Bản án 17/2026/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

NHẬN ĐỊNH CỦA HỘI ĐỒNG XÉT XỬ:

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử sơ thẩm nhận định:

Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử bị đơn yêu cầu áp dụng thời hiệu khởi kiện đối với khoản tiền lãi mà nguyên đơn yêu cầu, thì thấy:

Theo Điều 429 Bộ luật Dân sự năm 2015, thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng là 03 năm kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Theo tài liệu chứng cứ trong hồ sơ vụ án, tại nội dung ông Đ viết tay xác nhận vào ngày 19/11/2023 (được ghi phía dưới, mặt sau giấy vay tiền ngày 11/10/2020) (bút lục 90) ông Đ thừa nhận nợ tiền bà S và cam kết chuyển khoản 10.000.000 đồng, nếu có thu nhập sẽ trả thêm. Sau đó ông Đ không chuyển khoản đúng số tiền như đã cam kết. Như vậy quyền và lợi ích của bà S đã bị xâm phạm. Theo sao kê tài khoản ngân hàng của bà S tại Ngân hàng TMCP N thể hiện giao dịch chuyển tiền của ông Đ trước thời điểm bà S khởi kiện được thực hiện vào ngày 05/7/2025 với số tiền 3.000.000 đồng (bút lục 20). Việc ông Đ chuyển khoản trả tiền cho bà S diễn ra sau thời điểm khoản vay đã đến hạn, là hành vi thực hiện một phần nghĩa vụ và đồng thời là sự thừa nhận nghĩa vụ trả nợ của ông Đ đối với bà S. Do đó, đây là căn cứ bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự theo quy định tại Điều 157 Bộ luật Dân sự năm 2015 và thời hiệu được tính lại kể từ ngày tiếp theo sau ngày xảy ra sự kiện ông Đ chuyển khoản cho bà S là ngày 06/7/2025. Theo Giấy xác nhận đơn khởi kiện số 69/GXN-TA ngày 04/8/2025 của Toà án nhân dân khu vực 12-Thành phố Hồ Chí Minh, xác nhận bà S nộp trực tiếp đơn khởi kiện ông Đ vào ngày 04/8/2025. Vì vậy bà S khởi kiện “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản” yêu cầu ông Đ có nghĩa vụ trả tiền gốc và lãi cho bà S là trong thời hiệu khởi kiện.

Vì vậy, Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu của bị đơn về việc áp dụng thời hiệu để loại trừ nghĩa vụ trả tiền lãi.

1. Ngày 29/6/2019: 50.000.000 đồng (Năm mươi triệu đồng). Các bên không thoả thuận với nhau về thời hạn thanh toán mà yêu cầu chỉ cần báo trước 03 tháng; Lãi suất của hợp đồng này các bên thoả thuận là 4%/tháng và đã trả lãi được 04 tháng. Số tiền lãi đã nhận được: 50.000.000 × 4%/tháng × 4 tháng = 8.000.000 đồng (tám triệu đồng).

2. Ngày 29/7/2019: 300.000.000 đồng (Ba trăm triệu đồng). Các bên thoả thuận với nhau về thời hạn thanh toán là 12 tháng từ ngày cho vay. Lãi suất các bên thoả thuận là 4 %/tháng. Trả được 03 tháng tiền lãi. Số tiền lãi đã nhận được: 300.000.000 × 4%/tháng × 3 tháng= 36.000.000 đồng (ba mươi sáu triệu đồng)

3. Ngày 01/8/2019: 300.000.000 đồng (Ba trăm triệu đồng). Các bên thoả thuận với nhau về thời hạn thanh toán là 12 tháng từ ngày cho vay. Lãi suất các bên thoả thuận là 4 %/tháng và đã trả được 02 tháng. Số tiền lãi đã nhận được: 300.000.000 × 4%/tháng × 2 tháng = 24.000.000 đồng (hai mươi bốn triệu đồng)

4. Ngày 05/9/2019: 240.000.000 đồng (Hai trăm bốn mươi triệu đồng). Các bên thoả thuận với nhau về thời hạn thanh toán là 12 tháng từ ngày cho vay; Lãi suất các bên thoả thuận là 4 %/tháng và đã trả được 01 tháng. Số tiền lãi đã nhận được: 240.000.000 × 4%/tháng × 1 tháng = 9.600.000 đồng (chín triệu sáu trăm nghìn đồng)

5. Ngày 25/11/2019: 400.000.000 đồng (Bốn trăm triệu đồng). Các bên thoả thuận với nhau về thời hạn thanh toán là 12 tháng từ ngày cho vay. Lãi suất các bên thoả thuận là 4 %/tháng và đã trả được 01 tháng tiền lãi. Số tiền lãi đã nhận được: 400.000.000 × 4%/tháng × 1 tháng= 16.000.000 đồng (mười sáu triệu đồng)

Như vậy từ tháng 7/2019 đến tháng 12/2019, ông Đ đã trả cho bà S số tiền lãi là 93.600.000 đ (chín mươi ba triệu sáu trăm nghìn đồng).

Quá trình vay tiền từ ngày 03/01/2020 đến ngày 05/7/2025, căn cứ vào lời khai của nguyên đơn, lời khai của bị đơn và tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án xác định ông Đ đã trả cho bà S tổng số tiền gốc là 770.950.000 đ (bảy trăm bảy mươi triệu chín trăm năm mươi nghìn đồng).

Vì vậy theo quy định tại Điều 466 Bộ luật Dân sự, Hội đồng xét xử có căn cứ buộc ông Lã Văn Đ phải trả số tiền gốc đã vay cho bà Trần Thị S. Tuy nhiên do việc bà Trần Thị S và ông Đ thực hiện việc trả lãi với mức lãi suất 4%/tháng là vi phạm Điều 468 Bộ luật Dân sự nên Hội đồng xét xử cần tính toán lại phần lãi suất vượt quy định để xác định số tiền gốc mà ông Đ còn nợ bà S.

- Về số tiền vượt mức lãi suất quy định được trừ vào gốc:

Theo khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Lãi suất vay do các bên thỏa thuận. Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác…Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.”

Quá trình tố tụng và tại phiên toà nguyên đơn tự nguyện yêu cầu tính lãi suất theo mức 20%/năm và đối với số tiền lãi bị đơn trả vượt quy định sẽ được hoàn trả vào số tiền gốc là phù hợp quy định pháp luật nên được chấp nhận. Cụ thể tính toán như sau:

+ Đối với khoản vay ngày 29/6/2019 số tiền 50.000.000 đồng, đã trả 4 tháng lãi với tổng số tiền 8.000.000 đồng. Lãi hợp pháp tối đa theo mức 20%/năm trong 4 tháng là 3.333.333 đồng. Phần lãi vượt là 4.666.667 đồng.

+ Đối với khoản vay ngày 29/7/2019 số tiền 300.000.000 đồng, đã trả 3 tháng lãi với tổng số tiền 36.000.000 đồng. Lãi hợp pháp tối đa trong 3 tháng là 15.000.000 đồng. Phần lãi vượt là 21.000.000 đồng.

+ Đối với khoản vay ngày 01/8/2019 số tiền 300.000.000 đồng, đã trả 2 tháng lãi với tổng số tiền 24.000.000 đồng. Lãi hợp pháp tối đa trong 2 tháng là 10.000.000 đồng. Phần lãi vượt là 14.000.000 đồng.

+ Đối với khoản vay ngày 05/9/2019 số tiền 240.000.000 đồng, đã trả 1 tháng lãi với tổng số tiền 9.600.000 đồng. Lãi hợp pháp tối đa trong 1 tháng là 4.000.000 đồng. Phần lãi vượt là 5.600.000 đồng.

+ Đối với khoản vay ngày 25/11/2019 số tiền 400.000.000 đồng, đã trả 1 tháng lãi với tổng số tiền 16.000.000 đồng. Lãi hợp pháp tối đa trong 1 tháng là 6.666.667 đồng. Phần lãi vượt là 9.333.333 đồng.

Hội đồng xét xử xác định phần lãi hợp pháp tối đa theo mức 20%/năm đối với số tháng thực tế đã thanh toán là 39.000.000 đồng.

Phần lãi vượt quy định là: 93.600.000 – 39.000.000 = 54.600.000 đồng;

Theo khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, phần lãi vượt này không có hiệu lực và phải được khấu trừ khi xác định nghĩa vụ còn lại của bị đơn: 1.290.000.000 – 770.950.000 – 54.600.000 = 464.450.000 đồng(Bốn trăm sáu mươi bốn triệu bốn trăm năm mươi nghìn đồng).

Như vậy, Hội đồng xét xử có căn cứ xác định số tiền gốc mà ông Lã Văn Đ còn phải thanh toán cho bà Trần Thị S là 464.450.000 đồng.

Nguyên đơn yêu cầu tính lãi từ ngày 11/10/2020 (ngày ông Đ lập giấy vay tiền xác nhận nợ) đến ngày xét xử theo mức 20%/năm. Hội đồng xét xử xét thấy sau khi điều chỉnh phần lãi vượt theo quy định pháp luật, nghĩa vụ trả số tiền gốc còn lại của bị đơn là 464.450.000 đồng. Do đó, tiền lãi phải được tính trên số tiền này.

Thời gian tính lãi từ ngày 11/10/2020 đến ngày 05/02/2026 là 1.943 ngày.

Tiền lãi được xác định:464.450.000 đồng × 1.943 ngày × (20%/365)= 494.480.000 đồng (Bốn trăm chín mươi bốn triệu bốn trăm tám mươi nghìn đồng).

Do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được Tòa án chấp nhận nên buộc ông Lã Văn Đ phải chịu án phí đối với số tiền: 36.000.000 + 3% x (958.930.000 đồng – 800.000.000 đồng) = 40.767.900 đồng (Bốn mươi triệu bảy trăm sáu mươi bảy nghìn chín trăm đồng).

Hoàn trả cho nguyên đơn số tiền tạm ứng án phí đã nộp.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 3 Điều 26, khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 227, 228, 271 và 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025;

Căn cứ Điều 328, 463, 466 và 468 Bộ luật Dân sự;

Căn cứ Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội;

1. Chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị S đối với ông Lã Văn Đ về “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản”.

- Buộc ông Lã Văn Đ có nghĩa vụ trả số tiền nợ gốc cho bà Trần Thị S là 464.450.000 đ (bốn trăm sáu mươi bốn triệu bốn trăm năm mươi nghìn đồng).

- Buộc ông Lã Văn Đ có nghĩa vụ trả số tiền lãi cho bà Trần Thị S với mức lãi suất 20%/năm tính từ ngày 11/10/2020 cho đến ngày xét xử sơ thẩm (05/02/2026) là 494.480.000 đ (bốn trăm chín mươi bốn triệu bốn trăm tám mươi nghìn đồng).

- Ngoài ra ông Lã Văn Đ còn phải trả tiền lãi cho bà Trần Thị S với mức lãi suất 20%/năm cho đến khi thanh toán xong toàn bộ khoản vay.

Kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất 20%/ năm tương ứng với thời gian chưa thi hành án.

2. Về án phí dân sự sơ thẩm:

Buộc ông Lã Văn Đ phải nộp số tiền 40.767.900 đồng (Bốn mươi triệu bảy trăm sáu mươi bảy nghìn chín trăm đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

Hoàn trả cho bà Trần Thị S số tiền 17.653.000 đồng (mười bảy triệu sáu trăm năm mươi ba nghìn đồng) theo Biên lai thu tiền tạm ứng án phí số 0024373 ngày 08 tháng 10 năm 2025 của Thi hành án dân sự Thành phố H.

3. Về quyền kháng cáo: Về quyền kháng cáo: Trong hạn 15 (mười lăm) ngày kể từ ngày tuyên án, các đương sự có quyền kháng cáo để yêu cầu Toà án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm. Đối với các đương sự vắng mặt thì thời hạn kháng cáo là 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án của Tòa án hoặc kể từ ngày bản án được niêm yết theo quy định pháp luật.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án, theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM