Bản án 162/2021/KDTM-PT — Tranh chấp về xây dựng

NỘI DUNG VỤ ÁN

Dự án đầu tư xây dựng Trụ sở làm việc Cục Cảnh sát điều tra về trật tự xã hội và Cục Cảnh sát truy nã tội phạm thuộc Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm - Bộ Công an theo hình thức BT tại địa chỉ số 497, Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội (Gọi tắt là Dự án) có Chủ đầu tư là Tổng cục Cảnh sát, Cơ quan thực hiện - Cục Cảnh sát hậu cần; Nhà đầu tư là Công ty Cổ phần Thương mại Xây dựng 379, Doanh nghiệp thực hiện dự án - Công ty TNHH 379 Land; Nhà thầu thi công là Liên danh Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng số 3 - Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Hồng Hà số 1 (Gọi tắt là Liên danh nhà thầu).

Ngày 15/9/2012 Liên danh nhà thầu và Công ty TNHH 379 Land (Gọi tắt là 379 Land) ký kết Hợp đồng thi công xây dựng mang số 01/HĐXD/379land-XD.No3. Hợp đồng thể hiện việc 379 Land thuê Liên danh nhà thầu thực hiện gói thầu “Thi công xây thô, hoàn thiện và cung cấp lắp đặt thiết bị để xây dựng Trụ sở làm việc C45, C52”. Gói thầu này là một phần của Dự án. Giá trị của Hợp đồng là 115.859.000.000đ (Đã bao gồm VAT 10%) bao gồm tất cả chi phí cần thiết liên quan: Vật tư, nhân công, máy móc, thiết bị thi công, chi phí điều hành quản lý thi công, chi phí công trường, chi phí vận chuyển, các tiện ích, phí bảo hiểm đối với các bảo hiểm…; Thời gian - Tiến độ thực hiện hợp đồng là 900 ngày kể từ ngày ký hợp đồng; Hình thức thanh toán: Thanh toán bằng tiền Việt Nam đồng, hình thức chuyển khoản qua ngân hàng. Sau khi ký hợp đồng, Bên A (379 Land) tạm ứng 15% giá trị tạm tính của hợp đồng cho Liên danh nhà thầu. Hợp đồng thi công là hợp đồng theo đơn giá có điều chỉnh, khối lượng thanh toán là khối lượng thực tế thi công được hai bên xác nhận. Ngoài ra, Hợp đồng còn quy định chi tiết, cụ thể các điều khoản về thanh toán khối lượng hoàn thành, yêu cầu về khối lượng, chất lượng, quy cách kỹ thuật, phạt vi phạm hợp đồng, bồi thường thiệt hại cũng như quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia.

Sau khi ký kết hợp đồng, Dự án không triển khai thực hiện được suốt từ năm 2012 đến năm 2014 vì Công ty Cổ phần Thương mại - Xây dựng 379 (Gọi tắt Công ty 379) và 379 Land chưa có kinh phí. Vì vậy Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Hồng Hà 1 (Một bên trong Liên danh nhà thầu đã đổi tên thành Công ty Cổ phần Hồng Hà Hà Nội) đã từ chối thực hiện hợp đồng và ủy quyền thực hiện công việc của mình cho Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng số 3 (Công ty số 3). Ngày 16/5/2015 Công ty Cổ phần Hồng Hà Hà Nội (Công ty Hồng Hà Hà Nội) và Công ty số 3 ký kết Biên bản thanh lý Hợp đồng liên danh.

Do Chủ đầu tư yêu cầu Công ty 379 và 379 Land phải triển khai khởi công công trình nên 379 Land đã phối hợp cùng Công ty số 3 tiếp cận các nguồn vốn của Ngân hàng để vay vốn thực hiện dự án.

Ngày 15/8/2014 Công ty số 3 và 379 Land ký Phụ lục hợp đồng số 01 điều chỉnh thời gian thi công đến ngày 10/02/2016 (Công trình đã được khởi công từ ngày 20/8/2014).

Quá trình thực hiện Hợp đồng, 379 Land không thực hiện theo đúng quy định về tạm ứng thanh toán như đã quy định tại Điều 6 của Hợp đồng, không tạm ứng 15% giá trị hợp đồng (gần 18.000.000.000đ) để Công ty số 3 chuẩn bị triển khai thi công.

Trong quá trình thi công, Tổng Cục Cảnh sát (Chủ đầu tư) đã chỉ đạo Công ty 379 và 379 Land thay đổi thiết kế mặt đứng, bổ sung hệ thống giáo an toàn cho toà nhà, cắt giảm một số hạng mục (cắt hệ thống điện nhẹ trong nhà, cắt hạng mục trạm biến áp và máy phát điện dự phòng…) điều chỉnh bổ sung một số trang thiết bị nội thất công trình cho phù hợp với công năng sử dụng của công trình. Theo yêu cầu và chỉ đạo của Công ty 379 và 379 Land, Công ty số 3 đã triển khai thực hiện điều chỉnh bổ sung theo đúng thiết kế, dự toán trong giai đoạn thi công như trên.

Ngày 15/11/2016, 379 Land và Công ty số 3 đã ký thêm Phụ lục hợp đồng số 02. Nội dung điều chỉnh giá trị hợp đồng tạm tính sau điều chỉnh là 107.187.190.000đ; Điều chỉnh thời gian thi công và bàn giao của Hợp đồng đến trước ngày 10/4/2017. Ngoài ra Phụ lục còn điều chỉnh lại các giai đoạn thanh toán của Hợp đồng.

Trong thời gian thi công từ năm 2015 đến năm 2017, Chủ đầu tư còn yêu cầu Công ty 379 và 379 Land điều chỉnh bổ sung thêm một số công việc so với thiết kế để đảm bảo tính kỹ thuật, mỹ thuật, chất lượng, đảm bảo tính đồng bộ khi công trình đưa vào sử dụng. Công ty 379 và 379 Land đã chỉ đạo Công ty số 3 thực hiện các công việc nêu trên. Bên cạnh đó từ khi khởi công đến lúc nghiệm thu bàn giao công trình, hồ sơ thiết kế và khối lượng tính toán, hồ sơ mời thầu có nhiều khối lượng công việc tính toán thiếu, không phù hợp với bản vẽ hoặc thực tế thi công đã được các bên thống nhất tính bổ sung khi quyết toán công trình theo khối lượng thực tế được các bên tư vấn giám sát, 379 Land và Công ty số 3 xác nhận.

Quá trình thi công toàn bộ gói thầu, Công ty số 3 luôn phải ứng vốn trước để triển khai thi công kể cả trong trường hợp khối lượng điều chỉnh bổ sung. 379 Land không thực hiện đúng thỏa thuận trong Hợp đồng về quy định tạm ứng hợp đồng và tạm ứng phát sinh. Đến khi tiến hành nghiệm thu kỹ thuật từng giai đoạn các bên tư vấn giám sát, 379 Land, tư vấn thiết kế ký xác nhận thì 379 Land mới tạm ứng thanh toán cho Công ty số 3 đến 90% giá trị thực hiện và giữ lại 10% giá trị nghiệm thu mỗi lần. Tuy nhiên Công ty số 3 vẫn nỗ lực ứng vốn để thực hiện hoàn thành gói thầu và bàn giao công trình đúng hạn vào ngày 30/3/2017 để Công ty 379 và 379 Land tiếp tục bàn giao công trình cho Chủ đầu tư trước tháng 5/2017. Hiện nay Cục Cảnh sát hình sự C45 (Nay là C02) - Tổng Cục Cảnh sát, Bộ Công an đang sử dụng và hoạt động công trình này.

Giá trị quyết toán theo Hợp đồng được điều chỉnh bổ sung trong giai đoạn thi công (Theo Báo cáo 410 ngày 25/12/2015) là 106.140.666.000đ. 379 Land đã thanh toán cho Công ty số 3 là 94.713.947.300đ, số tiền còn phải thanh toán là 11.426.718.700đ.

Phần thanh toán, quyết toán theo khối lượng thực tế thi công theo dự toán điều chỉnh bổ sung theo Biên bản xác nhận khối lượng thực tế thi công và dự toán điều chỉnh bổ sung đã được Công ty 379 và 379 Land phê duyệt là 18.169.826.000đ + 415.349.000đ (Giá trị khối lượng thực tế thi công hoàn thành bị thống kê sót chưa công vào dự toán điều chỉnh bổ sung) = 18.585.175.000đ.

Tổng cộng hai khoản trên cùng 2.183.078.600đ tiền mặt 379 Land vay nợ Công ty số 3, Hiện 379 Land còn nợ là 32.194.972.300đ.

Công ty số 3 yêu cầu Công ty 379 (Nhà đầu tư) và 379 Land (Doanh nghiệp thực hiện dự án) phải thanh toán trả số tiền còn nợ 32.194.972.300đ + 9.341.503.000đ lãi suất chậm trả = 41.536.475.300đ.

Công ty TNHH 379 Land (379 Land) thừa nhận việc ký kết các Hợp đồng số 01/HĐXD/379land - XD.No3 và các Phụ lục hợp đồng số 01 và 02 đúng như Công ty số 3 trình bày.

379 Land là doanh nghiệp thực hiện Dự án đầu tư Trụ sở làm việc Cục Cảnh sát điều tra về trật tự xã hội và Cục Cảnh sát truy nã tội phạm thuộc Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm - Bộ Công an. Đây là Dự án BT nên Công ty 379 phải bỏ vốn tự có để triển khai dự án. Sau khi xây dựng hoàn chỉnh công trình theo thiết kế đã được duyệt và các thỏa thuận trong Hợp đồng BT thì Công ty 379, 379 Land tiến hành nghiệm thu, bàn giao đưa vào sử dụng công trình cho Tổng cục Cảnh sát. Khi đó, Tổng cục Cảnh sát trả lại bằng giá trị quyền sử dụng đất và công trình trên đất của trụ sở Cục Cảnh sát hình sự tại địa chỉ: Số 14, ngõ 38/55, đường Hoàng Hoa Thám, quận Ba Đình, Hà Nội. Trường hợp thiếu tiền thì Tổng cục Cảnh sát bố trí tiền từ nguồn ngân sách Nhà nước trả nốt cho Công ty 379 và 379 Land, nếu còn thừa thì Công ty 379 và 379 Land phải trả lại số tiền đầu tư chưa hết. Hiện nay Văn phòng cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (Chủ đầu tư dự án) chưa phê duyệt phần dự toán điều chỉnh bổ sung nên việc Công ty số 3 khởi kiện yêu cầu 379 Land thanh toán số tiền 18.169.826.000đ được cho là phần dự toán điều chỉnh bổ sung là không có căn cứ, không phù hợp với các điều khoản mà các bên đã thỏa thuận trong Hợp đồng số 01.

Các Biên bản nghiệm thu số 09 và số 10 do Công ty số 3 cung cấp cho Tòa án chỉ là nghiệm thu nội bộ theo giai đoạn hoàn thành hạng mục công trình.

Biên bản nghiệm thu hoàn thành công trình và nhận bàn giao đưa vào sử dụng số 3003 ngày 30/3/2017 Công ty số 3 nộp cho Tòa án cũng chỉ là bàn giao nội bộ. Biên bản chưa có chữ ký nghiệm thu của Chủ đầu tư là Bộ Công an, chưa có đủ hồ sơ xin nghiệm thu để đưa vào sử dụng theo quy định của Bộ Xây dựng bởi sau ngày 30/3/2017 Công ty số 3 thừa nhận vẫn còn nhiều công trình chưa làm xong nên 379 Land chưa có đủ tài liệu đưa vào hồ sơ báo cáo Bộ Công an để tiến hành làm các thủ tục nghiệm thu.

Công ty số 3 đã nhầm lẫn giữa việc 379 Land tạm ứng kinh phí cho Công ty số 3 để xây dựng theo tiến độ công trình với việc quyết toán giá trị toàn bộ công trình theo mẫu của Bộ Tài chính quy định nên dù chưa nộp đầy đủ chứng từ hóa đơn về giá trị công trình. Thậm trí công trình phát sinh chưa được cơ quan có thẩm quyền thẩm định giá trị xây dựng nhưng Công ty số 3 vẫn yêu cầu 379 Land thanh toán nốt số tiền mà Công ty số 3 tự đặt ra là không có cơ sở. Do công trình thi công chưa nghiệm thu bàn giao hạng mục vào sử dụng, chưa thực hiện xong việc quyết toán nên 379 Land không chấp nhận yêu cầu thanh toán số tiền gốc và tiền lãi chậm trả của Công ty số 3.

Công ty Cổ phần Thương mại - Xây dựng 379 trình bày: 379 Land là doanh nghiệp độc lập, được thành lập theo quy định của Luật Doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn. Vì vậy 379 Land là pháp nhân tự mình tham gia vào các quan hệ pháp luật và tự chịu trách nhiệm đối với các giao dịch mà mình tham gia, không phụ thuộc vào Công ty 379. Các tranh chấp giữa 379 Land và Công ty số 3 về Hợp đồng số 01 là việc riêng của hai pháp nhân, họ tự giải quyết. Công ty 379 không có trách nhiệm liên đới cùng 379 Land trả nợ cho Công ty số 3.

Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Hồng Hà thừa nhận có ký kết Hợp đồng số 01 ngày 15/9/2012 nhưng sau 2 năm chờ đợi không được thi công, Công ty đã xin rút khỏi Liên danh nhà thầu, trao lại toàn bộ quyền và nghĩa vụ cho Công ty số 3. Ngày 16/5/2015 (Công ty lúc này đã đổi tên thành Công ty Cổ phần Hồng Hà Hà Nội) đã ký Biên bản thanh lý hợp đồng liên danh với Công ty số 3. Vì vậy, Công ty không còn bất cứ quyền lợi hay nghĩa vụ liên quan nào đến Hợp đồng số 01. Mọi phát sinh từ hợp đồng này do Công ty số 3 chịu trách nhiệm thực hiện, quyết định.

Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 05/2021/KDTM-ST ngày 19/01/2021 của Tòa án nhân dân quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội đã quyết định:

“1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng sô 3 về việc yêu cầu Công ty TNHH 379 Land phải thanh toán số tiền chậm thanh toán theo Hợp đồng thi công xây dựng số 01/HĐXD/379land-XD.No3 và Phụ lục 01 ngày 15/8/2014; Phụ lục 02 ngày 15/11/2016 về việc thực hiện gói thầu “Thi công xây thô, hoàn thiện và cung cấp lắp đặt thiết bị để xây dựng trụ sở làm việc”.

2. Buộc Công ty TNHH 379 Land phải thanh toán trả Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng số 3, tính đến ngày 18/01/2021 tổng số tiền 39.353.396.700đ (Trong đó tiền nợ gốc 30.011.893.700đ, tiền phạt do chậm thanh toán theo hợp đồng là 9.341.503.000đ)

Buộc Công ty TNHH 379 Land phải thanh toán trả Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng số 3 tiền nợ theo biên bản đối chiếu công nợ ngày 13/12/2017 còn lại là 1.883.078.600đ.

Tổng cộng Công ty TNHH 379 Land phải thanh toán trả cho Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng số 3 là 41.236.475.300đ”.

Ngoài ra bản án còn tuyên về quyền kháng cáo, nghĩa vụ phải chịu án phí của các đương sự.

Không đồng ý với bản án, ngày 20/01/2021 379 Land có đơn kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm hủy toàn bộ bản án sơ thẩm.

Ngày 22/01/2021 Công ty số 3 có đơn kháng cáo một phần bản án sơ thẩm, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm buộc Công ty 379 có trách nhiệm liên đới cùng 379 Land trong việc trả tiền cho Công ty số 3.

Tại cấp phúc thẩm: Các bên vẫn giữ yêu cầu kháng cáo.

Bị đơn cho rằng:

- Tòa án sơ thẩm bỏ sót người tham gia tố tụng là Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra - Bộ Công an và Cục Cảnh sát điều tra về trật tự xã hội (C02) là Chủ đầu tư của Dự án cùng Công ty Thái An (Nhà thầu phụ của Công ty số 3) thi công hạng mục phòng cháy chữa cháy của Dự án.

- Tòa án vi phạm về việc trả lại đơn khởi kiện: Ngày 20/01/2020 Tòa án sơ thẩm nhận được đơn khởi kiện, ngày 22/01/2020 Tòa án ra Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí, số tiền phải nộp là 73.920.000đ cho ông Trần Quang Linh (Người của Công ty số 3) nhưng hết hạn 07 ngày, Công ty không nộp tạm ứng lẽ ra phải trả lại đơn kiện nhưng Tòa án lại tiếp tục ra Thông báo nộp tiền tạm ứng vào ngày 20/02/2020 để cho Công ty số 3 đi nộp tạm ứng án phí là không đúng điểm d, khoản 1 Điều 192 Bộ luật tố tụng dân sự.

- Tranh chấp của vụ án là tranh chấp hợp đồng xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước, Chủ đầu tư là Văn phòng cơ quan Cảnh sát điều tra. Hiện cơ quan này chưa có biên bản hướng dẫn nghiệm thu tổng thể công trình phần dự toán điều chỉnh bổ sung cơ bản nên chưa được các cấp nghiệm thu và trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt nhưng Công ty số 3 đã khởi kiện đòi thanh toán số tiền 18.169.826.000đ cho phần dự toán bổ sung là không có căn cứ.

- Dự án trụ sở làm việc tại 497 Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân chưa được nghiệm thu bàn giao đưa vào sử dụng do thành phần ký biên bản chưa đầy đủ (Chưa có xác nhận của Bộ Công an), Nguyên đơn cũng có nhiều văn bản thừa nhận công trình chưa bàn giao. Do đó Bị đơn chưa phải thanh toán nên khoản tiền phạt mà Nguyên đơn yêu cầu cũng không có căn cứ chấp nhận.

Tại phiên tòa phúc thẩm: Nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo. Bị đơn vắng mặt tại phiên tòa.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội phát biểu quan điểm và đề xuất hướng giải quyết vụ án có nội dung chính:

Tòa án Hà Nội thụ lý giải quyết vụ án đúng thẩm quyền. Từ khi thụ lý hồ sơ và trong quá trình giải quyết vụ án, thẩm phán được phân công đã chấp hành đúng qui định của pháp luật. Tuy nhiên thời gian mở phiên tòa bị kéo dài do dịch bệnh Covid - 19 phải cách ly toàn xã hội 2 tháng. Tại phiên tòa HĐXX đã thực hiện đúng qui định và yêu cầu chung của phiên tòa phúc thẩm. Thư ký phiên tòa đã thực hiện đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn theo qui định tại Điều 51 BLTTDS. Các đương sự đã chấp hành đúng theo qui định tại Điều 70, Điều 71 và Điều 72 BLTTDS. Xét nội dung kháng cáo của Nguyên đơn: căn cứ Luật Doanh nghiệp thì Công ty 379 là Công ty mẹ của 379 Land. Công ty 379 là nhà đầu tư của hợp đồng BT để 379 Land thực hiện hợp đồng và căn cứ vào đó yêu cầu nhà thầu Công ty số 3 thực hiện thi công. Các Biên bản nghiệm thu hoàn thành giải đoạn 1, 2 và Biên bản hoàn thành và bàn giao thi công đưa vào sử dụng…đều được các đơn vị khác cùng Công ty 379, 379 Land, Công ty số 3 ký xác nhận. Do đó Công ty 379 phải có trách nhiệm liên đới cùng 379 Land thanh toán cho Công ty số 3.

Đối với kháng cáo của Bị đơn: Do Bị đơn vắng mặt tại phiên tòa phúc thẩm hơn 2 lần nên đề nghị đình chỉ xét xử yêu cầu kháng cáo của Bị đơn.

Đề xuất: Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của Nguyên đơn.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Về thủ tục tố tụng tại phiên tòa: Trước khi bắt đầu phiên tòa phúc thẩm, Hội đồng xét xử nhận được 2 văn bản gồm: Văn bản 1: của Công ty TNHH 379 Land (Gọi tắt 379 Land) gửi Công ty Luật TNHH Hồng Bách& Cộng sự phản ánh việc Công ty không hề nhận được một văn bản tố tụng nào của Tòa án thông báo việc mở phiên tòa và quyết định hoãn phiên tòa ấn định lại thời gian mở lại phiên tòa vào hồi 8h30 ngày 08/10/2021. Công ty đang gửi đơn khiếu nại việc tống đạt văn bản tố tụng của Tòa án; Văn bản thứ hai: Đơn xin hoãn phiên tòa của Công ty Luật Hồng Bách với lý do 379 Land chưa nhận được Quyết định hoãn phiên tòa và mở lại phiên tòa vào hồi 8h30 ngày 08/10/2021, 379 Land đang có đơn khiếu nại gửi Tòa án về việc thẩm phán không tống đạt hợp lệ văn bản tố tụng (Các văn bản nêu trên do ông Nguyễn Đức Trung đại diện Công ty Luật Hồng Bách) nộp trực tiếp tại phiên tòa.

Xét thấy: Ngày 12/7/2021 Tòa án mở phiên tòa phúc thẩm xét xử vụ án tranh chấp hợp đồng xây dựng giữa Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng số 3 (Gọi tắt Công ty số 3) và 379 Land nhưng phiên tòa phải hoãn và ấn định lại thời gian mở lại phiên tòa vào hồi 8h30 ngày 28/7/2021 do 379 Land có đơn xin hoãn phiên tòa. Do toàn thành phố Hà Nội phải thực hiện cách ly xã hội theo Chỉ thị số 16 của Chính phủ kể từ 6h ngày 24/7/2021 nên phiên tòa nêu trên tiếp tục bị hoãn. Tòa án tiếp tục ban hành Thông báo mở lại phiên tòa vào hồi 8h30 ngày 27/9/2021. Thông báo đã được Tòa án tống đạt hợp lệ cho 379 Land qua đường bưu điện tại 2 địa chỉ: Địa chỉ thứ nhất: Trụ sở của 379 Land vào hồi 7h56 phút tối ngày 14/9/2021 người nhận là Mai - Nhân viên Công ty; Địa chỉ thứ hai là tống đạt cho người đại diện theo ủy quyền của 379 Land ông Trần Văn Hiếu vào hồi 12h17 phút ngày 14/9/2021. Tại phiên tòa ngày 27/9/2021 379 Land vắng mặt không lý do nhưng vì Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan (Công ty Cổ phần Thương mại - Xây dựng 379 - Gọi tắt Công ty 379) có đơn xin hoãn phiên tòa với lý do người đại diện theo ủy quyền của Công ty có tiếp xúc với F0 (Người nhiễm Covid 19) nên Tòa án đã hoãn phiên tòa.

Tại phiên tòa hôm nay, 379 Land và luật sư bảo vệ của 379 Land vắng mặt với lý do 379 Land không nhận được văn bản tố tụng của Tòa án. Tại Tòa, người đại diện theo ủy quyền của Công ty 379 trình bày: 379 Land đã chuyển trụ sở hoạt động về ngõ 55, đường Hoàng Hoa Thám, quận Ba Đình, Công ty cũng đã làm thủ tục thay đổi trụ sở công ty để cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh tại Sở Kế hoạch Đầu tư Hà Nội.

Mặc dù trong quá trình tố tụng tại cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm, 379 Land không thông báo và không xuất trình địa chỉ thay đổi của Công ty nhưng Tòa án Hà Nội căn cứ vào 02 Công văn của Công ty do bà Bùi Minh Thùy (Phó giám đốc Công ty) và ông Đinh văn Cường (Giám đốc Công ty) lập có đề địa chỉ của 379 Land tại ngõ 55, đường Hoàng Hoa Thám để tống đạt Quyết định hoãn phiên tòa ngày 27/9/2021 và ấn định thời gian mở lại phiên tòa vào 8h30 ngày 08/10/2021 tại 2 địa chỉ: Địa chỉ 1 tại ngõ 55, Hoàng Hoa Thám vào hồi 10h10 phút ngày 5/10/2021, người nhận là Bùi Minh Thùy; Địa chỉ thứ 2 tại thôn Cống Thôn, xã Yên Viên, Gia Lâm vào hồi 16h ngày 29/9/2021, người nhận văn bản là Phạm Ngọc Tùng.

Như vậy, 379 Land đã được tống đạt hợp lệ văn bản tố tụng của Tòa án. Công ty vắng mặt đến lần thứ ba được coi là đã từ bỏ kháng cáo.

Đến thời điểm xét xử, HĐXX không nhận được bất cứ văn bản nào của 379 Land khiếu nại việc tống đạt văn bản tố tụng của Công ty. Ông Nguyễn Đức Trung người đại diện của Công ty Luật Hồng Bách cũng cam kết ngoài 02 văn bản đã nộp tại phiên tòa thì Bị đơn không nộp bất cứ văn bản nào khác. Vì vậy, HĐXX thấy không có căn cứ để hoãn phiên tòa.

Xét Về thủ tục kháng cáo: Đơn kháng cáo và biên lai nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm của Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng số 3 (Công ty số 3) và Công ty TNHH 379 Land (379 Land) làm và nộp trong thời hạn luật định nên kháng cáo được chấp nhận. Tại phiên tòa phúc thẩm 379 Land (Bị đơn) vắng mặt đến lần thứ 3, HĐXX sẽ đình chỉ xét xử phúc thẩm yêu cầu kháng cáo của Bị đơn, chỉ xét xử yêu cầu kháng cáo của Nguyên đơn.

Xét về nội dung kháng cáo:

Xét về tố tụng tại cấp sơ thẩm: Hồ sơ thể hiện ngày 10/01/2020 TAND quận Thanh Xuân nhận đơn khởi kiện của Công ty số 3. Ngày 22/01/2020 Tòa án ban hành Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí mang số 03/TB-TA yêu cầu Công ty số 3 trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được thông báo đến Chi cục thi hành án quận Thanh Xuân để nộp tiền tạm ứng án phí (Thông báo đã được tống đạt cho người nhận là Trần Quang Linh cùng ngày). Tuy nhiên sau đó, đến ngày 10/02/2020 TAND quận Thanh Xuân tiếp tục ban hành 1 Thông báo cũng mang số 03/TB-TA có cùng nội dung yêu cầu Công ty số 3 trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được thông báo đến Chi cục thi hành án quận Thanh Xuân để nộp tiền tạm ứng án phí (Thông báo đã được tống đạt cho người nhận là Đinh Xuân Sơn cùng ngày). Căn cứ vào Biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 06841 ngày 14/02/2020 của Chi cục thi hành án Thanh Xuân, Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý, giải quyết vụ án “Tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng” giữa Công ty số 3 và 379 Land. Theo giải trình của thẩm phán sơ thẩm thì sau khi ban hành Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí, TAND quận Thanh Xuân giao thông báo nêu trên cho ông Linh nhưng ông Linh không phải là người được Công ty số 3 ủy quyền nhận các văn bản của Tòa án nên ông Linh không mang thông báo về nộp cho cơ quan. Khắc phục sai lầm nêu trên, TAND quận Thanh Xuân ban hành Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí khác để tống đạt cho Người đại diện hợp pháp của Công ty số 3. Sau khi nhận được thông báo nêu trên, trong thời hạn 7 ngày (Thời gian thông báo ấn định) Công ty số 3 đã nộp lại biên lai tạm ứng án phí nên Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý vụ án là đúng quy định.

Bị đơn cho rằng phải đưa Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra - Bộ Công an và Cục Cảnh sát điều tra về trật tự xã hội là Chủ đầu tư của Dự án cùng Công ty Thái An (Nhà thầu phụ của Công ty số 3) thi công hạng mục phòng cháy chữa cháy của Dự án vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan. Thấy rằng:

Dự án đầu tư xây dựng Trụ sở làm việc Cục Cảnh sát điều tra về trật tự xã hội và Cục Cảnh sát truy nã tội phạm thuộc Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm - Bộ Công an tại địa chỉ số 497, Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội là xây dựng theo hình thức BT. Được ký kết giữa Công ty 379 và Tổng cục Cảnh sát - Bộ Công an. Theo đó, Công ty 379 có trách nhiệm bỏ tiền xây dựng toàn bộ trụ sở làm việc của Chủ đầu tư tại số 497, Nguyễn Trãi (Theo chi tiết quy định trong Hợp đồng) và được Tổng cục Cảnh sát trả lại bằng giá trị quyền sử dụng đất và công trình trên đất của trụ sở Cục Cảnh sát hình sự tại địa chỉ: Số 14, ngõ 38/55, đường Hoàng Hoa Thám, quận Ba Đình, Hà Nội.

Còn Hợp đồng số 01/HĐXD/379land - XD.No3 giữa 379 Land (Doanh nghiệp do Công ty 379 thành lập) và Liên danh nhà thầu ký kết để thi công xây dựng Dự án nêu trên là độc lập với Hợp đồng đổi đất lấy hạ tầng giữa Tổng cục Cảnh sát với Công ty 379. Tổng cục Cảnh sát cũng không tham gia ký kết Hợp đồng số 01và cũng không tham gia bất cứ thỏa thuận nào giữa 3 bên gồm: Liên danh nhà thầu, 379 Land và Công ty 379 nên không phải là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong vụ án do Công ty số 3 khởi kiện 379 Land. Tương tự như vậy, Công ty Thái An (Nhà thầu phụ của Công ty số 3) thi công hạng mục phòng cháy chữa cháy của Dự án cũng không phải là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan. Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm không đưa các cơ quan này tham gia tố tụng là đúng quy định của pháp luật.

Xét về phần kháng cáo đối với nội dung vụ án:

Đối với kháng cáo của Công ty số 3 (Nguyên đơn) cho rằng Công ty 379 phải chịu trách nhiệm liên đới thực hiện nghĩa vụ của người liên quan. Thấy rằng: Theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của Công ty TNHH MTV 379 Land (379 Land) đăng ký lần đầu ngày 29/6/2011, thay đổi lần thứ 4 ngày 22/ 10/2015 thì Chủ sở hữu của 379 Land là Công ty Cổ phần Thương mại - Xây dựng 379 (Công ty 379).

Theo tại Điều 75 của Luật Doanh nghiệp năm 2014 quy định về quyền của Chủ sở hữu công ty là tổ chức thì:

“...b/ Quyết định chiếm lược phát triển và kế hoạch kinh doanh hàng năm của Công ty.

i/ Quyết định thành lập công ty con, góp vốn vào công ty khác.

l/ Quyết định việc sử dụng lợi nhuận sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ thuế và các nghĩa vụ tài chính khác của công ty”.

Như vậy Công ty 379 và Công ty 379 Land hoạt động theo mô hình Công ty mẹ - con, cho nên dù 379 Land mang tư cách độc lập ký kết Hợp đồng 01 với Công ty số 3 nhưng về tài chính vẫn phải do Công ty 379 quyết định.

Công ty 379 là Nhà đầu tư của Hợp đồng BT, thay mặt Tổng cục Cảnh sát thực hiện chức năng nhà đầu tư đồng thời phê duyệt các điều chỉnh bổ sung cho 379 Land theo hợp đồng để 379 Land căn cứ vào đó yêu cầu Công ty số 3 thực hiện thi công.

Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của mình và Báo cáo số 410/BC-H41-H45 ngày 25/12/2015 về việc điều chỉnh tổng mức đầu tư xây dựng công trình, ngày 10/6/2016 các bên gồm: Cục Hậu cần cảnh sát - Tổng cục Cảnh sát (Chủ đầu tư); Công ty 379 (Nhà đầu tư) và Đơn vị Tư vấn thiết kế (Công ty CP Tư vấn Xây dựng Hoằng Pháp Việt Nam) đã cùng nhau ký kết Dự toán xây dựng công trình điều chỉnh theo Báo cáo số 410. Tiếp đến ngày 08/7/2016 Công ty 379 có Công văn số 193/CV-2016 về việc phê duyệt điều chỉnh hồ sơ thiết kế bản vẽ kỹ thuật thi công và điều chỉnh bổ sung tổng mức đầu tư theo nội dung Báo cáo số 410/BC ngày 25/12/2015 gửi Doanh nghiệp dự án (379 Land) và Nhà thầu (Công ty số 3).

Đến ngày 15/11/2016 379 Land và Công ty số 3 căn cứ vào Hợp đồng 01, Báo cáo điều chỉnh bổ sung tổng mức đầu tư và Phê duyệt điều chỉnh hồ sơ thiết kế cùng nhau ký Phụ lục Hợp đồng số 2 để điều chỉnh thời gian thi công và giá trị hợp đồng sau điều chỉnh. Như vậy xác định Nhà đầu tư - Công ty 379 có quyền quyết định đối với Dự án này.

Tiếp theo: Các Biên bản nghiệm thu hoàn thành giai đoạn 1, giai đoạn 2 và Biên bản hoàn thành và bàn giao công trình đưa vào sử dụng đều được Nhà đầu tư - Công ty 379 và các đơn vị khác ký xác nhận đầy đủ. Thậm trí, tại Biên bản cuộc họp ngày 20/2/2017 gồm Công ty 379, 379 Land và Công ty số 3 còn thể hiện: “ Công ty 379 Land là đơn vị được Công ty 379 ủy quyền thực hiện dự án” và Chủ tịch HĐQT Công ty 379 kết luận trên cơ sở đồng ý của các bên: “Đối với Hồ sơ nghiệm thu: Phải ký và xác nhận cho nhà thầu các khối lượng thực tế làm của nhà thầu, nếu Công ty 379 Land không ký Công ty 379 sẽ ký xác nhận và cùng các đơn vị trình Chủ đầu tư để phê duyệt giải quyết thanh toán”.

Tổng hợp các tình tiết nêu trên, đủ căn cứ xác định Công ty 379 là bên liên quan và cùng có trách nhiệm đối với gói thầu của Dự án Xây dựng trụ sở làm việc của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm. Vì vậy, Công ty 379 phải có trách nhiệm liên đới cùng 379 Land thanh toán cho Công ty số 3 khoản tiền còn nợ theo hợp đồng và biên bản đối chiếu công nợ thực tế. Cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện về việc buộc Công ty 379 phải liên đới cùng 379 Land thanh toán trả nợ cho Nguyên đơn là không chính xác, làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của đương sự, Vì vậy HĐXX thấy cần chấp nhận kháng cáo này của Nguyên đơn.

Tại phiên tòa, Công ty 379 (Người liên quan) cho rằng tranh chấp trong vụ án là tranh chấp hợp đồng xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước, Chủ đầu tư là Văn phòng cơ quan Cảnh sát điều tra. Hiện cơ quan này chưa có biên bản hướng dẫn nghiệm thu tổng thể công trình phần dự toán điều chỉnh bổ sung cơ bản nên chưa được các cấp nghiệm thu và trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt nhưng Công ty số 3 đã khởi kiện đòi thanh toán số 18.169.826.000đ cho phần dự toán bổ sung là không có căn cứ.

Như đã nhận định ở phần trên, Hợp đồng số 01 giữa 379 Land và Liên danh nhà thầu là hợp đồng giao nhận thầu xây dựng; Đối tượng công việc của hợp đồng là: “Thi công xây thô, hoàn thiện và cung cấp lắp đặt thiết bị trụ sở làm việc của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về TTXH và Cục Cảnh sát truy nã tội phạm thuộc Tổng cục Cảnh sát Phòng, chống tội phạm tại 497 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội”.. Đây là hợp đồng giao nhận thầu xây dựng giữa hai pháp nhân: 379 Land và Liên danh Liên danh nhà thầu, các pháp nhân này có tư cách độc lập và là các doanh nghiệp tư nhân, không phải là công trình được đầu tư xây dựng theo hình thức đối tác công tư, cụ thể hợp đồng xây dựng - chuyển giao (Hợp đồng BT) kết hợp thanh toán bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước như án sơ thẩm đã nhận định.

Tại khoản 5.1 Điều 5 của Hợp đồng qui định: “Trong giai đoạn thi công các khối lượng điều chỉnh bổ sung phải chờ cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt dự toán điều chỉnh bổ sung”. Tuy nhiên theo tài liệu trong hồ sơ thể hiện, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền (Tổng cục Cảnh sát) đã phê duyệt tổng dự toán điều chỉnh bổ sung trong giai đoạn thi công (điều chỉnh bởi Báo cáo số 410/BC-H41-H45 ngày 25/12/2015 với số tiền điều chỉnh bổ sung: 126.082.654.000 đồng) vào tháng 6/2016, dự toán này được làm căn cứ để thanh quyết toán và làm cơ sở cho các bên ký Phụ lục hợp đồng số 02 ngày 15/11/2016.

Sau khi công trình đã được nghiệm thu bàn giao để đưa vào sử dụng, các bên gồm: Công ty số 3 (Nhà thầu), Nhà đầu tư (Công ty 379), Tư vấn giám sát, Tư vấn thiết kế, 379 Land (Doanh nghiệp thực hiện) đã cùng nhau xác nhận khối lượng thực tế thi công ở hiện trường, dự toán điều chỉnh bổ sung theo thực tế thi công đã được 379 Land, Công ty 379 xác nhận với số tiền là 18.169.826.000 đồng. Giai đoạn quyết toán và thanh lý hợp đồng thực hiện theo khoản 6.2.3 Điều 6 của hợp đồng, giá trị quyết toán điều chỉnh bổ sung theo thực tế thi công đúng số tiền là 18.169.826.000 đồng.

Vì vậy việc Công ty 379 cho rằng phải chờ cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt dự toán điều chỉnh bổ sung thực tế thi công là không có căn cứ chấp nhận.

Công ty 379 còn cho rằng: Việc Công ty số 3 trình bày công trình đã hoàn thành nghiệm thu và bàn giao đưa vào sử dụng từ ngày 30/3/2017 là không đúng vì chưa có xác nhận của đại diện Bộ Công an. Xét thấy: Công ty số 3 là một pháp nhân độc lập, quan hệ với 379 Land trên cơ sở Hợp đồng 01 nên các biên bản nghiệm thu số 09,10 và biên bản nghiệm thu bàn giao đưa vào sử dụng số 3003 là thủ tục nghiệm thu giai đoạn và nghiệm thu bàn giao là các biên bản nghiệm thu tuân theo các thỏa thuận theo hợp đồng giữa hai công ty. Các thành phần ký trong biên bản nghiệm thu này theo quy định của pháp luật không cần chữ ký nghiệm thu của Tổng cục Cảnh sát - Bộ Công an. Mặt khác, công trình đã hết bảo hành theo quy định tại hợp đồng, đơn vị thụ hưởng sử dụng của 379 Land vẫn đang hoạt động và sử dụng công trình ổn định, tính đến thời điểm Nguyên đơn khởi kiện là gần 4 năm. Vì vậy kháng cáo của 379 Land về nội dung này cũng không có căn cứ để chấp nhận.

Đối với khoản tiền phạt chậm thanh toán và khoản tiền vay, cấp sơ thẩm đã quyết định, HĐXX thấy rằng: Theo quy định tại khoản 2 Điều 43 Nghị định 37/2015/NĐ- CP ngày 23/4/2015 của Chính phủ đã quy định chi tiết về Hợp đồng xây dựng thì: “Trường hợp bên giao thầu thanh toán không đúng thời hạn và không đầy đủ theo thỏa thuận trong hợp đồng thì phải bồi thường cho bên nhận thầu theo lãi suất quá hạn do Ngân hàng thương mại nơi bên nhận thầu mở tài khoản thanh toán công bố tương ứng với các thời kỳ chậm thanh toán, lãi chậm thanh toán được tính từ ngày đầu chậm thanh toán cho đến khi bên giao thầu đã thanh toán đầy đủ cho bên nhận thầu, trừ trường hợp có thỏa thuận khác”.

Đối chiếu với qui định tại Điều 10.5 của Hợp đồng số 01 quy định về: Phạt vi phạm hợp đồng và bồi thường thiệt hại đã ghi rõ “Bất kỳ giai đoạn thanh toán nào của Bên A đối với Bên B cũng không được quá 13 ngày là việc tính từ ngày hết hạn thanh toán theo quy định tại Điều 6 của Hợp đồng. Nếu quá thời hạn nêu trên, Bên A sẽ phải trả cho Bên B khoản lãi đối với số tiền chậm trả theo lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời gian chậm trả tại thời điểm thanh toán”.

Theo Thông báo của Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt (Nơi Công ty số 3) mở tài khoản thì lãi suất là 10,10% , (Lãi suất quá hạn 150% sẽ là 15,15 %). Đối chiếu các quy định còn hiệu lực thực hiện, mức lãi suất phạt bằng lãi suất cơ bản của Ngân hàng Nhà nước là 9%/năm theo quyết định số 2868/QĐ-NHNN ngày 29/11/2010 có hiệu lực từ ngày 01/12/2010. Cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu tính lãi của Công ty số 3 là có căn cứ.

Về khoản tiền vay: Theo Bản đối chiếu công nợ ngày 13/12/2017 379 Land có vay của Công ty số 3 là 2.183.078.600 đồng, trong quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, ngày 04/01/2021 379 Land đã thanh toán cho Công ty số 3 được 300.000.000đ, đối trừ số nợ còn lại 379 Land còn phải thanh toán trả 1.883.078.600đ là có căn cứ.

Do được chấp nhận kháng cáo nên Công ty số 3 được hoàn trả tiền tạm ứng án phí phúc thẩm. Số tiền tạm ứng án phí phúc thẩm của 379 Land được sung công quỹ Nhà nước.

Từ những nhận định trên

Áp dụng khoản 2 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015

QUYẾT ĐỊNH

Sửa một phần bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 05/2021/KDTM-ST ngày 19/01/2021 của Tòa án nhân dân quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội

Xử: 1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện về việc tranh chấp hợp đồng xây dựng giữa Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng số 3 với Công ty TNHH 379 Land và Công ty Cổ phần Thương mại - Xây dựng 379. Công ty TNHH 379 Land và Công ty Cổ phần Thương mại - Xây dựng 379 phải thanh toán trả Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng số 3 các khoản tiền: 30.011.893.700đ (Tiền nợ gốc) + 9.341.503.000đ (Lãi chậm trả đến ngày 18/01/2021) + 1.883.078.600đ (Tiền nợ còn lại theo bản đối chiếu công nợ ngày 13/12/2017). Tổng cộng là 41.236.475.300đ.

Kể từ sau ngày xét xử sơ thẩm (19/01/2021) người phải thi hành án còn phải chịu lãi suất đối với khoản tiền chưa thanh toán theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật dân sự năm 2015 đối với số tiền chưa thanh toán. 2. Về án phí: Công ty TNHH 379 Land và Công ty Cổ phần Thương mại - Xây dựng 379 phải chịu 149.236.475đ tiền án phí KDTM ST (Mỗi bên phải chịu ½). Công ty TNHH 370 Land phải chịu 2.000.000đ án phí KDTM PT (Công ty đã nộp 2.000.000đ tạm ứng án phí theo biên lai số 001060 ngày 02/02/2021); Hoàn trả Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng số 3 số tiền 75.920.000đ tạm ứng đã nộp tại các biên lai 006841 ngày 14/02/2020 và 001059 ngày 01/02/2021 tại Chi cục thi hành án dân sự quận Thanh Xuân.

Trường hợp bản án được thi hành theo Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế theo quy định tại các điều 6,7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự. Thời hiệu thi hành án được quy định tại điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.