Bản án 160/2019/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện và các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn là chị Trần Thị Ngọc Như Y trình bày:

Cụ Bùi Văn S1 (chết năm 1997) và cụ Nguyễn Thị N1 (chết năm 2012) có 10 người con gồm: Bà Bùi Thị V, bà Bùi Thị P, bà Bùi Thị S, bà Bùi Thị C, ông NLQ1, ông Bùi Văn T, ông Bùi Thành H, ông Bùi Thành L, ông Bùi Thành K và ông Bùi Văn X2 (liệt sĩ không vợ con). Cụ S1 và cụ N1 có tạo lập được một phần đất có diện tích 5.750m2, thuộc thửa 1919, 1920, tờ bản đồ 01 (thửa mới là 162, tờ bản đồ 40, diện tích 6.140,9m2) tọa lạc tại: Xã P1, huyện C, tỉnh Bến Tre, do cụ Bùi Văn S1 đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Năm 1997, cụ S1 chết không để lại di chúc. Năm 2009, cụ N1 cùng 08 người con là bà V, bà P, bà S, bà C, ông T, ông H, ông L, ông K có ký tên vào văn bản phân chia tài sản thừa kế của cụ S1 với nội dung để lại cho ông K được hưởng toàn bộ phần đất nêu trên, văn bản phân chia di sản thừa kế có chứng thực của Ủy ban nhân dân xã P1 ngày 25/3/2009. Trong văn bản phân chia tài sản thừa kế không có chữ ký của ông NLQ1 vì ông bị bệnh tâm thần từ nhỏ. Khi lập văn bản phân chia tài sản thừa kế gia đình có thỏa thuận là ông K phải giao lại cho bà V, bà P, bà S và bà C mỗi người 1.000m2 trong tổng số đất này nhưng thỏa thuận này chỉ nói miệng không có giấy tờ.

Ngày 02/3/2012, cụ N1 chết không để lại di chúc. Đến ngày 12/7/2012, gia đình tiếp tục làm tờ thuận phân để thống nhất việc thờ cúng và chia đất cho 04 người con gái nhưng ông K không thực hiện. Ngày 21/5/2014, các nguyên đơn khởi kiện yêu cầu hủy văn bản phân chia di sản thừa kế ngày 25/3/2009 và chia thừa kế di sản của cụ S1 và cụ N1 theo pháp luật bao gồm phần đất có diện tích 6.140,9m2 thuộc thửa 162, tờ bản đồ 40, tọa lạc tại: Xã P1, huyện C, tỉnh Bến Tre. Ông K và gia đình ông K đang quản lý phần đất tranh chấp nhưng ông K không chịu hợp tác nên các nguyên đơn yêu cầu được nhận kỷ phần thừa kế bằng giá trị theo giá mà Hội đồng định giá đã định.

Tại phiên tòa sơ thẩm, nguyên đơn đồng ý giao cho ông K hưởng 100m2 đất mộ và 156m2 để làm đường đi, phần còn lại có diện tích 5.884,9m2 thì chia đều cho 9 kỷ phần trong hàng thừa kế.

Theo các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án người đại diện theo ủy quyền của người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà Bùi Thị C là anh Nguyễn Văn T5 trình bày:

Anh thống nhất với lời trình bày của các nguyên đơn về thời điểm chết, về những người trong hàng thừa kế thứ nhất và di sản của cụ S1 và cụ N1 để lại. Bà Bùi Thị C đã chết vào ngày 25/01/2017, hàng thừa kế thứ nhất của bà C gồm có: Ông Nguyễn Văn T3 (chồng) và 07 người con là anh Nguyễn Văn N3, anh Nguyễn Ngọc T4, anh Nguyễn Văn T5, anh Nguyễn Văn N4, chị Nguyễn Thị Thu H3, anh Nguyễn Văn P3 và chị Nguyễn Thị Ngọc Y3. Anh cũng thống nhất với yêu cầu của các nguyên đơn là yêu cầu chia thừa kế của cụ S1 và cụ N1 theo quy định của pháp luật bao gồm phần đất có diện tích 5.750m2 thuộc thửa 1919, 1920, tờ bản đồ 01 (thửa mới là 162, tờ bản đồ 40, diện tích 6.140,9m2) tọa lạc tại: Xã P1, huyện C, tỉnh Bến Tre. Anh yêu cầu được nhận kỷ phần thừa kế của bà C bằng giá trị theo giá mà Hội đồng định giá đã định. Anh đồng ý với kết quả định giá của Hội đồng định giá. Anh thừa nhận bà C có ký tên vào Văn bản phân chia di sản thừa kế có chứng thực của Ủy ban nhân dân xã P1 số 873 quyển số 1 ngày 25/3/2009.

Tại biên bản lấy lời khai ngày 14/8/2018, ông Nguyễn Văn T3 là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà Bùi Thị C trình bày:

Ông là chồng của bà Bùi Thị C, bà C đã chết. Ông chỉ là rể trong gia đình nên ông không có ý kiến hay yêu cầu gì trong vụ án này. Ông cũng yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án vắng mặt ông.

Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã nhiều lần tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng theo đúng qui định của Bộ luật Tố tụng dân sự nhưng bị đơn ông Bùi Thành K; những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là ông NLQ1, bà NLQ2, chị NLQ3, chị NLQ4, chị NLQ5, anh NLQ6; những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bà Bùi Thị V là anh Đoàn Phú T2, anh Đoàn Hữu N2, chị Đoàn Thị Kim P2; người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bà Bùi Thị C là anh Nguyễn Ngọc T4 nhưng các đương sự nêu trên đều vắng mặt nên Tòa án không ghi nhận được ý kiến trình bày.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số: 59/2018/DS-ST ngày 26 tháng 10 năm 2018 của Tòa án nhân dân huyện C đã quyết định như sau:

Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Bùi Thị P, bà Bùi Thị S, bà Bùi Thị C, ông Bùi Văn T, ông Bùi Thành H và ông Bùi Thành L về việc yêu cầu hủy “Văn bản phân chia tài sản thừa kế” ngày 25/3/2009 và chia thừa kế theo pháp luật di sản của cụ Bùi Văn S1 và cụ Nguyễn Thị N1.

Ngoài ra, bản án còn tuyên về án phí, chi phí tố tụng, quyền kháng cáo bản án, quyền yêu cầu thi hành án của các đương sự.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 02/11/2018, nguyên đơn bà Bùi Thị P, bà Bùi Thị S, ông Bùi Văn T, ông Bùi Thành H, ông Bùi Thành L, người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn bà Bùi Thị C là anh Nguyễn Văn T5 cùng kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa Bản án dân sự sơ thẩm số: 59/2018/DS-ST ngày 26 tháng 10 năm 2018 của Tòa án nhân dân huyện C, chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Ngày 07/11/2018, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện C có Quyết định kháng nghị phúc thẩm số: 02/QĐKNPT-VKS-DS ngày 07/11/2018 đối với Bản án dân sự sơ thẩm số: 59/2018/DS-ST ngày 26 tháng 10 năm 2018 của Tòa án nhân dân huyện C, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án dân sự sơ thẩm theo hướng hủy Văn bản phân chia tài sản thừa kế ngày 25/3/2009 và chia thừa kế theo pháp luật đối với di sản của cụ S1 và cụ N1.

Tại phiên tòa phúc thẩm nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo, đại diện Viện kiểm sát giữ nguyên nội dung kháng nghị. Hai bên đương sự không thỏa thuận được về việc giải quyết vụ án.

Ý kiến của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn:

Căn cứ văn bản phân chia di sản thừa kế ngày 25/3/2009 đã được Uỷ ban nhân dân xã P1 niêm yết chứng thực nhưng trong thời gian này không ai có ý kiến khiếu nại. Việc phân chia di sản là ý chí tự nguyện của các đương sự nên nay các nguyên đơn thay đổi ý kiến là không phù hợp. Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm.

Đại diện Viện kiểm sát tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến về tố tụng: Người tham gia tố tụng, người tiến hành tố tụng đã tuân thủ đúng quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự; về nội dung: Đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện C, chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, sửa bản án dân sự sơ thẩm, chia thừa kế theo pháp luật phần di sản của cụ N1, cụ S1.

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, lời trình bày của các đương sự, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa;

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trong quá trình giải quyết vụ án phía bị đơn mặc dù đã được Tòa án tống đạt các quyết định thu thập chứng cứ như xem xét thẩm định tại chỗ, đo đạc, định giá phần đất tranh chấp nhưng phía bị đơn cản trở, không chấp hành nên Tòa án cấp sơ thẩm không tiến hành thu thập chứng cứ bằng biện pháp xem xét thẩm định tại chỗ, đo đạc, định giá phần đất tranh chấp được, vì vậy bị đơn phải chịu hậu quả bất lợi của việc không tuân thủ quy định pháp luật. Tại Biên bản định giá tài sản ngày 02/12/2016 Hội đồng định giá đất là 220.000 đồng/m2 nên cần áp dụng giá đã được định giá để giải quyết vụ án. Theo đó, buộc ông Bùi Thành K phải có nghĩa vụ trả giá trị phần đất diện tích 698,11m2cho các nguyên đơn bà P, bà S, ông T, ông H, ông L với số tiền là 698,11m2x 220.000 đồng = 153.584.200 đồng.

Đối với kỷ phần thừa kế của bà V, ông NLQ1 trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã nhiều lần tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng theo đúng qui định của Bộ luật Tố tụng dân sự ông NLQ1; những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bà Bùi Thị V là anh Đoàn Phú T2, anh Đoàn Hữu N2, chị Đoàn Thị Kim P2 nhưng các đương sự nêu trên đều vắng mặt và không có yêu cầu gì nên Tòa án tiếp tục giao cho ông Bùi Thành K quản lý kỷ phần thừa kế của bà V, ông NLQ1 nếu đương sự có yêu cầu thì giải quyết bằng một vụ kiện khác.

Từ những nhận định trên, chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện C, tỉnh Bến Tre, sửa Bản án dân sự sơ thẩm số: 59/2018/DS-ST ngày 26 tháng 10 năm 2018 của Tòa án nhân dân huyện C, đề nghị của Kiểm sát viên là phù hợp nên được chấp nhận.

- Án phí dân sự sơ thẩm: Theo quy định tại điểm đ Điều 12, Điều 27 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc Hội.

Bà P, bà S, ông T, ông H, ông L là người cao tuổi nên được miễn nộp án phí.

Hoàn trả tiền tạm ứng án phí mà bà P, bà S, ông T, ông H, ông L đã nộp là 963.000 đồng theo biên lai thu số tương ứng 00126599, 0012658, 0012663, 0012662, 0012661 cùng ngày 14/8/2014 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện C.

Hoàn trả cho những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà C gồm: ông T3, ông N3, ông T4, ông T5, ông N4, bà H3, ông P3, bà Y3 số tiền tạm ứng án phí bà C đã nộp là 963.000 đồng theo biên lai thu số 0012660 ngày 14/8/2014 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện C.

Ông Bùi Thành K phải chịu án phí là 7.679.210 đồng.

- Án phí dân sự phúc thẩm: Theo quy định tại Điều 29 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc Hội, các đương sự không phải chịu.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 2 Điều 308, Điều 309, Điều 312, 296 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015;

Đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với yêu cầu kháng cáo của anh Nguyễn Văn T5;

Chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện C.

Chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn bà Bùi Thị P, bà Bùi Thị S, ông Bùi Văn T, ông Bùi Thành H, ông Bùi Thành L.

Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số: 59/2018/DS-ST ngày 26 tháng 10 năm 2018 của Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Bến Tre.

Áp dụng Điều 116, 117, 609, 611, 612, 623, 651, 656, 688 Bộ luật Dân sự; Điều 167 Luật Đất đai; Điều Điều 15, 16, 29 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 1959; Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án;

Tuyên xử:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Bùi Thị P, bà Bùi Thị S, ông Bùi Văn T, ông Bùi Thành H và ông Bùi Thành L về tranh chấp thừa kế tài sản với bị đơn ông Bùi Thành K.

Bà Bùi Thị P, bà Bùi Thị S, ông Bùi Văn T, ông Bùi Thành H, ông Bùi Thành L mỗi người được nhận giá trị phần đất thừa kế diện tích 698,11m2 là 153.584.200 đồng (một trăm năm mươi ba triệu năm trăm tám mươi bốn nghìn hai trăm đồng).

Buộc ông Bùi Thành K phải có nghĩa vụ hoàn trả cho mỗi người bà Bùi Thị P, bà Bùi Thị S, ông Bùi Văn T, ông Bùi Thành H, ông Bùi Thành L số tiền là 153.584.200 đồng (một trăm năm mươi ba triệu năm trăm tám mươi bốn nghìn hai trăm đồng).

Ông K được quản lý sử dụng phần diện tích 3.490,5m2, thuộc một phần thửa 162, tờ bản đồ 60 (thửa cũ 1919, 1920, tờ bản đồ 01), tọa lạc tại: Xã P1, huyện C, tỉnh Bến Tre sau khi đã trả giá trị phần đất thừa kế cho bà Bùi Thị P, bà Bùi Thị S, ông Bùi Văn T, ông Bùi Thành H, ông Bùi Thành L.

Ông K được quản lý sử dụng phần đất thổ cư 300m2, đất thổ mộ diện tích 100m2, phần đất diện tích 156m2 (lối đi) thuộc một phần thửa 162, tờ bản đồ 60 (thửa cũ 1919, 1920, tờ bản đồ 01), tọa lạc tại: Xã P1, huyện C, tỉnh Bến Tre.

Ông K được nhận thừa kế phần đất có diện tích 698,11m2, thuộc một phần thửa 162, tờ bản đồ 60 (thửa cũ 1919, 1920, tờ bản đồ 01), tọa lạc tại: Xã P1, huyện C, tỉnh Bến Tre.

Giao cho ông Bùi Thành K tiếp tục quản lý phần thừa kế của bà Bùi Thị V và ông NLQ1 mỗi người diện tích 698,11m2, tổng cộng là 1.396,2m2 nếu đương sự có yêu cầu thì giải quyết bằng một vụ kiện khác.

(Có trích lục bản đồ địa chính kèm theo)

Về chi phí tố tụng là 2.167.000 đồng (hai triệu một trăm sáu mươi bảy nghìn đồng) bà P, bà S, ông T, ông H, ông L, ông K mỗi người phải chịu là 361.166 đồng (ba trăm sáu mươi mốt nghìn một trăm sáu mươi sáu đồng) nhưng do phía bà P, bà S, ông T, ông H, ông L đã nộp xong nên ông K phải có nghĩa vụ hoàn trả lại cho bà P, bà S, ông T, ông H, ông L số tiền 361.166 đồng (ba trăm sáu mươi mốt nghìn một trăm sáu mươi sáu đồng).

Về án phí:

- Án phí dân sự sơ thẩm: Bà bà Bùi Thị P, bà Bùi Thị S, ông Bùi Văn T, ông Bùi Thành H, ông Bùi Thành L là người cao tuổi nên được miễn nộp án phí.

Hoàn trả tiền tạm ứng án phí mà bà bà Bùi Thị P, bà Bùi Thị S, ông Bùi Văn T, ông Bùi Thành H, ông Bùi Thành L đã nộp là 963.000 đồng (chín trăm sáu mươi ba nghìn đồng) theo biên lai thu số tương ứng 00126599, 0012658, 0012663, 0012662, 0012661 cùng ngày 14/8/2014 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện C, tỉnh Bến Tre.

Hoàn trả cho những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà Bùi Thị C gồm: ông Nguyễn Văn T3, anh Nguyễn Văn N3, anh Nguyễn Ngọc T4, ông Nguyễn Văn T5, anh Nguyễn Văn N4, chị Nguyễn Thị Thu H3, anh Nguyễn Văn P3, chị Nguyễn Thị Ngọc Y3 số tiền tạm ứng án phí bà Bùi Thị C đã nộp là 963.000 đồng (chín trăm sáu mươi ba nghìn đồng) theo biên lai thu số 0012660 ngày 14/8/2014 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện C, tỉnh Bến Tre.

Ông Bùi Thành K phải chịu án phí là 7.679.210 đồng (bảy triệu sáu trăm bảy mươi chín nghìn hai trăm mười đồng).

- Án phí dân sự phúc thẩm: Các đương sự không phải chịu.

Trường hợp bản án được thi hành theo Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án, người phải thi hành án có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án, hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo qui định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b, 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo qui định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án.