà N tự nguyện tháo dỡ, không yêu cầu bồi thường.

* Sau khi hoà giải không thành, Toà án nhân dân huyện Bình Đại đã đưa vụ án ra xét xử. Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 89/2018/DS-ST ngày 01/11/2018 của Tòa án nhân dân huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre đã tuyên:

Áp dụng các điều 3, 8 luật đất đai năm 1993; Điều 3 Luật đất đai sửa đổi, bổ sung năm 1998, Điều 118, Điều 463 Bộ luật dân sự năm 1995, Các điều 26, 34. 35, 36, 39, 144, 157, 158, 163, 164, 165, 200, 277, 278, 203 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Pháp lệnh án phí, lệ phí Tòa án số 10/2009/UBTVQH12 ngày 27/02/2009 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Điều 3 Nghị định số 04/2000/NĐ-CP ngày 11/02/2000, Điều 1 Nghị định số 66/2001/NĐ-CP ngày 28/9/2001 của Chính phủ. Cụ thể tuyên:

1/ Chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Trần Ngọc L đối với bị đơn Trần Thị N và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Trần Minh H, Trần Thị Mai T.

Buộc bà Trần Thị N, anh Trần Minh H và bà Trần Thị Mai T phải trả cho ông Trần Ngọc L toàn bộ phần đất đang tranh chấp, tuy nhiên, trả bằng giá trị quyền sử dụng đất.

Cụ thể bà Trần Thị N, anh Trần Minh H và bà Trần Thị Mai T phải liên đới hoàn trả cho ông Trần Ngọc L với số tiền là 418.670.000đ (Bốn trăm mười tám triệu sáu trăm bảy mươi nghìn đồng). Ông L có nghĩa vụ giao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để làm thủ tục chuyển quyền sử dụng phần đất đang tranh chấp cho bà Trần Thị N, anh Trần Minh H, bà Trần Thị Mai T với diện tích 598,1 m2 thuộc một phần thửa đất số 154, tờ bản đồ số 15, thuộc các điểm AA’’BCDEFGHI’IJA, tọa lạc tại aáp L, xaõ L, huyeän B, tænh Beán Tre.

2/ Đình chỉ yêu cầu bồi thường 08 cây dừa của ông Trần Ngọc L.

3/ Bác yêu cầu phản tố của ông Trần Ngọc H về việc yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà Ủy ban nhân dân huyện B đã cấp cho hộ ông Trần Ngọc L đối với thửa đất số 482, tờ bản đồ số 2 và thửa 1280, 1281, 1282, tờ bản đồ số 01, cùng tọa lạc tại ấp L, xã Lộc T, huyện B, tỉnh Bến Tre.

4/ Bà Trần Thị N, anh Trần Minh H, bà Trần Thị Mai T được quyền liên hệ cơ quan chức năng đăng ký, làm thủ tục để được điều chỉnh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần đất thuộc một phần thửa đất số 154, tờ bản đồ số 15, thuộc các điểm AA’’BCDEFGHI’IJA, tọa lạc tại aáp L, xaõ L, huyeän B, tænh Beán Tre.

(Kèm theo họa đồ hiện trạng sử dụng đất ngày 25/6/2010; ngày 11/6/2013 của Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai huyện Bình Đại).

Ngoài ra, bản án còn tuyên về chi phí đo đạc, định giá, án phí và quyền kháng cáo bản án của các đương sự.

Ngày 02/11/2018 và ngày 12/11/2018, bà Trần Thị N có đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Tại phiên toà phúc thẩm, bà Trần Thị N vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Bà N kháng cáo toàn bộ nội dung án sơ thẩm và yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân huyện Bình Đại giải quyết lại.

Phía nguyên đơn không đồng ý với yêu cầu kháng cáo của bị đơn, yêu cầu tòa án cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện Bình Đại.

Luật gia – Lê Châu T trình bày: Giấy quyền sử dụng đất do ông L đứng tên hiện có 02 vụ tranh chấp, 01 vụ ông Lễ là nguyên đơn còn 01 vụ ông L là bị đơn. Cần phải xem xét rõ phần đất này có còn là di sản của bà N hay không? Cấp sơ thẩm có vi phạm tố tụng không khi không đưa những người thừa kế của bà N tham gia tố tụng? Đề nghị Hội đồng xét xử xem xét.

Luật sư Nguyễn Anh T trình bày: Phần đất đang tranh chấp vẫn còn là di sản của bà N nhưng cấp sơ thẩm không đưa những người thừa kế của bà N vào tham gia tố tụng là đã vi phạm thủ tục tố tụng. Đề nghị Hội đồng xét xử xem xét chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bà N, sửa án sơ thẩm, bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông L.

Đại diện Viện kiểm sát nhận xét:

- Về tố tụng: Thẩm phán, Hội đồng xét xử phúc thẩm và các những người tham gia tố tụng đã tuân thủ đúng các quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

- Về nội dung: Đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 3 Điều 308 Bộ luật Tố tụng Dân sự huỷ án Bản án dân sự sơ thẩm số 89/2018/DS-ST ngày 01/11/2018 của Tòa án nhân dân huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre. Giao hồ sơ vụ án về cho Toà án nhân dân huyện Bình Đại giải quyết lại theo thủ tục chung.

NHẬN ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, căn cứ vào lời trình bày của các đương sự, kết quả tranh luận, đề nghị của đại diện Viện kiểm sát, qua thảo luận nghị án, Hội đồng xét xử nhận định:

Tại phiên toà phúc thẩm, phía bị đơn trình bày: Năm 2004, ông L kêu bà N đưa giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để ông L vay tiền Ngân hàng, bà Nđồng ý và cùng ông L ra UBND xã L lăng tay để ông L vay vốn Ngân hàng. Nhưng ông L lại làm hợp đồng chuyển nhượng toàn bộ phần đất của bà N sang cho ông L đứng tên trong đó có phần đất đang tranh chấp. Sau khi phát hiện sự việc trên, năm 2005, bà N làm đơn khởi kiện tại Toà án nhân dân huyện Bình Đại yêu cầu ông L trả lại đất. Trong quá trình giải quyết, Toà án nhân dân huyện Bình Đại hoà giải, bà N đồng ý cho ông L 600m2 đất trong tổng số đất của bà, phần diện tích còn lại ông L phải giao trả lại cho bà. Ông L cũng đồng ý nhận 600m2 đất và đồng ý trả diện tích còn lại cho bà N. Sau khi hoà giải thành, bà N rút đơn khởi kiện và Toà án nhân dân huyện Bình Đại đình chỉ giải quyết vụ án. Sau đó do bà N bệnh nặng qua đời nên phía ông L không chuyển quyền sử dụng đất trả lại cho bà N mà tiếp tục lấy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất này khởi kiện yêu cầu phía bị đơn trả đất. Chứng cứ do bị đơn cung cấp là Biên bản hoà giải ngày 09/3/2007 về việc hoà giải giữa bà N và ông L.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 3 Điều 308, Điều 310 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015.

- Huỷ Bản án dân sự sơ thẩm số 89/2018/DS-ST ngày 01/11/2018 của Tòa án nhân dân huyện Bình Đại. Giao hồ sơ vụ án về cho Toà án nhân dân huyện Bình Đại giải quyết lại theo thủ tục chung.

- Án phí dân sự phúc thẩm: Bà Trần Thị N không phải chịu. Hoàn 300.000 (ba trăm ngàn) đồng tiền tạm ứng án phí mà bà N đã nộp theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí số 0019399 ngày 05/11/2018 của Chi cục thi hành án dân sự huyện Bình Đại.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án.