Bản án 158/2021/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về tố tụng: Tòa sơ thẩm đã thụ lý đúng thẩm quyền và giải quyết đúng quan hệ pháp luật tranh chấp theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung tranh chấp: Bà N1 kiện ông S đòi lại con phần đất dùng chung (để thoát nước mưa) diện tích ngang 0,4m x dài 27m. Tại biên bản xem xét thẩm định và bản vẽ đo đạc ngày 08-5-2020 bà N1 yêu cầu ông S tháo dỡ công trình vách tường trả lại diện tích ngang 0,2m x dài 27m = 4,54m2 đất tọa lạc tại ấp Cái Keo, xã Quách Phẩm, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau. Có tứ cận: Hướng Đông giáp đất bà Phạm Thị N1 đoạn M5M11 dài 20,7m, đoạn M11M10 dài 1,975m; hướng Tây giáp phần đất ông Trần Văn S đoạn M2M3 dài 22,725m; hướng Nam giáp đất của UBND xã Quách Phẩm đoạn M3M10 dài 0,2m; hướng Bắc giáp lộ bê tông đoạn M2M5 dài 0,2m. Đối với ông S không đồng ý với yêu cầu của bà N1, lý do khi ông S chuyển nhượng đất của ông Hải, thì ông Hải không có nói có việc thỏa thuận giữa ông Hải với bà N1 cho chừa mỗi bên 0,2m như bà N1 trình bày.

[3] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn thấy rằng: Nguồn gốc phần đất bà N1 đang sử dụng do nhận chuyển nhượng của bà Võ Thị Út Lớn vào năm 1984 (bằng giấy tay ghi ngày 13-6-1984, bà N1 khẳng định bản gốc đã bị mất chỉ còn bản phô tô, Bút lục số: 168). Đến năm 1994 bà N1 được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích 82m2. Đến năm 2006, bà N1 được cấp lại quyền sử dụng đất diện tích 113,4m2 (chiều ngang 4,2m, chiều dài 27m). Nguồn gốc phần đất ông S đang sử dụng do nhận chuyển nhượng từ ông Nguyễn Việt Hải vào năm 2010, được cấp quyền sử dụng đất diện tích 134m2 (chiều ngang 5,9m, chiều dài 22,7m). Bà N1 cho rằng trước khi ông S nhận chuyển nhượng đất từ ông Hải, thì giữa bà với ông Hải thỏa thuận mỗi bên chừa 0,2m để làm đường nước nhưng không được ông S thừa nhận. Tòa án cấp sơ thẩm đã tiến hành xác minh bà Võ Thị Út Lớn và ông Nguyễn Việt Hải được biết ông bà đã không còn ở địa phương và hiện tại cũng không biết rõ địa chỉ của bà Lớn, ông Hải.

[4] Theo Công văn số: 227/UBND-VP ngày 27-11-2020 của Ủy ban nhân dân xã Quách Phẩm thể hiện: Khi ông Hải, bà N1 cấp quyền sử dụng đất được cấp liền kề, không có con phần đất dùng chung, đến năm 2016 khi đo đạc cấp quyền sử dụng cho ông S thể hiện ranh giới liền kề, phần con hẻm 0,2m là do hai bên tự thỏa thuận để hẻm chung. Công văn số: 132/CNVPĐKĐĐ về việc trả lời Công văn số: 193/CV-TA ngày 10-6-2020 của Tòa án nhân dân huyện Đầm Dơi ngày 25-6-2020 của Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai huyện Đầm Dơi thể hiện: “Phần đất tranh chấp tại các điểm M2, M5,M12,M11, M10 M13, M2 không nằm trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ai, phần đất này do Nhà nước quản lý (đoạn mặt tiền 0,2m dài vào 9,35m). Đối với diện tích tranh chấp còn lại tại các điểm M13, M3, M10, M13 nằm trên Giấy chứng nhận của ông Trần Văn S diện tích 1,3m2”. Đối chiếu với Bản đồ 299, thì tại Công văn số: 652/UBND-VP ngày 24-02-2021 của Ủy ban nhân dân huyện Đầm Dơi xác định: Không xác định được phần đất tranh chấp có chiều ngang 0,2m nằm trong quyền sử dụng đất của ông Nguyễn Việt Hải hay bà Phạm Thị N1 theo Bản đồ 299.

[5] Trong quá trình quản lý, sử dụng, bà N1 đã xây dựng nhà kiên cố trên phần đất diện tích 120,9m2 lớn hơn diện tích bà N1 được cấp theo Giấy chứng nhận (Theo Giấy CNQSDĐ ngang 4,2m x dài 27m, sử dụng thực tế mặt tiền 4,3m, mặt hậu 4,75m, dài 02 cạnh 27m). Trong khi đó phần đất ông S quản lý, sử dụng có diện tích 133,4m2 nhỏ hơn diện tích ông được cấp theo Giấy chứng nhận (theo Giấy CN ngang 5,9m x dài 22,7m = 134m2). Mặt khác, trước khi xây dựng nhà, ông S có hỏi ý kiến bà N1 và bà N1 đồng ý cho ông S xây dựng nhà trên phần đất tranh chấp. Khi ông S xây dựng nhà, bà N1 cũng không có ý kiến phản đối gì, bà N1 xác định đến khi nhà của bà bị thấm nước mới phát sinh tranh chấp. Từ đó, án sơ thẩm tuyên xử không chấp nhận yêu cầu của bà N1 là phù hợp với Điều 175 Bộ luật dân sự 2015 về sử dụng ranh giới bất động sản liền kề. Tuy nhiên, đối với việc ông S sử dụng phần đất cặp ranh đất của bà N1, nếu ông S để xảy ra thiệt hại cho bà N1, thì bà N1 có quyền yêu cầu ông S bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

[6] Đối với người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho bà N1 đề nghị hủy án sơ thẩm cho rằng, án sơ thẩm vi phạm nghiêm trọng tố tụng là phần đầu Bản án sơ thẩm và Biên bản phiên tòa sơ thẩm ghi có mặt ông S, nhưng thật ra ông S không có mặt; phần nội dung vụ án, cũng ghi ông S trình bày, nhưng ông S không có mặt thì tại sao ghi ông S trình bày. Xét lời đề nghị trên, thấy rằng, ông S vắng mặt, nhưng phần đầu Bản án sơ thẩm và Biên bản phiên tòa sơ thẩm ghi có mặt ông S là có lỗi sơ suất của cấp sơ thẩm, nhưng lỗi này không nghiêm trọng, bởi lẽ trong nội dung của Bản án sơ thẩm cũng đã nhận định và áp dụng các Điều luật để xét xử vắng mặt ông S; còn Biên bản phiên tòa sơ thẩm, do ông S vắng mặt, nên trong nội dung biên bản không có câu hỏi nào đặt ra cho ông S. Vấn đề lỗi sơ suất trên, Tòa án cấp sơ thẩm cần phải rút kinh nghiệm để khắc phục lỗi tương tự. Đối với phần nội dung vụ án, theo quy định về mẫu viết Bản án, thì lời trình bày của ông S được Bản án sơ thẩm tóm tắt lại (có trong nội dung hòa giải, tự khai...) điều này là đúng. Từ đó, việc người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho bà N1 cho rằng ông S đã vắng mặt thì tại sao có phần trình bày của ông S ở nội dung vụ án, và đề nghị hủy án sơ thẩm, lời đề nghị này không phù hợp.

[7] Từ những nhận định trên, không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bà Phạm Thị N1; cần giữ nguyên Bản án sơ thẩm như ý kiến đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là phù hợp.

[8] Về chi phí tố tụng: Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản: Bà N1 phải chịu 4.000.000 đồng (đã nộp xong).

[9] Về án phí: Án phí dân sự sơ thẩm và phúc thẩm: Bà Phạm Thị N1 được miễn án phí (do người cao tuổi có đơn xin miễn), là phù hợp với Điều 12, 14 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.