Bản án 15/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn trình bày: Cha mẹ ông T là cụ Nguyễn T2, cụ Nguyễn Thị P1. Trước năm 1992, cụ T2, cụ P1 khai hoang đất để trồng cây cà phê, đã được UBND huyện M cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sau đây viết tắt là: GCNQSDĐ) số 0 134161 ngày 26-12-1998, gồm: Thửa 578, tờ bản đồ số 9 điện tích 396m² và thửa đất số 24, tờ bản đồ số 9, diện tích 14.341m² đất trồng cây lâu năm. Trước năm 2002, cụ T2, cụ P1 chuyển nhượng một phần đất 5.500m2 có khoảng 600 cây cà phê trong tổng diện tích đất 14.341m² cho ông B, diện tích đất còn lại là 8.841m² có 900 cây cà phê. Năm 2002, cụ T2, cụ Phước T3 cho các con là: T, B, B1, mỗi người được nhận khoảng 2.947m² có 300 cây cà phê, việc tặng cho bằng lời nói có sự chứng kiến của bà Nguyễn Thị S, các con đều nhận phân đất được cho đúng vị trí theo thứ tự từ Bắc đến N là: bà B1, ông B, ông T. Sau đó, bà B1 chuyển nhượng phần đất của mình cho ông B. Ngoài diện tích đất được cha mẹ cho nêu trên, thì ông B còn có thửa đất số 24a, tờ bản đồ số 9, diện tích 2.643m² giáp thửa đất số 29 của ông T. Do đó, ông B và ông T đã tự nguyện đổi đất cho nhau để thuận lợi canh tác. Do anh em ruột với nhau nên việc đổi đất chỉ thể hiện bằng lời nói. Sau khi đổi đất, hai bên đã nhận đất sử dụng được một thời gian thì phá cây cà phê cũ, ông B trồng lại cây cà phê và cây tiêu và một số cây ăn trái khác; vợ chồng ông T trồng cây tiêu nhưng cây bị bệnh chết hết còn lại trụ xi măng. Cuối năm 2023, vợ chồng ông T làm thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất đối với phần đất đổi cho ông B thì mới biết được phần đất này đã cấp GCNQSDĐ cho ông B vào năm 1998.

Ông T và bà P khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết: Tuyên bố vô hiệu một phần Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất số 82, quyền số 01 TP/CC-SCCHĐGD được UBND xã N chứng thực ngày 22-4-2008 giữa cụ T2, cụ P1 với ông B, bà T1 đối với phần diện tích đất 2.756,7m² mà hai cụ đã cho ông T; công nhận hợp đồng đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa cụ T2, cụ P1 với ông T; tuyên hủy một phần GCNQSDĐ đã cấp cho ông B, bà T1 thửa đất số 24 đối với phần diện tích đất của ông T được cha mẹ tặng cho; buộc ông B, bà T1 trả lại diện tích đất 2.756,7m² cho ông T và bà P.

Bị đơn trình bày: Ông B là con đẻ của cụ T2, cụ P1. Khoảng trước năm 1990, cha mẹ ông B khai hoang được một diện tích đất khoảng 2,4ha tại thôn A, xã N rồi trồng cây cà phê vào khoảng năm 1990. Khoảng năm 1997, thời điểm này đất chưa được cấp GCNQSDĐ thì cha mẹ ông B có cho ông B và ông T, mỗi người một diện tích đất, cụ thể:

Ông T được cho khoảng 7.000m² đất, sau đó ông T bán cho bà Trần Thị G 2.500m², diện tích đất còn lại thì vợ chồng ông T sử dụng từ đó đến nay, thửa đất số 30 (29), tờ bản đồ số 9, diện tích 2,578m².

Ông B được cho 300 cây cà phê tương đương khoảng gần 3.000m² đất, ông B đã được UBND huyện M cấp GCNQSDĐ số 0 134976 ngày 26-12-1998, thửa đất số 24a, tờ bản đồ số 9, diện tích đất 2.643m².

Diện tích đất còn lại, cha mẹ ông B vẫn canh tác trồng cây cà phê và được cấp GCNQSDĐ số 0 134161 ngày 26-12-1998, thửa đất số 24, tờ bản đồ 9, diện tích đất 14.341m², liền kề với thửa 248 của ông B. Năm 2002, cha mẹ ông B tiếp tục cho vợ chồng ông B 2.500m² trong thửa đất số 24, tiếp giáp với thửa 24n. Cũng trong năm 2002, cha mẹ ông B bán cho vợ chồng ông B khoảng gần 6.000m² đấu với giá 40 triệu đồng, phần đất còn lại khoảng gần 3.000m thì cha mẹ ông B cho chị ruột ông B là bà Nguyễn Thị B1 canh tác nhưng chưa đăng ký chuyển quyền sử dụng đất. Năm 2004, bà B2 bán diện tích đất đó cho vợ chồng ông B với giá 13 triệu đồng, sử dụng từ đó đến nay. Giao dịch tặng cho, mua đất nêu trên bằng hình thức lời nói, nhưng đã xác định ranh giới đất theo hàng cây cà phê. Đến năm 2007, cha mẹ ông B bản hết diện tích đất còn lại là khoảng gần 4.000m² của thứa 24 cho vợ chồng ông B với giá 30 triệu đồng, và bản cả thửa đất số 7a. Từ đó đến nay vợ chồng ông B canh tác, sử dụng toàn bộ điện tích thửa số 24 và thừa số 7a theo GCNQDSĐ số 0 134161. Năm 2008, cha mẹ ông B lập hợp đồng tặng cho vợ chồng ông B toàn bộ diện tích đất 14.737m² của thửa đất số 24 và thửa đất số 7à theo GCNQDSĐ số 134161, được UBND huyện Đ cấp GCNQDSĐ số AM 820856, vợ chồng ông B đã sử dụng từ đó đến nay không có tranh chấp. Năm 2022, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh G cấp đổi GCNQDSĐ số DI 349379 ngày 29-11-2022 đối với thửa đất số 24, tờ bản đồ số 9, diện tích đất 14.341m², là hợp pháp. Do đó, ông B và bà T1 yêu cầu Tòa án giải quyết: Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông T và bà P, yêu cầu Tòa án áp dụng thời hiệu và đình chỉ giải quyết vụ án. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cụ Nguyễn Thị P1 trình bày: Trước năm 1992, vợ chồng cụ có khai hoang đất để trồng cây cà phê, được cấp GCNQDSD, thửa đất số 24, tờ bản đồ 9, diện tích 14.341m² tại thôn A, xã X. Trước năm 2002, vợ chồng cụ đã bán cho con trai là Nguyễn Văn B3 5.500m² đất có khoảng 600 cây cà phê. Năm 2002, vợ chồng cụ tặng cho 03 con là: T, B3, B1, mỗi người được nhận khoảng 2.947m² đất có 300 cây cà phê (diện tích thực tế theo kết quả thẩm định tại chỗ là: 2.756,7m²). Việc tặng cho đất thể hiện bằng lời nói, có sự chứng kiến của bà Nguyễn Thị S1.

Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất số 82, quyền số 01 TP/CC-SCCHĐGD được UBND xã N chứng thực ngày 22-4-2008 giữa vợ chồng cụ với vợ chồng ông B đối với phần diện tích đất 2.756,7m² là vô hiệu, vì khi ký hợp đồng, ông B nói rằng: “Đất chị B1 bán và hai anh em đã đổi đất cho nhau xong rồi, mẹ kỷ vào để con làm sổ đỏ”. Lời nói lừa dối đó của ông B đã làm cho vợ chồng cụ nghĩ rằng việc đổi đất giữa hai anh em đã hoàn tất về thủ tục pháp lý, vì thực tế hai bên đã sử dụng diện tích đất đổi hơn 06 năm trước khi ký hợp đồng tặng cho. Cụ P1 khẳng định rằng vợ chồng cụ không cho vợ chồng ông B toàn bộ diện đất thửa đất số 24, tờ bản đồ 9, diện tích 14.431m² tại thôn A, xã N. Do đó, cụ P1 yêu cầu Tòa án giải quyết buộc vợ chồng ông B phải trả lại cho ông T phần diện tích đất mà vợ chồng cụ đã tặng cho ông Trọng

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Nguyễn Thị B1 trình bày: Cha mẹ bà là cụ T2, cụ P1 có thửa đất trồng khoảng 1.500 cây cà phê tại thôn A, xã N. Trước năm 2002, cha mẹ bà đã bán cho ông B khoảng 600 cây cà phê, còn lại 900 cây cà phê. Năm 2002, cha mẹ bà cho anh em mỗi người 300 cây cà phê, theo thứ tự tử N3 đến B4 là: T, B, B1. Sau khi được tặng cho đất rẫy cà phê, bà B1 sử dụng đến năm 2005 thì bản lại cho em trai là Nguyễn Văn B3 với giá 13 triệu đồng, phần đất ông T được tặng cho thì ông Trọng Đ cho ông B để hai anh em thuận tiện canh tác, hai anh em đã sử dụng đất đổi từ tâm 2002 đến năm 2023 thì xảy ra tranh chấp. Hợp đồng tặng cho rẫy cà phê giữa cha mẹ với các con thể hiện bằng lời nói.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh G có văn bản trình bày Sở Tài nguyên Môi trường tỉnh G cấp GCNQDSD số DI 349379, cho vợ chồng ông B được thực hiện đúng quy định:

Thành phần hồ sơ: Khoản 1 Điều 10 Thông tư 24/2014/TT-BTNMT ngày 19-5-2014 của Bộ T5.

Điều kiện cấp GCN: Điểm c khoản 1 Điều 99 Luật Đất đai năm 2013. Trình tự thực hiện: Điểm a khoản 1, 2, 3 Điều 76 Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ. Từ các cân cử trên, Sở Tài nguyên Môi trường tỉnh G cấp GCNQDSĐ số DI 349379 ngày 29-11-2022 cho ông Nguyễn Văn B và bà Nguyễn Thị Thanh T1 là đảm bảo quy trình, thủ tục theo quy định.

Bản án dân sự sơ thẩm số 24/2025/DS-ST ngày 11 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai quyết định:

1. Chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn T và bà Võ Thị P.

1.1. Công nhận hiệu lực hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất được xác lập năm 2002 giữa cụ Nguyễn T2 và cụ Nguyễn Thị P1 với ông Nguyễn Văn T đối với phần diện tích đất 2.947m² thửa đất số 24, tờ bản đồ 09, tại thôn A, xã N, huyện Đ, tỉnh Gia Lai (nay là xã K, tỉnh Gia Lai).

Ông Nguyễn Văn T, bà Võ Thị P có quyền sử dụng phần diện tích đất và có nghĩa vụ liên hệ cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần diện tích đất 2.947m² thửa đất số 24, tờ bản đồ 09, tại thôn A, K, tỉnh Gia Lai (có sơ đồ đất kèm theo).

Ông Nguyễn Văn B, bà Nguyễn Thị Thanh T1 có nghĩa vụ làm thủ tục yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền điều chỉnh lại diện tích đất được cấp tại GCNQDSĐ số DI 349379 ngày 29-11-2022 do Sở Tài nguyên Môi trường tỉnh G cấp cho ông Nguyễn Văn B và bà Nguyễn Thị Thanh T1, phù hợp với diện tích đất thực tế sau khi trả lại đất cho ông T, bà P.

1.2. Tuyên bố vô hiệu một phần Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất số 82, quyền số 01 TP/CC-SCCHĐGD được UBND xã N chứng thực ngày 22-4-2008 giữa cụ Nguyễn T2 và cụ Nguyễn Thị P1 với ông Nguyễn Văn B và bà Nguyễn Thị Thanh T1, đối với phần diện tích đất 2.947m² mà cụ T2, cụ P1 đã tặng cho ông Nguyễn Văn T năm 2002, thửa đất số 24, tờ bản đồ 09, tại thôn A, K, tỉnh Gia Lai.

1.3. Hủy một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DI 349379 ngày 29-11-2022 do Sở Tài nguyên Môi trường tỉnh G cấp cho ông Nguyễn Văn B và bà Nguyễn Thị Thanh T1, đối với phần diện tích đất 2.947m² mà cụ T2, cụ P1 đã tặng cho ông Nguyễn Văn T năm 2002, thửa đất số 24, tờ bản đồ 09, tại thôn A, K, tỉnh Gia Lai.

1.4. Buộc ông Nguyễn Văn B và bà Nguyễn Thị Thanh T1 phải trả lại cho ông Nguyễn Văn T, bà Võ Thị P, phần diện tích đất theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ là: 2.756,7m² thửa đất số 24, tờ bản đồ 09, tại thôn A, K, tỉnh Gia Lai. Đất có tứ cận: phía Đông giáp đất ông T4 dài 31,83m, phía Tây giáp đường đất hiện trạng; phía Bắc giáp đất ông B thửa 24 dài 88,48m; Nam giáp đất ông B thửa 24a dài 89,59m (có sơ đồ kèm theo). Trên đất có: 297 cây cà phê (63 cây trồng tháng 7-2024 và 234 cây trồng năm 2021); 01 cây sầu riêng trồng năm 2022, 01 cây bơ trồng năm 2021; 01 cây mít trồng năm 2021; 62 cây tiêu trụ bê tông trồng năm 2022.

1.5. Ông Nguyễn Văn T và bà Võ Thị P được quyền sở hữu toàn bộ cây trồng, trụ bê tông cây tiêu và hướng hoa lợi cây trồng nêu trên. Buộc ông Nguyễn Văn T và bà Võ Thị P phải thanh toán giá trị cây trồng cho ông Nguyễn Văn B và bà Nguyễn Thị Thanh T1, số tiền là: 273.393.153 đồng.

1.6. Buộc ông Nguyễn Văn T và bà Võ Thị P phải di dời toàn bộ trụ bê tông trồng tiêu trên thửa đất 24a, tờ bản đồ 09, tại thôn A, K, tỉnh Gia Lai để trả lại đất cho ông Nguyễn Văn B và bà Nguyễn Thị Thanh T1.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, án phí dân sự sơ thẩm và thông báo quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 16/9/2025, ông Nguyễn Văn B và bà Nguyễn Thị Thanh T1 có đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm

Sau khi xem xét các tài liệu có tại hồ sơ vụ án, lời trình bày của đương sự đã được thẩm tra tại phiên tòa; ý kiến của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng đề nghị không chấp nhận kháng cáo của ông Nguyễn Văn B và bà Nguyễn Thị Thanh T1, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Xét nội dung kháng cáo của ông Nguyễn Văn B và bà Nguyễn Thị Thanh T1; Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng:

[2] Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất năm 2002 giữa cụ T2, cụ P1 với ông T được xác lập bằng lời nói, theo quy định tại Điều 116, khoản 2 Điều 129 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì tuy giao dịch tặng cho quyền sử dụng đất không tuân thủ về hình thức được quy định tại Điều 707 Bộ luật Dân sự năm 1995 và khoản 1 Điều 502 Bộ luật Dân sự năm 2015 nhưng bên nhận tặng cho đất là ông T đã nhận đất và đổi đất đó cho ông B để hai bên thuận lợi canh tác, đã sử dụng đất đổi từ đó cho đến nay nên giao dịch được công nhận hiệu lực.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng Dân sự; Nghị quyết 326/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Bác kháng cáo của ông Nguyễn Văn B và bà Nguyễn Thị Thanh T1 và giữ nguyên Bản án sơ thẩm số 24/2025/DS-ST ngày 11 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai.

2. Về án phí: ông Nguyễn Văn B và bà Nguyễn Thị Thanh T1 phải chịu 300.000 (Ba trăm nghìn) đồng tiền án phí dân sự phúc thẩm nhưng được khấu trừ vào biên lai nộp tiền tạm ứng án phí số 0002411 ngày 26/9/2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai, ông B bà T1 đã nộp.

3. Các quyết định khác của án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết hạn kháng cáo, kháng nghị theo quy định pháp luật.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.