Bản án 156/2021/DSPT — Đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về danh dự, nhân phẩm, uy tín

thường thiệt hại do uy tín, danh dự, sức khỏe bị xâm phạm

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Với thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa: Bà Phạm Thị Thảo

Các Thẩm phán: 1. Ông Nguyễn Thanh Vân

2. Bà Lê Thị Ngọc Hương

Thư ký Tòa án ghi biên bản phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Trúc Thương.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Bà Lê Thị Ngọc Trang – Kiểm sát viên.

Trong ngày 04 tháng 02 năm 2021, tại trụ sở Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 625/2020/TLPT-DS ngày 01 tháng 12 năm 2020 về việc việc “Tranh chấp yêu cầu bồi thường thiệt hại do uy tín, danh dự, sức khỏe bị xâm phạm”;

Do bản án dân sự sơ thẩm số 419/2020/ DS-ST ngày 25/9/2020 của Tòa án nhân dân quận B, Thành phố Hồ Chí Minh bị kháng cáo.

Theo quyết định đưa vụ án ra xét xử số 6375/2020/QĐPT-DS ngày 18 tháng 12 năm 2020 và Quyết định hoãn phiên tòa số 791/2021/QĐH ngày 18 tháng 01 năm 2021 giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V

Địa chỉ: Số 8, đường số E, khu phố R, phường D, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh.

Người đại diện theo pháp luật: Bà Phạm Thị Thu H (Có mặt);

Bị đơn: Công ty tài chính V (Có mặt);

Địa chỉ trụ sở: Tầng B, Tòa nhà R, số G đường D, phường H, Quận B1, Thành phố Hồ Chí Minh;

Người đại diện theo pháp luật: Ông Lô Bằng G

Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn: Ông Dương Hiếu L và bà Trịnh Thị N (Theo văn bản ủy quyền ngày 18/01/2021) (có mặt);

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

- Bà Phạm Thị Thu H, sinh năm 1971 (có mặt);

Địa chỉ: Số 6 đường số M, khu phố T, phường R, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh.

- Công ty Cổ phần T (vắng mặt)

Địa chỉ: Số 12, đường T, phường H, Quận M, Thành phố Hồ Chí Minh.

Người đại diện theo pháp luật: Ông Đoàn Văn Hiếu E, chức vụ: Tổng giám đốc.

Người đại diện theo ủy quyền: Bà Chu Thị H (Theo văn bản ủy quyền ngày 11/5/2020);

NỘI DUNG VỤ ÁN:

1. Theo đơn khởi kiện ngày 03/7/2019 và đơn khởi kiện bổ sung ngày 26/9/2019 của Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V có đại diện theo pháp luật là bà Phạm Thị Thu H trình bày:

Ngày 07/10/2017, bà Phạm Thị Thu H có mua điện thoại Oppo với giá 5.490.000 đồng tại Công ty cổ phần T đường H. Đơn vị có quyền nghĩa vụ liên quan đã thỏa thuận cam kết trả góp nhanh gọn, thuận tiện không gây phiền hà để bà H thành lập Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V trong thời kỳ đổi mới phát triển kinh tế cộng đồng của đại gia đình Cựu chiến binh nghèo vượt khó. Hợp đồng mua bán đã bị biến tướng, bóp méo có biểu hiện gian lận, trốn thuế, không tuân thủ quy định pháp luật hiện hành, dùng thủ đoạn xảo quyệt, hợp đồng giả mạo, không minh bạch rõ ràng khi bàn giao điện thoại và không bàn giao hợp đồng mua bán, hóa đơn giá trị gia tăng khi bà thanh toán 550.000 đồng và chỉ giao lại cho bà phiếu thông tin khách hàng có số hợp đồng.

Ngày 09 tháng 11 năm 2018, Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V được thành lập.

Từ ngày 02 đến ngày 07 hàng tháng, mặc dù chưa đến kỳ thanh toán nhưng Công ty tài chính V đã liên tục sử dụng số điện thoại một chiều để khủng bố tinh thần và xúc phạm bà.

Sau 11 tháng bị tra tấn khủng bố tinh thần, ngày 07/8/2018 bà đã thanh toán đủ số tiền mua điện thoại là 5.800.000đ (năm triệu tám trăm nghìn đồng), nhưng bên bán hàng là Công ty cổ phần T, số 74 đường T không giao hóa đơn giá trị gia tăng chấm dứt mua điện thoại trả dần, trả chậm.

Tháng 01 năm 2019, lãnh đạo Phòng Kinh tế quận B giới thiệu hợp tác xã đến các Ngân hàng để làm thủ tục vay vốn thực hiện Dự án vay vốn có hỗ trợ lãi vay xây dựng màng và mua sắm trang thiết bị trồng dưa lưới và cà chua phát triển kinh tế cộng đồng theo mô hình tăng trưởng xanh, chống xóa đói nghèo bền vững.

Ngày 27 tháng 4 năm 2019 hồi 8 giờ 48 phút đến 15 giờ 43 phút, 49 cuộc điện thoại một chiều của Công ty tài chính V tái diễn khủng bố tinh thần đòi nợ, tùy tiện vu khống công bố nợ xấu nhóm 4 trên CIC.

Ngày 13, 14, 15 tháng 6 năm 2019, sau 3 buổi làm việc với đại diện Công ty tài chính V, có biểu hiện nhũng nhiễu, lừa đảo khách hàng về việc xóa lịch sử nợ xấu.

Ngày 17 tháng 6 năm 2019, Biên bản làm việc Thanh tra Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị bà khởi kiện ra Tòa án có thẩm quyền giải quyết.

Ngày 19 tháng 6 năm 2019, đại diện an ninh Công ty tài chính V gọi điện thoại nhắn tin cố ý đe dọa hợp đồng tín dụng.

Ngày 24 tháng 6 năm 2019, đại diện Công ty tài chính V đã nhắn tin bà không còn bất cứ hợp đồng nào và đã xóa sạch lịch sử nợ xấu.

Ngày 26 tháng 6 năm 2019, thông tin dư nợ hiện tại của bà vẫn còn lịch sử nợ xấu trên CIC.

Việc bà đã trả hết số tiền mua điện thoại cho Công ty Hồ Chí Minh đường Tân y cổ phần T đường T và bà cũng không có quan hệ tín dụng với Công ty tài chính V nhưng Công ty tài chính V lại tùy tiện vu khống nợ xấu cho bà trên CIC một cách bất hợp pháp, coi thường pháp luật, trái đạo đức xã hội đã làm tổn thất, thiệt hại đến sức khỏe, danh dự, uy tín của bà và những dự án làm kinh tế của Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V đang trên đà phát triển phải dừng lại đứng trên bờ vực phá sản; bị bồi thường hợp đồng thuê đất; không có vốn giải ngân để hoạt động tăng gia sản xuất; phải dừng lại dự án vay vốn có hỗ trợ lãi vay xây dựng nhà màng và mua sắm trang thiết bị trồng dưa lưới và cà chua.

Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V yêu cầu Công ty tài chính V bồi thường thiệt hại uy tín, danh dự, tổn thất tinh thần với số tiền 100.000.000đ (một trăm triệu đồng) và xin lỗi công khai trên thông tin đại chúng (báo giấy và báo mạng). Buộc Công ty tài chính V phải bồi thường thiệt hại do tùy tiện vu khống nợ xấu nhóm 4 trên CIC dẫn đến không vay được vốn để thực hiện dự án, thiệt hại: từ tháng 01 đến tháng 9 mất nguồn thu nhập là 54.900.000đ (năm mươi bốn triệu chín trăm ngàn đồng); mất tiền đặt cọc thuê đất hợp đồng bị hủy không thực hiện được dự án: 75.000.000đ (bảy mươi lăm triệu đồng và 30.000.000đ (ba mươi triệu đồng); mất tiền hỗ trợ lãi vay 8% theo Quyết định 655/QĐ-UBND: 32.000.000đ (ba mươi hai triệu đồng). Tổng cộng yêu cầu bồi thường thiệt hại do xâm phạm uy tín, danh dự Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V với số tiền 291.900.000đ (hai trăm chín mươi mốt triệu chín trăm ngàn đồng) và xin lỗi công khai trên thông tin đại chúng (báo mạng và báo giấy).

2. Công ty tài chính V là bị đơn có bà Trịnh Thị N và ông Dương Hiếu L là đại diện theo ủy quyền trình bày:

Công ty tài chính V không đồng ý bất cứ yêu cầu nào của nguyên đơn.

Về yêu cầu xin lỗi công khai trên thông tin đại chúng về việc tùy tiện vu khống nợ xấu: Công ty tài chính V có quan hệ tín dụng với bà Phạm Thị Thu H thông qua hợp đồng tín dụng số 20171007-0002346 ngày 07/10/2017 để mua điện thoại trả góp, kỳ hạn vay 12 tháng. Tổng số tiền bà Hà cần thanh toán cho ngân hàng theo thỏa thuận của hợp đồng là 6.233.051 đồng. Tuy nhiên, đến ngày 12/6/2019 bà Hà chỉ thanh toán cho Công ty tài chính V số tiền 5.250.000 đồng, tương ứng với 10 kỳ. Do bà H vi phạm nghĩa vụ thanh toán nên Công ty tài chính V phải thực hiện báo cáo CIC theo đúng quy định pháp luật. Đây là nghĩa vụ mà Công ty tài chính V phải tuân thủ, phản ánh đúng tình trạng khoản nợ của khách hàng. Việc bà H cho rằng Công ty tài chính V vu khống bà là không có cơ sở. Đến thời điểm hiện tại hợp đồng tín dụng giữa bà Phạm Thị Thu H và Công ty tài chính V đã được tất toán và không còn thông tin nợ xấu trên hệ thống của CIC.

Về quan hệ tín dụng: Công ty tài chính V không có quan hệ tín dụng với Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V . Công ty tài chính V chỉ có quan hệ tín dụng với bà Phạm Thị Thu H thông qua Hợp đồng tín dụng số 20171007-0002346 ký ngày 07/10/2017 (“Hợp đồng”). Việc giao kết và thực hiện Hợp đồng này đã được Công ty tài chính V thực hiện theo đúng quy định của pháp luật Việt Nam. Đồng thời, tính đến thời điểm hiện tại, Hợp đồng đã được tất toán và thông tin nợ xấu của bà Hà đã không còn trên hệ thống của Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC).

Nguyên đơn Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V không có bất kỳ quan hệ tín dụng nào với Công ty tài chính V. Nguyên đơn cho rằng Công ty tài chính V vu khống nợ xấu cho Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V là không có căn cứ.

Do đó, nguyên đơn yêu cầu Công ty tài chính V xin lỗi công khai trên thông tin đại chúng về việc tùy tiện vu khống nợ xấu là hoàn toàn không có cơ sở.

Về yêu cầu bồi thường thiệt hại uy tín, danh dự, sức khỏe với số tiền 291.900.000 đồng (hai trăm chín mươi mốt triệu chín trăm nghìn đồng)

Theo Khoản 1 Điều 584 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng: “Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác”.

Như vậy, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng chỉ phát sinh khi có đầy đủ các điều kiện sau:

Có hành vi trái pháp luật; Có thiệt hại xảy ra và có mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại xảy ra và hành vi trái pháp luật.

Tuy nhiên, căn cứ quan hệ giữa Công ty tài chính V và Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V (như trình bày nêu trên) cũng như theo hồ sơ vụ án, không có bất cứ căn cứ để xác định và chứng minh rằng Công ty tài chính V có hành vi xâm phạm đến uy tín và danh dự của Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V .

Do đó, nguyên đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại uy tín, danh dự, sức khỏe với số tiền 291.900.000 đồng là hoàn toàn không có cơ sở.

Từ các phân tích trên, căn cứ các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, căn cứ khoản 1 Điều 584 Bộ luật dân sự 2015, đề nghị Quý Tòa xem xét, tuyên: Bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V .

3. Bà Phạm Thị Thu H là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trình bày: Bà xác định Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V là nguyên đơn của vụ kiện, do danh dự, uy tín, sức khỏe của Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V bị xâm phạm nên Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V là nguyên đơn của vụ án, bà chỉ là đại diện theo pháp luật của Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V chứ bà không khởi kiện cho cá nhân bà.

4. Công ty cổ phần Thế giới di động là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có bà Chu Thị Hảo là đại diện theo ủy quyền trình bày: Ngày 07/10/2017, tại cửa hàng Điện Máy Xanh tại địa chỉ 74 đường T Tân Kỳ Tân Quý, phường R, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh, Thế giới di động có bán cho bà Phạm Thị Thu H một chiếc điện thoại OPPO A57 (F3 Lite) mới màu vàng, giá bán bao gồm VAT là 5.490.000đ (năm triệu bốn trăm chín mươi ngàn đồng). Công ty cổ phần Thế giới di động chỉ tiến hành hoạt động bán điện thoại cho bà H. Việc vay mua trả góp điện thoại do bà Hà tự thực hiện với bị đơn, Công ty cổ phần Thế giới di động không liên quan đến vấn đề này. Các dữ liệu liên quan đến thời gian và số tiền mà Công ty cổ phần Thế giới di động thu từ bà H, hiện công ty không có đủ thông tin để trích xuất các dữ liệu này từ hệ thống. Công ty cổ phần Thế giới di động không có ý kiến gì về yêu cầu của nguyên đơn với bị đơn. Công ty cổ phần T đề nghị Tòa án không tiến hành thủ tục hòa giải và xin được vắng mặt trong tất cả các buổi làm việc, hòa giải, xét xử vụ án.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 419/2020/DS-ST ngày 25 tháng 9 năm 2020 của Tòa án nhân dân quận B, Thành phố Hồ Chí Minh đã tuyên xử:

Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V đối với Công ty tài chính V về việc buộc bị đơn phải bồi thường thiệt hại do xâm phạm uy tín, danh dự, sức khỏe nguyên đơn với số tiền 291.900.000đ (hai trăm chín mươi mốt triệu chín trăm ngàn đồng) và xin lỗi công khai trên thông tin đại chúng (báo mạng và báo giấy).

Ngoài ra, án sơ thẩm còn tuyên án phí và quyền kháng cáo theo luật định.

Ngày 12/10/2020, Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V có đơn kháng cáo yêu cầu xét xử lại bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo; các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án;

Nguyên đơn yêu cầu hủy bản án sơ thẩm và yêu cầu bồi thường số tiền 291.900.000 đồng.

Bị đơn không đồng ý với yêu cầu của nguyên đơn. Đề nghị giữ y bản án sơ thẩm.

Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hồ Chí Minh:

- Về thủ tục tố tụng: Hội đồng xét xử, những người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng các quy định của pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án tại giai đoạn phúc thẩm.

- Về nội dung: Với các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ và lời trình bày của các đương sự tại phiên tòa:

Xét thấy, giữa Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V và Công ty tài chính V không tồn tại giao dịch quan hệ tín dụng, và cũng không bị Ngân hàng đòi nợ, đưa thông tin nợ xấu lên CIC, mà chỉ có cá nhân bà Phạm Thị Thu H. Mặt khác, bà Phạm Thị Thu H là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong vụ kiện nhưng không có yêu cầu độc lập. Giữa bà Phạm Thị Thu H và Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V là hai chủ thể khác nhau. Do đó, Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V không có quyền khởi kiện được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 192 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý và giải quyết vụ kiện là có sai sót.

Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V . Hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án như đã phân tích trên.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh luận và phát biểu của kiểm sát viên tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay, Hội đồng xét xử nhận định:

- Về tố tụng: Tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là Công ty cổ phần T vắng mặt không lý do. Hội đồng xét xử quyết định xét xử vắng mặt đương sự theo quy định tại Điều 227 và Điều 228 Bộ luật tố tụng Dân sự.

- Về nội dung:

Xét kháng cáo của nguyên đơn Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V , Hội đồng xét xử xét thấy:

Căn cứ Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hợp tác xã số: 412307000021, cũng như lời thừa nhận của người đại diện theo pháp luật, thì Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V được thành lập và đăng ký lần đầu vào ngày 09/11/2017.

Theo lời khai của bà Phạm Thị Thu H là người đại diện theo pháp luật của Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V , thì bà mua chiếc điện thoại này để phục vụ cho Hợp tác xã. Tuy nhiên, khi bà Hà mua chiếc điện thoại này vào ngày 07/10/2017 thì Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V chưa được thành lập.

Nguyên đơn Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V khởi kiện yêu cầu Công ty tài chính V bồi thường thiệt hại do xúc phạm uy tín, danh dự, sức khỏe của Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V . Hội đồng xét xử xét thấy, người bị đưa thông tin nợ xấu lên nhóm 4 trên CIC là bà Phạm Thị Thu H chứ không phải Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V vì:

- Giữa Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V và Công ty tài chính V không có quan hệ tín dụng;

- Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V cũng không bị Công ty tài chính V đòi nợ, đưa thông tin nợ xấu lên CIC.

Nguyên đơn cho rằng bị đơn vu khống cho nguyên đơn, gây ảnh hưởng đến uy tín, danh dự, sức khỏe của nguyên đơn và buộc bị đơn phải bồi thường thiệt hại do uy tín, danh dự, sức khỏe bị xâm phạm với số tiền 291.900.000đ (hai trăm chín mươi mốt triệu chín trăm ngàn đồng) và xin lỗi công khai trên thông tin đại chúng (báo mạng và báo giấy), nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh bị đơn có hành vi xâm phạm nêu trên. Mặt khác, trong vụ kiện này bà Phạm Thị Thu H còn có tư cách là người có quyền và nghĩa vụ liên quan nhưng bà không có yêu cầu độc lập, giữa cá nhân bà Phạm Thị Thu H và Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V là hai chủ thể khác nhau. Do đó, Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V không có quyền khởi kiện theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 192 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, nên không có căn cứ để Hội đồng xét xử xem xét.

Xét, Việc Tòa án cấp sơ thẩm nhận đơn khởi kiện của Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V và thụ lý giải quyết vụ án là có sai sót. Tại phiên toà phúc thẩm, Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V cũng không cung cấp thêm được chứng cứ nào khác để chứng minh cho yêu cầu kháng cáo của mình, nên không có căn cứ chấp nhận. Do đó, cần hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án như đề nghị của vị đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Về án phí: Do kháng cáo không được chấp nhận nhưng hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án, nên Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

Vì các lẽ trên;

Căn cứ khoản 4 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự;

QUYẾT ĐỊNH :

Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V .

Hủy bản án dân sư sơ thẩm số 419/2020/DS-ST ngày 25 tháng 9 năm 2020 của Tòa án nhân dân quận B và đình chỉ giải quyết vụ án.

Án phí dân sự sơ thẩm và phúc thẩm Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao V không phải chịu.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014 thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b, và 9 Luật thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014./.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án.