Bản án 1382/2022/DSST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TOÀ ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Phạm Hồng Giảng.

Các Hội thẩm nhân dân:

Ông Phạm Văn Hễ

Bà Trương Thị Ngọc Ý.

- Thư ký phiên tòa: Bà Trương Nguyễn Thu Trang – Thư ký Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Ông Nguyễn Văn Hoàng - Kiểm sát viên.

Ngày 23/8/2022, tại trụ sở Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, xét xử sơ thẩm công khai vụ án thụ lý số 433/2012/DSST ngày 01/11/2012 về việc “Tranh chấp thừa kế”, theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 2521/QĐXXST-DS ngày 28/6/2022 giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Ông Lê Phi H, sinh năm 1967; (có mặt)

Địa chỉ: 32 Tỉnh lộ A, ấp H, xã T, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh.

Bị đơn:

1/ Bà Bùi Thị Q, sinh năm 1946; (có mặt)

Địa chỉ: 35B, Tổ N, ấp A, xã M, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh.

Đại diện hợp pháp theo ủy quyền của bà Q: Bà Bùi Thị H, sinh năm 1952; (có mặt)

Địa chỉ: Số 395V, Phường G, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh (Văn bản ủy quyền ngày 04/4/2022).

2/ Bà Bùi Thị H, sinh năm 1952; (có mặt)

Địa chỉ: Số 395V, Phường G, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn: Luật sư Phạm Văn Th – Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh. (có mặt)

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1/ Bà Bùi Thị T, sinh năm 1942; Địa chỉ: 1802 FARIBAULT. MN 5502, USA. 2/ Ông Bùi Văn Q, sinh năm 1948; Địa chỉ: 66P, khu phố G, thị Trấn C, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh. 3/ Ông Bùi Đông C, sinh năm 1955; Địa chỉ: 35A, Tổ R, ấp A, xã T, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh. 4/ Bà Bùi Thị Mỹ L, sinh năm 1958; Địa chỉ: 610 Quốc lộ H, khu phố K, thị trấn C, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh. Đại diện hợp pháp theo ủy quyền của bà T, ông Q, ông C, bà L: Bà Bùi Thị H, sinh năm 1952; (có mặt) Địa chỉ: Số 395V, Phường G, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh (Các Văn bản ủy quyền ngày 01/01/2015, ngày 04/4/2022 và ngày 02/7/2022). 5/ Những người thừa kế của bà Bùi Thị X (chết năm 2006): 5.1/ Ông Bùi Tuấn P, sinh năm 1958; (xin vắng mặt) Địa chỉ: 768 ấp H, xã T, huyện V, tỉnh Đồng Nai. 5.2/ Ông Lê Phi H, sinh năm 1967; (có mặt) Địa chỉ: 32 Tỉnh lộ H, ấp T, xã D, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh. 5.3/ Bà Lê Thị Trang H , sinh năm 1968; Địa chỉ: 32 Tỉnh lộ H, ấp T, xã D, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh. Đại diện hợp pháp theo ủy quyền của bà Trang H: Ông Lê Phi H, sinh năm 1967; (có mặt) Địa chỉ: 32 Tỉnh lộ H, ấp T, xã D, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh. 5.4/ Những người thừa kế của ông Lê Phi H (chết năm 1998): 5.4.1/ Bà Đào Thị H, sinh năm 1969; (có mặt) 5.4.2/ Bà Lê Đào Tuyết M, sinh năm 1995 (Xin vắng mặt); 5.4.3/ Ông Lê Đào Thanh P, sinh năm 1996 (Xin vắng mặt); Cùng địa chỉ: 1207 Tỉnh lộ H, ấp T, xã D, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh. 6/ Những người thừa kế của Bà Bùi Thị C (chết năm 2003): 6.1/ Ông Bùi Ngọc H, sinh năm 1960; Địa chỉ: 15A, khu phố R, thị trấn C, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh. 6.2/ Bà Bùi Ngọc M, sinh năm 1962; (có mặt) Địa chỉ: 63/1 đường D, tổ T, ấp A, xã D, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh.

Đại diện hợp pháp theo ủy quyền của ông Hùng, bà M: Bà Bùi Thị H, sinh năm 1952; (có mặt)

Địa chỉ: Số 395V, Phường B, quận T, Thành phố Hồ Chí Minh (Văn bản ủy quyền ngày 02/7/2022).

6.3/ Ông Bùi Thanh T, sinh năm 1970; (có mặt)

Địa chỉ: Số 103 đường M, ấp G, xã X, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh.

6.4/ Ông Tô Hữu P, sinh năm 1978; (có mặt)

Địa chỉ: 81 đường X, ấp M, xã A, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh.

6.5/ Ông Tô Hữu H, sinh năm 1980; (có mặt)

Địa chỉ: 81A đường K, ấp B, xã A, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh.

NỘI DUNG CỦA VỤ ÁN

Theo đơn khởi kiện ngày 10/10/2012 và ngày 22/10/2012, quá trình tố tụng nguyên đơn ông Lê Phi H trình bày:

Ông ngoại của ông là ông Bùi Văn H, chết năm 1977 (Giấy chứng tử số 154 ngày 13/8/1977 do Ủy ban nhân dân Quận B cấp); Bà ngoại của ông là bà Nguyễn Thị Th, chết năm 2008 (Giấy chứng tử số 04 ngày 15/01/2008 do Ủy ban nhân dân xã T cấp).

Ông H và bà Th có tất cả 09 người con, gồm: Bà Bùi Thị T, sinh năm 1942; Bà Bùi Thị Q, sinh năm 1946; Bà Bùi Thị H, sinh năm 1952; Ông Bùi Văn Q, sinh năm 1948; Ông Bùi Đông C, sinh năm 1955; Bà Bùi Thị Mỹ L, sinh năm 1958; Bà Bùi Thị X (chết năm 2006); Bà Bùi Thị C (chết năm 2003), bà Bùi Thị Đ (chết lúc nhỏ).

Bà Bùi Thị X (chết năm 2006) có người thừa kế là: Ông Bùi Tuấn P, sinh năm 1958; Ông Lê Phi H, sinh năm 1967; Bà Lê Thị Trang H, sinh năm 1968; Ông Lê Phi H (chết năm 1998) có người thừa kế là bà Đào Thị H, sinh năm 1969, bà Lê Đào Tuyết M, sinh năm 1995 và ông Lê Đào Thanh P, sinh năm 1996.

Bà Bùi Thị C (chết năm 2003) có người thừa kế là: Ông Bùi Ngọc H, sinh năm 1960; Bà Bùi Ngọc M, sinh năm 1962; Ông Bùi Thanh T, sinh năm 1969; Ông Tô Hữu P, sinh năm 1978; Ông Tô Hữu H, sinh năm 1980.

Di sản của bà Nguyễn Thị Th và ông Bùi Văn H gồm:

1- Nhà đất tại địa chỉ 395V, Phường B, quận T, Thành phố Hồ Chí Minh;

2- Diện tích đất ruộng 25.693,4m2 tại xã A, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh;

3- Diện tích đất vườn 3.717,5m2 tại xã A, huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh. (trong đó phần diện tích mồ mả là 336,7 m2).

Ông H, bà Th không để lại di chúc. Nguyên đơn yêu cầu chia toàn bộ di sản của bà Nguyễn Thị Th và ông Bùi Văn H thành 09 phần cho 08 người con mỗi người một phần và 01 phần sử dụng vào việc hương hỏa (Trừ phần diện tích mồ mả). Tại phiên tòa, nguyên đơn xác định lại là chia di sản thành 09 phần cho 08 đồng thừa kế mỗi người một phần và 01 phần là công sức giữ gìn di sản. Cụ thể: Nhà đất 395V do bà Bùi Thị H quản lý, sử dụng. Thống nhất giao cho bà H nhận và có trách nhiệm trả lại giá trị kỷ phần cho những người đồng thừa kế của bà Bùi Thị X và bà Bùi Thị C. Diện tích đất ruộng 25.693,4m2 hiện nay là đất trống. Nguyên đơn đề xuất sẽ chừa lại 2m chiều ngang để làm đường đi vào toàn bộ phần đất ruộng. Vị trí phần đất ruộng của từng người sẽ do các đương sự tự thỏa thuận để được nhận. Diện tích đất vườn là 3.717,5m2 hiện do bà Bùi Thị Q và ông Bùi Đông C quản lý, sử dụng. Trên đất có diện tích mồ mả là 336,7 m2 (thửa 187-2) và 2 căn nhà diện tích 431m2 của bà Bùi Thị Q và của ông Bùi Đông C (tại thửa 187-1). Sau khi trừ phần diện tích mồ mả thì diện tích đất vườn còn để chia là 3.380,8m2. Nguyên đơn đồng ý về giá các tài sản tranh chấp theo Chứng thư thẩm định giá số 2171117/CT-TV ngày 16/4/2018 của Công ty Cổ phần Định giá và Đầu tư kinh doanh bất động sản T và không yêu cầu định giá giá lại, cụ thể:

- Nhà đất số 395V, giá trị là: 6.205.973.389 đồng;

- Đất ruộng 25.693,4m2, giá trị là: 26.909.905.410 đồng;

- Đất vườn 3.380,8m2, giá trị là: 8.031.932.220 đồng. (Đã trừ đất mộ). Như vậy, chia 9 phần thì giá trị mỗi kỷ phần là 4.571.979.000 đồng. Bị đơn bà Bùi Thị H đồng thời là đại diện hợp pháp theo ủy quyền của bị đơn bà Bùi Thị Quỳ trình bày: Bị đơn thống nhất với trình bày của nguyên đơn về những người thừa kế của ông H và bà Th. Về di sản: Đối với căn nhà 395V: Bị đơn yêu cầu phải trừ các chi phí mà bà Huệ đã đóng thuế cho Nhà nước từ trước tới nay và các chi phí xây sửa căn nhà quy theo giá vàng thời điểm. Cụ thể: Chi phí hợp thức hóa nhà năm 1991 là 7.910.000 đồng; Chi phí cấp chủ quyền năm 2001 là 33.685.300 đồng; Chi phí thuế thổ trạch nhà đất từ năm 1975 đến 2020 là 14.903.160 đồng; Chi phí sữa chữa nhà vào các năm 1990, 1991, 1992, 2000, 2009 là 1.393.007.500 đồng. Tổng chi phí quy theo giá vàng thời điểm là 1.449.506.260 đồng. Sau khi trừ chi phí, thì chia giá trị còn lại thành 11 phần: 08 phần chia cho 08 người con; 01 phần dùng vào việc thờ cúng, hương hỏa; 01 phần cho bà Q vì đã chăm sóc, phụng dưỡng mẹ 30 năm; 01 phần giao cho bà H do có công gìn giữ, quản lý, sửa chữa, nâng cấp. Bị đơn bà Bùi Thị H có nguyện vọng được nhận hiện vật là căn nhà số 395 V. Bà sẽ hoàn trả lại giá trị kỷ phần cho những người thừa kế của bà Bùi Thị X và bà Bùi Thị C. Đối với phần diện tích đất ruộng 25.693,4 m2: Thống nhất đề xuất sẽ chừa lại 2m chiều ngang để làm đường đi vào toàn bộ phần đất ruộng. Sau khi trừ đi diện tích con đường đi chung, thì sẽ chia đất ruộng thành 12 phần: 09 người con mỗi người 01 phần, người nào chết thì người kế thừa được hưởng (riêng phần của bà Bùi Thị Đ chết độc thân thì giao cho bà Q quản lý dùng vào việc thờ cúng); 02 phần giao cho ông Bùi Đông C dùng để hương hỏa thờ cúng; 01 phần chia cho ông Bùi Đông C công sức quản lý. Vị trí phần đất ruộng của từng người sẽ do các đương sự tự thỏa thuận.

Tại phiên tòa, bị đơn đề xuất chia di sản đất ruộng thành 10 phần cho 08 đồng thừa kế mỗi người một phần, cho ông C 01 phần công sức giữ gìn, còn 01 phần dùng để hương hỏa giao cho ông C quản lý.

Phần đất trồng cây lâu năm 3.380,8 m2: Đây là phần đất bà Bùi Thị Q mua của ông Nguyễn Văn T vào năm 1972 với giá 2 triệu đồng, đã thanh toán đủ và bà Q được cấp Chứng thư cấp quyền sở hữu vào năm 1974. Diện tích mua và được cấp giấy là 3.000m2, sau đó tự san lấp và cơi nới thêm thành 3.717,5 m2, trong đó có 336,7m2 là diện tích mồ mả, còn lại là 3.380,8m2. Đây là tài sản riêng của bà Q, do đó bị đơn không đồng ý chia thừa kế.

Phần đất vườn bà Q là người sử dụng và ở trên đất từ khi mua cho tới nay. Vào những năm 1995, khi bà Q đi dạy học thì cụ Th ở nhà kê khai đăng ký luôn phần đất này của bà Q và được cấp trong giấy chứng nhận đứng tên bà Th. Theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 1059 QSDĐ/ĐG ngày 14/6/2001 do UBND huyện C cấp cho bà Nguyễn Thị Th thì phần diện tích đất vườn gồm 03 thửa: 1283, 1284, 1285 có tổng diện tích là 6.665m2. Theo bản đồ Hiện trạng vị trí năm 2016 do công ty TNHH Đo đạc và tư vấn Y lập thì diện tích đất vườn là 3.717,5m2. Bị đơn xác định phần diện tích đất vườn của bà Q chính xác là 3.717,5m2 theo đúng bản vẽ hiện trạng. Có sự chênh lệch giữa diện tích trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2001 với Bản vẽ hiện trạng vị trí là do bị cấp nhầm đối với phần diện tích 2.947,5m2 thuộc quyền sử dụng đất của ông Võ Văn B ở giáp ranh, hai bên cũng đã nhìn nhận và cùng có lời khai thừa nhận về phần diện tích cấp nhầm này.

Bị đơn thống nhất với kết quả thẩm định giá các tài sản tranh chấp theo chứng thư thẩm định giá số 2171117/CT-TV ngày 16/4/2018 của Công ty Cổ phần Định giá và Đầu tư kinh doanh bất động sản T và không yêu cầu định giá, thẩm định giá lại.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm ông Tô Hữu P, Tô Hữu H, Bùi Thanh T, bà Lê Thị Trang H, bà Đào Thị H: Thống nhất với trình bày của nguyên đơn.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Bùi Thị T, ông Bùi Văn Q, ông Bùi Đông C, bà Bùi Thị Mỹ L, ông Bùi Ngọc H, bà Bùi Ngọc M: Thống nhất như trình bày của bị đơn.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Đào Tuyết M, ông Lê Đào Thanh P trình bày: Xin giải quyết, xét xử vắng mặt.

Tại phiên tòa, nguyên đơn không rút đơn khởi kiện, các đương sự không tự hòa giải được.

Luật sư bảo vệ quyền và lợi hợp pháp cho bị đơn trình bày: Bà H là người quản lý giữ gìn di sản nhà 395V liên tục cho đến nay, đề nghị xét công sức bảo quản di sản cho bà H bằng chia thêm một suất thừa kế. Phần đất vườn không phải là di sản mà là tài sản riêng của bà Q, đề nghị bác yêu cầu này của nguyên đơn. Đối với phần đất ruộng đề nghị chấp nhận yêu cầu của bị đơn, chia thành 10 phần cho 8 đồng thừa kế, 01 phần công sức cho ông C và 01 phần giao cho ông C quản lý để thờ cúng. Đại diện Viện kiểm sát nhận xét và phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng và việc giải quyết vụ án như sau: Về tố tụng: Thẩm phán và Hội đồng xét xử đã thực hiện đúng các quy định của pháp luật. Các đương sự đã được đảm bảo thực hiện quyền, nghĩa vụ theo quy định. Việc tuân theo pháp luật tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án được đảm bảo. Về nội dung: Đề nghị chấp nhận một phần yêu cầu của nguyên đơn đối với di sản là phần đất ruộng và căn nhà 395V, không chấp nhận yêu cầu đối với phần đất vườn vì đây không phải là di sản. Chia di sản là phần đất ruộng và căn nhà 395V làm 09 phần cho 08 người thừa kế, còn một phần là công sức bảo quản di sản của bà H đối với căn nhà và ông C đối với đất ruộng. Chi phí tố tụng các đương sự cùng phải chịu và giải quyết nghĩa vụ án phí theo quy định pháp luật