Bản án 138/2020/DS-ST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH

- Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Phạm Thị Huy Huệ

Các Hội thẩm nhân dân: 1. Bà Trần Thị Bích Hợp

2. Bà Trịnh Thị Xuân Hoài

- Thư ký phiên tòa: Bà Trịnh Trần Thị Thoa - Thư ký Tòa án nhân dân TP. Quy Nhơn.

- Đại diện VKSND Tp. Quy Nhơn tham gia phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Hoa Lý - Kiểm sát viên.

Ngày 16 tháng 9 năm 2020, tại trụ sở Tòa án nhân dân thành phố Quy Nhơn - tỉnh Bình Định xét xử sơ thẩm công khai vụ án thụ lý số 44/2020/TLST-DS ngày 29 tháng 4 năm 2020 về “Tranh chấp về thừa kế tài sản” theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 145/2020/QĐXXST-DS ngày 25/8/2020 giữa các đương sự:

1. Nguyên đơn: Cụ Trần Thị Đ, sinh năm: 1938

Địa chỉ: 197/4 đường C, thành phố QN, tỉnh BĐ.

2. Bị đơn: Ông Điền Hòa B, sinh năm: 1962

Địa chỉ: 01/08/35 đường T, thành phố QN, tỉnh BĐ.

3. Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan:

- Bà Nguyễn Thị M, sinh năm: 1954

Địa chỉ: 199/4 đường C, thành phố QN, tỉnh BĐ.

- Bà Điền Thị Thanh H, sinh năm: 1960

Địa chỉ: Thôn 2, xã L, huyện ĐP, tỉnh BP.

(Bà H ủy quyền cho ông Điền Hòa T tham gia tố tụng theo giấy ủy quyền số 003672 ngày 08/5/2020 tại Văn phòng Công chứng Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh)

- Ông Điền Hòa N, sinh năm: 1964

- Bà Hồ Thị Tuyết L, sinh năm: 1968

Cùng địa chỉ: 753 đường V, phường P, thành phố QN, tỉnh BĐ.

- Ông Điền Hòa B, sinh năm: 1972

Địa chỉ: R7 đường H, P. 10, Quận 6, TP. HCM.

(Ông B ủy quyền cho ông Điền Hòa T tham gia tố tụng theo giấy ủy quyền số 003673 ngày 08/5/2020 tại Văn phòng Công chứng Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh)

- Ông Điền Hòa T2, sinh năm: 1974

Địa chỉ: 55/6 đường L, thành phố QN, tỉnh BĐ.

- Anh Điền Nhất L, sinh năm: 1992

- Anh Điền Đức P, sinh năm: 1995

Cùng địa chỉ: 41 đường S, thành phố QN, tỉnh BĐ.

(Anh L ủy quyền cho ông Điền Hòa T tham gia tố tụng theo giấy ủy quyền số 2430 ngày 06/5/2020 tại Văn phòng Công chứng Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định; anh P ủy quyền cho ông Điền Hòa T tham gia tố tụng theo giấy ủy quyền số 003674 ngày 08/5/2020 tại Văn phòng Công chứng Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh).

(Các đương sự có mặt tại phiên tòa.)

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Theo đơn khởi kiện đề ngày 11/3/2020 và các lời khai tiếp theo, nguyên đơn cụ Trần Thị Đ trình bày:

Nhà và đất tại 197/4 đường C, thành phố QN là tài sản chung của cụ và cụ Điền Hòa L (chết ngày 06/4/2008). Lúc sinh thời vợ chồng cụ sinh 06 người con, gồm: Điền Thị Thanh H, Điền Hòa B, Điền Hòa N, Điền Hòa T1 (chết ngày 22/5/2001), Điền Hòa B và Điền Hòa T2. Ông T1 sinh thời có vợ và có 02 người con là Điền Nhất L và Điền Đức P. Sau khi cụ L chết, khoảng tháng 4/2011, ông B có bàn bạc với cụ phá bỏ căn nhà cũ xây dựng lại nhà mới nhưng cụ không đồng ý. Ông B và ông Ncho rằng báo hiếu mẹ nên vẫn cương quyết xây. Tại thời điểm đó ông N đã trả chi phí xây dựng là 250.000.000đ. Cụ đã ở trong căn nhà từ đó cho đến nay. Vì phần công trình phụ tách bạch với diện tích ngôi nhà nên cụ thỏa thuận bán cho bà Nguyễn Thị M một phần diện tích khoảng 4,26m2 với giá 90.000.000đ vào ngày 07/01/2012. Tuy nhiên, ngày 20/6/2020 giữa cụ và bà M đã thỏa thuận tự nguyện hoàn trả những gì hai bên đã nhận, nghĩa là cụ trả 90.000.000đ cho bà M, bà M trả lại diện tích công trình phụ cho cụ là 4,26m2 (theo biên bản xem xét ngày 23/7/2020). Hai bên thỏa thuận hoàn toàn tự nguyện, không ai ép buộc, nên cụ không yêu cầu Tòa án xem xét giải quyết. Ngày 04/3/2020, các thành viên gia đình đã họp mặt để giải quyết vấn đề tài sản của cụ L nhưng không thành, vì ông Điền Hòa B cố tình vắng mặt. Nay cụ khởi kiện yêu cầu Tòa án phân chia di sản thừa kế của cụ L để lại như sau: Cụ được thừa hưởng 50% đất tại 197/4 đường C, TP. QN, còn lại 50% chia 07 phần: Cụ và 06 người con. Cụ thống nhất về tài sản thừa kế là đất tại 197/4 đường C, TP. QN với giá là 2.084.400.000 đồng, trong đó diện tích nhà là 33,24m2 với giá 60.000.000 đồng/m2 (theo biên bản định giá ngày 23/7/2020) và 4,26m2 với giá 90.000.000 đồng (giá mà cụ và bà M đã thỏa thuận). Cụ yêu cầu được nhận nhà và đất, thối lại kỷ phần thừa kế cho các thừa kế khác. Đồng thời, cụ yêu cầu ông B giao lại tất cả các giấy tờ liên quan cho cụ như: Giấy phép xây dựng nhà, bản thiết kế xây dựng nhà và giấy kiểm tra công trình nhà tại 197/4 đường C, TP. QN. Tại phiên tòa hôm nay, cụ không chấp nhận yêu cầu của vợ chồng ông N và bà L trả giá trị xây dựng nhà là 200.601.000 đồng vì cụ đã già không có tiền, đợi khi có tiền cụ sẽ trả đủ cho ông N, bà L.

* Bị đơn ông Điền Hòa B trình bày:

Ông thống nhất như lời trình bày của cụ Đ về tài sản thừa kế và về hàng thừa kế. Ông thống nhất vào khoảng tháng 4 năm 2011, ông có nhận của vợ chồng ông N, bà L số tiền 250.000.000đ để xây dựng nhà cho cụ Đ ở. Vì vậy, ông đề nghị Tòa án giải quyết trả lại cho ông N tiền xây dựng nhà trước khi chia tài sản thừa kế. Tất cả các giấy tờ, chứng cứ như cụ Đ yêu cầu hiện nay ông đang cất giữ. Ông đồng ý trả lại tất cả giấy tờ (bản chính) theo yêu cầu của cụ Đ sau khi giải quyết xong việc chia thừa kế. Ngoài ra, vào năm 2011 cụ Đ có bán một phần diện tích công trình phụ cho bà M với giá 90.000.000đ. Tuy nhiên, hiện nay các bên đã giải quyết xong, ông không có ý kiến gì. Ông mong muốn để lại nhà và đất cho cụ Đ ở lúc tuổi già và để thờ cúng cụ L. Tuy nhiên, cụ Đ muốn đứng tên riêng chủ sở hữu nhà và đất nên đã khởi kiện yêu cầu chia thừa kế. Tại phiên tòa hôm nay, ông không có nhu cầu nhận tài sản thừa kế, cụ Đ có nhu cầu nhận di sản thừa kế thì thối lại giá trị kỷ phần thừa kế cho ông.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

- Ông Điền Hòa N trình bày: Ông thống nhất về tài sản thừa kế, hàng thừa kế như cụ Đ và ông B đã trình bày. Ông thống nhất đã chi phí xây dựng nhà vào tháng 4/2011 là 250.000.000đ và hóa giá nhà vào tháng 3/1993 là 3.871.500đ. Ông đề nghị Tòa án giải quyết số tiền xây dựng nhà theo biên bản định giá ngày 23/7/2020 là 200.601.000 đồng, còn đối với số tiền hóa giá nhà ông tự nguyện không yêu cầu. Ông không có ý kiến gì về việc thỏa thuận bán diện tích công trình phụ giữa cụ Đ và bà M. Nay cụ Đ yêu cầu chia thừa kế, ông đồng ý nhận kỷ phần thừa kế như cụ Đ trình bày. Ngoài ra, cụ Đ nhận nhà và đất có nghĩa vụ thanh toán giá trị xây dựng nhà là 200.601.000 đồng cho vợ chồng ông.

- Bà Hồ Thị Tuyết L trình bày: Thống nhất lời trình bày của ông N, vào tháng 4/2011 bà và ông N đã trả chi phí xây dựng nhà 197/4 đường C, TP. QN là 250.000.000đ. Tại thời điểm đó, nhà cụ Đ ở đã cũ, dột, nát và không an toàn cho cụ Đ. Ông N đi làm xa nên đã gọi điện thoại về nhà bàn bạc xây dựng nhà cho mẹ ở, chính bà là người đưa số tiền trên cho ông B để xây dựng nhà cho cụ Đ, số tiền này là tài sản chung của vợ chồng. Vợ chồng ông bà xây dựng nhà cho cụ Đ là để báo hiếu, với mong muốn cụ sống an nhàn lúc tuổi già, là nơi thờ cúng cụ L và con cháu đi về. Nhưng nay các bên yêu cầu chia thừa kế, bà yêu cầu trừ số tiền xây dựng nhà theo biên bản định giá ngày 23/7/2020 là 200.601.000 đồng cho vợ chồng bà trước khi chia thừa kế, không yêu cầu tính lãi suất, không yêu cầu tính chênh lệch giá.

- Ông Điền Hòa T2 trình bày: Ông thống nhất về tài sản thừa kế, hàng thừa kế như cụ Đ đã trình bày. Ông đồng ý chia thừa kế theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, việc ông B và ông N xây dựng nhà trên đất của cha mẹ khi chưa có sự đồng ý của các thành viên trong gia đình là bất hợp pháp. Vì vậy, ông đề nghị ông N và ông B phải cung cấp biên bản thỏa thuận đồng ý xây dựng nhà của tất cả các thành viên trong gia đình và cung cấp đầy đủ chứng từ hợp pháp liên quan đến số tiền 250.000.000đ. Tại phiên tòa hôm nay, ông thống nhất về tài sản thừa kế là đất tại 197/4 đường C, TP. QN với giá là 2.084.400.000 đồng, trong đó diện tích nhà là 33,24 m2 với giá 60.000.000 đồng/m2 (theo biên bản định giá ngày 23/7/2020) và 4,26 m2 với giá 90.000.000 đồng (giá mà cụ Đ và bà M đã thỏa thuận). Riêng phần nhà, đề nghị ông N và ông B dịch chuyển nhà đi nơi khác, trả lại ngôi nhà cũ cho cụ Đ. Ông không có ý kiến gì về việc thỏa thuận bán diện tích công trình phụ giữa cụ Đ và bà M. Ông đề nghị Tòa án không xem xét, giải quyết về vấn đề này. Hiện nay bà M vẫn đang sử dụng công trình phụ này, việc sử dụng này có sự đồng ý của cụ Đ. Ông đồng ý yêu cầu của cụ Đ là giao tài sản thừa kế cho cụ Đ và nhận kỷ phần thừa kế từ cụ Đ.

- Người đại diện theo ủy quyền của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà Điền Thị Thanh H, ông Điền Hòa B, anh Điền Nhất L, anh Điền Đức P là ông Điền Hòa T2 trình bày: Ý kiến của những người ủy quyền cho ông thống nhất ý kiến của ông.

- Bà Nguyễn Thị M trình bày: Nhà bà ở phía sau nhà cụ Đ và đều được nhà nước hóa giá. Khoảng tháng 4/2011 khi xây dựng nhà, cụ Đ đã xây dựng công trình phụ trong nhà còn phần công trình phụ cũ cách nhà cụ Đâng 2,5m (sát nhà bà) không sử dụng nên ngày 07/01/2012 cụ Đ thỏa thuận bán cho bà với diện tích 4,26m2 (theo biên bản xem xét ngày 23/7/2020) với giá 90.000.000đ. Tuy nhiên, ngày 20/6/2020 giữa cụ Đ và bà đã thỏa thuận tự nguyện hoàn trả những gì hai bên đã nhận, nghĩa là cụ Đ trả 90.000.000đ cho bà, bà đã trả lại diện tích 4,26m2 công trình phụ cho cụ Đ. Như vậy, giữa bà và cụ Đ đã thỏa thuận xong nên bà không yêu cầu Tòa án giải quyết. Hiện nay, được sự cho phép của cụ Đ, bà vẫn đang sử dụng công trình phụ này.

* Đại diện Viện kiểm sát nhân dân TP. Quy Nhơn, tỉnh Bình Định phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử (HĐXX), Thư ký phiên tòa đã thực hiện đúng theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự (BLTTDS) kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm HĐXX nghị án. Trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa hôm nay, các đương sự đã thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ được quy định tại các Điều 70, 72 và 73 BLTTDS. Về việc giải quyết vụ án, Kiểm sát viên đề nghị HĐXX áp dụng các Điều 633, 634, 635, 675, 676, 377 Bộ luật dân sự (BLDS) năm 2005; Điều 623, điểm d khoản 1 Điều 688 BLDS năm 2015: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn cụ Đ về yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật; Chấp nhận yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông N, bà L; Giao cho cụ Đ sở hữu, sử dụng nhà đất số 197/4 đường C, TP. QN; Cụ Đ có nghĩa vụ thanh toán cho vợ chồng ông N, bà L giá trị phần xây dựng nhà là 200.601.000 đồng; Cụ Đ có nghĩa vụ thanh toán phần di sản của cụ L để lại mà các đồng thừa kế được hưởng, cụ thể: bà H, ông B, ông N, ông B và ông T số tiền 148.886000 đồng/người, anh L và anh P số tiền 74.443.000 đồng/người; Ghi nhận sự tự nguyện của ông B về việc giao lại các giấy tờ liên quan cho cụ Đ như: Giấy phép xây dựng nhà, hoàn công, bản thiết kế được phê duyệt của nhà đất số 197/4 đường C, TP. QN sau khi chia thừa kế.