Bản án 168/2025/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong đơn khởi kiện ngày 18/11/2022, đơn thay đổi yêu cầu khởi kiện ngày 05/5/2023 và trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn Chùa P do người đại diện hợp pháp trình bày:

Thửa đất số 1089, diện tích 21.533 m2 (Đất tôn giáo: 8.061 m2 và đất trồng cây lâu năm 13.472 m2), Tờ bản đồ số 4, ấp Phụng An, xã An Mỹ, huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng là của Chùa P được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2008. Trong phần đất trồng cây lâu năm thì cụ Trần Văn D1 đã lấy 3.386 m2 nay giao lại cho ông Trần Văn D sử dụng, cất nhà kiên cố trên đất.

Chùa P khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc các bị đơn: Trần Văn D, Nguyễn Thị H, Trần Văn U, Trần Thị Thanh T1, Trần Thị Yến T2 phải trả lại cho Chùa diện tích đo đạc thực tế là 3.640,9 m2 thuộc một phần Thửa đất số 1089. Chùa đồng ý cho ông D, ông U tiếp tục mượn đất mà hai ông đã cất nhà để ở đến hết đời, không được chuyển quyền sử dụng đất cho người khác, khi ông D và ông U qua đời thì trả đất lại cho Chùa. Diện tích đất còn lại (trừ diện tích đã cất nhà) thì phải trả lại cho Chùa. Chùa đồng ý hoàn trả giá trị các cây trồng trên đất và mở lối đi chiều ngang 3 mét từ lộ nhựa đến khu mồ mả thân tộc gia đình ông D.

Tại Đơn phản tố ngày 16/01/2023 của bị đơn ông Trần Văn D trình bày:

Gia đình ông D đã sinh sống trên đất từ thời bà cố của ông D là cụ cố T5 để lại đến nay đã trên 70 năm, mồ mả ông bà cha mẹ của ông D được chôn cất tại đây như hiện trạng thực tế từ năm 1994 đến nay. Gia đình ông D đã sinh sống tại đây từ trước năm 1975 qua 3, 4 thế hệ không xảy ra tranh chấp với ai. Xung quanh đất đã có hàng rào trụ đá, có ranh giớ cụ thể: Đông giáp lộ Công an xã, Tây giáp giáp đất gia đình Thầy Cai, Nam giáp đất nhà ông Thi và Bắc giáp Chùa P. Phần đất này là phần đất gia đình ông D hoán đổi với Chùa để xây tượng và mở rộng đường đi, một phần khác giáp với trường học, đường lộ và gia đình ông Thi (Mảnh đất này gắn liền với diện tích đất mà gia đình ông D đã canh tác và sử dụng từ trước đến nay, do đường lộ mở nên mới bị chia cắt).

Gia đình ông không nắm rõ luật pháp nên không làm chủ quyền đất, cho đến khi Chùa khởi kiện thì ông mới biết Chùa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2008. Do gia đình ông sử dụng đất mà không kê khai đăng ký đất nên trụ trì Chùa là bà N6 đã kê khai ghép thửa phần đất của gia đình ông và phần đất của gia đình Thầy Cai vào đất Chùa. Cụ thể năm 1994 diện tích đất Chùa là 17.981 m2 đến năm 2008 thì Chùa được cấp diện tích 21.533 m2, chênh lệch tăng 3.552 m2 tương đương diện tích đất của gia đình ông và ông Minh đã canh tác từ trước năm 1975.

Ông Trần Văn D có yêu cầu phản tố yêu cầu Tòa án giải quyết xem xét tính hợp pháp của việc khai hồ sơ địa chính của Chùa P xin ghép thửa đất năm 1994 và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2008; Huỷ một phần diện tích đất theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của Chùa P năm 2008 và điều chỉnh diện tích đất của Chùa P lại theo diện tích được cấp năm 1994.

Tại Bản tự khai ngày 17/8/2024 của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị N trình bày: Năm 1950, bà cố của bà là Cái Thị T6 có cho cụ Trần Văn D1 là cha của bà 2.600 m2. Gia đình bà đã sinh sống ổn định tại đây từ trước năm 1975, do không nắm rõ pháp luật nên không kê khai đăng ký đất, chính quyền địa phương cũng không có phản ánh gì. Gia đình bà đã ở ổn định trên 70 năm nên Chùa P yêu cầu phải trả đất cho Chùa là không thực tế. Bà N6 về làm Trụ trì Chùa đã ngang nhiên đốt bụi tre khoảng 500 gốc của gia đình bà nên phát sinh mâu thuẫn nên năm 2008 bà N6 tự ý kê khai các thửa đất ghép lại thành diện tích 21.533 m2 trong khi năm 1994 chỉ có 17.981 m2.

Năm 2020, ông U xây dựng nhà như hiện nay thì Chùa cũng không phản ánh gì, chỉ mong muốn đổi 10 mét ngang để mở rộng đường vào Chùa và xây dựng tượng Quan Âm như hiện nay, Chùa đã đổi 10 mét và đã trả tiền cho ông D. Khi ông U xây dựng nhà xong thì bà N6 và Uỷ ban nhân dân xã trao đổi gì với ông D yêu cầu ký biên bản gì đó với Chùa, sau này mới biết biên bản giống như Tờ cam kết mà phần thiệt hại thì về gia đình các bị đơn.

Bà yêu cầu xem xét tính hợp pháp của việc Chùa P xin ghép 03 thửa đất số 1098, 1089, 1090 diện tích 17.981 m2 năm 1994 thành thửa 1089 năm 2008 diện tích 21.533 m2; Yêu cầu huỷ một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2008 của Chùa và điều chỉnh lại diện tích được cấp năm 1994 là 17.981 m2.

Tại các bản khai ngày 17/8/2024, ngày 19/8/2024 của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm: Trần Lê H1, Trần Thị Đ, Trần Như N1, Trần Thị Thuý H2 đều trình bày: Cụ Trần Văn D1 là cha của các đương sự này được cố Cái Thị T6 cho 2.600 m2 ở đến năm 2005 cụ D1 chết giao đất lại cho ông D tiếp tục sử dụng đến nay. Năm 2008 gia đình xảy ra mâu thuẫn với Chùa thì mới biết Chùa đã kê khai đất của gia đình vào đất của Chùa. Đề nghị xem xét cho gia đình.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 116/2024/DS-ST ngày 30/9/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng đã quyết định:

Căn cứ: Khoản 9 Điều 26, Khoản 3 Điều 35, Điều 37, Khoản 2 Điều 227, Khoản 2 Điều 228, Khoản 2 Điều 229 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Điều 32 Luật tố tụng hành chính năm 2015; Áp dụng Điều 166 Bộ luật dân sự năm 2005; Điều 203 Luật đất đai năm 2013; Khoản 3 Điều 26 và Khoản 1 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Tuyên xử: Chấp nhận một phần khởi kiện của nguyên đơn;

1. Buộc các bị đơn Trần Văn D, Nguyễn Thị H, Trần Thị Thanh T1, Trần Văn U (C) và Trần Thị Yến T2 có trách nhiệm trả lại diện tích 2.765,7 m2 thuộc một phần thửa 1089, tờ bản đồ số 04, toạ lạc ấp Phụng An, xã An Mỹ, huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng cho Chùa P.

2. Ổn định cho bị đơn Trần Văn D được quyền quản lý sử dụng diện tích 273,6 m2 thuộc một phần thửa 1089, tờ bản đồ số 04, toạ lạc ấp Phụng An, xã An Mỹ, huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng;

3. Ổn định cho bị đơn Trần Văn U (C) được quyền quản lý sử dụng diện tích 234,6 m2 thuộc một phần thửa 1089, tờ bản đồ số 04, toạ lạc ấp Phụng An, xã An Mỹ, huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng;

4. Ổn định cho gia đình các bị đơn được quyền quản lý sử dụng diện tích xây dựng mộ là 30 m2 thuộc một phần thửa 1089, tờ bản đồ số 04, toạ lạc ấp Phụng An, xã An Mỹ, huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng;

5. Ổn định cho Công an xã An Mỹ, huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng được quyền quản lý sử dụng diện tích 337 m2 thuộc một phần thửa 1089, tờ bản đồ số 04, toạ lạc ấp Phụng An, xã An Mỹ, huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng;

(Có sơ đồ bản vẽ kèm theo)

Các đương sự có trách nhiệm liên hệ với cơ quan chức năng điều chỉnh lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho phù hợp với diện tích sử dụng khi bản án có hiệu lực pháp luật.

6. Buộc nguyên đơn có trách nhiệm trả giá trị cây trồng cho bị đơn Trần Văn D là 68.583.000 đồng.

Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án đối với khoản tiền phải trả cho người được thi hành án cho đến khi thi hành án xong, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo quy định tại Khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự tương ứng với thời gian chưa thi hành án. Nguyên đơn được quyền định đoạt đối với số cây trồng trên đất.

7. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Chùa P về việc cho bị đơn ông Trần Văn D, ông Trần Văn U tiếp tục mượn sử dụng phần đất đã cất nhà ở cho hết đời. Sau khi ông Trần Văn D và ông Trần Văn U qua đời, vợ và các thừa kế của những người này phải có trách nhiệm trả lại diện tích đất nêu trên cho Chùa P.

8. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn Trần Văn D về yêu cầu xem xét tính hợp pháp của việc khai hồ sơ địa chính của Chùa P khi xin ghép thửa đất được cấp năm 1994 và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp năm 2008 và huỷ một phần diện tích đất theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà Chùa P được cấp năm 2008, điều chỉnh diện tích đất của Chùa P lại theo đúng như diện tích đã được cấp năm 1994.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn quyết định về chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, định giá; về án phí dân sự sơ thẩm; về nghĩa vụ thi hành án và quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 11/10/2024, bà Trần Xuân N là người đại diện hợp pháp của bị đơn Trần Văn D, Trần Văn U có đơn kháng cáo Bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay:

Bà Trần Xuân N giữ nguyên kháng cáo yêu cầu bác đơn khởi kiện của nguyên đơn;

Bà Huỳnh Ánh T đề nghị bác đơn kháng cáo của bà Trần Xuân N.

Đại diện Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm Viện kiểm sát nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh có ý kiến người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng quy định của pháp luật tố tụng dân sự; Đơn kháng cáo hợp lệ về hình thức; Về nội dung đề nghị chấp nhận một phần kháng cáo, hủy toàn bộ Bản án sơ thẩm và giao hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa; Hội đồng xét xử nhận định:

Phiên tòa phúc thẩm được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai, những đương sự vắng mặt đều là những người không có kháng cáo và việc vắng mặt của họ không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, nên theo quy định tại Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự thì Tòa án vẫn tiến hành xét xử phúc thẩm vụ án vắng mặt họ.

Tòa án cấp phúc thẩm đã ủy thác tư pháp (Quyết định ủy thác tư pháp số 1055/2025/QĐ-UTTP ngày 27/5/2025 và Công văn số 1335/CV-DS ngày 24/6/2025 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh), nhưng Sơ đồ hiện trạng thửa đất do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Hưng Phú Thành lập vẫn không được Văn phòng đăng ký đất đai có thẩm quyền ký duyệt theo quy định của pháp luật đã viện dẫn trên; đồng thời không xác định được phần diện tích đất tranh chấp giữa Chùa P với các bị đơn thuộc các thửa đất nào? (ngoài Thửa đất số 1089 thì phần diện tích các bên tranh chấp có thuộc thửa đất nào khác không), cũng không xác định được nguyên nhân vì sao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho nguyên đơn năm 1994 là 17.981 m2 nhưng đến năm 2008 lại được cấp đến 21.533 m2, nguyên nhân tăng 3,552 m2?

Sơ đồ hiện trạng thửa đất do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Hưng Phú Thành lập (không ghi ngày tháng) năm 2023 không được Văn phòng đăng ký đất đai có thẩm quyền ký duyệt theo quy định của pháp luật nên không đủ cơ sở pháp lý để làm căn cứ xác định các phần đất tranh chấp thuộc thửa đất nào nên không có cơ sở để giải quyết vụ án.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Áp dụng khoản 3 Điều 308 và khoản 1 Điều 310 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Chấp nhận một phần kháng cáo của ông Trần Văn D, ông Trần Văn U do bà Trần Xuân N đại diện; Hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 116/2024/DS-ST ngày 30/9/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm;

2. Ông Trần Văn D và ông Trần Văn U không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm và được hoàn trả mỗi ông 300.000 đồng (Ba trăm ngàn đồng) theo Biên lai thu tiền số 0009740 ngày 03/3/2025 và Biên lai thu số 0009741 ngày 03/3/2025 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Sóc Trăng;

3. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.