Bản án 176/2025/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về thủ tục tố tụng: Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc bị đơn trả nợ gốc, lãi theo hợp đồng vay đã ký kết, bị đơn có địa chỉ tại phường L, tỉnh Vĩnh Long. Do đó đây là tranh chấp hợp đồng vay tài sản nên theo quy định tại khoản 3 Điều 26, Điều 35, Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025 thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực 1, tỉnh Vĩnh Long. Tòa án nhân dân khu vực 1, tỉnh Vĩnh Long thụ lý giải quyết theo thủ tục sơ thẩm là đúng thủ tục tố tụng.

[2] Về nội dung: Theo bà Hồ Thị T cho rằng ngày 19/10/2023, bà có cho bà H vay số tiền 200.000.000đ, nhưng bà H thì cho rằng ngày 19/10/2023 bà không có nhận số tiền 200.000.000đ mà số tiền này được bà T tổng hợp của nhiều khoản vay trước. Hội đồng xét xử thấy, tại đơn khởi kiện ngày 25/5/2025, bà Hồ Thị T ghi “Ngày 19/10/2023, tổng số tiền H thiếu tôi là 200.000.000đ”, điều này cho thấy trước đó bà H còn nợ tiền bà T nên ngày 19/10/2023 hai bên chốt nợ lại. Trong quá trình giải quyết cũng như tại phiên tòa sơ thẩm, bà T khẳng định trước ngày 19/10/2023 bà không có cho bà H vay, cũng không có nhận khoản tiền nào từ bà H, tuy nhiên, căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ (tin nhắn điện thoại và các sao kê tài khoản ngân hàng) cho thấy năm 2022 bà T có cho bà H vay nhiều khoản nên ngày 18/5/2022 hai bên chốt nợ bằng tin nhắn điện thoại là bà H còn nợ bà T 150.000.000đ (gồm 04 khoản vay ngày 06 (là ngày 5 và 6), 14, 20 và 29), bà T xác nhận bằng tin nhắn điện thoại (BL số 66). Qúa trình thực hiện hợp đồng, ngày 12/6/2022 bà H trả 70.000.000đ của khoản vay ngày 14 và 20 được bà T xác nhận bằng tin nhắn (BL số 65). Ngày 11/8/2022, bà H vay thêm số tiền 100.000.000đ, bà T chụp hình biên nhận gửi cho bà H ngày 12/9/2022 (BL số 62), theo bà H xác nhận ngày 11/9/2022 vay thêm số tiền 20.000.000đ, tổng cộng tiền gốc bằng 200.000.000đ. Đến ngày 19/9/2023, bà T xác nhận bà H còn nợ 200.000.000đ nên có nhắn tin "Bắt đầu ngày 19/9 em đưa chị (10tr) bắt đầu tính tới nhe em" và xác nhận còn nợ lại 190tr (nghĩa là 190.000.000đ) (BL số 50), điều này phù hợp với nội dung khởi kiện của bà T. Do đó, bà H cho rằng số tiền gốc 200.000.000đ xuất phát từ nhiều khoản vay trước ngày 19/9/2023 là có cơ sở chấp nhận.

[3] Đối với số tiền gốc 200.000.000đ, bà T thừa nhận bà H đã trả được 06 kỳ bằng 60.000.000đ nhưng không nhớ trả ngày tháng năm nào, nhưng căn cứ vào các sao kê tài khoản cho thấy bà H đã chuyển trả cho bà T vào các ngày 19/9, 19/10, 21/12 của năm 2023, các ngày 19/3, 19/4, 16/5 của năm 2024, đồng thời bà T xác nhận tại các tin nhắn (BL số 50, 49, 46, 41, 39, 38). Đối với số tiền 5.000.000đ bà H trả vào ngày 19/5/2025, bà T thừa nhận có nhận số tiền này nhưng cho rằng đây là tiền lãi nhưng không có gì chứng minh, trong khi bà T thừa nhận tiền lãi mỗi tháng chỉ 2.800.000đ và đã nhận tiền lãi của tháng 4/2025 thì không lý do gì mà tháng 5 bà H lại trả 5.000.000đ tiền lãi trong khi tiền gốc chưa trả, nên bà T cho rằng 5.000.000đ là tiền lãi là không có cơ sở chấp nhận.

[4] Xét về hợp đồng vay cho thấy các bên có thỏa thuận lãi suất và có thời hạn thanh toán (19/5/2025), cho nên, đây là hợp đồng vay có kỳ hạn và có lãi theo quy định tại khoản 5 Điều 466 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Trong quá trình thực hiện hợp đồng vay, bà H không trả tiền gốc, lãi đúng hạn là vi phạm nghĩa vụ thanh toán, nên toàn bộ số tiền chuyển sang nợ quá hạn, bà T được tính lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất trong hạn là 30%/năm (tương đương mức lãi suất 2,5%/tháng) theo quy định tại điểm b khoản 5 Điều 466 của Bộ luật Dân sự năm 2015, tuy nhiên tại phiên tòa bà T yêu cầu mức lãi suất 20%/năm tính từ ngày 19/5/2025 đến ngày xét xử là có lợi cho bà H nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[5] Xét yêu cầu của bà La Thị Bích H về việc khấu trừ tiền lãi đã đóng vượt vào tiền gốc, Hội đồng xét xử thấy: Như nhận định ở phần [2], [3] cho thấy bà T cho bà H vay từ trước ngày 19/9/2023; đến ngày 18/5/2022, hai bên chốt nợ bằng tin nhắn là bà H còn nợ 150.000.000đ (gồm 04 khoản vay ngày 06, 14, 20 và 29), tại phiên tòa bà H không yêu cầu xem xét tiền lãi trước ngày 18/5/2022 nên Hội đồng xét xử không xem xét. Theo bà H cho rằng khoản vay ngày 06 và 14 là 4%; khoản vay ngày 20 và 29 là 5%; ngày 12/6/2022, bà H trả 70.000.000đ, còn lại 80.000.000đ; tiếp theo bà H vay thêm 100.000.000đ vào ngày 11/8/2022 và 20.000.000đ vào ngày 12/9/2022 với lãi suất cùng 4%/tháng, như vậy, tổng cộng tiền gốc bằng 200.000.000đ. Xét thấy, trước ngày 19/9/2023 mặc dù bà T không thừa nhận có cho bà H vay, cũng không thừa nhận có nhận tiền lãi của bà H nhưng căn cứ vào các sao kê tài khoản Ngân hàng cho thấy bà H có chuyển khoản cho bà T rất nhiều lần, trong đó có tiền lãi; mặt khác, căn cứ vào các tin nhắn cho thấy bà H có trả lãi đầy đủ cho bà T, có khi trả sớm vài ngày; trường hợp bà H trả tiền lãi trễ thì bà T nhắn tin đòi, sau khi nhận tiền xong thì bà T đều có xác nhận, điều này phù hợp với lời trình bày của bà T tại Biên bản hòa giải ngày 10/9/2025 cũng như tại phiên tòa sơ thẩm là từ ngày 19/5/2025 trở về trước bà H không còn nợ khoản tiền lãi nào. Như vậy, có căn cứ cho thấy bà H đã trả tiền lãi đầy đủ cho bà T từ ngày 18/5/2022 đến ngày 19/9/2023 với mức lãi suất 5%/tháng đối với khoản vay ngày 29 (20.000.000đ) và 4%/tháng đối với số tiền còn lại (180.000.000đ). Tuy nhiên, tại phiên toà bị đơn yêu cầu khấu trừ tiền lãi theo mức lãi suất 2%/tháng đối với tất cả các khoản vay từ ngày 18/5/2022 đến ngày 20/5/2025, số tiền đóng lãi vượt cao hơn thì bà H không yêu cầu khấu trừ là có lợi cho bà T nên được chấp nhận.

[6] Bắt đầu từ ngày 19/9/2023, bà T và bà H đều xác nhận tiền gốc còn 200.000.000đ, đồng thời thỏa thuận mỗi tháng bà H trả tiền gốc 10.000.000đ và tiền lãi với mức lãi suất 2%/tháng trên số dư nợ gốc còn lại. Theo đó, bà H đã trả tiền gốc được 06 kỳ bằng 60.000.000đ vào các ngày 19/9, 19/10, 21/12 năm 2023, các ngày 19/3, 19/4, 16/5 năm 2024 và tiếp tục trả lãi đến ngày 19/4/2025. Quá trình đóng lãi này được bà T thừa nhận tại Biên bản đối chất ngày 26/8/2025, căn cứ khoản 2 Điều 92 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử công nhận tình tiết này là sự thật không cần phải chứng minh.

[7] Đối với số tiền bà T cho bà H vay thì tại Biên bản hòa giải ngày 10/9/2025 ông Lý Vĩnh N và bà T đều xác nhận số tiền cho bà H vay là tiền riêng của bà T không phải tài sản chung của vợ chồng nên Hội đồng xét xử không cần thiết đưa ông N vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo quy định tại khoản 4 Điều 68 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[9] Xét về mức lãi suất mà các bên thỏa thuận là hoàn toàn tự nguyện nhưng vượt quá mức lãi suất quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015, nên cần được điều chỉnh lại cho phù hợp pháp luật, cụ thể:

[10] Như vậy số tiền lãi đóng vượt là 9.022.000đ không có hiệu lực sẽ được trừ vào tiền gốc, tuy nhiên đối với hai khoản vay ngày 20 và 29 các bên đã thanh toán xong ngày 12/6/2022, bà H cũng không có tranh chấp số tiền này nên Hội đồng xét xử không xem xét. Do đó, đến ngày 18/8/2023 số tiền gốc còn lại bằng 191.061.000đ (200.000.000đ – 8.939.000đ).

[11] Như nhận định ở phần [3] nêu trên, ngày 21/5/2025 bà H đã thanh toán 5.000.000đ tiền gốc, cho nên số tiền gốc còn lại bằng 107.584.000đ (112.584.000đ – 5.000.000đ). Do đến hạn thanh toán nhưng bà H không thanh toán nên số nợ gốc chuyển sang nợ quá hạn, nhưng tại phiên tòa sơ thẩm bà T chỉ yêu cầu tính lãi với mức lãi suất 20%/năm, nên việc tính lãi như sau: 107.584.000đ x 20%/365 ngày x 128 (21/5/2025 - 26/9/2025) ngày = 7.546.000đ.

[12] Như vậy, tổng số tiền gốc, lãi bà H phải thanh toán cho bà T bằng 115.130.000đ, nhưng bà T khởi kiện yêu cầu bà H trả tiền gốc 140.000.000đ và tiền lãi 9.973.000đ (140.000.000đ x 20%/365 ngày x 130 ngày (19/5/2025 - 26/9/2025)), tổng cộng bằng 149.973.000đ là có cơ sở chấp nhận một phần, phần không chấp nhận bằng 34.843.000đ.

[13] Về án phí dân sự sơ thẩm: Do chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà T nên bà H phải chịu án phí dân sự sơ thẩm bằng 5.757.000đ; bà T chịu 1.742.000đ án phí dân sự sơ thẩm đối với yêu cầu không được chấp nhận nhưng bà T thuộc đối tượng được miễn án phí dân sự sơ thẩm và có đơn xin miễn nên miễn toàn bộ án phí cho bà T theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 26 của Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

[14] Xét ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 - Vĩnh Long là có cơ sở, phù hợp pháp luật.