Bản án 14/2025/HS-ST — Hình sự

[2] Về hành vi, quyết định tố tụng của Điều tra viên, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố đã thực hiện đúng về thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Trong quá trình điều tra và tại phiên tòa những người tham gia tố tụng không có ý kiến khiếu nại về hành vi, quyết định của người tiến hành tố tụng. Do đó, các hành vi, quyết định tố tụng của người tiến hành tố tụng đã được thực hiện hợp pháp.

[3] Lời khai nhận tội của các bị cáo tại phiên tòa phù hợp với nhau, phù hợp với lời khai của các bị cáo tại Cơ quan Điều tra, phù hợp với biên bản khám nghiệm hiện trường, kết luận giám định tư pháp, kết luận định giá tài sản và những chứng cứ, tài liệu khác có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa. Do đó có đủ cơ sở để khẳng định: Tháng 10/2024, các bị cáo Sái Thị L và Bế Văn L1 với mục đích mở rộng diện tích để trồng cây keo phát triển kinh tế nên đã bàn bạc thống nhất thuê công nhân sử dụng dao, cưa máy để phát các cây bụi, dây leo và cắt các cây gỗ tự nhiên trên diện tích 8.620m2 (0,8620ha) trong đó có 6.017 m2 đạt tiêu chí thành rừng thuộc quy hoạch rừng sản xuất là rừng tự nhiên tại các lô 2, 4, 9 khoảnh 22, tiểu khu D, bản đồ hiện trạng rừng năm 2024 xã L, huyện Đ, tỉnh Lạng Sơn. Hành vi đã thực hiện của các bị cáo đã vi phạm khoản 2 Điều 14 Luật Lâm nghiệp về nguyên tắc giao rừng, cho thuê rừng, chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác, thu hồi rừng là: “Không chuyển mục đích sử dụng rừng tự nhiên sang mục đích khác, trừ dự án quan trọng quốc gia; dự án phục vụ quốc phòng, an ninh quốc gia; dự án cấp thiết khác được Chính phủ phê duyệt” và vi phạm điểm b khoản 1 Điều 26 Nghị định số 156/2018/NĐ-CP ngày 16/11/2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Lâm nghiệp về bảo vệ hệ sinh thái rừng sản xuất là: “Khi tiến hành các hoạt động làm ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái rừng, phải thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và chỉ được thực hiện các hoạt động đó sau khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép”. Với hành vi trên, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5, tỉnh Lạng Sơn truy tố các bị cáo là có căn cứ, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Vì vậy, có đủ cơ sở kết luận các bị cáo phạm tội "Hủy hoại rừng" theo điểm b khoản 2 Điều 243 của Bộ luật Hình sự.

[4] Xét tính chất, mức độ hành vi phạm tội các bị cáo đã gây ra là nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến chế độ quản lý của Nhà nước về rừng, xâm phạm nghiêm trọng đến môi trường sinh thái được pháp luật bảo vệ. Các bị cáo là người trưởng thành, có đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự theo luật định, nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội nhưng vẫn thực hiện do vậy cần được xử lý theo quy định của pháp luật nhằm giáo dục các bị cáo và phòng ngừa chung trong xã hội. [5] Các bị cáo phạm tội mang tính chất đồng phạm giản đơn do các bị cáo cùng cố ý thực hiện tội phạm. Các bị cáo cùng phải chịu trách nhiệm hình sự do hành vi của mình đã gây ra và cùng phải chịu một chế tài do điều luật đó quy định, xong về nguyên tắc mỗi người đồng phạm phải chịu trách nhiệm độc lập về việc cùng thực hiện hành vi phạm tội, về vai trò, về nhân thân, những tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự liên quan đến bị cáo nào thì áp dụng đối với riêng bị cáo đó.

[6] Đối với bị cáo Sái Thị L: Bị cáo tham gia với vai trò giúp sức, bị cáo biết việc bị cáo Bế Văn L1 thuê người để chặt cây tự nhiên, hủy hoại rừng và đồng ý với việc chặt cây, hủy hoại rừng nên đã đưa tiền cho bị cáo Bế Văn L1 thuê người để chặt phá rừng tự nhiên, hủy hoại rừng mà không xin phép các cơ quan Nhà nước. Bị cáo chưa từng bị kết án, chưa bị xử lý hành chính, xử lý kỷ luật do vậy bị cáo là người có nhân thân tốt, phạm tội lần đầu. Trong quá trình điều tra và tại phiên tòa bị cáo đã thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, bị cáo cùng bị cáo Bế Văn L1 đã tự nguyện bồi thường khắc phục toàn bộ thiệt hại đã gây ra, quá trình sinh sống tại địa phương bị cáo còn được tặng thưởng nhiều Giấy khen, bằng khen cấp tỉnh trở lên gồm: Sở giáo dục và đào tạo tỉnh L tặng Giấy khen vì đã có thành tích xuất sắc trong thực hiện mục tiêu phổ cập giáo dục trung học cơ sở giai đoạn 2000 – 2010; Ủy ban nhân dân tỉnh L tặng Bằng K đã có thành tích xuất sắc trong công tác chữ thập đỏ năm học 2004 – 2005; Ban chấp hành Trung ương tặng Bằng khen đã có thành tích xuất sắc trong hoạt động nhân đạo, góp phần xây dựng Hội Chữ thập đỏ Việt Nam vững mạnh; Bộ trưởng bộ G tặng Kỷ niệm chương vì sự nghiệp giáo dục đã có công lao đối với sự nghiệp giáo dục của đất nước. Đây là các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự được quy định tại điểm b, s, v khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự. Bị cáo là người dân tộc thiểu số, dân tộc Tày, sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, thuộc trường hợp được trợ giúp pháp lý miễn phí và bị cáo sinh ngày 27/5/1965, như vậy bị cáo cũng là người cao tuổi (60 tuổi), ngoài ra bị cáo có chồng là Bế Văn L1 cũng được tặng thưởng nhiều Giấy khen cấp huyện trở xuống gồm: Ban chấp hành Đảng bộ xã L tặng Giấy khen đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2023; Ban chấp hành trung ương tặng Huy hiệu 30 năm tuổi Đảng; bản thân bị cáo còn được Ủy ban nhân dân huyện Đ tặng Giấy khen đã có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua thực hiện nhiệm vụ năm học 2015-2016; mẹ đẻ là Vy Thị H3 được tặng Huân chương kháng chiến hạng nhì đã có công lao trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước năm 1985; bố đẻ là Sái Văn T được tặng Huân chương kháng chiến hạng nhất đã có công lao trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước năm 1985, năm 1987; bị cáo có hóa đơn mua thuốc của Bệnh viện T6 thể hiện thoái hóa đốt sống cổ, loãng xương, bệnh kèm theo đau đầu, rối loạn chức năng tiền đình; nguyên đơn dân sự có đơn xin giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo. Đây là các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự mà bị cáo được hưởng theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Bộ luật Hình sự. Về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: Không có.

[7] Đối với bị cáo Bế Văn L1: Bị cáo là người tham gia trực tiếp việc thuê người chặt phá, hủy hoại rừng tự nhiên. Bị cáo chưa từng bị xử phạt vi phạm hành chính, chưa bị xử lý kỷ luật tuy nhiên bị cáo đã từng bị Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn xử phạt cảnh cáo về tội Nhận hối lộ tại Bản án hình sự sơ thẩm số 68/HS-ST ngày 07/5/1998 (đã được xóa án tích). Trong quá trình điều tra và tại phiên tòa bị cáo đã thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; bị cáo đã tự nguyện bồi thường khắc phục toàn bộ thiệt hại đã gây ra đây là các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự được quy định tại điểm b, s khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự. Bị cáo là người dân tộc thiểu số, dân tộc Tày, sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, thuộc trường hợp được trợ giúp pháp lý miễn phí và bị cáo sinh ngày 02/02/1961, như vậy bị cáo cũng là người cao tuổi (60 tuổi), ngoài ra bị cáo có vợ là bị cáo Sái Thị L được tặng thưởng Giấy khen, bằng khen và bản thân bị cáo cũng có nhiều giấy khen bằng khen như trên, bố mẹ vợ bị cáo cũng được tặng thưởng huân huy chương như trên; nguyên đơn dân sự có đơn xin giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo. Đây là các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự mà bị cáo được hưởng theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Bộ luật Hình sự. Về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: Không có.

[8] Xét thấy các bị cáo có nơi cư trú cụ thể rõ ràng; trong thời gian tại ngoại các bị cáo không có hành vi bỏ trốn hay vi phạm pháp luật, có khả năng tự cải tạo. Theo quy định thì các bị cáo có đủ điều kiện được hưởng án treo và không cần bắt các bị cáo phải chấp hành hình phạt tù, chưa cần phải cách ly các bị cáo ra khỏi đời sống xã hội mà giao các bị cáo cho chính quyền địa phương nơi cư trú để giám sát, giáo dục trong thời gian nhất định là phù hợp với tính chất, mức độ, hành vi phạm tội của các bị cáo và cũng không ảnh hưởng xấu đến cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm. [9] Về hình phạt bổ sung: Do các bị cáo là người dân tộc thiểu số sống tại vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, bị cáo Bế Văn L1 không có việc làm ổn định, bị cáo Sái Thị L đã về hưu lương chỉ đủ chi tiêu trong cuộc sống, ngoài ra còn phải hỗ trợ nuôi 02 cháu của các bị cáo ăn học do các con không có việc làm ổn định. Do vậy không áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền đối với các bị cáo. [10] Về trách nhiệm dân sự: Nguyên đơn dân sự là Ủy ban nhân dân xã T, tỉnh Lạng Sơn có đơn yêu cầu bị cáo phải bồi thường toàn bộ thiệt hại cho Nhà nước là 4.148.100 đồng (bốn triệu một trăm bốn mươi tám nghìn một trăm đồng). Các bị cáo đã tự nguyện nộp số tiền này tại Thi hành án dân sự tỉnh Lạng Sơn. Do vậy ghi nhận sự tự nguyện bồi thường thiệt hại của các bị cáo cho nguyên đơn dân sự là Ủy ban nhân dân xã T, tỉnh Lạng Sơn tổng số tiền là 4.148.100 đồng. Tạm giữ số tiền 4.148.100 đồng (bốn triệu một trăm bốn mươi tám nghìn một trăm đồng) mà các bị cáo đã nộp để đảm bảo thi hành án theo biên lai thu tiền ngày 04 tháng 9 năm 2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Lạng Sơn. [11] Về vật chứng của vụ án: Đối với toàn bộ vật chứng là 07 (bảy) con dao đang bị tạm giữ, là của những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến vụ án, do không nắm được đây là rừng tự nhiên nên đã nhận tiền công và phát rừng của các bị cáo do vậy xác định các vật chứng này không liên quan đến hành vi phạm tội của các bị cáo, cần trả lại theo quy định. [12] Về án phí: Các bị cáo phải chịu án phí hình sự sơ thẩm, nhưng do các bị cáo là người dân tộc thiểu số, sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, đã có đơn xin được miễn án phí nên Hội đồng xét xử miễn án phí cho các bị cáo. [13] Đối với yêu cầu được xử mức hình phạt Cảnh cáo, xét thấy tại khoản 1 Điều 243 Bộ luật Hình sự không có hình phạt Cảnh cáo nên Hội đồng xét xử không chấp nhận.

[14] Đối với yêu cầu được hưởng mức án dưới khung cho bị cáo Sái Thị L, nhận thấy mặc dù bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, tuy nhiên diện tích rừng mà các bị cáo hủy hoại trên mức diện tích tối thiểu quy định tại điểm b khoản 1 Điều 243 Bộ luật Hình sự, nội dung điểm b như sau: “b) Rừng sản xuất có diện tích từ 5.000 mét vuông (m2) đến dưới 10.000 mét vuông (m2)”, diện tích rừng mà các bị cáo hủy hoại là 8.620m2 (0,8620ha) trong đó có 6.017 m2 đạt tiêu chí thành rừng thuộc quy hoạch rừng sản xuất. Do vậy Hội đồng xét xử không chấp nhận áp dụng Điều 54 của Bộ luật Hình sự đối với bị cáo được hưởng hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng.

[15] Đối với yêu cầu cho bị cáo Bế Văn L1 mức án bằng bị cáo Sái Thị L dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng, nhận thấy bị cáo Bế Văn L1 là người tham gia trực tiếp thuê người hủy hoại rừng và các tình tiết giảm nhẹ ít hơn, đã từng bị kết án. Do vậy không chấp nhận cho bị cáo Bế Văn L1 được hưởng mức án bằng bị cáo Sái Thị L và mức án dưới mức thấp nhất của khung hình phạt mới đảm bảo tính công bằng và có sự phân hóa vai trò đồng phạm. [16] Đối với Hoàng Thị L3, Trần Thị Q, Trần Thị B, Nông Thị T2, Nguyễn Thị N, Nguyễn Thị P, Vy Thị T4 và Hoàng Văn B1 là những người được Sái Thị L và Bế Văn L1 thuê để phát, dọn và chặt cây tại khu đồi. Qua điều tra đã làm rõ được các đối tượng này với mục đích làm thuê lấy tiền công, không biết là rừng tự nhiên nên không có căn cứ để xử lý trách nhiệm hình sự đối với những người này. Do vậy Hội đồng xét xử không xem xét.

[17] Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5, tỉnh Lạng Sơn có căn cứ và phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử thì được chấp nhận;

[18] Xét đề nghị của người bào chữa cho các bị cáo phần nào có căn cứ và phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử thì được chấp nhận; phần nào không có căn cứ và không phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử thì không được chấp nhận.

[19] Các bị cáo, nguyên đơn dân sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án có quyền kháng cáo bản án theo các Điều 331, Điều 333 của Bộ luật Tố tụng hình sự.