Bản án 174/2020/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Theo đơn khởi kiện và quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn bà Nguyễn Thị D trình bày:

Tôi là em ruột của ông M, ông Đ, bà Th. Cha chúng tôi là ông Nguyễn Q, sinh năm 1900 và mẹ là bà Lê Thị Ng, sinh năm 1921. Cha mẹ chúng tôi có 04 người con là: Ông Nguyễn Ngọc M, sinh năm 1950; Ông Nguyễn Ngọc Đ, sinh năm 1955; Bà Nguyễn Thị Th, sinh năm 1954 và tôi Nguyễn Thị D, sinh năm 1966. Đầu năm 1977 ông M và vợ là bà G từ Quảng Trị vào Đồng Xoài sinh sống bên nhà vợ ông M. Đến cuối năm 1977 thì tôi và ba tôi là ông Nguyễn Q vào Đồng Xoài thăm ông M thì ông M có rủ tôi và ba tôi cùng gia đình vào Nam để sinh sống thì tôi và ba tôi đồng ý. Sau đó, ba tôi về quê đưa ông Đ và mẹ tôi vào Đồng Xoài để làm ăn sinh sống. Lúc này ông Đ chưa có vợ và khi mọi người vào Đồng Xoài cũng không mang theo tài sản gì. Sau khi vào Đồng Xoài thì cả gia đình chúng tôi cùng ở nhờ nhà của bên vợ ông M. Trong quá trình sinh sống thì tôi, ông Đ và ba mẹ tôi cùng làm công cho bà Trần Thị I (25 ngày công) và được bà Trần Thị I đổi cho một miếng đất ngang 27 mét và chiều dài hết đất tọa lạc tại khu phố T, phường T, thành phố Đ (hiện nay). Sau khi có đất thì chúng tôi gồm cha mẹ tôi, tôi và ông Đ có dựng một căn nhà tre mái tranh để ở và hàng ngày vẫn đi làm thuê. Đến khoảng năm 1982 ông Đ cưới vợ là bà Lê Thị B và đưa vợ về sống chung với gia đình. Do thấy cả gia đình sống chung một căn nhà chật hẹp nên ông M có nói với cả gia đình chúng tôi về vấn đề đổi phần đất và nhà này để lấy phần đất rộng hơn của ông M có diện tích hơn 8 sào tọa lạc tại tổ 5, khu phố T, phường T, thành phố Đ (hiện nay) thì cả gia đình tôi đồng ý. Trên phần đất này khi đổi thì có vườn cây, nhà tranh (lớn) và các công trình phụ, gia đình chúng tôi chỉ dọn vào nhà để ở chứ không tôn tạo gì thêm. Đến năm 1993 ba tôi là ông Nguyễn Q mất nhưng không để lại di chúc, trong thời gian này ông Đ tự ý đi làm sổ đỏ nhưng cả gia đình chúng tôi không biết và đã được nhà nước công nhận QSDĐ đứng tên ông Đ. Sau này chúng tôi mới biết ông Đ đã có sổ đỏ thì mẹ tôi là bà Ngân có làm đơn khiếu nại đến UBND phường T, trong quá trình giải quyết thì ông Đ, mẹ tôi và tôi thống nhất là ông Đ phải giao lại cho mẹ tôi 10 mét ngang trong phần đất chung, còn tôi thì không yêu cầu. Tuy nhiên, việc thỏa thuận này ông Đ vẫn không thực hiện. Đến khoảng năm 2008 mẹ tôi mất cũng không để lại di chúc nhưng ông Đ vẫn không thực hiện lời hứa là tách đất cho mẹ tôi. Vậy nay tôi yêu cầu ông Đ phải chia di sản này thành 04 phần cho các anh chị em gồm ông M. Ông Đ, bà Th và tôi. Tôi thống nhất theo biên bản định giá ngày 09 tháng 8 năm 2018 của Tòa án và không yêu cầu định giá lại.

* Bị đơn ông Nguyễn Ngọc Đ trình bày:

Tôi là em ruột của bà Th, ông M, còn bà D là em ruột của tôi. Cha chúng tôi là ông Nguyễn Q, sinh năm 1900 và mẹ là bà Lê Thị Ng, sinh năm 1921. Cha mẹ chúng tôi có 04 người con là: Ông Nguyễn Ngọc M, sinh năm 1950; Ông Nguyễn Ngọc Đ, sinh năm 1955; Bà Nguyễn Thị Th, sinh năm 1954 và bà Nguyễn Thị D, sinh năm 1966. Việc bà D kiện tôi về việc tranh chấp di sản thừa kế có nguồn gốc như sau: Đầu năm 1977 ông M và vợ là bà G từ Quảng Trị vào Thị xã Đ sinh sống bên nhà vợ của ông M. Đến cuối năm 1977 thì tôi cùng ba mẹ tôi có vào Đồng Xoài để sinh sống, khi đi không có mang theo tài sản gì và sống nhờ bên nhà vợ ông M. Hàng ngày làm thuê để sinh sống trong đó có nhà của bà Trần Thị I. Trong quá trình làm thuê chỉ có mình tôi làm còn ba mẹ đã già nên không làm được, còn bà D còn nhỏ, đi học nên không tham gia làm thuê. Khi làm thuê cho bà I không lấy tiền mà đổi được một phần đất không rõ diện tích tọa lạc tại tổ 5, khu phố T, phường T, thành phố Đ (hiện nay) và tôi có làm một căn nhà tranh, tre để ở trong đó có ba mẹ tôi, tôi, bà D cùng ở. Năm 1982 tôi cưới vợ là bà Lê Thị B, sau đó do ông M lên chợ để ở nên ông M đề nghị đổi đất cho tôi để tôi cùng gia đình ở cho rộng rãi, tôi có đồng ý và tôi đổi phần đất này cho ông M để lấy phần đất khoảng hơn 8 sào tọa lạc tổ 5, khu phố T, Phường T (hiện nay) khi đổi thì trên đất có trồng xoài, mít, một căn nhà tranh và công trình phụ. Khi tiếp quản phần đất này, chính tôi là người trồng thêm cây, làm lại nhà để ở và không có ai phụ giúp gì thêm. Đến năm 2001 tôi làm thủ tục và được Nhà nước công nhận QSDĐ và trong gia đình có biết nhưng không ai có ý kiến gì. Trong quá trình ở chung, cha mẹ tôi già yếu nên không làm được việc gì nên tôi là người nuôi bà mẹ tôi và bà D. Đến năm 1989 bà D bỏ nhà lên chợ để buôn bán và không ở với tôi nữa. Đến năm 1993 ba tôi là ông Nguyễn Q mất. Đến năm 2006 mẹ tôi là bà Ngân xin tôi 5 mét đất để bán nhằm tiêu xài nhưng tôi không cho nên mẹ tôi khiếu nại tôi đến UBND phường T. Trong quá trình giải quyết, tôi đã đồng ý tách cho mẹ tôi 10 mét ngang đất và mẹ tôi cũng đồng ý nhận. Tuy nhiên, do ông M đưa mẹ tôi về nhà ông M ở và cũng không nói gì nên tôi chưa tách đất cho mẹ tôi được. Đến năm 2008 thì mẹ tôi mất. Trong quá trình thu thập chứng cứ tại Tòa án thì tôi đồng ý chia 10 mét đất chiều ngang đã thỏa thuận tại UBND phường T vào ngày 14 tháng 9 năm 2006. Nay tại Tòa, thì tôi không đồng ý chia nữa vì đất này là của tôi. Tôi thống nhất theo biên bản định giá ngày 09 tháng 8 năm 2018 của Tòa án và không yêu cầu định giá lại.

* Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Ngọc M trình bày:

Tôi là anh ruột của bà Th, ông Đ, bà D. Cha chúng tôi là ông Nguyễn Q, sinh năm 1900 và mẹ là bà Lê Thị Ng, sinh năm 1921. Cha mẹ chúng tôi có 04 người con là: Ông Nguyễn Ngọc M, sinh năm 1950; Ông Nguyễn Ngọc Đ, sinh năm 1955; Bà Nguyễn Thị Th, sinh năm 1954 và bà Nguyễn Thị D, sinh năm 1966. Việc tranh chấp di sản thừa kế giữa bà D và ông Đ thì tôi có biết, cụ thể là: Đầu năm 1977 tôi và vợ là bà Gái từ Quảng Trị vào thị xã Đ sinh sống bên nhà vợ của tôi. Đến cuối năm 1977 thì bà D và ba tôi là ông Nguyễn Q vào Đồng Xoài thăm tôi thì tôi có rủ bà D và ba tôi cùng gia đình vào Nam để sinh sống thì bà D và ba tôi có đồng ý. Sau đó, ba tôi về quê đưa ông Đ và mẹ tôi vào Đồng Xoài để làm ăn sinh sống lúc này bà D ở lại và ở với vợ chồng chúng tôi. Lúc này ông Đ chưa có vợ và khi mọi người vào Đồng Xoài cũng không mang theo tài sản gì. Sau khi vào Đồng Xoài thì cả gia đình ba mẹ cùng ở nhờ nhà của bên vợ tôi. Trong quá trình sinh sống thì bà D, ông Đ và ba mẹ tôi cùng làm công cho bà Trần Thị I (25 ngày công) và được bà I đổi cho một miếng đất ngang 27 mét và chiều dài hết đất tọa lạc tại khu phố T, phường T, thị xã Đ (hiện nay). Sau khi có đất thì gia đình chúng tôi gồm cha mẹ tôi, bà D và ông Đ có dựng một căn nhà tre mái tranh để ở và hàng ngày vẫn đi làm thuê. Đến khoảng năm 1982 ông Đ cưới vợ là bà Lê Thị B và đưa vợ về sống chung với gia đình. Do thấy cả gia đình sống chung một căn nhà chật hẹp nên tôi có nói với cả gia đình chúng tôi về vấn đề đổi phần đất và nhà này để lấy phần đất rộng hơn của tôi có diện tích hơn 8 sào tọa lạc tại tổ 5, khu phố T, phường T, thành phố Đ (hiện nay) thì cả gia đình chúng tôi đồng ý. Trên phần đất này khi đổi thì có vườn cây, nhà tranh (lớn) và các công trình phụ, gia đình ba mẹ chúng tôi chỉ dọn vào nhà để ở, không tôn tạo gì thêm. Đến năm 1993 ba tôi là ông Nguyễn Q mất nhưng không để lại di chúc, trong thời gian này ông Đ tự ý đi làm sổ đỏ nhưng cả gia đình chúng tôi không biết và đã được Nhà nước công nhận QSDĐ đứng tên ông Đ. Sau này chúng tôi mới biết ông Đ đã có sổ đỏ thì mẹ tôi là bà Ngân có làm đơn khiếu nại đến UBND phường T, trong quá trình giải quyết thì ông Đ, mẹ tôi và bà D thống nhất là ông Đ phải giao lại cho mẹ tôi 10 mét ngang trong phần đất chung, còn bà D thì không yêu cầu. Tuy nhiên, việc thỏa thuận này ông Đ vẫn không thực hiện.Đến khoảng năm 2008 mẹ tôi mất cũng không để lại di chúc nhưng ông Đ vẫn không thực hiện lời hứa là tách đất cho mẹ tôi. Vậy nay tại Tòa, tôi yêu cầu ông Đ phải chia di sản này thành 04 phần cho các anh chị em gồm tôi. Ông Đ, bà Th và bà D. Tôi thống nhất theo biên bản định giá ngày 09 tháng 8 năm 2018 của Tòa án và không yêu cầu định giá lại.

* Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị B trình bày:

Tôi là vợ của ông Đ, còn bà Th, ông M, bà D là anh chị em chồng của tôi. Vào năm 1982 tôi và ông Đ kết hôn với nhau, khi chúng tôi cưới nhau thì không có tài sản gì. Trong quá trình chung sống, vợ chồng tôi có đi làm thuê để nuôi sống gia đình hàng ngày. Lúc này ba mẹ chồng tôi già yếu, bà D còn nhỏ nên không tham gia lao động mà do chúng tôi nuôi dưỡng. Trước khi đám cưới, trong quá trình làm thuê cho vợ chồng bà Trần Thị I, ông Trình Văn Toán (ông Toán hiện nay đã chết) thì ông Toán (đã chết), bà Trần Thị I có đổi công lao động của chồng tôi để lấy phần không rõ diện tích để ở tọa lạc tại tổ 5, khu phố T, phường T, thành phố Đ (hiện nay) và chồng có làm một căn nhà tranh, tre để ở trong đó có ba mẹ chồng tôi, vợ chồng tôi, bà D cùng ở. Cũng trong năm này, do ông M lên chợ để ở nên ông M đề nghị đổi đất cho chồng tôi, để chồng tôi cùng gia đình ở cho rộng rãi, chồng tôi có đồng ý và chồng tôi đổi phần đất này cho ông M để lấy phần đất khoảng hơn 8 sào tọa lạc tổ 5, khu phố T, Phường T (hiện nay) khi đổi thì trên đất có trồng xoài, mít, một căn nhà Tranh và công trình phụ. Khi tiếp quản phần đất này, chính chồng tôi là người trồng thêm cây, làm lại nhà để ở và không có ai phụ giúp gì thêm. Đến năm 2001 chồng tôi làm thủ tục và được Nhà nước công nhận QSDĐ và trong gia đình có biết nhưng không ai có ý kiến gì. Đến năm 1989 bà D bỏ nhà lên chợ để buôn bán và không ở với vợ chồng tôi nữa. Đến năm 1993 ba chồng tôi là ông Nguyễn Q mất. Đến năm 2006 mẹ chồng tôi là bà Ngân xin chồng tôi 5 mét đất để bán nhằm tiêu xài nhưng chồng tôi không cho nên mẹ chồng tôi khiếu nại chồng tôi đến UBND phường T. Trong quá trình giải quyết, chồng tôi đã đồng ý cho mẹ chồng tôi 10 mét ngang đất và mẹ chồng tôi cũng đồng ý nhận. Tuy nhiên, do ông M đưa mẹ chồng tôi về nhà ông M ở và cũng không nói gì nên chồng tôi chưa tách đất cho mẹ chồng tôi được. Đến năm 2008 thì mẹ chồng tôi mất. Nay tại Tòa, do bà D kiện chồng tôi là ông Đ về tranh chấp thừa kế thì tôi cũng thống nhất như chồng tôi là chỉ đồng ý chia 10 mét đất mà chồng tôi thống nhất giao cho mẹ chồng tôi trước đây. Tôi thống nhất theo biên bản định giá ngày 09 tháng 8 năm 2018 của Tòa án và không yêu cầu định giá lại.

* Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là bà Nguyễn Thị Th trong quá trình thu thập chứng cứ cũng như tại phiên tòa bà Bùi Thị Thúy K là đại diện theo ủy quyền của bà Th trình bày như sau:

Tôi là em ruột của ông M, còn ông Đ, bà D là em ruột của tôi. Cha chúng tôi là ông Nguyễn Q, sinh năm 1900 và mẹ là bà Lê Thị Ng, sinh năm 1921. Cha mẹ chúng tôi có 04 người con là: Ông Nguyễn Ngọc M, sinh năm 1950; Ông Nguyễn Ngọc Đ, sinh năm 1955; Bà Nguyễn Thị Th, sinh năm 1954 và bà Nguyễn Thị D, sinh năm 1966. Phần đất đang tranh chấp giữa bà D và ông Đ là của ông Đ đổi đất cho ông M chứ không phải là đất của cha mẹ tôi (cha mẹ tôi lúc này đã già yếu không có sức lao động mà do ông Đ nuôi dưỡng). Việc tranh chấp di sản thừa kế giữa bà D và ông Đ thì tôi không biết, sau này bà D nói thì tôi mới biết. Tôi không liên quan gì đến tài sản này và tôi cũng không yêu cầu gì về khối tài sản này. Nay do tôi không có sức khỏe để đến Tòa án làm việc, vì vậy tôi yêu cầu Tòa án giải quyết vắng mặt tôi trong suốt quá trình tố tụng.

Tuy nhiên, vào ngày 03 tháng 7 năm 2019, bà Nguyễn Thị Th có bản tự khai với nội dung như sau:

Trong quá trình Tòa án nhân dân thị xã Đ (nay là thành phố Đ) giải quyết vụ án, ngày 19 tháng 9 năm 2018 Tòa án có mời tôi lên lấy lời khai vì tôi không biết chữ. Tại biên bản lấy lời khai tôi có trình bày nội dung là cha mẹ tôi là ông Nguyễn Q và bà Nguyễn Thị Ngân khi chết không có để lại tài sản nào, còn tài sản là diện tích đất tọa lạc tại tổ 5, khu phố T, phường T, thành phố Đ, tỉnh Bình Phước (hiện nay) mà bà D yêu cầu chia thừa kế là tài sản do ông Đ là em trai tôi tạo lập và tôi không yêu cầu chia di sản cho mình. Tuy nhiên, hiện nay tôi được biết trước đây ông Đ có lập biên bản về việc cho mẹ tôi là bà Lê Thị Ng với diện tích là khoảng 10 mét và dài hết đất khoảng 120 mét, với tổng diện tích khoảng 1.200 m2. Như vậy, diện tích đất này do ông Đ đã cho mẹ tôi, nên tài sản này được xem là di sản mà mẹ tôi để lại sau khi chết. Nay, tôi xin thay đổi yêu cầu như sau: Đối với diện tích đất khoảng 1.200 m2 đất tọa lạc tại tổ 5, khu phố T, phường T, thành phố Đ, tỉnh Bình Phước (hiện nay) mà ông Đ đã cho mẹ tôi là bà Nguyễn Thị Ngân, nay tôi yêu cầu Tòa án chia theo pháp luật (chia đều cho những người con của bà Ngân). Tôi xin nhận phần di sản mà mẹ tôi đã để lại. Lời trình bày của bà Th trong quá trình thu thập chứng cứ được bà Bùi Thị Thúy K là người đại diện theo ủy quyền thừa nhận tại phiên tòa là đúng. Tuy nhiên, tại phiên tòa qua giải thích của đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đ thì bà Kiều đại diện cho bà Th yêu cầu được nhận phần di sản thừa kế theo phán quyết của Tòa án.

Những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan chị Nguyễn Thị Mỹ Linh, chị Nguyễn Thị Mỹ Lan, chị Nguyễn Thị Mỹ Ngọc, chị Nguyễn Thị Mỹ Ngọc A, chị Nguyễn Thị Mỹ Ngọc Th, chị Nguyễn Thị Trà M thống nhất trình bày: Khi chị L, chị L, chị Ng, chị Th, chi M sinh ra đã có thửa đất này. Từ nhỏ chị L, chị Ng, chị L, chị Th, chị M chỉ đi học không có công sức đóng góp gì đối với diện tích đất đang tranh chấp. Tuy nhiên, do tài sản này là của ông Đ và bà B nên các chị không đồng ý yêu cầu chia di sản thừa kế của bà D.

* Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Đôn V; bà Nguyễn Thị Tr; bà Nguyễn Thị Ng trình bày: Tại cấp sơ thẩm những người này đều có bản khai và cho rằng họ không có liên quan cũng như không có yêu cầu gì đối với khối di sản thừa kế này và yêu cầu được vắng mặt. Tuy nhiên, tại cấp phúc thẩm, bà Trắc, bà Nguyệt, ông Vinh có văn bản với nội dung xác nhận phần di sản thừa kế của bà Ngân là phần diện tích đất có chiều ngang 10m chiều dài hết đất do ông Đ và bà B cho và đồng ý nhận kỷ phần thừa kế của bà Ngân nhưng nhường lại cho ông Đ phần tài sản của mình được nhận nếu được chia thừa kế.

Tại Bản án Dân sự sơ thẩm số 13/2019/DS-ST ngày 29 tháng 8 năm 2019 của Toà án nhân dân thành phố Đ đã quyết định:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị D về việc “tranh chấp thừa kế”.

- Buộc hộ ông Nguyễn Ngọc Đ, bà Lê Thị B phải có trách nhiệm giao phần đất của ông Nguyễn Ngọc M được hưởng thừa kế có diện tích là 804 m2 có tứ cận như sau: Phía bắc giáp thửa 289 dài 6 mét; Phía nam giáp đường nhựa dài 6 mét; Phía đông giáp thửa 16 dài 134 mét; Phía tây giáp đất ông bà D được chia dài 134 mét.

- Buộc hộ ông Nguyễn Ngọc Đ, bà Lê Thị B phải có trách nhiệm giao phần đất của bà Nguyễn Thị D được hưởng có diện tích là 804 m2 có tứ cận như sau: Phía bắc giáp thửa 289 dài 6 mét; Phía nam giáp đường nhựa dài 6 mét; Phía đông giáp đất ông M được chia dài 134 mét; Phía tây giáp đất bà Th được chia dài 134 mét.

- Buộc hộ ông Nguyễn Ngọc Đ, bà Lê Thị B phải có trách nhiệm giao phần đất của bà Nguyễn Thị Th được hưởng có diện tích là 804 m2 có tứ cận như sau: Phía bắc giáp thửa 289 dài 6 mét; Phía nam giáp đường nhựa dài 6 mét; Phía đông giáp đất bà D được chia dài 134 mét; Phía tây giáp đất ông Đ được chia dài 134 mét.

- Phần đất của ông Đ được hưởng có diện tích là 1.318,02 m2 có tứ cận như sau: Phía bắc giáp thửa 289 dài 10,2 mét; Phía nam giáp đường nhựa dài 9,45 mét; Phía đông giáp đất bà Th được chia dài 134 mét; Phía tây giáp đất ông Đ dài 134 mét.

- Buộc hộ ông Nguyễn Ngọc Đ, bà Lê Thị B phải có trách nhiệm tách giấy chứng nhận QSDĐ tại số sổ 000354QSDĐ/2239/QĐUB ngày 25 tháng 9 năm 2001 do UBND tỉnh Bình Phước cấp cho hộ ông Nguyễn Ngọc Đ tại thửa đất số 71, tờ bản đồ số 64 thành các kỷ phần thừa kế như đã nêu trên để ông Nguyễn Ngọc M, bà Nguyễn Thị Th, bà Nguyễn Thị D sử dụng.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí, chi phí tố tụng khác, nghĩa vụ thi hành án và quyền kháng cáo của các đương sự theo luật định.

Ngày 06/9 và ngày 13/9/2019, bị đơn ông Nguyễn Ngọc Đ có đơn kháng cáo toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm số 13/2019/DS-ST ngày 29 tháng 8 năm 2019 của Toà án nhân dân thành phố Đ. Đề nghị sửa toàn bộ bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Ngày 06/9 và ngày 13/9/2019, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị B có đơn kháng cáo toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm số 13/2019/DS-ST ngày 29 tháng 8 năm 2019 của Toà án nhân dân thành phố Đ. Đề nghị sửa toàn bộ bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Ngày 29/8/2019, Viện trưởng VKS nhân dân tỉnh Bình Phước ban hành Quyết định kháng nghị số 11/QĐ/KNPT-VKS kháng nghị một phần bản án dân sự sơ thẩm. Đề nghị Tòa phúc thẩm sửa một phần bản án phúc thẩm theo hướng sửa phần án phí sơ thẩm, nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch và cách tuyên án để đảm bảo cho công tác thi hành án.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Bị đơn ông Nguyễn Ngọc Đ và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị B vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Nguyên đơn bà Nguyễn Thị D vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện.

Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Phước:

- Về việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán, Hội đồng xét xử và Thư ký phiên tòa, kể từ khi thụ lý vụ án và tại phiên tòa, Thẩm phán và Hội đồng xét xử tuân thủ đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

- Về hướng giải quyết vụ án: Đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 2 Điều 308, Điều 309 của Bộ luật TTDS, chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Ngọc Đ và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị B. Sửa bản án dân sự sơ thẩm số 13/2019/DS-ST ngày 29 tháng 8 năm 2019 của Toà án nhân dân thành phố Đ, tỉnh Bình Phước theo hướng chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Đồng thời chấp nhận toàn bộ kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát tỉnh Bình Phước theo Quyết định kháng nghị số 11/QĐ/KNPT-VKS ngày 29/8/2019.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Xét nội dung kháng cáo của ông Nguyễn Ngọc Đ và bà Lê Thị B, kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Phước và căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu có tại hồ sơ và được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của Kiểm sát viên. Hội đồng xét xử nhận định:

Đối với việc Tòa cấp sơ thẩm buộc ông M, bà Th, ông Đ phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là không đúng vì tại thời điểm xét xử sơ thẩm ông M 69 tuổi, bà Th 65 tuổi, ông Đ 64 tuổi là người cao tuôi nên được miễn án phí đối với người cao tuổi. Xét thấy mặc dù ông M, bà Th, ông Đ là người cao tuổi theo quy định tại Điều 2 Luật người cao tuổi thuộc trường hợp được miễn nộp tiền tạm ứng án phí theo quy định tại Điều 12 Nghị quyết số 326. Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1 Điều 14 của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án thì “Người đề nghị được miễn, giảm tạm ứng án phí, án phí Tòa án thuộc trường hợp quy định tại Điều 12, 13 của Nghị quyết này phải có đơn đề nghị nộp cho Tòa án kèm theo các tài liệu, chứng cứ chứng minh thuộc trường hợp được miễn giảm.” Như vậy, mặc dù bà Th, ông M, ông Đ là người cao tuổi nhưng trong quá trình giải quyết tại cấp sơ thẩm không làm hồ sơ đề nghị miễn tiền án phí nên Tòa án nhân dân thành phố Đ tuyên buộc bà Th, ông M và ông Đ phải chịu án phí theo quy định là phù hợp đúng quy định pháp luật, họ không đương nhiên được miễn tiền án phí. Tại cấp phúc thẩm ông Đ và bà Th, ông M có yêu cầu xin miễn giảm án phí nên được HĐXX xem xét miễn cho ông Đ và bà Th, ông M theo quy định tại Điều 12 Nghị quyết số 326. Do đó, kháng nghị của VKSND tỉnh Bình Phước về phần này là có căn cứ nên được chấp nhận một phần.

Đối với kháng nghị về việc buộc bà B phải liên đới chịu án phí sơ thẩm cùng ông Đ, thấy rằng: Tòa cấp sơ thẩm chia di sản thừa kế của cụ Ng, cụ Q cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ Q, và cụ Ng là ông M, ông Đ, bà Th và bà D. Ông Đ là người được nhận phần di sản của cụ Ng và cụ Q chứ bà B không được chia. Theo quy định tại điểm a khoản 7 Điều 27 của Nghị quyết số 326 thì “mỗi bên đương sự phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần giá trị mà họ được chia, được hưởng trong khối tài sản chung hoặc khối di sản thừa kế” nhưng Tòa cấp sơ thẩm buộc bà B phải liên đới chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần tài sản mà ông Đ được chia là không đúng nên kháng nghị của VKSND tỉnh Bình Phước về phần này là có căn cứ chấp nhận.

Đối với kháng nghị về phần di dời tài sản trên đất đã chia cho ông M, bà Th, bà D, thấy rằng: mặc dù tài sản tạo dựng trên đất bao gồm các loại cây mít, khế, điều, tiêu, dừa, chuối, xoài là tài sản của ông Đ. Tuy nhiên, đây là những loại cây trồng trên đất, nên việc di dời sẽ ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và năng suất nên Tòa cấp sơ thẩm buộc ông Đ phải di dời tài sản này là không phù hợp và gây khó khăn cho việc thi hành án. Do đó, kháng nghị của VKSND tỉnh Bình Phước về phần này là có căn cứ chấp nhận.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 309 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015;

Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Ngọc Đ và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị B.

Chấp nhận một phần kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Phước.

Sửa bản án dân sự sơ thẩm số 13/2019/DS-ST ngày 29 tháng 8 năm 2019 của Toà án nhân dân thành phố Đ.

Áp dụng các Điều 163; 174; 177; 674; 675; 676; 733; 735 của Bộ Luật dân sự năm 2005.

Áp dụng các Điều 611; 623; 651 của Bộ Luật dân sự năm 2015.

Áp dụng Điều 12, Điều 27 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Uỷ ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án.

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Thị D.

Chia cho bà Nguyễn Thị D, bà Nguyễn Thị Th, ông Nguyễn Ngọc M, ông Nguyễn Ngọc Đ mỗi người được hưởng giá trị di sản thừa kế của cụ Lê Thị Ngân với số tiền là 587.500.000 đồng (Năm trăm tám mươi bảy triệu năm trăm ngàn đồng).

Buộc ông Đ hoàn lại cho bà Nguyễn Thị D, ông Nguyễn Ngọc M, bà Nguyễn Thị Th mỗi người số tiền là 587.500.000 đồng (Năm trăm tám mươi bảy triệu năm trăm ngàn đồng).

Ông Đ được tiếp tục quản lý, sử dụng diện tích 1.310,2m2 đất nằm trong tổng diện tích đất do ông Đ đang quản lý tại giấy chứng nhận QSDĐ số vào sổ 000354 QSDĐ/2239/QĐUB ngày 25 tháng 9 năm 2001 do UBND tỉnh Bình Phước cấp cho hộ ông Đ tại thửa đất số 71, tờ bản đồ số 64. (Theo bản đo đạc chỉnh lý thửa đất bản đồ địa chính ngày 27/8/2020 của Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Bình Phước)

Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật (đối với các trường hợp cơ quan thi hành án có quyền chủ động ra quyết định thi hành án) hoặc kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án (đối với các khoản tiền phải trả cho người được thi hành án) cho đến khi thi hành án xong, tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Về án phí dân sự sơ thẩm:

Bà Nguyễn Thị D phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là 27.500.000 đồng (Hai mươi bảy triệu năm trăm ngàn đồng), được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp trước là 21.000.000 đồng (Hai mươi mốt triệu đồng) theo biên lai thu tiền số 0002441; Quyền số 000049 ngày 15 tháng 11 năm 2017 của Chi cục thi hành án dân sự thị xã Đ (nay là thành phố Đ), tỉnh Bình Phước. Bà Nguyễn Thị D còn phải nộp thêm số tiền là 6.500.000 đồng (Sáu triệu năm trăm ngàn đồng).

Ông Nguyễn Ngọc Đ và bà Nguyễn Thị Th, ông Nguyễn Ngọc M là người cao tuổi nên được miễn án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Uỷ ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án.

Về chi phí tố tụng: Buộc bà D, ông M, bà Th, mỗi người phải hoàn trả cho ông Đ số tiền 2.437.000 đồng (Hai triệu bốn trăm ba mươi bảy ngàn) chi phí đo đạc, xem xét thẩm định tại chỗ và chi phí định giá tài sản.

Án phí dân sự phúc thẩm:

Ông Nguyễn Ngọc Đ, bà Lê Thị B không phải chịu. Hoàn trả cho ông Đ, bà B số tiền tạm ứng án phí 300.000 đồng (Ba trăm ngàn đồng) đã nộp theo biên lai thu số 0001393 và số 0001394 ngày 19/9/2019 của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Đ, tỉnh Bình Phước.

Trường hợp Bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại Điều 6, 7 và 9 Luật thi hành án dân sự, thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.