Bản án 170/2021/DS-PT — Tranh chấp hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN

Theo đơn khởi kiện đề ngày 24/7/2014 và quá trình tố tụng, nguyên đơn là ông Nguyễn Nhân C trình bày:

Bố mẹ ông là cụ Nguyễn Nhân K và cụ Đặng Thị L1 kết hôn với nhau và sống chung cùng với bà nội ông là cố Nguyễn Thị N1 tại xóm 7, xã Nam T, huyện Nam Đ, tỉnh Nghệ An. Năm 1967, mẹ ông sinh ra ông thì bố ông cũng hy sinh, được công nhận là liệt sỹ. Sau khi bố ông hy sinh, ông cùng mẹ, bà nội sống tại ngôi nhà gỗ ba gian trên diện tích 1,4 sào trung bộ (thửa đất mà ông H, bà H1 đang ở). Năm 1970 mẹ ông đi lấy chồng, ông sống cùng với bà nội. Năm 1972, bà nội ông chết, ông về ở với bà ngoại đến khoảng năm 1984 bà ngoại chết, ông về ở với chú là cụ Nguyễn Nhân M2. Năm 1985, ông tốt nghiệp THPT, năm 1986 ông được đi du học tại Tiệp Khắc. Năm 1990 ông về nước, xây dựng gia đình và sinh sống tại tỉnh Đồng Nai. Năm 1972, cụ M2 tháo dỡ căn nhà của bố ông để lại và làm nhà cho con trai trên đất của bố ông để lại, kê khai nộp thuế và làm thủ tục hợp thức hóa để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Nguyễn Nhân H (là con trai của cụ M2). Khi còn nhỏ ông sống phụ thuộc, khi lớn lên sống thoát ly, với suy nghĩ ở quê nhà đã có chú là cụ Mịch, tin tưởng chú nhưng cụ M2 đã tự ý kê khai, hợp thức hóa chủ quyền thửa đất của bố ông để lại là không đúng. Theo quy định của pháp luật thì ông là người được hưởng thừa kế quyền sử dụng đất của bố ông để lại, tuy nhiên UBND huyện Nam Đ đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng thửa đất này cho ông Nguyễn Thái H và bà Nguyễn Thị H1. Tháng 2/2012, ông có đơn gửi UBND huyện Nam Đ và UBND xã Nam T đề nghị buộc ông H, bà H1 phải trả lại thửa đất trên cho ông, nhưng đến ngày 29/8/2014 UBND huyện Nam Đ lại cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BD 339347 thửa đất 75, Tờ bản đồ 19, diện tích 768,9 m2 cho ông Nguyễn Thái H, bà Nguyễn Thị H1. Ông yêu cầu vợ chồng ông H, bà H1 trả lại thửa đất số 75 diện tích 768,9m2 đất và ngôi nhà gỗ 03 gian trên đất của cha mẹ ông để lại, hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số E0763696 cấp cho ông H, bà H1 năm 1995 và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BD 339347 cấp ngày 29/8/2014 cho ông H, bà H1.

Tại phiên tòa sơ thẩm, ông C rút yêu cầu khởi kiện đối với yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số E0763696 được cấp cho ông H, bà H1 năm 1995 và rút yêu cầu khởi kiện đối với yêu cầu đòi lại ngôi nhà 03 gian. Ông C yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BD 339347 mà UBND huyện Nam Đ cấp cho vợ chồng ông H, bà H1 năm 2014 và buộc ông H, bà H1 phải trả lại cho ông thửa đất trên.

Bị đơn là ông Nguyễn Thái H và bà Nguyễn Thị H1 trình bày: Năm 1975 ông tham gia quân đội, bị tai nạn lao động trong khi làm nhiệm vụ nên được hưởng chế độ Bệnh Binh 2. Năm 1979, ông phục viên trở về địa phương, kết hôn với bà Nguyễn Thị H1. Do vợ chồng ông, bà là đối tượng chính sách nên sau khi kết hôn (năm 1979) đã được chính quyền cấp cho một lô đất hiện ông, bà đang sinh sống tại xóm 7 xã Nam T, huyện Nam Đ, tỉnh Nghệ An. Tháng 4/1980 ông, bà làm nhà ở. Khi Nhà nước có chủ trương kê khai cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ông bà đã đăng ký kê khai và được UBND huyện Nam Đ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Kể từ năm 1980 đến năm 2012 (là 32 năm), gia đình ông bà sử dụng đất ổn định, thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ và nhiều lần sửa chữa, nâng cấp nhưng không có tranh chấp. Nay ông C về tranh chấp, nói đất đó là của cha mẹ ông C để lại là điều hết sức vô lý, đề nghị bác đơn khởi kiện của ông C.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là UBND huyện Nam Đ do người đại diện theo ủy quyền trình bày: Thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước, năm 1979 Nhà nước đã giao khu đất trống cho ông Nguyên Nhân H và bà Nguyễn Thị H1. Năm 1995, vợ chồng ông H, bà H1 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Gia đình ông H đã xây dựng nhà và sử dụng ổn định trên 30 năm không có tranh chấp. Trình tự, thủ tục việc kê khai, đăng ký, lập hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ông Nguyễn Thái H, bà Nguyễn Thị H1 là đảm bảo đúng quy định của pháp luật đất đai. Ông Nguyễn Nhân C yêu cầu hủy bỏ một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BD 339347 mà UBND huyện Nam Đ cấp cho vợ chồng ông H, bà H1 tại thửa đất số 75, Tờ bản đồ số 19 diện tích 768,9 m2 là không có căn cứ. UBND huyện Nam Đ không chấp nhận yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông C.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là chị Nguyễn Thị N, chị Nguyễn Thị M1, chị Nguyễn Thị H2 (là em cùng mẹ, khác cha với ông C): Thống nhất với trình bày của ông Nguyễn Nhân C. Do từ nhỏ các chị đã không sống cùng với ông C nên các chị không có ý kiến về quyền lợi và nghĩa vụ đối với thửa đất trên mà do ông C quyết định. Các chị ủy quyền cho ông C giải quyết việc kiện cho đến khi xong vụ án và xin vắng mặt trong quá trình giải quyết vụ án.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 14a/2019/DSTC-ST ngày 07 tháng 10 năm 2019, Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An đã quyết định:

- Không chấp yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Nhân C về việc yêu cầu Tòa án buộc ông Nguyễn Nhân H và bà Nguyễn Thị H1 phải trả lại thửa đất số 75, Tờ bản đồ số 19 có diện tích 768,9 m2 tại xóm 7, xã Nam T, huyện Nam Đ, Nghệ An; yêu cầu hủy bỏ một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BD 339347 mà UBND huyện Nam Đ cấp ngày 29/8/2014 cho vợ chồng ông Nguyễn Nhân H, bà Nguyễn Thị H1.

- Đình chỉ đối với yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp cho ông H, bà H1 năm 1995; đình chỉ đối với yêu cầu đòi lại ngôi nhà 3 gian của ông Nguyễn Nhân C, ông C có quyền khởi kiện bằng một vụ án khác.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí và thông báo quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 17/10/2019, ông Nguyễn Nhân C có đơn kháng cáo đề nghị sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông, buộc vợ chồng ông Nguyễn Thái H và bà Nguyễn Thị H1 phải trả lại cho ông thửa đất số 75 diện tích 768,9m2 và hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên vợ chồng ông H, bà H1.

Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 19/3/2021 ông Nguyễn Nhân C có mặt tham gia phiên tòa và cho rằng diện tích đất tranh chấp là của bố mẹ ông sử dụng từ trước năm 1967, trên đất có nhà gỗ 03 gian, nhưng cụ M2 (là chú ông) đã dỡ nhà của bố mẹ ông để xây dựng nhà cho con trai là vợ chồng ông H. Tuy nhiên, ông C cũng thừa nhận không có giấy tờ chứng minh diện tích đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bố mẹ ông. Tại đơn đề nghị xét xử vắng mặt ngày 11/12/2021, ông C giữ nguyên quan điểm đã trình bày và không cung cấp thêm tài liệu, chứng cứ nào khác, đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của ông theo hướng sửa bản án sơ thẩm, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông, buộc vợ chồng ông H, bà H1 trả lại diện tích đất tranh chấp và hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho vợ chồng ông H, bà H1 năm 2014.

Người đại diện theo ủy quyền của ông H, bà H1 khẳng định năm 1979 ông H được chính quyền địa phương cấp cho diện tích đất tranh chấp; hiện trạng đất khi được cấp là đất trống, không có nhà; gia đình ông H sử dụng ổn định từ đó đến nay, đăng ký kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên không đồng ý với yêu cầu của ông C. Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của ông C, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội sau khi phân tích nội dung vụ án, trình bày của các đương sự đã kết luận: Mặc dù bố mẹ ông C có quản lý, sử dụng diện tích đất tranh chấp từ trước năm 1967 đến năm 1972, nhưng căn cứ các tài liệu có trong hồ sơ thể hiện không có căn cứ xác định bố ông C được giao đất và ông C cũng không đưa ra được tài liệu, chứng cứ chứng minh diện tích đất tranh chấp là của gia đình ông. Năm 1979 UBND xã Nam Trung thời điểm đó đã giao diện tích đất này cho vợ chồng ông H quản lý, sử dụng đến khi tranh chấp là trên 30 năm, đăng ký kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất qua các thời kỳ. Do đó, căn cứ Quyết định số 201-CP ngày 01/7/1980 và quy định của Bộ luật dân sự về việc chiếm hữu ngay tình đối với bất động sản thì ông C kiện đòi đất là không có căn cứ. Thực tế, năm 1990 ông C đi học ở Tiệp Khắc về nước, nhưng cũng không có ý kiến đối với diện tích đất này cho đến năm 2012 mới về kiện đòi đất. Đối với yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp mang tên vợ chồng ông H, bà H1 thấy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp năm 1995 là có căn cứ, việc cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2014 khi có tranh chấp là không đảm bảo, nhưng cũng không làm thay đổi chủ sử dụng đất. Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của ông C, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã thẩm tra tại phiên tòa, kết quả tranh luận của các bên đương sự và ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội tham gia phiên tòa, Hội đồng xét xử xét thấy:

Thửa số 75, Tờ bản đồ số 19, diện tích thực tế là 773,8 m2 tại xóm 7, xã Nam T, huyện Nam Đ, tỉnh Nghệ An được Ủy ban nhân dân huyện Nam Đ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BD 339347 ngày 29/8/2014 mang tên vợ chồng ông Nguyễn Thái H (Nguyễn Nhân H) và bà Nguyễn Thị H1.

Từ những phân tích nêu trên cho thấy mặc dù gia đình ông C có quản lý, sử dụng diện tích đất tranh chấp từ trước năm 1967 đến năm 1972 thì bỏ hoang, không có người sử dụng nên được xác định là từ bỏ quyền sử dụng đất. Hồ sơ quản lý đất đai của địa phương qua các thời kỳ và các văn bản của UBND xã Nam T, UBND huyện Nam Đ đều không có tài liệu nào thể hiện bố mẹ ông C hoặc ông C được giao đất, đứng tên chủ sử dụng đất đối với thửa đất tranh chấp. Cụ Nguyễn Nhân M2 (là chú ông C) đã sử dụng diện tích đất này canh tác sản xuất, sau đó ông H (là con cụ M2) có đơn xin cấp đất làm nhà ở riêng và được chính quyền địa phương thời điểm đó giao diện tích đất trên cho ông H. Quá trình sử dụng, vợ chồng ông H, bà H1 đã đứng tên chủ sử dụng đất qua các thời kỳ, nộp thuế đầy đủ, đăng ký kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Như vậy, gia đình ông C đã không quản lý, sử dụng đất trong một thời gian dài, không có các giấy tờ chứng minh diện tích đất tranh chấp là của bố mẹ ông C; không thực hiện nghĩa vụ nộp thuế, đăng ký kê khai quyền sử dụng đất qua các thời kỳ thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước. Trong khi đó, gia đình ông H, bà H1 đã quản lý, sử dụng diện tích đất đang tranh chấp liên tục từ năm 1980 đến nay (hơn 32 năm), có nhiều công sức quản lý, tôn tạo, trông giữ đất; đăng ký kê khai và đứng tên chủ sử dụng đất qua các thời kỳ, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế đối với Nhà nước và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Theo quy định tại Điều 1 Luật Đất đai năm 1987 thì “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước thống nhất quản lý...người đang sử dụng đất hợp pháp được tiếp tục sử dụng theo quy định của Luật này”. Với quy định này thì gia đình ông H, bà H1 được tiếp tục sử dụng đất mà gia đình ông bà đang sử dụng. Đồng thời, tại Điều 2 Luật Đất đai năm 1993 cũng quy định “1- Người sử dụng đất ổn định, được Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn xác nhận thì được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xét và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

2- Nhà nước không thừa nhận việc đòi lại đất đã giao cho người khác sử dụng trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Căn cứ quy định của Luật Đất đai năm 1987 và Luật Đất đai năm 1993 thì vợ chồng ông H, bà H1 đã được giao đất sử dụng ổn định từ năm 1980 đến thời điểm tranh chấp (tháng 02/2012) là hơn 30 năm và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất qua các thời kỳ nên diện tích đất tranh chấp không còn thuộc quyền sử dụng của gia đình ông C. Do đó, ông C khởi kiện yêu cầu ông H, bà H1 trả lại diện tích đất tranh chấp là không có căn cứ. Nếu gia đình ông C có nhu cầu trở về quê hương sinh sống và xin đất làm nơi thờ cúng bố mẹ thì ông C có quyền làm đơn đề nghị Ủy ban nhân dân huyện Nam Đ, Ủy ban nhân dân xã Nam T xem xét, giải quyết.

Tuy nhiên, UBND huyện Nam Đ, tỉnh Nghệ An và UBND xã Nam T, huyện Nam Đ, tỉnh Nghệ An cần nghiêm túc rút kinh nghiệm trong việc xem xét, thẩm định hồ sơ cấp mới, cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đảm bảo đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự 2015; khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Không chấp nhận kháng cáo của ông Nguyễn Nhân C, giữ nguyên Bản án sơ thẩm số 14a/2019/DSTC-ST ngày 07/10/2019 của Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An.

2. Về án phí: Miễn án phí dân sự phúc thẩm cho ông Nguyễn Nhân C. Hoàn trả cho ông Nguyễn Nhân C số tiền 300.000đ tiền tạm ứng án phí đã nộp tại Biên lai thu tiền số AA/2019/0003126 ngày 17/12/2019 tại Cục thi hành án dân sự tỉnh Nghệ An.

3. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người bị thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6,7 và 9 Luật thi hành án dân sự. Thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.