Bản án 156/2024/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH SÓC TRĂNG

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa:Ông Hồ Văn Phụng.

Các Thẩm phán:Ông Nguyễn Hoàng Thành.

Bà Trương Tố Hương.

- Thư ký phiên tòa: Ông Đinh Quốc Thanh – Thẩm tra viên Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng.

- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng tham gia phiên tòa: Bà Dương Thị Ngọc Bích - Kiểm sát viên.

Trong các ngày 21 và ngày 26 tháng 6 năm 2024, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số: 52/2024/TLPT-DS ngày 11 tháng 4 năm 2024 về việc tranh chấp chia thừa kế tài sản.

Do bản án dân sự sơ thẩm số 06/2024/DS-ST ngày 01 tháng 3 năm 2024 của Tòa án nhân dân huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng bị kháng cáo và kháng nghị.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 86/2024/QĐ-PT ngày 6 tháng 5 năm 2024 và Quyết định hoãn phiên tòa phúc thẩm số 156/2024/QĐ-PT ngày 27 tháng 5 năm 2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng, giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Bà Trần Thị T; địa chỉ: Số B, ấp T, xã T, huyện M, tỉnh Sóc Trăng (vắng mặt).

Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn: Ông Trương Minh L; địa chỉ: Số B, ấp T, xã T, huyện M, tỉnh Sóc Trăng. Đại diện theo văn bản ủy quyền ngày 22-05-2024 (có mặt).

- Bị đơn: Bà Trần Thị H; địa chỉ: Số C, Đường C, ấp C, Thị Trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng (có mặt).

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Bà Dương Kim P; địa chỉ: Số A, Đường L, ấp N, Thị Trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng (có mặt, vắng mặt khi tuyên án).

2. Bà Trần Thị Thanh N; địa chỉ: Số C, Đường C, ấp C, Thị Trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng (có mặt).

3. Bà Trần Thị Hồng C; địa chỉ: Số A, khóm T, phường M, thành phố L, tỉnh An Giang (có mặt, vắng mặt khi tuyên án).

4. Ông Trần Thanh T1; địa chỉ: Số A, Đường L, ấp N, Thị Trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng (có đơn xin xét xử vắng mặt đế ngày 12/6/2024).

5. Bà Trần Thị Ngọc C1; địa chỉ: Đường L, ấp N, Thị Trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng (có đơn xin xét xử vắng mặt đế ngày 12/6/2024).

6. Chị Dương Lam H1; địa chỉ: Số C, Đường C, ấp C, Thị Trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng (vắng mặt).

7. Anh Nguyễn Trần Chiêu N1; địa chỉ: Số C, Đường C, ấp C, Thị Trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng (vắng mặt).

8. Ông Nguyễn Vân A; địa chỉ: Số C, Đường C, ấp C, Thị Trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng (vắng mặt).

9. Anh Nguyễn Hoài T2; địa chỉ: Số C, Đường C, ấp C, Thị Trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng (vắng mặt).

- Người kháng cáo: Bà Trần Thị T là nguyên đơn.

- Người kháng nghị: Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo bản án sơ thẩm và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

* Theo đơn khởi kiện ngày 30-12-2020 và trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn bà Trần Thị T trình bày:

Cha, mẹ bà T là cụ Trần Văn V (chết năm 2015) và cụ Lê Thị P1 (chết năm 2011) có tất cả 03 người con, gồm: bà T; Trần Thanh C2 là liệt sĩ, không có vợ con và Trần Văn H2 đã chết, có vợ là Dương Kim P và các con gồm: Trần Thị H, Trần Thị Thanh N, Trần Thị Ngọc C1, Trần Thị Hồng C, Trần Thanh T1. Khi còn sống, cha, mẹ bà T có tạo dựng được khối tài sản là một căn nhà cấp 4 và một căn nhà sau gắn liền với phần đất có diện tích 454,4m2, thuộc thửa đất số 03, Tờ bản đồ số 33, tọa lạc tại ấp C, Thị trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng, do Ủy ban nhân dân huyện M, tỉnh Sóc Trăng cấp cho cụ Trần Văn V và cụ Lê Thị P1 ngày 20-6-2005. Tổng giá trị tài sản ước tính khoảng 500.000.000đ (Năm trăm triệu đồng). Cha, mẹ bà T chết không có lập di chúc để định đoạt khối tài sản nêu trên. Trước khi chết, cụ V có cho ông Nguyễn Thanh B thuê đất để bán cà phê, thời gian là 05 năm, với tiền thuê đất mỗi năm là 10.000.000đ (Mười triệu đồng). Việc thuê đất có làm hợp đồng, sau khi cụ V chết thì ông B trả tiền thuê đất cho bà H hai lần. Lần thứ nhất số tiền 20.000.000 đồng (Hai mươi triệu đồng), bà H có giao cho bà T số tiền 8.000.000 đồng (Tám triệu đồng); lần thứ hai số tiền 30.000.000 đồng (Ba mươi triệu đồng) nhưng bà H không đưa tiền cho bà T. Ngoài ra, khi cụ P1 chết, bà T là người trực tiếp phụng dưỡng chăm sóc cụ V, đến khi cụ V chết thì bà T cũng là người thờ cúng cha và mẹ. Do vậy, bà T yêu cầu Toà án giải quyết:

- Chia thừa kế theo pháp luật đối với một căn nhà cấp 4 và một căn nhà sau gắn liền với phần đất có diện tích 454,4m2, thuộc thửa đất số 03, Tờ bản đồ số 33, tọa lạc tại ấp C, Thị trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng, do Ủy ban nhân dân huyện M, tỉnh Sóc Trăng cấp cho cụ Trần Văn V và cụ Lê Thị P1 ngày 20-6-2005 cho các đồng thừa kế của cụ V và cụ P1. Bà T yêu cầu được nhận một phần hai giá trị di sản.

- Chia khoản tiền cho thuê đất 30.000.000 đồng (Ba mươi triệu đồng) mà ông B đã trả lần thứ hai cho bà H, bà T được nhận số tiền 15.000.000 đồng (Mười lăm triệu đồng).

* Theo đơn phản tố ngày 28-8-2023 và trong quá trình giải quyết vụ án, bị đơn bà Trần Thị H trình bày:

Phần đất thuộc thửa đất số 03, Tờ bản đồ số 33, diện tích 454,4m², toạ lạc tại ấp C, Thị trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng do cụ V và cụ P1 là ông, bà nội của bà H đứng tên. Bà H ở cùng ông, bà nội từ nhỏ đến lúc ông, bà mất, đồng thời, phần đất này cụ V và cụ P1 đã cho bà H. Khi nhà bị hư hỏng, chồng bà H là ông Dương Hoài P2 có yêu cầu ông, bà nội bà H làm tờ di chúc cho bà H thì chồng bà H mới đem tiền về sửa nhà, nhưng ông, bà nội bà H nói ở đây không phải quân giành ăn nên chồng bà H không có sửa lại nhà. Trước đó, cụ V và cụ P1 đã chia đất cho bà T và cha của bà H hết đất nên sống nhờ nhà trẻ tại Thị trấn H khoảng 07 năm mới sang đất của bà sáu Y tại thửa đất số 03, Tờ bản đồ số 33, toạ lạc tại ấp C, Thị trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng và sau đó để giành cho bà H vì bà H không có mẹ, còn cha thì có vợ sau. Khi còn sống cụ P1 có nói đất này là của bà H không ai được tranh giành. Thời gian sau, nhà bị hư hỏng nên bà H tự mua vật tư của ông Năm C3 để sửa nhà hai lần với số tiền là 50.000.000 đồng. Do vậy, bà Trần Thị H không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà T.

Đồng thời, bà H yêu cầu Toà án giải quyết: Công nhận quyền sử dụng đất có diện tích 454,4m², thuộc Thửa đất số 03, Tờ bản đồ số 33, toạ lạc tại ấp C, Thị trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng cho bà H.

* Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Dương Kim P và bà Trần Thị Thanh N thống nhất trình bày: Về nguồn gốc thửa đất tranh chấp, bà P thống nhất là đất gốc của cụ V và cụ P1. Về diện tích và hiện trạng sử dụng đất thì bà P thống nhất theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ do Tòa án tiến hành. Tuy nhiên, bà P yêu cầu Tòa án khi giải quyết cần xem xét dành phần đất lối đi có chiều rộng 1,87m, chiều dài từ mặt lộ Đường 3/2 đến lộ cũ phía sau làm lối đi chung. Đối với yêu cầu khởi kiện của bà T thì bà P không đồng ý bởi số tiền 30.000.000 đồng mà cụ V cho thuê đất thì trước khi cụ V chết, toàn bộ do bà H chăm sóc cho đến khi bà H bị tai nạn thì bà T mới tự đưa ông V về chăm sóc; bà T cũng đã nhận được một nữa số tiền mà người thuê đất đưa trước bằng 10.000.000 đồng. Số tiền còn lại này đã được cụ V đồng ý cho bà H chăm lo cho gia đình sau khi bà H bị tai nạn giao thông. Mặt khác, phần đất tranh chấp đã được cụ V hứa cho bà H từ năm 1995 và cụ V đã làm đơn xác nhận vào năm 2005 khi làm thủ tục cho đất bà N, trong đơn xác nhận có thể hiện nội dung phần nhà đất này cụ V cho bà H. Do vậy, bà T yêu cầu chia thừa kế là không đúng với ý chí của cụ V.

Đối với yêu cầu phản tố của bà H thì bà P thống nhất yêu cầu Tòa án chấp nhận và công nhận phần nhà đất tranh chấp là thuộc quyền sử dụng của bà H. Trường hợp nếu Tòa án không chấp nhận yêu cầu của bà H mà chia thừa kế thì yêu cầu Tòa án xem xét bà H sống cùng cụ V và cụ P1 từ nhỏ nên có công sức đóng góp và bảo quản di sản nên được hưởng riêng một phần.

* Đối với những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Hồng C, ông Trần Thanh T1, bà Trần Thị Ngọc C1, chị Dương Lam H1, anh Nguyễn Trần Chiêu N1, ông Nguyễn Vân A và anh Nguyễn Hoài T2: Trong quá trình thụ lý và giải quyết vụ án, Tòa án đã tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng. Nhưng kể từ khi thụ lý vụ án, những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan này không nộp văn bản nêu ý kiến đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và yêu cầu phản tố của bị đơn, Tòa án triệu tập tham gia tố tụng nhiều lần nhưng không đến nên không có lời trình bày.

Tại phiên tòa, nguyên đơn bà T trình bày: Không yêu cầu chia thừa kế đối với căn nhà cấp 4 và căn nhà sau gắn liền trên đất, chỉ yêu cầu Tòa án xem xét chia thừa kế theo pháp luật đối với phần đất có diện tích 441,5m2, thuộc Thửa đất số 03, Tờ bản đồ số 33, đất tọa lạc tại ấp C, Thị trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng, do Ủy ban nhân dân huyện M, tỉnh Sóc Trăng cấp cho cụ Trần Văn V và cụ Lê Thị P1 ngày 20-6-2005 cho các đồng thừa kế. Bà T yêu cầu được nhận 50% giá trị của thửa đất. Đồng thời, chia khoản tiền cho thuê đất bằng 30.000.000 đồng, mà ông B đã trả lần thứ hai cho bà H, bà T được nhận số tiền 15.000.000 đồng (Mười lăm triệu đồng).

* Bị đơn bà H trình bày: Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà T. Đồng thời, yêu cầu Toà án công nhận cho bà H được quyền sử dụng phần đất có diện tích 441,5m2, thuộc Thửa đất số 03, Tờ bản đồ số 33, toạ lạc tại ấp C, Thị trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng. Riêng đối với phần đất làm lối đi chung và tài sản của bà N và ông Nguyễn Vân A nằm trên lối đi chung thì bà H sẽ tự thỏa thuận với bà N, không yêu cầu giải quyết trong vụ án này.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Thanh N trình bày: Thống nhất công nhận quyền sử dụng đất cho bà H đối với phần đất có diện tích 441,5m2, thuộc Thửa đất số 03, Tờ bản đồ số 33, toạ lạc tại ấp C, Thị trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng. Đối với phần đất làm lối đi chung và các tài sản của bà N và ông Nguyễn Vân A nằm trên lối đi chung thì bà N đồng ý tự thỏa thuận với bà H, không yêu cầu giải quyết trong vụ án này.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Dương Kim P, đồng thời là người đại diện theo ủy quyền của bà Trần Thị Ngọc C1 trình bày: Thống nhất công nhận quyền sử dụng đất cho bà H đối với phần đất có diện tích 441,5m2, thuộc Thửa đất số 03, Tờ bản đồ số 33, toạ lạc tại ấp C, Thị trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 06/2024/DS-ST ngày 01 tháng 3 năm 2024 của Tòa án nhân dân huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng đã quyết định: Căn cứ khoản 3 và 5 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 39, Điều 92, Điều 147, Điều 157, Điều 165, Điều 244, Điều 266, Điều 271 và Điều 273 của Bộ Luật Tố tụng dân sự; Điều 106 của Luật Đất đai năm 2003; Điều 457, Điều 459, Điều 500 và Điều 688 của Bộ luật dân sự năm 2015; điểm đ khoản 1 Điều 12 và Điều 26 của Nghị Quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trần Thị T về yêu cầu chia thừa kế đối với căn nhà cấp 4 và căn nhà sau gắn liền trên phần đất có diện tích 441,5m2 thuộc Thửa đất số 03, Tờ bản đồ số 33, toạ lạc tại ấp C, Thị trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng.

2. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trần Thị T về yêu cầu chia thừa kế đối phần đất có diện tích 441,5m2 thuộc Thửa đất số 03, Tờ bản đồ số 33, toạ lạc tại ấp C, Thị trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng và khoản tiền cho thuê đất 30.000.000 đồng (Ba mươi triệu đồng).

3. Chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn bà Trần Thị H

- Công nhận việc tặng cho quyền sử dụng đất giữa bên tặng cho là cụ Trần Văn V và cụ Lê Thị P1 với bên nhận tặng cho là bà Trần Thị H tại “Biên bản họp gia đình V/v chia đất cho cháu” ngày 05-01-2005.

- Công nhận quyền sử dụng đất cho bà Trần Thị H đối với phần đất có diện tích 441,5m2 thuộc Thửa đất số 03, Tờ bản đồ số 33, toạ lạc tại ấp C, Thị trấn H, huyện M, tỉnh Sóc Trăng, thửa đất có cứ cạnh như sau:

+ Hướng Đông giáp đất của bà Nguyễn Thị Đ và Trần Thị Thanh N, có số đo 18,69m + 19,65m;

+ Hướng Tây giáp đất của bà Bùi Thị T3, có số đo 38,48m + 1,06m;

+ Hướng Nam giáp Đường Ba tháng hai, có số đo 8,37m + 1,87m;

+ Hướng Bắc giáp lộ đan cũ, có số đo 10,61m + 1,87m.

(Đính kèm sơ đồ bản vẽ theo bản án).

- Bà Trần Thị H được quyền liên hệ các cơ quan có thẩm quyền để đăng ký sang tên, điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và thực hiện các nghĩa vụ về thuế, phí, lệ phí theo quy định pháp luật.

Ngoài ra, án sơ thẩm còn tuyên về án phí sơ thẩm, chi phí tố tụng và quyền kháng cáo cho các đương sự theo quy định của pháp luật.

- Ngày 06/3/2024, nguyên đơn bà Trần Thị T có đơn kháng cáo bản án sơ thẩm nêu trên và yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa án sơ thẩm theo hướng chia phần đất trên cho tôi và H mỗi người ½ để bà chuyển nhượng lấy tiền làm đường di ra mã và làm nhà mồ cho cha mẹ bà cùng cha của cháu H.

- Ngày 01/4/2024, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng ban hành Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 07/QĐKNPT-VKS-DS, đối với bản án số 06/2024/DS-ST ngày 01/3/2024 của Tòa án nhân dân huyện Mỹ Tú và yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết theo hướng áp dụng khoản 3 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, hủy một phần bản án sơ thẩm chuyển hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo quy định của pháp luật.

Tại phiên tòa hôm nay:

Ông Trương Minh L đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn là bà Trần Thị Tuyết r lại một phần đơn khởi kiện và đơn kháng cáo là không yêu cầu bị đơn chia thừa kế số tiền cho thuê nhà là 30.000.000 đồng và chỉ yêu cầu được nhận giá trị của thửa đất là 800.000.000 đồng; bị đơn bà Trần Thị H không rút lại đơn phản tố; Kiểm sát viên thay đổi nội dung kháng nghị từ áp dụng khoảng 3 sang khoản 2 cùng Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự là sửa án sơ thẩm; các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết toàn bộ vụ án.

Đại diện Viện kiểm sát phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng về việc tuân thủ, chấp hành pháp luật tố tụng của người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm. Đồng thời, phát biểu quan điểm của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng về việc giải quyết vụ án, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của các nguyên đơn, căn cứ vào khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, sửa bản án sơ thẩm.