Bản án 1449/2026/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện và quá trình tham gia tố tụng tại Tòa án, nguyên đơn ông Nguyễn Văn T trình bày:

Ông bà nội của ông tên Võ Văn M2 và Nguyễn Thị N1 có 02 người con gồm Nguyễn Văn B1 là cha của ông và bà Nguyễn Thị L1 (là cô ruột của ông). Khi còn sống, ông bà nội của ông có tạo lập được tài sản chung là phần ruộng muối tọa lạc tại Thôn I, xã L, thành phố V (nay là xã L, Thành phố Hồ Chí Minh). Bà L1 kết hôn với ông Lê Văn G, sau đó bà L1 mất nên ông G đã kết hôn với người vợ khác tên Nguyễn Thị M3. Ông B1 có hai người con là ông và ông Nguyễn Văn M. Ông bà nội ông khi về già đã chia phần ruộng muối cho cha ông là ông B1 21 đám ruộng và ông G 13 đám ruộng.

Năm 1976, khi ông lập gia đình, ông B1 đã chia cho ông 9 đám ruộng và ông M 12 đám ruộng. Anh em ông đã canh tác liên tục từ đó cho đến nay. Các đám ruộng của ông, ông M và ông G thuộc thửa đất số 379 (cũ: 03), tờ bản đồ số 133 (cũ: 33), diện tích 4.501m2 tọa lạc tại xã L, Thành phố Hồ Chí Minh (gọi tắt là thửa đất số 379) dùng để chứa nước làm muối là sử dụng chung, vì làm muối thì phải có phần đất làm nơi chứa nước để sản xuất (gọi là sân láng). Thửa này dùng để sử dụng chung tính đến nay cũng hơn 70 năm.

Năm 1986, ông G chết không để lại di chúc, bà M3 tiếp tục quản lý, sử dụng các thửa đất. Từ năm 1993 đến năm 1995 khi nhà nước tổ chức đo đạc thì anh Lê Văn P là con út của bà Nguyễn Thị M3 kê khai chung mà không chia ra dẫn đến bà Nguyễn Thị M3 đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 379. Tuy nhiên, anh em ông và gia đình bà M3 vẫn hiểu rằng thửa đất này là chung của ông, ông M và gia đình bà M3.

Từ ngày 25-3-2018, do Nhà nước không cho tách thửa nên ông cùng bà M3, ông M thỏa thuận chia thửa đất đất 379 thành 3 phần theo tỷ lệ: bà Nguyễn Thị M3 có 13 đám ruộng được 1.600m2, ông Nguyễn Văn M có 12 đám ruộng được 1.500m2, ông có 9 đám ruộng được 1.401m2. Thỏa thuận phân chia này có ông Lê Văn P là con của bà M3 chứng kiến.

Ngày 10-02-2020, bà M3 chết, không để lại di chúc. Đến đầu năm 2022, theo tinh thần thống nhất chung anh em ông S đã ủy quyền cho ông S đứng ra chuyển nhượng các thửa đất, trong đó có thửa đất số 379, giá chuyển nhượng thửa đất số 379 là 4,7 tỷ đồng. Đối với gia đình ông M và gia đình ông thì ông S đã đứng ra làm Bản cam kết ngày 07-7-2022 với nội dung: “Thửa số 3, tờ bản đồ số 33, diện tích 4500m2. Trong đó có chung 03 người (thửa 03 cũ, thửa 379 mới): ông Lê Văn S 1.600m2, ông Nguyễn Văn T 1.400m2, ông Nguyễn Văn M 1.500m2. Sau khi đo đạc lại bao nhiêu thì tính bao nhiêu. Tôi làm tờ cam kết. Sau nầy làm thủ tục giấy tờ xong tôi sẽ chia số tiền cho hai anh theo giá bán một công là bao nhiêu”. Khi nhận tiền đặt cọc, ông S đã chia cho anh em của ông S và riêng ông, ông M mỗi người 100.000.000 đồng nhưng ông không lấy số tiền đặt cọc mà ông M giữ luôn của ông. Đến ngày công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng các thửa đất trên (01-3-2023), tại phòng công chứng, bên nhận chuyển nhượng đã giao tiền chuyển nhượng toàn bộ các thửa đất trên tại Văn phòng C, huyện L, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Tuy nhiên, có sự việc vào khoảng 16 giờ 30 phút cùng ngày chị Lê Thị Thúy H3 và các con của ông Nguyễn Văn M đến phòng công chứng trên đánh nhau và giành giựt tiền mà bên nhận chuyển nhượng đã giao.

Việc ông S chuyển nhượng thửa đất số 379, đã nhận đủ tiền mà không giao tiền trả cho ông nên ông khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân khu vực 11 – Thành phố Hồ Chí Minh buộc ông Lê Văn S trả cho ông số tiền tương ứng với giá trị 1.400m2 thuộc thửa đất số 379, tọa lạc tại xã L, Thành phố Hồ Chí Minh là 1.460.000.000 đồng.

Đối với yêu cầu độc lập của bà Trịnh Thị Thanh H1 ông không có ý kiến, chỉ yêu cầu ông S trả giá trị quyền sử dụng đất cho ông.

Đối với yêu cầu độc lập của ông M, ông đồng ý, đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Bị đơn ông Lê Văn S trình bày:

Ông là người đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thuộc thửa đất số 379. Thửa đất này là của ông Nguyễn Văn B1 là bố của ông Nguyễn Văn M, ông Nguyễn Văn T và bà Nguyễn Thị M3 là mẹ của ông để lại. Ông B1 và bà M3 đã chết. Ngày 07-7-2022, ông đã làm giấy cam kết với nội dung: “ông được 1.600m2, ông T được 1400m2, ông M được 1.500m2. Sau này làm thủ tục giấy tờ xong ông sẽ chia cho hai ông M và T theo giá bán một công là bao nhiêu”. Ngày 01-3-2023, ông chuyển nhượng thửa đất số 379, giá chuyển nhượng khoảng 4,7 tỷ đồng. Tại phòng công chứng, khi nhận tiền ông đã bị giật mất 01 tỷ đồng, còn 3.7 tỷ đồng.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập, ông Nguyễn Văn M trình bày:

Ông thống nhất với trình bày, yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn T.

Thửa đất số 379, diện tích 4.501m2 tọa lạc tại xã L, Thành phố Hồ Chí Minh, do ông Lê Văn S đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Thửa đất này do ông Nguyễn Văn B1 (là bố của ông và ông Nguyễn Văn T) và bà Nguyễn Thị M3 (mẹ của ông S) để lại. Ông B1 và bà M3 đã chết. Ngày 07-7-2022, ông S đã làm giấy cam kết với nội dung phân chia diện tích thửa đất trên như sau: “Ông Lê Văn S được 1.600m², ông Nguyễn Văn T được 1.400m², ông Nguyễn Văn M được 1.500m²”. Tại giấy cam kết, ông S cam kết nội dung: Sau này làm thủ tục giấy tờ xong, ông S sẽ chia số tiền cho ông M và ông T theo giá bán 1 công là bao nhiêu.

Ngày 01-3-2023, ông S chuyển nhượng 6.474m² đất bao gồm nhiều thửa đất trong đó có thửa đất số 379; giá chuyển nhượng thửa đất số 379 khoảng 4,7 tỷ đồng. Ông S đã nhận tiền tại Văn phòng công chứng ở huyện L, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (nay là xã L, Thành phố Hồ Chí Minh). Như vậy, tính theo tỷ lệ giá tiền tương ứng với mỗi m2 thì ông được chia là 1.555.000.000 đồng. Sau khi ông S nhận tiền, ông đã lấy được của ông S 1.200.000.000 đồng gồm 01 tỷ đồng lấy tại Phòng công chứng và 200.000.000 đồng là tiền đặt cọc, số tiền còn lại tương ứng với giá trị đất là 355.000.000 đồng, ông S chưa trả cho ông.

Vì vậy, ông có yêu cầu độc lập, yêu cầu Tòa án nhân dân khu vực 11 – Thành phố Hồ Chí Minh buộc bị đơn ông Lê Văn S trả cho ông số tiền còn lại là 355.000.000 đồng, theo cam kết thỏa thuận trước đây ông Lê Văn S lập ngày 07-7-2022 đã cam kết với ông và ông Nguyễn Văn T.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập, Bà Trịnh Thị Thanh H1 trình bày:

Ngày 01-3-2023, bà H1 và ông S ký kết, công chứng Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 379. Cùng ngày 01-3-2023, ông S và bà H1 đã hoàn thành việc thanh toán, ký giấy biên nhận tiền và ký kết biên bản bàn giao quyền sử dụng đất và tài sản có trên đất.

Như vậy, Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông S và bà H1 là giao dịch hợp pháp đúng quy định của pháp luật, bà H1 đã thanh toán đủ tiền, tại thời điểm chuyển nhượng không có ai tranh chấp. Do đó, để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho bà H1, bà H1 có yêu cầu độc lập: Yêu cầu Tòa án công nhận Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được ký kết ngày 01-3-2023 giữa ông S và bà H1 đối với thửa đất số 379 là hợp pháp và yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất có diện tích 4.501m2 thuộc thửa đất số 379 thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà H1.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có yêu cầu độc lập trình bày:

- Bà Nguyễn Thị L: Bà là vợ của ông Nguyễn Văn T. Bà thống nhất với yêu cầu khởi kiện và trình bày của ông T. Bà không có yêu cầu hay trình bày bổ sung gì thêm.

- Ông Nguyễn Ngọc Q1: Ông là con của ông Nguyễn Văn T. Năm 2019, ông có dựng một căn nhà tạm, dựng cây, mái tôn, vách lá, nền xi măng, kích thước: ngang 5, dài 10 trên phần diện tích đất 1.500m2 thuộc thửa đất số 379 theo giấy cam kết do ông Lê Văn S lập ngày 07-7-2022. Hiện ông không sử dụng căn nhà này. Ông không có yêu cầu gì trong vụ án.

- Bà Nguyễn Thị Ngọc A: Bà là con gái của ông Nguyễn Văn T. Thửa đất số 379 là đất hương hỏa nên bà Nguyễn Thị M3 là mẹ của ông S khi còn sống có chia cho ông Nguyễn Văn T 1.400m2, ông Nguyễn Văn M 1.500m2. Năm 2020, bà có xây dựng 01 căn nhà cấp 4 trên phần diện tích đất của ông T được chia. Hiện nay, bà và con bà đang sử dụng căn nhà này. Bà không có yêu cầu gì trong vụ án này.

- Ông Lê Văn N, ông Lê Văn Đ, ông Lê Văn M1 và ông Lê Văn B trình bày: Các ông thống nhất với trình bày của ông T về nguồn gốc, quá trình sử dụng thửa đất số 379. Thửa đất số 379 đứng tên mẹ ông là bà Nguyễn Thị M3, bà M3 mất năm 2020. Các ông bà gồm: ông S, ông B, ông Đ, ông M1, ông N, bà Lê Kim H và ông Lê Văn P là con của bà M3. Để thuận tiện thì các anh chị em trong gia đình đã làm văn bản thỏa thuận phân chia di sản, tặng cho toàn bộ di sản được hưởng cho ông Lê Văn S là thửa đất số 379 mà không có bất kỳ điều kiện nào. Do thửa đất này thuộc quyền sử dụng chung hợp pháp của bà M3, ông T và ông M1 nhưng đứng tên bà M3 nên trước khi chuyển nhượng thửa đất này thì ông S đã viết giấy cam kết ngày 07-7-2022 theo đúng như nội dung Giấy cam kết ông T đã nộp cho Tòa án.

- Bà Lê Kim H: Thống nhất với ý kiến của các ông Lê Văn N, ông Lê Văn Đ, ông Lê Văn M1, ông Lê Văn B, không có yêu cầu và trình bày bổ sung gì thêm.

- Ông Lê Văn P: Đã được Tòa án triệu tập đến Tòa án làm việc, tham gia phiên tòa nhưng không đến làm việc, tham gia phiên tòa nên không ghi nhận được ý kiến.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 100/2025/DS-ST ngày 29-9-2025 của Toà án nhân dân khu vực 11 – Thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định như sau:

1. Chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Buộc ông Lê Văn S trả cho ông Nguyễn Văn T số tiền 1.460.000.000 đồng.

2. Chấp nhận toàn bộ yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Văn M.

Buộc ông Lê Văn S trả cho ông Nguyễn Văn M số tiền là 355.000.000 đồng.

3. Chấp nhận yêu cầu độc lập của bà Trịnh Thị Thanh H1 về việc:

Công nhận Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ký kết ngày 01-3-2023 giữa bên chuyển nhượng là ông Lê Văn S với bên nhận chuyển nhượng là bà Trịnh Thị Thanh H1 đối với quyền sử dụng đất thuộc thửa đất số 379, tờ bản đồ số 133 (cũ: thửa đất số 03, tờ bản đồ số 33) tọa lại tại xã L, Thành phố Hồ Chí Minh là hợp pháp.

- Công nhận quyển sử dụng đất thuộc thửa đất số 379, tờ bản đồ số 133 tọa lại tại xã L, Thành phố Hồ Chí Minh thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà Trịnh Thị Thanh H1.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về lãi suất chậm thi hành án, án phí, chi phí tố tụng và quyền kháng cáo.

Yêu cầu kháng cáo:

Ngày 10-10-2025, nguyên đơn ông Nguyễn Văn T có đơn kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa Bản án sơ thẩm số 100/2025/DS-ST ngày 29-9-2025 của Tòa án nhân dân khu vực 11 – Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng: Không chấp nhận yêu cầu độc lập của bà Trịnh Thị Thanh H1.

Ngày 25-10-2025, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị Ngọc A có đơn kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa Bản án sơ thẩm số 100/2025/DS-ST ngày 29-9-2025 của Tòa án nhân dân khu vực 11 – Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng: Không chấp nhận yêu cầu độc lập của bà Trịnh Thị Thanh H1.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Nguyên đơn ông Nguyễn Văn T (do ông Nguyễn Văn T1 đại diện) giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo, đề nghị Hội đồng xét xử sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu độc lập của bà Trịnh Thị Thanh H1 vì thửa đất số 379 là tài sản chung của ông T, ông Nguyễn Văn M và ông Lê Văn S, nhưng khi chuyển nhượng thửa đất này, ông S không hỏi ý kiến của ông, không được sự đồng ý của ông và không chia cho ông khoản tiền chuyển nhượng. Do vậy, hợp đồng chuyển nhượng trên vô hiệu. Ngoài ra, ông Lê Văn S còn không thực hiện cam kết về việc cho con gái tôi là Nguyễn Thị Ngọc A 100.000.000 đồng để tạo lập chỗ ở mới.

Người có quyền lợi, nghĩ vụ liên quan bà Nguyễn Thị Ngọc A giữ nguyên yêu cầu kháng cáo và đồng ý với ý kiến của ông Nguyễn Văn T1.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trịnh Thị Thanh H1 (do bà Đào Thị Thu H2 đại diện) giữ nguyên yêu cầu độc lập, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận toàn bộ yêu cầu kháng cáo của ông Nguyễn Văn T và bà Nguyễn Thị Ngọc A, giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm.

Các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án và không cung cấp thêm tài liệu chứng cứ.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến:

Về tố tụng: Đơn kháng cáo của nguyên đơn và bà Nguyễn Thị Ngọc A nộp trong thời hạn luật định. Những người tiến hành tố tụng đã thực hiện đúng trình tự, thủ tục tố tụng theo quy định của pháp luật. Những người tham gia tố tụng có mặt đã thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Về nội dung: Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm áp dụng khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự, không chấp nhận kháng cáo của ông Nguyễn Văn T và bà Nguyễn Thị Ngọc A, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Ông Nguyễn Văn T và bà Nguyễn Thị Ngọc A không phải chịu.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ khoản 3 Điều 308 và khoản 1 Điều 310 Bộ luật Tố tụng dân sự;

Tuyên xử:

Chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn ông Nguyễn Văn T và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị Ngọc A.

1. Hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 100/2025/DS-ST ngày 29 tháng 9 năm 2025 của Toà án nhân dân khu vực 11 – Thành phố Hồ Chí Minh.

Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo đúng quy định của pháp luật.

2. Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Nguyễn Văn T và bà Nguyễn Thị Ngọc A không phải chịu.

Hoàn trả cho bà Nguyễn Thị Ngọc A số tiền 300.000 (ba trăm ngàn) đồng tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp, theo biên lai thu tiền số 00036802 ngày 11-11-2025 của Thi hành án dân sự Thành phố H.

3. Bản án dân sự phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án (29-7-2026).

Nơi nhận:

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM

- VKSND Tp. Hồ Chí Minh;

THẨM PHÁN – CHỦ TỌA PHIÊN TÒA

- VKSND khu vực 11 – Tp. Hồ Chí Minh;

- TAND khu vực 11 – Tp. Hồ Chí Minh;

- THADS Tp. Hồ Chí Minh;

- Các đương sự.

- Lưu: VT, Tòa DS, HSVA.

Cao Minh Vỹ