Bản án 131/2026/HNGĐ-ST — Tranh chấp về chia tài sản sau khi ly hôn

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong đơn khởi kiện và các lời khai trong hồ sơ, nguyên đơn bà Trần Thị T trình bày: Bà kết hôn với ông Hoàng Văn T2 năm 1992 tại Ủy ban nhân dân xã Đ (nay là xã K), thành phố Hải Phòng. Ông bà có 03 con chung gồm: Hoàng Thị H, sinh năm 1994; Hoàng Văn T3, sinh năm 2003 và Hoàng Quang A, sinh năm 2010. Do mục đích hôn nhân không đạt được, ông bà đã ly hôn; ngày 21/03/2023, Tòa án nhân dân huyện Kiến Thụy ban hành Quyết định số 22/2023/QĐST-HNGĐ công nhận thuận tình ly hôn giữa hai bên. Trong Quyết định này, ông bà không yêu cầu Tòa án giải quyết tài sản chung. Quá trình tồn tại quan hệ hôn nhân hợp pháp, ông bà có tài sản chung là:

- Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất (là 01 ngôi nhà cấp 4) tại thửa đất số 64, tờ bản đồ số 01, diện tích đất 130 m², địa chỉ: Thôn Đ, xã Đ, huyện K (nay là thôn Đ, xã K), thành phố Hải Phòng; theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Đ 606737, số vào sổ cấp GCN 00839QSDĐ/KT-11-Q01 do UBND huyện K cấp ngày 27/12/2004 cho hộ ông (bà) Hoàng Văn T2 (sau đây gọi tắt là thửa đất số 64 tại thôn Đ).

- Quyền sử dụng đất tại thửa đất số 60.5, tờ bản đồ số 04, diện tích đất 198 m², địa chỉ: Thôn Đ, xã Đ, huyện K (nay là thôn Đ, xã K), thành phố Hải Phòng; theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CO 841454, số vào sổ cấp GCN CH01031 do UBND huyện K cấp ngày 12/10/2018 cho ông Hoàng Văn T2 và vợ là bà Trần Thị T (sau đây gọi tắt là thửa đất số 60.5 tại thôn Đ).

- Về nguồn gốc hình thành và diễn biến quá trình quản lý sử dụng tài sản là thửa đất số 64 tại thôn Đ: Bà T và ông T2 kết hôn khoảng năm 1991, ban đầu chung sống tại nhà mẹ đẻ ông T2 là cụ Bùi Thị P (tên gọi khác Bùi Thị T4), cụ P chết khoảng năm 2000; bố ông T2 đã chết trước đó nhiều năm. Sau khi kết hôn, cụ P cho ông bà thửa đất nêu trên để sử dụng, khi đó chỉ là đất nông nghiệp, đất rau xanh. Khoảng năm 1994, ông bà xây căn nhà cấp 4 (02 gian) và chuyển ra ở riêng. Năm 1997, khi lập sổ hộ khẩu, hộ của ông bà gồm ông T2, bà T và chị H; còn cụ P có hộ khẩu riêng tại nhà đất của cụ. Đến năm 2011 phá dỡ và xây nhà mới để ở như hiện nay là nhà mái bằng gồm 03 phòng ngủ, 01 phòng khách và công trình phụ, tổng chi phí khoảng 300 triệu đồng bằng tiền tích góp của hai vợ chồng khi đó đều làm nông nghiệp + Năm 2004, khi Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông bà, cụ P vẫn minh mẫn, đồng ý và không có ý kiến gì; ông bà được cấp 130m² đất ở do đã xây dựng, sinh sống ổn định trên đất. Hiện nay, nhà đất do ông T2 quản lý và sinh sống; bà T đang ở nhà bố mẹ đẻ tại cùng thôn Đ. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho hộ ông (bà) Hoàng Văn T2 là gồm có ông Hoàng Văn T2 và bà Trần Thị Tuyết . + Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ, căn nhà của bà T và ông T2 có phần diện tích xây dựng nằm ngoài phạm vi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp là 4,3 m² giáp thửa đất của vợ chồng anh Lê Đăng L, chị Nguyễn Thị L1 và 0,6 m² giáp lối đi vào thửa đất của anh L, chị L1. Bà T trình bày, khi căn nhà đã xây xong phần móng, gia đình anh L thông báo móng nhà lấn sang đất của họ nhưng không xác định cụ thể diện tích. Do móng nhà đã hoàn thành nên không thể phá dỡ, bà T đã sang nhà anh L thắp hương và đặt lễ 1.000.000 đồng để giữ tình làng nghĩa xóm, nhưng gia đình anh L không nhận và vẫn đồng ý cho bà T tiếp tục xây dựng căn nhà như hiện nay.

- Về nguồn gốc hình thành tài sản là thửa đất số 60.5 tại thôn Đ: Trong quá trình lao động sản xuất, bà T và ông T2 tích góp được 390 triệu đồng. Năm 2017, ông bà thống nhất nhận chuyển nhượng thửa đất nêu trên với giá 390 triệu đồng từ chủ sử dụng đất cũ (do thời gian đã lâu nên bà T không nhớ họ tên người chuyển nhượng). Sau khi nhận chuyển nhượng, ông bà đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất này. Hiện thửa đất không có tài sản trên đất và đang do cả hai cùng quản lý.

- Bà T xác định 02 tài sản nêu trên là tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân hợp pháp và đề nghị Tòa án chia tài sản chung sau khi ly hôn theo quy định pháp luật, theo đó mỗi người được nhận hiện vật là một trong hai thửa đất; trường hợp bên nào nhận phần tài sản có giá trị lớn hơn thì phải thanh toán chênh lệch cho bên còn lại theo giá do Hội đồng định giá xác định.

Bị đơn ông Hoàng Văn T2 trình bày tại bản tự khai và các biên bản làm việc:

- Nguồn gốc hình thành tài sản là thửa đất số 64 tại thôn Đ: Ông và bà T kết hôn khoảng năm 1991 và ban đầu chung sống tại nhà mẹ đẻ ông là cụ Bùi Thị P (cụ chết khoảng năm 2000); bố ông là cụ Hoàng Văn C đã chết năm 1975. Khoảng năm 1992, cụ P cho ông bà thửa đất nêu trên để sử dụng, khi đó chỉ là đất nông nghiệp, đất rau xanh. Đến năm 1994, ông bà mới xây dựng căn nhà cấp 4 (02 gian) và chuyển ra sinh hoạt riêng; nguồn tiền xây dựng có sự hỗ trợ của anh trai ông T2 là ông Hoàng Văn H1 với số tiền 1.000.000 đồng.

Năm 2011, ông bà phá dỡ nhà cũ và xây dựng căn nhà mới như hiện nay là nhà cấp 4 mái bằng gồm 03 phòng ngủ, 01 phòng khách và công trình phụ; tổng chi phí khoảng 300 triệu đồng do ông T2 và bà T tích góp và vay mượn thêm bên ngoài (đến nay đã trả xong). Thời điểm đó cả hai đều làm nghề nông nghiệp.

- Về nguồn gốc hình thành tài sản là thửa đất số 60.5 tại thôn Đ: Thống nhất như trình bày của bà T.

Tuy nhiên, ông không đồng ý chia tài sản như yêu cầu của bà T, chỉ đồng ý chia đôi tài sản chung là thửa đất số 60.5, tại thôn Đ (mỗi người 50% giá trị tài sản) và chia đôi giá trị tài sản là căn nhà trên thửa đất số 64 tại thôn Đ (mỗi người 50% giá trị căn nhà). Còn lại thửa đất số 64 tại thôn Đ ông T2 không đồng ý chia vì nguồn gốc tài sản là đất rau xanh do mẹ và anh chị em để lại cho ông T2.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là chị Nguyễn Thị L1 trình bày: Chị là vợ anh Lê Đăng L. Vợ chồng chị là chủ sử dụng thửa đất số 1751, tờ bản đồ số 01, diện tích 180 m², địa chỉ: Thôn Đ, xã Đ, huyện K, thành phố Hải Phòng (nay là thôn Đ, xã K, thành phố Hải Phòng), đã được Ủy ban nhân dân huyện K cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 00857/QSDĐ/KT-11-Q01 ngày 27/12/2004 cho vợ chồng chị. Hiện nay, thửa đất của vợ chồng chị giáp với thửa đất số 64, tờ bản đồ số 01, địa chỉ: thôn Đ, xã K của ông T2, bà T đang tranh chấp trong vụ án. Chị được Tòa án thông báo cho biết kết quả xem xét thẩm định, đo vẽ thửa đất của ông T2, bà T có phần diện tích căn nhà xây dựng ngoài giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông T2, bà T như sau: Diện tích 4,3 m² giáp thửa đất vợ chồng chị và diện tích 0,6 m² giáp lối đi vào thửa đất vợ chồng chị. Quan điểm của chị cho rằng căn nhà là công trình xây dựng kiên cố, nếu yêu cầu đập phá phần nhà xây dựng lấn ra ngoài giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì sẽ ảnh hưởng đến kết cấu toàn bộ căn nhà, gây thiệt hại lớn về kinh tế và làm mất tình làng nghĩa xóm. Nên trong vụ án này, gia đình chị không tranh chấp về quyền sử dụng đất đối với phần đất bị xây dựng lấn ra ngoài giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông T2, bà T; không có đơn yêu cầu độc lập đối với ông T2, bà T và đồng ý để căn nhà tồn tại như hiện trạng. Nếu sau này chủ sở hữu phá dỡ căn nhà thì chỉ được xây dựng công trình và sử dụng trong phạm vi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông T2, bà T.

Hiện nay chồng chị là anh Lê Đăng L đang lao động tại nước Đài Loan, đi từ đầu năm 2025 đến nay chưa về nước lần nào. Vợ chồng chị thường xuyên liên lạc qua điện thoại để trao đổi công việc trong gia đình và cuộc sống. Chị không biết địa chỉ cụ thể của anh L ở nước ngoài nên không cung cấp được cho Tòa án. Tuy nhiên, gia đình chị đã cùng thống nhất quan điểm như chị đã trình bày, nên anh L không có văn bản gì để gửi cho Tòa án. Do gia đình chị không tranh chấp với ông T2, bà T nên chị không đề nghị Tòa án tiến hành hòa giải nội dung gì; chị đề nghị vắng mặt tại tất cả các phiên tòa.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 – Hải Phòng phát biểu ý kiến:

- Về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và của người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án: Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa đã thực hiện đúng pháp luật tố tụng dân sự trong quá trình giải quyết vụ án. Nguyên đơn chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Bị đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan chưa chấp hành đầy đủ quy định tại Điều 70, 72, 73 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Tại phiên tòa, chị L1 vắng mặt nhưng đã có ý kiến trình bày đề nghị xét xử vắng mặt; ông T2, anh L vắng mặt nhưng đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai; đề nghị Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự theo quy định của pháp luật.

- Về việc giải quyết vụ án: Căn cứ Điều 33; các khoản 1, 2 và 3 Điều 59; Điều 62 của Luật Hôn nhân và gia đình; Căn cứ khoản 1 Điều 28; Điều 35; khoản 1 Điều 39; khoản 2 Điều 147; điểm b khoản 2 Điều 227; khoản 3 Điều 228; các điều 271 và 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Căn cứ khoản 5 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án,

Đề nghị Hội đồng xét xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị T về việc chia tài sản chung sau khi ly hôn.

2. Chia tài sản chung như sau:

2.1. Giao cho ông Hoàng Văn T2 quyền quản lý, sử dụng 130 m² đất tại thửa đất số 64, tờ bản đồ số 01, địa chỉ: Thôn Đ, xã K, thành phố Hải Phòng và sở hữu toàn bộ nhà ở, công trình cùng các tài sản gắn liền với đất theo hiện trạng.

Việc giao căn nhà cho ông Hoàng Văn T2 sở hữu theo hiện trạng không làm phát sinh hoặc công nhận quyền sử dụng đất của ông T2 đối với các phần diện tích nằm ngoài phạm vi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Khi phá dỡ, xây dựng lại công trình, chủ sở hữu phải xây dựng và sử dụng đất trong phạm vi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp.

2.2. Giao cho bà Trần Thị Tuyết Q quản lý, sử dụng 198 m² đất tại thửa đất số 60.5, tờ bản đồ số 04, địa chỉ: Thôn Đ, xã K, thành phố Hải Phòng.

2.3. Bên nào được nhận giá trị tài sản lớn hơn cần buộc thanh toán cho bên còn lại số tiền chênh lệch giá trị tài sản.

3. Về án phí: Các đương sự phải chịu án phí theo quy định pháp luật.

4. Về quyền kháng cáo: Các đương sự có quyền kháng cáo theo quy định pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào hồ sơ vụ án, các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[2] Về việc xét xử vắng mặt đương sự: Ông Hoàng Văn T2, anh Lê Đăng L vắng mặt tại phiên tòa nhưng đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai; chị Nguyễn Thị L1 đã có ý kiến đề nghị xét xử vắng mặt. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227 và khoản 3 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự theo quy định của pháp luật.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 33; các khoản 1, 2 và 3 Điều 59; Điều 62 của Luật Hôn nhân và gia đình;

Căn cứ khoản 1 Điều 28; Điều 35; khoản 1 Điều 39; khoản 2 Điều 147; điểm b khoản 2 Điều 227; khoản 3 Điều 228; các điều 271 và 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ khoản 5 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án,

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị T về việc chia tài sản chung sau khi ly hôn.

2. Chia tài sản chung như sau:

2.1. Giao cho ông Hoàng Văn T2 quyền quản lý, sử dụng 130 m² đất tại thửa đất số 64, tờ bản đồ số 01, địa chỉ: Thôn Đ, xã K, thành phố Hải Phòng, theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Đ 606737, số vào sổ cấp giấy chứng nhận 00839QSDĐ/KT-11-Q01 do Ủy ban nhân dân huyện K cấp ngày 27/12/2004 cho hộ ông (bà) Hoàng Văn T2, gồm các mốc: 1-A-B-C-D-9-10-1; và sở hữu toàn bộ nhà ở, công trình cùng các tài sản gắn liền với đất theo hiện trạng, gồm các mốc: 1-2-3-B-4-C-5-6-7-8-9-10-1 (có sơ đồ hiện trạng kèm theo).

Việc giao căn nhà cùng các tài sản gắn liền với đất cho ông Hoàng Văn T2 sở hữu theo hiện trạng không làm phát sinh hoặc công nhận quyền sử dụng đất của ông T2 đối với các phần diện tích nằm ngoài phạm vi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Khi phá dỡ, xây dựng lại công trình, chủ sở hữu phải xây dựng và sử dụng đất trong phạm vi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp.

2.2. Giao cho bà Trần Thị Tuyết Q quản lý, sử dụng 198 m² đất tại thửa đất số 60.5, tờ bản đồ số 04, địa chỉ: Thôn Đ, xã K, thành phố Hải Phòng, theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CO 841454, số vào sổ cấp giấy chứng nhận CH01031 do Ủy ban nhân dân huyện K cấp ngày 12/10/2018 cho ông Hoàng Văn T2 và vợ là bà Trần Thị T, gồm các mốc: 1-2-3-4-5-6-1 (có sơ đồ hiện trạng kèm theo).

2.3. Buộc ông Hoàng Văn T2 thanh toán cho bà Trần Thị T số tiền chênh lệch giá trị tài sản là 270.754.313 đồng (hai trăm bảy mươi triệu bảy trăm năm mươi tư nghìn ba trăm mười ba đồng).

Kể từ ngày bà Trần Thị T có đơn yêu cầu thi hành án cho đến khi thi hành án xong, ông Hoàng Văn T2 còn phải chịu khoản tiền lãi đối với số tiền chậm thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự.

3. Về án phí:

Bà Trần Thị T phải chịu 84.935.086 đồng (tám mươi tư triệu chín trăm ba mươi lăm nghìn không trăm tám mươi sáu đồng) án phí dân sự sơ thẩm; được trừ vào số tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm đã nộp là 21.000.000 đồng (hai mươi mốt triệu đồng) theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0003984 ngày 16 tháng 10 năm 2025 tại Thi hành án dân sự thành phố Hải Phòng. Bà Trần Thị T còn phải nộp 63.935.086 đồng (sáu mươi ba triệu chín trăm ba mươi lăm nghìn không trăm tám mươi sáu đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

Ông Hoàng Văn T2 phải chịu 84.935.086 đồng (tám mươi tư triệu chín trăm ba mươi lăm nghìn không trăm tám mươi sáu đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

4. Về quyền kháng cáo:

Bà Trần Thị T có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án.

Ông Hoàng Văn T2, anh Lê Đăng L, chị Nguyễn Thị L1 có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết.

Trong trường hợp Bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự năm 2025 thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 8, 34, 36, 72 Luật Thi hành án dân sự. Thời hiệu yêu cầu thi hành án được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 34 Luật Thi hành án dân sự.