Bản án 149/2019/DS-PT — Tranh chấp liên quan đến yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TOÀ ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI

Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

- Thẩm phán - Chủ tọa phiên toà: Ông Ngô Hồng Phúc;

- Các Thẩm phán:

Ông Lương Đức Chính;

Bà Phan Thị Vân Hương.

- Thư ký Toà án ghi biên bản phiên toà: Bà Ngô Thị Minh Hà, Thư ký của Toà án nhân dân cấp cao tại Hà Nội.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội tham gia phiên tòa: Ông Vũ Hồng Điệp, Kiểm sát viên cao cấp.

Ngày 25 tháng 9 năm 2019, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội, xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự Thụ lý số 20/2019/TLPT-DS ngày 09 tháng 01 năm 2019 về việc “yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu” do có kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đối với Bản án dân sự sơ thẩm số 07/2018/DS-ST ngày 01/10/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Hà Tĩnh.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 8954/2019/QĐ-PT ngày 06 tháng 9 năm 2019, giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Ngân hàng T Việt Nam; trụ sở của Ngân hàng tại Lầu 8 Tòa nhà V, số 70-72 L, phường B, Quận 1, Thành Phố Hồ Chí Minh; người đại diện theo ủy quyền là ông Nguyễn Hoàng D - Chuyên viên Cấp 2 của Tổ xử lý nợ miền Bắc trực thuộc Trung tâm xử lý nợ Hội sở E (theo văn bản ủy quyền ngày 20/01/2014 của Tổng giám đốc E), có mặt tại phiên tòa;

Bị đơn: Phòng Công chứng số 1 H; trụ sở văn phòng tại Số 92, đường P, thành phố H, tỉnh Hà Tĩnh; người đại diện theo pháp luật là ông Bùi Minh T - Trưởng phòng Phòng Công chứng số 1 H, có đơn xin xét xử vắng mặt tại phiên tòa.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Anh Nguyễn Chu N, sinh năm 1977; hiện đang chấp hành án phạt tù tại Trại giam Xuân Hà - Bộ Công an, có đơn xin xét xử vắng mặt tại phiên tòa.

2. Chị Đặng Thị H, sinh năm 1980, là vợ của anh N; hiện đang cư trú tại Hàn Quốc (không rõ địa chỉ), vắng mặt tại phiên tòa.

3. Bà Nguyễn Thị C; địa chỉ cư trú tại Nhà số 192 đường M, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An, vắng mặt tại phiên tòa.

4. Anh Dương Quốc A; địa chỉ cư trú tại Nhà số 192 đường M, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An, vắng mặt tại phiên tòa.

Ông Dương Nhật T là người đại diện theo ủy quyền của bà Nguyễn Thị C và anh Dương Quốc A; địa chỉ cư trú tại Nhà số 192 đường M, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An, có mặt tại phiên tòa.

4. Anh Nguyễn Như Y; địa chỉ cư trú tại số 194, đường M, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An, vắng mặt tại phiên tòa;

Ông Nguyễn Xuân B; địa chỉ cư trú tại Nhà số 141 L, thành phố V, tỉnh

Nghệ An, là người đại diện theo ủy quyền của anh Nguyễn Như Y, có mặt tại phiên tòa.

Ông Nguyễn Văn P là Luật sư của Công ty Luật TNHH B và Cộng sự thuộc Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của anh Dương Quốc A và bà Nguyễn Thị C, có mặt tại phiên tòa.

TÓM TẮT NỘI DUNG VỤ ÁN

Theo nội dung khởi kiện, đại diện theo ủy quyền của Ngân hàng T Việt Nam trình bày:

Ngày 30/12/2009, E - Chi nhánh V, tỉnh Nghệ An nhận thế chấp quyền sử dụng 140m2 đất thuộc thửa số 170, tờ bản đồ số 03 và tài sản gắn liền với đất tại Tổ 5, thuộc quyền sở hữu của vợ chồng anh Nguyễn Chu N, chị Đặng Thị H theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AD 248475 mà Ủy ban nhân dân thành phố H cấp cho anh N, chị H ngày 11/10/2005, để đảm bảo cho khoản vay của Công ty Cổ phần Thương mại Du lịch và Dịch vụ T tại E, theo Hợp đồng thế chấp số 00368/EIBV-TD/BĐTS/09 ngày 30/12/2009 được công chứng tại Văn phòng công chứng Hòa Bình, tỉnh Hà Tĩnh ngày 31/12/2009, đăng ký giao dịch bảo đảm tại Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thành phố H ngày 31/12/2009. Ngày 28/7/2012, vợ chồng anh N, chị H đề nghị E nhận nhà đất tại Tổ 5, phường H mà vợ chồng anh N, chị H đã thế chấp cho E để khấu trừ một phần khoản nợ của Công ty Thái Bình Dương. Ngày 20/8/2012, tại Phòng Công chứng số 1 H, vợ chồng anh N, chị H cùng với E đã ký kết hợp đồng chuyển nhượng nhà đất nêu trên.

Ngày 18/9/2012, E nộp hồ sơ cho Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thành phố H để làm thủ tục nhận chuyển nhượng nhà đất tại Tổ 5, Phường H. Tuy nhiên, ngày 02/11/2012, Phòng Công chứng số 1 H có văn bản đề nghị Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thành phố H tạm đình chỉ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng nhà đất nêu trên cho E với lý do: Ngày 02/11/2012, Phòng Công chứng số 1 H nhận được đơn trình báo của anh Dương Quốc A về việc ngày 26/01/2011 vợ chồng anh N, chị H đã lập văn bản ủy quyền cho anh A thực hiện việc thế chấp, chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại Tổ 5, Phường H, trong khi ngày 20/8/2012, vợ chồng anh N, chị H đã chuyển nhượng nhà đất tại Tổ 5, phường H cho E.

Ngày 05/12/2012 và ngày 14/11/2013, E có văn bản đề nghị Phòng Công chứng số 1 H hủy hợp đồng ủy quyền ngày 26/01/2011 về việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại Tổ 5, Phường H giữa vợ chồng anh N, chị H với anh A, vì Phòng Công chứng số 1 H công chứng hợp đồng ủy quyền ngày 26/01/2011 trong khi tài sản đang được thế chấp tại E từ năm 2009 là trái quy định của pháp luật.

Công chứng viên Bùi Minh T trình bày:

Ngày 26/01/2011, ông nhận được yêu cầu công chứng hợp đồng ủy quyền giữa vợ chồng anh N, chị H và anh A với nội dung: Anh A đại diện cho vợ chồng anh N, chị H thực hiện việc thế chấp, cho thuê, tặng cho, chuyển quyền sử dụng đất tại Tổ 5, Phường H với diện tích 140m2 theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AD 248475 do Ủy ban nhân dân thành phố H cấp ngày 11/10/2005. Trên cơ sở nhất trí của hai bên cùng với hồ sơ đầy đủ nên ông đã công chứng hợp đồng ủy quyền này.

Ngày 20/8/2012, vợ chồng anh N, chị H chuyển nhượng 140m2 đất tại khối 5, Phường H cho E. Hai bên đã làm đầy đủ các thủ tục cùng với việc xuất trình bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nên ông đã công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng diện tích đất này.

Quá trình công chứng các hợp đồng thì các bên đều xuất trình bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cùng một diện tích đất. Do đó, sau khi phát hiện, ông đã làm công văn gửi Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thành phố H tạm đình chỉ làm thủ tục đăng ký chuyển nhượng diện tích đất để chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Trong việc này, ông thấy cùng một diện tích đất nhưng có 02 bản giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, như vậy là sẽ có 01 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được làm giả. Với việc công chứng hợp đồng ủy quyền, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất nói trên, ông đã không phát hiện ra giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giả. Quá trình công chứng, ông không vì bất kỳ mục đích vụ lợi nào nhằm tiếp tay cho vợ chồng anh N, chị H trong việc sử dụng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giả để tẩu tán tài sản.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày:

(1) Anh Nguyễn Chu N trình bày: Anh thừa nhận trình bày của E về việc vợ chồng anh thế chấp nhà đất tại Tổ 5, Phường H để bảo đảm cho khoản vay của Công ty T và vợ chồng anh đồng ý giao nhà đất này cho E thông qua việc hai bên ký kết hợp đồng chuyển nhượng nhà đất tại Phòng Công chứng số 1 H để khấu trừ nợ. Anh cũng thừa nhận ngày 26/01/2011, tại Phòng Công chứng số 1 H, vợ chồng anh đã làm hợp đồng ủy quyền cho anh A với nội dung, anh A đại diện cho vợ chồng anh thực hiện việc thế chấp, chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại Tổ 5, Phường H, nhưng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà vợ chồng anh sử dụng để lập hợp đồng ủy quyền cho anh A là giấy giả do anh thuê một người có tên là T (không rõ nhân thân và địa chỉ) làm giả, còn giấy chứng nhận quyền sử dụng đất E đang quản lý là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thật. Anh đồng ý với yêu cầu của E về việc hủy hợp đồng ủy quyền ngày 26/01/2011 giữa vợ chồng anh với anh Dương Quốc A.

(2) Chị Đặng Thị H có Văn bản đề ngày 20/5/2016 gửi cho Tòa án nhân dân thành phố H, tỉnh Hà Tĩnh (thông qua mẹ đẻ của chị H) với nội dung: Chị thừa nhận việc vợ chồng chị thế chấp nhà đất tại Tổ 5, Phường H cho E, sau đó chuyển nhượng nhà đất này cho E để khấu trừ nợ; chị cũng thừa nhận ngày 26/01/2011, tại Phòng Công chứng số 1 H, vợ chồng chị đã lập hợp đồng ủy quyền cho anh A chuyển nhượng tài sản. Do hoàn cảnh khó khăn chị phải đi lao động ở nước ngoài nên xin vắng mặt tại các phiên tòa giải quyết vụ án này và cam kết không thắc mắc hay khiếu nại.

(3) Anh Dương Quốc A trình bày: Anh đã tiếp nhận theo ủy quyền chuyển nhượng nhà đất tại Tổ 5, Phường H của vợ chồng anh N, chị H với giá 03 tỷ đồng, sau đó anh đã chuyển nhượng lại nhà đất này cho anh Nguyễn Như Y với giá 03 tỷ đồng, hợp đồng chuyển nhượng được công chứng tại Phòng Công chứng số 1 H. Do đó, anh đề nghị Tòa án giải quyết để đảm bảo được quyền lợi cho anh và anh Nguyễn Như Y.

(4) Anh Nguyễn Như Y trình bày: Anh nhận chuyển nhượng nhà đất tại Tổ 5, phường H của anh A, hai bên có lập hợp đồng chuyển nhượng và được công chứng tại Phòng Công chứng số 1 H, anh đã trả cho anh A 2,5 tỷ đồng, còn nợ lại 500 triệu đồng, hai bên cam kết khi nào anh được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì sẽ trả nốt. Do đó, anh đề nghị Tòa án giải quyết để đảm bảo quyền lợi của anh.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 07/2018/DS-ST ngày 01/10/2018, Tòa án nhân dân tỉnh Hà Tĩnh căn cứ vào các Điều 26, 37, 235, 266 của Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 128, khoản 4 Điều 348 Bộ luật Dân sự năm 2005 (nay được quy định tại các Điều 117, 122, 123, 127, 131 của Bộ luật Dân sự năm 2015); khoản 4 Điều 2, khoản 1 Điều 46, Điều 52 của Luật Công chứng năm 2015, xử:

+ Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng T Việt Nam (viết tắt E). Tuyên bố văn bản công chứng lập ngày 26/01/2011 của Phòng Công chứng số 1 H đối với Hợp đồng ủy quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa vợ chồng anh Nguyễn Chu N, chị Đặng Thị H và anh Dương Quốc A; văn bản công chứng lập ngày 14/7/2011 của Phòng Công chứng số 1 H đối với hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa anh Nguyễn Chu N, chị Đặng Thị H (anh Dương Quốc A là người được ủy quyền) và anh Nguyễn Như Y vô hiệu toàn bộ.

+ Anh Dương Quốc A phải trả lại cho anh Nguyễn Như Y số tiền 2,5 tỷ đồng (đây là số tiền anh Nguyễn Như Y đã trả cho anh Dương Quốc A liên quan đến hợp đồng chuyển nhượng nhà đất tại Tổ 5, Phường H xác lập giữa hai bên).

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí và thông báo quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 15/10/2018, anh Dương Quốc A kháng cáo, ngày 24/10/2018, anh Nguyễn Như Y kháng cáo, nội dung đơn kháng cáo đều yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm hủy các hợp đồng giao dịch dân sự giữa Ngân hàng T Việt Nam với vợ chồng anh N, chị H; đồng thời xác định lỗi, làm rõ trách nhiệm bồi thường thiệt hại của Phòng Công chứng số 1 H dẫn đến hợp đồng công chứng bị vô hiệu.

Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội cũng phân tích, đánh giá, xác định lỗi và trách nhiệm bồi thường của Công chứng viên và Phòng Công chứng số 1 H, theo đó đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy một phần bản án sơ thẩm, đồng thời tuyên giành quyền khởi kiện cho anh Dương Quốc A và anh Nguyễn Như Y.