Bản án 148/2019/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Người kháng cáo, nội dung và hình thức đơn kháng cáo, thời hạn kháng cáo là đúng theo quy định tại các Điều 271, 272 và 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nên kháng cáo của nguyên đơn là hợp lệ và đúng theo luật định.

[2] Tại phiên tòa hôm nay: Các ông, bà, gồm: Bà Nguyễn Thị N, bà Thạch Thị N (Thị N) là bị đơn; bà NLQ1 (Thị NLQ1), ông NLQ2, bà NLQ3, ông NLQ4, ông NLQ5 (Hiếu) là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; bà Phạm Ngọc N là người đại diện theo ủy quyền của các bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đều có đơn xin xét xử vắng mặt; ông NLC7, ông NLC2, ông NLC3, ông NLC4, ông NLC5 đều có đơn xin xét xử vắng mặt, ông NLC1, bà NLC6và ông NLC8 là người làm chứng đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt, việc vắng mặt của các ông bà nêu trên không làm ảnh hưởng đến việc xét xử. Do vậy, Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, tiến hành xét xử vụ án.

[3] Tại văn bản đề nghị cử Luật sư của ông Lê Văn V đề ngày 12/9/2019 và yêu cấu Công ty Luật trách nhiệm hữu hạn một thành viên Minh Q, thuộc Đoàn Luật sư tỉnh Bạc Liêu cử Luật sư Dương Long H và Luật sư Huỳnh Kim M tham gia tố tụng nhằm bảo vệ quyền và lợi hợp pháp cho ông, nhưng tại phiên tòa ngày 20/11/2019 Luật sư H vắng mặt và người đại diện theo ủy quyền cho ông V là ông Nguyễn Ngọc D đồng ý chỉ để Luật sư Huỳnh Kim M bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông V và Luật sư Mai cũng đồng ý, việc vắng mặt của Luật sư Hkhông làm ảnh hưởng đến việc xét xử. Do vậy, Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, tiến hành xét xử vụ án.

[1] Nguyên đơn ông Lê Văn V do ông Nguyễn Ngọc D đại diện theo ủy quyền cho rằng năm 1994, khi Nhà nước múc kênh thì gia đình ông H bị mất gần hết 5 công đất, sau đó gia đình ông H có làm đơn xin lại phần đất ông V đang sử dụng nhưng chính quyền không giải quyết, nên gia đình ông H vào chiếm 03 công đất của ông V giao cho bà NLQ1 sử dụng, đến năm 1999 thì bà NLQ1 cùng chồng là ông NLQ2 chuyển nhượng phần đất trên cho gia đình bà Nga sử dụng đến nay. Nay ông V do ông Dững đại diện theo ủy quyền yêu cầu các bị đơn bà Thạch Thị N, bà Nguyễn Thị N và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông NLQ2, bà NLQ1 trả cho ông V phần đất lấn chiếm 03 công tầm cấy (3.900m2), tại thửa số 38, tờ bản đồ số 11, tọa lạc ấp T, xã T, huyện T, tỉnh Sóc Trăng. Phía các bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, bao gồm: bà Nương, ông NLQ2, bà Nga, ông NLQ3, bà NLQ1, ông NLQ4 và bà NLQ4 không đồng ý, do nguồn gốc phần đất này của ông Thạch H khai phá, đến khoảng năm 1981 có chủ trương đưa đất vào tập đoàn sản xuất, thì nhà nước lấy đất ông H giao cho ông V 10 công. Đến năm 1992 ông V trả hoa lợi cho ông H 5 công. Năm 1994 Nhà nước múc kênh thủy lợi ngang 05 công đất ông V trả hoa lợi cho ông H nên đã bị mất gần hết đất. Sau đó, ông H có yêu cầu ông V trả thêm đất thì ông V thống nhất thỏa NLQ4 trả lại 03 công, việc thỏa NLQ4 có ông T, ông Của chứng kiến nhưng không có lập biên bản. Sau khi nhận đất vào năm 1994 thì ông H cho bà Thị NLQ1 cùng chồng là ông NLQ2 canh tác. Năm 1999 bà NLQ1 và ông NLQ2 chuyển nhượng phần đất này lại cho bà Nga với giá 12 chỉ vàng 24k, khi chuyển nhượng có làm giấy tay, có xác nhận của Ban nhân dân ấp. Sau khi nhận chuyển nhượng thì gia đình bà Nga canh tác liên tục, đến năm 2008 thì bà Nga cho con NLQ5 cùng vợ là NLQ3 canh tác phần đất này cho đến nay.

[2] Ông V kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông và buộc bị đơn và những người liên quan trả đất lại cho ông. Xét thấy:

[2.1] Về nguồn gốc đất: Các đương sự đều thừa nhận phần đất này có nguồn gốc là của gia đình ông Thạch H. Đến năm 1981 thì phần đất này được đưa vào tập đoàn sản xuất và sau đó giao cho hộ ông Lê Văn V sử dụng tổng cộng 10 công đất. Đến năm 1991 Nhà nước thực hiện chính sách trả huê lợi, nên hộ ông Lê Văn V trả lại cho hộ đất gốc ông H 50% là 05 công. Phần đất tranh chấp gia đình ông V sử dụng đến ngày 30/10/1992 thì ông được UBND huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với diện tích 7.900m2, thửa số 38, tờ bản đồ số 11, tọa lạc tại ấp T, xã T, huyện T, tỉnh Sóc Trăng.

[2.2] Về quá trình sử dụng phần đất tranh chấp: Các bên đương sự đều thừa nhận phần đất này phía gia đình ông H canh tác đến năm 1981thì phần đất tranh chấp đưa vào tập đoàn sản xuất và sau đó giao cho gia đình ông V sử dụng đến năm 1994, từ năm1994 đến năm 1999 ông H cho bà NLQ1 và ông NLQ2 sử dụng. Từ năm 1999 thì gia đình bà Nga sử dụng liên tục đến nay.

[3] Do đó, những tình tiết sự kiện nêu tại mục [2.1] đến mục [2.3] của phần 2 nhỏ nêu trên do các bên đương sự thừa nhận, nên các đương sự không phải chứng minh theo quy định tại Điều 92 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nên Hội đồng xét xử xác định những tình tiết trên là sự thật.

[4] Người đại diện nguyên đơn cho rằng gia đình ông H được sự chỉ đạo của ông T vào bao chiếm phần đất tranh chấp và nguyên đơn đã gửi đơn khiếu nại liên tục từ năm 1995 nhưng đến năm 2006, Thanh tra huyện T mới có văn bản chỉ đạo chính quyền địa phương mới giải quyết. Xét thấy:

[4.1] Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa phúc thẩm phía nguyên đơn không có cung cấp tài liệu, chứng cứ về việc ông V đã khiếu nại yêu cầu đòi lại phần đất này liên tục từ năm 1995. Tại biên bản hòa giải tranh chấp ngày 26/9/2006 của UBND xã T thì Ban hòa giải có ý kiến: “Vào năm 1994 Nhà nước có chủ trương đào kinh thủy lợi đi ngang đất của ông Thạch H và giữa ông Lê Văn V và ông Thạch H có thỏa NLQ4 với nhau cắt 2 công tầm cấy giao trả lại cho ông Thạch H vì hộ ông Thạch H là đất gốc và đã sử dụng ổn định từ năm 1994 đến nay. Nhưng vì ông V có giấy chứng nhận QSDĐ cấp ngày 30/10/1992 nên động viên ông V giao đất và phải cho hộ bà Thạch Thị N làm bằng khoán. Kết luận động viên gia đình ông H cất trả gia đình ông V 01 công tầm cấy vì gia đình ông V cũng khó khăn”. Theo nội dung nêu trên thì vào năm 1994 chính quyền địa phương không có giải quyết trả hoa lợi cho phía bị đơn vì đã trả hoa lợi một lần rồi. Vấn đề này là do hai bên tự thỏa NLQ4 trả hoa lợi với nhau.

[4.2] Ông Dững đại diện theo ủy quyền của ông V cũng không có cung cấp thêm các tài liệu chứng cứ mới để chứng minh việc ông T chỉ đạo cho gia đình ông H vào chiếm phần đất tranh chấp với ông V.

[4.3] Theo lời khai của những người làm chứng như ông NLC2 (là T Ban nhân dân ấp T từ năm 1987-2003) và ông NLC3 (Chi hội T hội nông dân ấp T từ năm 1987 đến nay) là người trực tiếp chứng kiến việc ông H và ông V thỏa NLQ4 trả hoa lợi cho nhau và hai bên đồng ý trả thêm phần đất là 03 công nữa, ông Thắng là người làm ruộng cặp ranh đất ông V đang tranh chấp thì: “ông có nghe ông V nói lại là ông Huôl là chủ đất gốc bị mất đất nên trả thêm hoa lợi” (BL 195-196), ông NLC4 (làm ruộng cập ranh và là anh em cô cậu ruột bên vợ ông V): Nguồn gốc phần đất tranh chấp là của ông H ai cũng biết. riêng ông có chứng kiến việc ông V cầm tầm đo đất giao cho hai cha con ông H vào năm 1994. Ngay lúc đó ông không biết đo để làm gì nhưng qua mấy ngày ông thấy ông H canh tác thì ông hỏi ông H trả lời là ông V giao thêm ông 03 công tầm cấy do khi múc kênh đất ông bị mất nhiều. Ông tình cờ biết được là do ông canh tác đất kế bên đất tranh chấp (BL 198-199); ông NLC5 (BL 205-206): Phần đất tranh chấp nằm ngay sau hè nhà ông nên ông biết việc giao đất giữa ông V và ông H. Năm 1994, sau khi sáng múc kênh làm mất đất của ông H, thì ông H có xin thêm đất nhưng chính quyền địa phương không giải quyết mà cho hai bên tự thỏa NLQ4. Tôi trực tiếp thấy ông V trực tiếp đo đất giao cho ông H và Thạch Cô. Do nhà sát phần đất tranh chấp nên nhìn qua thấy không phải mời chứng kiến.

[4.4] Theo đại diện nguyên đơn trình bày thì phần đất còn lại của thửa 38 thì gia đình ông V vẫn canh tác từ năm 1994 cho đến nay. Trong quá trình canh tác thì các bên không có xảy ra xô xác hay cự cải.

[6] Đối với bị đơn bà Nguyễn Thị N và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan NLQ3, NLQ4, NLQ5 không yêu cầu Tòa án xem xét, giải quyết về hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa vợ chồng ông NLQ2 với ông Nguyễn Văn Thống (chồng bà Nga) vào ngày 02/4/1999.

[7] Từ những phân tích nêu trên thấy rằng việc Tòa án cấp sơ thẩm bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc yêu cầu các bị đơn bà Thạch Thị N, bà Nguyễn Thị N và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông NLQ2, bà NLQ1 trả phần đất diện tích 3.900m2, tại thửa số 38, tờ bản đồ số 11, tọa lạc ấp T, xã T, huyện T, tỉnh Sóc Trăng là có căn cứ, đúng pháp luật. Vì vậy, kháng cáo của ông V là không có căn cứ, nên Hội đồng xét xử quyết định không chấp nhận và căn cứ vào khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[8] Tại tòa, vị luật sư bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho ông V đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự, sửa án sơ thẩm là không có căn cứ, nên Hội đồng xét xử không chấp nhận.

[9] Đề nghị của Vị đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng tại phiên tòa về việc không chấp nhận kháng cáo của ông V là có căn cứ, nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[10] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do bản án sơ thẩm được giữ nguyên nên ông V phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định tại khoản 1 Điều 148 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.