Bản án 17/2018/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong đơn khởi kiện, tại các biên bản lấy lời khai và phiên toà sơ thẩm, nguyên đơn bà Nguyễn Thị M trình bày:

Năm 1950, bà M và ông Dương Văn M (chết năm 1993) được Nhà nước giao sử dụng diện tích đất tại thửa số 214 tờ bản đồ số 4 Thôn QH, xã NS, huyện AD, thành phố Hải Phòng. Năm 1993, Nhà nước đo đạc và xác định diện tích là 1445m2, diện tích đất trên chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và bà M là người đứng tên chủ sử dụng đất trong sổ sách của xã NS từ năm 1993 đến nay.

Năm 2009, bà đã chuyển nhượng cho thôn QH khoảng 10m2 với số tiền 3.000.000đ và tặng khoảng 10m2 trong tổng diện tích đất 1.445m2 của thửa đất 214 để mở rộng đường đi của xóm. Việc chuyển nhượng và tặng cho trên không làm thủ tục tại địa phương mà chỉ giao nhận đất trên thực địa và nhận tiền. Diện tích đất còn lại hiện bà và con trai là Dương Văn C đang quản lý sử dụng, ngoài diện tích đất đã chuyển nhượng và tặng cho thôn bà không chuyển nhượng hay tặng cho ai diện tích đất nào.

Năm 2010, bà có nhu cầu chuyển nhượng khoảng 260m2 trong diện tích đất 1.445m2 và có đề nghị Ủy ban nhân dân xã làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Kết quả đo đạc cho thấy diện tích đất của bà sau khi đã trừ đi phần đất dự kiến chuyển nhượng 260m2 thì chỉ còn 1.099m2, thiếu 85m2. Do có sự thiếu hụt diện tích đất như trên nên bà không chuyển nhượng đất và không làm thủ tục cấp giấy chứng nhận nữa. Bà kiểm tra lại diện tích đất thì được biết hộ ông T, bà Ch và các con đã xây lấn công trình phụ sang đất của bà.

Hiện tại thửa đất của vợ chồng ông T, bà Ch đã chia tách thành 8 thửa nhỏ, cho các con trai là anh Bùi Văn T1, Bùi Văn T3, Bùi Văn T2, ông T và bà Ch sử dụng một thửa, bán 4 thửa cho người khác, trong đó: vợ chồng anh Hi và chị Ng, anh V và chị L mỗi hộ một thửa, còn lại hai thửa giáp đất của anh T3 và ông T đang sử dụng bà không biết ông T bán cho ai, diện tích các thửa đất bà không rõ bao nhiêu.

Quá trình giải quyết vụ án, bà không xác định được cụ thể kích thước diện tích đất ông T và bà Ch, anh Tuấn, vợ chồng anh Tùng, anh V và anh Hi lấn sang đất của bà là bao nhiêu. Bà chỉ xác định được một phần công trình phụ của ông T, anh Tuấn, một phần đất vườn trồng rau của anh Hi, anh Vvà phần đất có chuồng lợn, chuồng gà của anh Tùng xây dựng đã lấn sang diện tích đất của bà. Theo trích đo của Ủy ban nhân dân xã NS năm 2010 thì diện tích đất của bà thiếu 85m2 là do các hộ lấn sang.

Bà M yêu cầu vợ chồng ông T bà Ch, anh Tùng chị Hà, anh Hi chị Ng, anh Vchị L và anh Tuấn phải trả lại cho bà diện tích đất là 85m2, vị trí và kích thước diện tích đất bà yêu cầu bị đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trả lại căn cứ vào kết quả thẩm định của Tòa án, đồng thời bà yêu cầu Tòa án hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho các hộ ông T, anh Tuấn, anh Hi, anh Vvà anh Tùng. Vì việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ trên là trái pháp luật khi bà là hộ liền kề mà không được ký biên bản giáp ranh. Đối với các công trình xây dựng mà các hộ đã làm trên đất, các hộ phải tự tháo dỡ để trả lại đất cho bà quản lý sử dụng.

Tại bản tự khai, biên bản lấy lời khai và tại phiên tòa sơ thẩm, bị đơn ông Bùi Văn T và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Dương Thị C trình bày:

Năm 1988, vợ chồng ông bà có nhận chuyển nhượng của ông Lê Văn M diện tích đất tại thửa số 213 tờ bản đồ số 4 Thôn QH, xã NS, huyện AD, thành phố Hải Phòng. Thời điểm nhận chuyển nhượng hai bên không đo đạc cụ thể diện tích bao nhiêu và việc chuyển nhượng không làm thủ tục tại địa phương. Nhà nước đo đạc diện tích đất của các hộ dân thì xác định được diện tích đất của vợ chồng ông bà là 1271m2. Đến năm 2001, diện tích đất trên đã được Ủy ban nhân dân huyện An Hải (nay là huyện An Dương) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người sử dụng là bà Dương Thị C với diện tích 1271m2.

Năm 2008, vợ chồng ông bà đã chuyển nhượng cho thôn QH khoảng 33m2 đất trong diện tích đất 1271m2 để mở rộng đường đi vào ngõ xóm, việc chuyển nhượng này không làm thủ tục tại địa phương mà chỉ giao đất trên thực địa, với giá chuyển nhượng là 33 triệu đồng. Năm 2009, vợ chồng ông bà đã tặng cho các con và chuyển nhượng diện tích đất nêu trên cho một số cá nhân, cụ thể: Tặng cho vợ chồng anh Bùi Văn T1 và chị Lê Thị Thu H diện tích 294m2 (thửa 213H), vợ chồng anh Bùi Văn T3 và chị Phạm Thị Ng 136,5m2 (thửa 213G), anh Bùi Văn T2 147m2 (thửa 213B), Bùi Văn T4 103m2 (thửa 213A) sau này anh T4 chuyển nhượng lại cho ông Nhung và ông Nhung chuyển nhượng lại cho vợ chồng anh Vchị Lvào năm 2015; chuyển nhượng cho vợ chồng anh Hi chị Ng diện tích 105m2 (thửa 213), bà Bùi Thị C diện tích 125m2 (thửa 213D), ông Tạ Xuân D diện tích 123,5m2 (thửa 213E), vợ chồng ông bà sử dụng diện tích đất còn lại là 110m2 (thửa 213C), các thửa đất nêu trên đã được Ủy ban nhân dân huyện An Dương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho từng cá nhân. Tổng diện tích 8 thửa khi chia tách vào năm 2009 chỉ còn 1.141m2, thiếu 130 m2 so với diện tích đất 1271m2 mà ông bà đã được đo năm 1993 và cấp sổ đỏ năm 2001. Đến năm 2011, ông bà có xây dựng nhà ở và công trình phụ trên diện tích đất tại thửa đất 213C và xây công trình phụ trên diện tích đất đã cho anh Tuấn tại thửa đất 213B, bà M cho rằng, ông bà đã xây lấn công trình phụ sang đất nên bà M khởi kiện ông đòi lại đất mà ông bà xây công trình phụ tại hai thửa đất trên là không đúng, vì ông bà xây đúng mốc giới.

Về diện tích đất thực tế tại thửa 213C mà hiện nay ông bà đang sử dụng có diện tích lớn hơn diện tích ghi trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vì ông bà sử dụng chung cả hai thửa đất của ông bà và thửa của anh Tuấn nên mới có việc thửa của anh Tuấn thiếu đất, thửa của ông bà thừa đất. Đối với ngôi nhà và công trình phụ trên thửa đất 213B vợ chồng ông bà đã tặng cho anh Tuấn trong thời gian anh Tuấn đang chấp hành án tại trại giam nên anh Tuấn không biết. Nhà và công trình trên đất là do vợ chồng ông bà xây dựng và quản lý hộ anh Tuấn. Nay, bà M khởi kiện đòi phần diện tích đất ông bà xây công trình phụ gồm một phần nhà bếp và nhà vệ sinh trên thửa đất đã cho anh Tuấn, ông bà không đồng ý, vì việc xây các trình phụ này cũng không lấn sang đất của bà M.

Tại bản tự khai, biên bản lấy lời khai và tại phiên tòa sơ thẩm anh Bùi Văn T1 và chị Lê Thị Thu H trình bày: Năm 2009, vợ chồng anh chị được ông T và bà Ch tặng cho diện tích đất 294m2 trong tổng diện tích đất 1271m2 thuộc thửa số 213 tờ bản đồ số 4 thôn Quỳnh Hoàng, xã NS. Cùng năm 2009, anh được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xây dựng nhà ở khoảng ½ diện tích đất phía trước và đến năm 2014 tiếp tục xây dựng chuồng lợn và chuồng gà phía sau giáp với đất ao nhà bà M. Diện tích đất được bố mẹ tặng cho, chị sử dụng đúng mốc giới và không lấn sang đất của bà M nên anh chị không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà M, anh Tùng và chị Hà đề nghị Tòa án bác yêu cầu khởi kiện của bà M. Bà M khởi kiện chỉ đòi lại 85m2, theo vị trí bà M xác định cho rằng anh lấn theo kết quả đo đạc của Tòa án cấp sơ thẩm là 147m2, lớn hơn diện tích đất mà bà M khởi kiện, như vậy là mâu thuẫn. Hơn nữa, diện tích đất của bà M bị thiếu là do bà M đã chuyển nhượng một phần cho thôn để làm đường xóm.

Tại bản tự khai, biên bản lấy lời khai và tại phiên tòa sơ thẩm, anh VVăn H và chị Đinh Thị N trình bày: Năm 2010, vợ chồng anh chị nhận chuyển nhượng diện tích đất 105m2 thuộc thửa số 213 tờ bản đồ số 4 Thôn QH, xã NS, huyện AD, thành phố Hải Phòng của ông T và bà Ch. Thời điểm nhận chuyện nhượng, diện tích đất trên đã được xây tường bao xung quanh cao khoảng 1m và cán bộ địa chính cùng vợ chồng ông T đã giao đất trên thực địa cho anh chị sử dụng. Diện tích đất trên đã được Ủy ban nhân dân huyện An Dương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho anh chị vào năm 2010. Sau khi nhận chuyển nhượng đất của ông T, anh chị đã làm nhà ở trên đất và có để lại diện tích khoảng 20m2 phía sau giáp đất bà M để làm vườn trồng rau. Đến năm 2015, anh chị xây cao tường bao trên phần tường bao cũ quanh diện tích đất còn lại để làm vườn. Bà M cho rằng việc xây tường bao đã lấn sang đất của bà và yêu cầu anh chị phải trả lại một phần diện tích đất vườn trồng rau. Anh chị không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà M, vì anh chị sử dụng đúng mốc giới nhận chuyển nhượng đất từ ông T, thời điểm bà M khởi kiện ông T vào năm 2014 thì bà M không tranh chấp với gia đình anh chị, lúc này bà M đã xác định đất của mình bị thiếu do ông T và các con xây lấn sang chứ không phải do anh chị lấn. Năm 2015, anh chị chỉ xây cao tường bao trên phần tường bao cũ đã có từ trước chứ không phải xây mới hoàn toàn. Do vậy, việc bà M cho rằng anh chị xây tường bao lấn sang đất của bà là mâu thuẫn và không có căn cứ, nên anh Hi và chị Ng đề nghị Tòa án bác yêu cầu khởi kiện của bà M đối với anh chị.

Tại bản tự khai chị Dương Thị L và anh Trần Văn V trình bày: Năm 2015, vợ chồng anh chị có nhận chuyển nhượng của ông Nhung nhà và diện tích đất 103m2 thuộc thửa số 213A tờ bản đồ số 4 Thôn QH, xã NS, huyện AD, thành phố Hải Phòng. Diện tích đất trên ông Nhung đã xây nhà và có để lại diện tích đất phía sau giáp đất bà M để làm vườn. Sau khi nhận chuyển nhượng diện tích đất trên, anh chị đã tiến hành xây tường bao trên diện tích đất trống để làm vườn trồng rau và bà M cho rằng anh chị đã lấn sang đất của bà M. Việc bà M khởi kiện anh chị trả lại một phần diện tích đất trồng rau là không có căn cứ, vì gia đình anh chị sử dụng đúng mốc giới diện tích đất được cấp không lấn sang đất của bà M.

Tại biên bản lấy lời khai anh Bùi Văn T2 trình bày: Anh không biết bố mẹ là ông T và bà Ch tặng cho diện tích đất tại thửa số 213B tờ bản đồ số 4, Thôn QH, xã NS, huyện AD, thành phố Hải Phòng, vì thời gian này anh đang chấp hành án trong trại giam. Việc bà M khởi kiện bố mẹ anh và anh để đòi lại đất anh không có quan điểm gì và do bố mẹ anh quyết định.

Tại biên bản lấy lời khai ông Dương Văn C trình bày: Ông không biết diện tích đất của bố mẹ là cụ Mây và cụ Miễn là bao nhiêu và việc gia đình ông T có lấn sang đất của bố mẹ ông hay không ông không rõ. Nay mẹ ông khởi kiện ông T, ông không có yêu cầu gì và đồng ý với quan điểm của mẹ ông là cụ Mây.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 09/2017/DS-ST ngày 29/9/2017 của Toà án nhân dân huyện An Dương, thành phố Hải Phòng quyết định:

Căn cứ khoản 9 Điều 26; Điều 147; Điểm b khoản 2 Điều 227 và khoản 1, khoản 3 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ các điều 164, 166 Bộ luật Dân sự năm 2015;

Căn cứ Điều 203 Luật Đất đai năm 2013;

Căn cứ Pháp lệnh án phí, lệ phí Tòa án năm 2009 và các điều 12, 48 Nghị quyết số 326/2016/NQ-UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Xử:

- Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Thị M khởi kiện đòi lại diện tích đất đối với bị đơn ông Bùi Văn T và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Dương Thị C, anh Bùi Văn T1 chị Lê Thị Thu H, anh Bùi Văn T2, anh V Văn H chị Đinh Thị N và anh Trần Văn V, chị Dương Thị L.

- Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Thị M về việc hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND huyện An Dương cấp cho ông Bùi Văn T bà Dương Thị C, anh Bùi Văn T1 chị Lê Thị Thu H, anh Tuấn, anh Trần Văn V chị Dương Thị L và anh V Văn H chị Đinh Thị N.

Ngoài ra bản án còn tuyên về án phí, lệ phí, quyền kháng cáo.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 16/10/2017 bà Nguyễn Thị M kháng cáo toàn bộ bản án, bà cho rằng Toà án cấp sơ thẩm xử không khách quan vì:

- Toà án không đưa Ủy ban nhân dân huyện An Dương vào tham gia tố tụng trong vụ án với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan.

- Bà M là người cao tuổi, hạn chế về nhận thức nhưng Toà án không hướng dẫn gia đình cử người tham gia tố tụng.

- Đối với người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan như chị Dương Thị L, chị Đinh Thị N, chị Lê Thị Thu H chưa thực hiện nghiêm túc các quy định tại các điều 70, 71 Bộ luật Tố tụng dân sự như vắng mặt tại phiên họp kiểm tra, tiếp cận công khai chứng cứ, hoà giải, phiên toà.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

- Người đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn trình bày: Giữ nguyên các nội dung kháng cáo, các nội dung đã trình bày tại bản ý kiến đã gửi Tòa án ghi ngày 03/7/2018; đề nghị Tòa án bổ sung người tham gia tố tụng là các con bà M; Tòa án cấp sơ thẩm xử không đưa UBND huyện An Dương vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là không đúng; kết quả đo đất của bà M năm 2010 và kết quả thẩm định tại Tòa án sơ thẩm, phúc thẩm có sự khác nhau, tổng diện tích sử dụng thực tế của các hộ gia đình thuộc thửa đất 213 là 1.181m2 so với tổng diện tích được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp 1.144m2 (1.181-1.144) là thừa ra 37m2. Vì vậy, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm hủy toàn bộ bản án sơ thẩm. Người đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn thừa nhận việc xem xét thẩm định tại giai đoạn xét xử phúc thẩm là khách quan.

- Người có quyền lợi và nghĩa liên quan anh Hi trình bày: Anh giữ nguyên trình bày tại Tòa án cấp sơ thẩm, khi giao đất có chính quyền địa phương đo đất, các hộ giáp ranh chỉ mốc giới, nhà bà M có anh Ngọc là con trai bà chứng kiến, đề nghị Tòa án bác yêu cầu khởi kiện của bà M liên quan đến đất của anh, vì anh sử dụng đúng mốc giới đã mua và chính quyền địa phương giao.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng phát biểu ý kiến:

Về thủ tục tố tụng: Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa phúc thẩm, Thẩm phán và Hội đồng xét xử tuân theo đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự; các đương sự được thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của mình.

Về nội dung giải quyết vụ án: Bà M yêu cầu bị đơn và những người có liên quan phải trả cho bà diện tích 85m2 đã lấn chiếm nhưng tài liệu chứng cứ bà M đưa ra xác định diện tích đất bị thiếu là căn cứ vào trích đo hiện trạng được lập vào năm 2010 nhưng trích đo này UBND xã NS xác nhận số liệu trích đo không chính xác do bà M không chỉ chính xác mốc giới diện tích đất. Kết quả xem xét thẩm định tại chỗ tại giai đoạn sơ thẩm, phúc thẩm đều cho thấy sau khi trừ đi diện tích bà M chuyển nhượng và tặng cho thôn để làm đường xóm đều lớn hơn diện tích được cấp năm 1993. Do vậy, Tòa án cấp sơ thẩm bác đơn khởi kiện của bà M là có căn cứ. Do không có căn cứ xác định diện tích đất của bà M bị thiếu nên yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà M không có căn cứ chấp nhận. Đối với yêu cầu đưa các con bà M vào tham gia tố tụng: Quá trình giải quyết vụ án các con bà M không yêu cầu hưởng quyền lợi gì, mặt khác diện tích đất của bà M không bị thiếu nên không cần thiết đưa UBND huyện An Dương và các con bà M vào tham gia tố tụng vẫn đảm bảo quyền và lợi ích của các bên đương sự. Vì vậy, đề nghị HĐXX bác kháng cáo của nguyên đơn, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Sau khi xem xét các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, cũng như lời trình bày của các đương sự và ý kiến của Viện Kiểm sát tại phiên tòa;

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

- Về tố tụng:

- Về nội dung kháng cáo:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 164; Điều 166 Bộ luật Dân sự;

Căn cứ Điều 147; Điều 148; điểm b khoản 2 Điều 227; khoản 1, khoản 2 Điều 228; khoản 1 Điều 308; Điều 313 Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ Điều 27 Pháp lệnh số 10/2009/PL-UBTVQH12 ngày 27/02/2009 và Điều 12; Điều 48 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ngyên đơn bà Nguyễn Thị M, giữ nguyên bản án sơ thẩm. Xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị M về việc đòi lại diện tích đất đối với bị đơn ông Bùi Văn T và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Dương Thị C, anh Bùi Văn T1 chị Lê Thị Thu H, anh Bùi Văn T2, anh VVăn H chị Đinh Thị N và anh Trần Văn V chị Dương Thị L.

2. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị M về việc hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do Ủy ban nhân dân huyện An Dương cấp cho ông Bùi Văn T bà Dương Thị C, anh Bùi Văn T1 chị Lê Thị Thu H, anh Bùi Văn T2, anh Trần Văn V chị Dương Thị L và anh VVăn H chị Đinh Thị N.

3. Về chi phí tố tụng và án phí:

- Về chi phí tố tụng: Bà M phải chịu chi phí xem xét thẩm định tại chỗ tại giai đoạn xét xử sơ thẩm là 8.000.000đ và phải chịu chi phí xem xét thẩm định tại chỗ tại giai đoạn xét xử phúc thẩm là 4.000.000đ. Bà M đã nộp số tiền 12.000.000đ chi phí xem xét thẩm định.

- Về án phí dân sự sơ thẩm: Bà Nguyễn Thị M được miễn án phí dân sự sơ thẩm. Hoàn trả lại cho bà Nguyễn Thị M số tiền 1.487.500đ tạm ứng án phí đã nộp tại Biên lai số 0013061 ngày 22/10/2014 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện An Dương, thành phố Hải Phòng.

- Về án phí dân sự phúc thẩm: Bà Nguyễn Thị M được miễn án phí dân sự phúc thẩm.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.