Bản án 148/2018/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo khởi kiện ngày 04 tháng 6 năm 2015, nguyên đơn bà Trần Thị Đ và các lời khai của người đại diện hợp pháp của nguyên đơn trình bày: Năm 2002, bà Đ nhận chuyển nhượng đất của ông X, diện tích 2.810m2, thửa số 1067, tờ bản đồ số 10, tọa lạc tại ấp A, xã M, huyện C, tỉnh Trà Vinh và được Ủy ban nhân dân huyện C cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong năm 2002. Diện tích đất của bà Đ giáp ranh liền kề với diện tích đất của bà Nguyễn Thị Thu B nên trong quá trình sử dụng đất, bà B đã xây dựng nhà ở lấn ranh giới sang qua đất của bà Đ diện tích 152m2. Do căn nhà của bà B loại nhà không thể di dời được nên bà Đ yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà B có nghĩa vụ thanh toán giá trị đất, diện tích 152m2 cho bà Đ với số tiền bằng 60.000.000 đồng (Sáu mươi triệu đồng).

Theo bị đơn bà Nguyễn Thị Thu B trình bày: Vào năm 1996, bà có nhận chuyển nhượng đất của bà Z, diện tích 100m2; đến năm 1998, bà tiếp tục nhận chuyển nhượng đất của ông Q, diện tích 100m2 để xây dựng nhà ở. Do bà không biết chữ nên không làm thủ tục chuyển nhượng đất theo quy định của pháp luật, đến khi bà Đ tranh chấp đất thì bà mới biết diện tích đất của bà được Ủy ban nhân dân huyện C cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông P, là người chung sống như vợ chồng với bà, diện tích 52m2, là không đúng. Nay, bà khẳng định không sử dụng đất lấn ranh giới sang qua đất của bà Đ như bà Đ khởi kiện. Bà chỉ sử dụng đất theo diện tích mà bà đã nhận chuyển nhượng từ bà Z và ông Q, nên bà không đồng ý theo yêu cầu của bà Đ.

Theo NLQ1 trình bày: Chị thống nhất theo yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Đ, yêu cầu bà Nguyễn Thị Thu B có nghĩa vụ thanh toán giá trị đất cho bà Đ bằng 60.000.000 đồng (Sáu mươi triệu đồng).

Theo những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm: NLQ2, NLQ3, NLQ4 thống nhất theo yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Đ. Ngoài ra, không có ý kiến hay yêu cầu gì khác.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 48/2016/DS-ST ngày 21-9-2016 của Tòa án nhân dân huyện C đã quyết định:

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Đ.

Giao cho bà Nguyễn Thị Thu B được trọn quyền sử dụng diện tích đất 150m2, loại đất thổ quả và toàn bộ cây trái, hoa màu có trên diện tích đất.

Buộc bà Nguyễn Thị Thu B phải có trách nhiệm bồi hoàn thành quả lao động cho bà Trần Thị Đ số tiền bằng 60.000.000 đồng (Sáu mươi triệu đồng).

Ngoài ra, bản án sơ thẩm có quyết định về chi phí thẩm định, định giá tài sản, về án phí và quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 29/9/2016, bà Trần Thị Đ làm đơn kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết buộc bà B tháo dỡ căn nhà để giao trả đất cho bà Đ sử dụng.

Ngày 05/10/2016, bà Nguyễn Thị Thu B làm đơn kháng cáo không đồng ý thanh toán giá trị đất cho bà Đ bằng 60.000.000 đồng (Sáu mươi triệu đồng).

Tại bản án dân sự phúc thẩm số 30/2017/DS-PT ngày 04-01-2017 của Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh đã quyết định:

Chấp nhận một phần kháng cáo của bà Nguyễn Thị Thu B, hủy bản án dân sự sơ thẩm số 48/2016/DS-ST ngày 21-9-2016 của Tòa án nhân dân huyện C.

Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân huyện C giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 20/2018/DS-ST ngày 01-6-2018 của Toà án nhân dân huyện C đã quyết định:

Áp dụng khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015; Điều 101, Điều 166, Điều 203 của Luật Đất đai năm 2013; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Đ.

Giao phần đất tranh chấp, diện tích 152m2 nằm trong tổng diện tích 2.810m2, thuộc thửa số 1067, tờ bản đồ số 10, tọa lạc tại ấp A, xã M, huyện C, tỉnh Trà Vinh do bà Trần Thị Đ đứng tên quyền sử dụng đất cho bà Nguyễn Thị Thu B được tiếp tục sử dụng. Phần đất có độ dài và tứ cận như sau:

Hướng Đông giáp Đường đất, có độ dài 42,97m;

Hướng Tây giáp thửa số 1073, có độ dài 18,94m; 10,9m; 37,2m;

Hướng Nam giáp Hương lộ 912, có độ dài 33,72m; 3,61m;

Hướng Bắc giáp thửa số 1066, có độ dài 77,67m.

Buộc bà Nguyễn Thị Thu B có trách nhiệm thanh toán giá trị quyền sử dụng đất cho hộ bà Trần Thị Đ bằng 60.000.000 đồng (Sáu mươi triệu đồng).

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về chi phí thẩm định, định giá tài sản, về án phí và quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 14/6/2018, bà Nguyễn Thị Thu B làm đơn kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Đ, công nhận diện tích đất tranh chấp 150m2 thuộc quyền sử dụng của bà.

Ý kiến của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn: Việc Tòa án cấp sơ thẩm xét xử buộc bà Nguyễn Thị Thu B trả giá trị đất cho bà Trần Thị Đ bằng 60.000.000 đồng (Sáu mươi triệu đồng), là không chính xác, vì Tòa án cấp sơ thẩm không xem xét đến việc tôn tạo đất của bà B. Hơn nữa, bà B xây dựng nhà ở trên diện tích đất tranh chấp trước khi bà Đ nhận chuyển nhượng đất từ ông X, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không xem xét đến yếu tố này. Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 3 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự, hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại.

Ý kiến của Kiểm sát viên: Thẩm phán, Hội đồng xét xử và Thư ký đã tiến hành đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự; các đương sự, Luật sư đã thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Về nội dung: Xét thấy Tòa án cấp sơ thẩm chưa làm rõ diện tích đất 52m2 do ông P đứng tên ở ngay vị trí nào; chưa làm rõ giá trị đất san lấp của bà B trên diện tích đất tranh chấp mà xét xử buộc bà B có nghĩa vụ thanh toán toàn bộ giá trị đất cho bà Đ, là làm ảnh hưởng đến quyền lợi của bà B. Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 3 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự, hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn không rút đơn khởi kiện, bị đơn không rút đơn kháng cáo; các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án. Qua các chứng cứ có trong hồ sơ, ý kiến tranh tụng của các đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên; Hội đồng xét xử thấy rằng:

Tòa án cấp sơ thẩm xác định NLQ7 là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Ngày 15/6/2017, NLQ7 có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt nên Tòa án cấp sơ thẩm xét xử vụ án vắng mặt NLQ7, là đúng. Sau khi xét xử, ngày 19/6/2018 Tòa án cấp sơ thẩm tiến hành lập biên bản tống đạt bản án và biên bản tống đạt thông báo kháng cáo cho NLQ7 theo đúng quy định của pháp luật; trong hai biên bản tống đạt có dấu lăn tay của người nhận, dưới dấu lăn tay ghi rõ họ và tên (BL 455, 474). Tuy nhiên, khi Tòa án cấp phúc thẩm gửi thông báo về việc thụ lý vụ án để xét xử phúc thẩm, thì được Công an xã Y, huyện L, nơi NLQ7 cư trú xác nhận, NLQ7 đã chết vào tháng 02 năm 2018; đồng thời, Ủy ban nhân dân xã Y, huyện L cung cấp cho Tòa án cấp phúc thẩm bản sao Trích lục khai tử số 745/TLKT-BS ngày 04/10/2018 thể hiện NLQ7 đã chết ngày 20/12/2017 (BL 476, 477). Như vậy, khi xét xử vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm không thẩm tra việc NLQ7 còn sống hay đã chết mà vẫn xác định NLQ7 là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, là không đúng với quy định tại Điều 68 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Thủ tục tống đạt bản án và thông báo kháng cáo cho NLQ7, không đúng với quy định tại Điều 175 và Điều 177 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Tại phiên tòa phúc thẩm, bà B khai, bà B xây dựng nhà ở trên diện tích đất tranh chấp trước thời điểm bà Đ nhận chuyển nhượng đất từ ông X; khi ông X còn sử dụng đất thì ranh giới giữa đất của bà B và đất của ông X được xác định bởi ba cây dừa, hiện nay ba gốc dừa này vẫn còn. NLQ1 là con của bà Đ và là người đại diện hợp pháp của bà Đ cũng khẳng định, bà B xây dựng nhà ở trên diện tích đất tranh chấp trước thời điểm bà Đ nhận chuyển nhượng đất từ ông X. Như vậy, khi xét xử vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm chỉ căn cứ vào tư liệu xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Đ mà không xem xét đến tư liệu kê khai đăng ký đất đai, Trích lục bản đồ địa chính thời kỳ năm 1983 do ông Nguyễn Văn Đ (Người chuyển nhượng đất cho ông X) đứng tên; không xem xét đến lời khai của bà Z, của ông A và của ông H; không xem xét đến mốc giới, ranh giới giữa hai thửa đất và quá trình sử dụng đất của bà B, là chưa xem xét, đánh giá toàn diện, khách quan các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án.

Đối với tiền tạm ứng chi phí thẩm định, định giá tài sản và tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm; chi phí thẩm định, định giá tài sản và án phí dân sự sơ thẩm sẽ được quyết định khi vụ án được giải quyết lại.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 3 Điều 308 và Điều 310 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;

Hủy bản án dân sự sơ thẩm số 20/2018/DS-ST ngày 01-6-2018 của Toà án nhân dân huyện C;

Chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân huyện C giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Về án phí: Bà Nguyễn Thị Thu B không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Hoàn trả tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm cho bà Nguyễn Thị Thu B bằng 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng), theo biên lai số 0016470 ngày 14/6/2018 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện C.

Đối với tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm, tiền tạm ứng chi phí thẩm định, định giá tài sản; chi phí thẩm định, định giá tài sản và án phí dân sự sơ thẩm sẽ được quyết định khi vụ án được giải quyết lại.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.