Bản án 131/2022/HS-ST — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Ngày 07/01/2022, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Bảo Lộc phối hợp với Hạt kiểm lâm thành phố Bảo Lộc thi hành Quyết định khám xét nơi ở của Hoàng Văn T, tại số X đường L, Phường Y, thành phố B, đã phát hiện những bộ phận cơ thể của động vật không có hồ sơ hợp pháp gồm: 01 sản phẩm nghi là đầu của loài Bò có gắn sừng, 09 sản phẩm nghi là xương đầu của Khỉ, 01 sản phẩm nghi là tiêu bản Khỉ, 01 sản phẩm nghi là đầu Gấu, 02 sản phẩm nghi là xương đầu của Dê, 05 sản phẩm nghi là xương đầu của Nai (đỏ), 04 sản phẩm nghi là xương đầu của Nai và Hươu, 04 sản phẩm nghi là xương đầu của loài Trâu có gắn sừng, 03 sản phẩm nghi là miếng da bò, 01 sản phẩm nghi móng gấu, 01 sản phẩm nghi là nanh cọp. Cơ quan điều tra đã lập biên bản tạm giữ tang vật, ngoài ra còn thu giữ 01 điện thoại di động hiệu Iphone 6plus, gắn sim điện thoại số 0385055275, 01 máy tính bảng hiệu Ipad Pro là công cụ bị cáo rao bán các sản phẩm động vật trên mạng xã hội.

Quá trình điều tra bị cáo T khai nhận nguồn gốc các sản phẩm như sau: 01 bộ phận xương đầu Bò (kí hiệu 1), bị cáo T mua của một người trên mạng xã hội (không rõ lai lịch) vào đầu năm 2021 với giá 200.000 đồng; 07 xương đầu Khỉ mặt đỏ (kí hiệu 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10), bị cáo T nhặt được tại xã Lộc An, huyện Bảo Lâm vào năm 2001; 02 xương đầu Khỉ đuôi dài (kí hiệu 7, 8), bị cáo T nhặt được tại xã Lộc An, huyện Bảo Lâm vào năm 2001; 01 bộ da Vượn đen má vàng (kí hiệu 11), bị cáo T mua của 01 người không rõ lai lịch tại xã Lộc An, huyện Bảo Lâm vào năm 2015 với giá 500.000 đồng; 01 bộ phận đầu Gấu ngựa (kí hiệu 12), bị cáo T mua trên mạng xã hội của 01 người không rõ lai lịch vào năm 2015 với giá 1.000.000 đồng; 02 bộ phận xương đầu Sơn dương (kí hiệu 13, 14), bị cáo T nhặt được khi về thăm quê ở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An; 01 xương đầu Mang lớn (kí hiệu 15), bị cáo T mua trên mạng xã hội, không nhớ giá và thời gian mua; 04 xương đầu Mang thường (kí hiệu 16, 17, 18, 19), bị cáo T mua trên mạng xã hội, không nhớ giá cả, thời gian mua; 02 xương đầu Nai (kí hiệu 20, 21), bị cáo T mua trên mạng xã hội với giá 2.500.000 đồng; 01 xương đầu Nai sừng tấm (kí hiệu 22), bị cáo T mua trên mạng xã hội, không nhớ giá cả, thời gian mua; 01 xương đầu Nai (kí hiệu 23), bị cáo T mua trên mạng xã hội, không nhớ giá cả, thời gian mua; 03 xương đầu Bò tót (kí hiệu 24, 25, 27), bị cáo T mua trên mạng xã hội vào năm 2016; 01 xương đầu Lợn rừng (kí hiệu 26), bị cáo T nhặt được; 03 sản phẩm da thú (kí hiệu 28, 29, 30), bị cáo T nhặt được khi về thăm quê ở Diễn Châu, Nghệ An năm 2018; 01 chiếc vuốt (kí hiệu 31), bị cáo T mua trên mạng xã hội từ đầu năm 2021 với giá 500.000 đồng; 01 chiếc nanh (kí hiệu 32), bị cáo T mua trên mạng xã hội vào tháng 6/2021 với giá 600.000 đồng. Trong các sản phẩm trên khi đưa về có một số bị hư hỏng, vì vậy bị cáo T đã dùng keo AB, bột đá, sơn, thuốc nhuộm chế tác lại cho giống với nguyên bản, sau đó chụp hình đăng bán trên tài khoản facebook mang tên “Hoàng T” để kiếm lời.

Tại Kết luận giám định động vật số 299/STTNSV ngày 16/3/2022, của Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật thuộc Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam xác định: 08 sản phẩm gồm: 01 bộ da Vượn đen má vàng, có tên khoa học là Nomascus gabriellae; 01 sản phẩm bộ phận đầu Gấu ngựa, có tên khoa học là Ursus thibetanus; 02 sản phẩm bộ phận đầu Sơn dương, có tên khoa học là Capricornis milneedwardsii; 01 sản phẩm bộ phận đầu Mang lớn, có tên khoa học là Muntiacus vuquangensis và 03 sản phẩm bộ phận đầu Bò tót, có tên khoa học là Bos gaurus, có tên trong Phụ lục I, Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ (ban hành kèm theo Nghị định 64/2019/NĐ-CP ngày 16/7/2019, của Chính phủ).

Loài Vượn đen má vàng (Nomascus gabriellae), Gấu ngựa (Ursus thibetanus), Sơn dương (Capricornis milneedwardsii), Mang lớn (Muntiacus vuquangensis) và Bò tót (Bos gaurus), có tên trong nhóm IB, Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, ban hành theo Nghị định 84/2021/NĐ-CP ngày 22/9/2021 của Chính Phủ và có tên trong trong Phụ lục I, Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES), ban hành kèm theo thông báo số 296/TB-CTVN-HTQT ngày 27/11/2019, của cơ quan quản lý CITES Việt Nam.

Có 11 sản phẩm gồm: 07 xương đầu của loài Khỉ mặt đỏ, có tên khoa học là Macaca arctoides; 02 bộ phận xương đầu của loài Khỉ đuôi dài, có tên khoa học là Macaca fascicularis; 02 bộ phận xương đầu của loài Nai, có tên khoa học là Rusa unicolor, có tên trong nhóm IIB, Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp quý hiếm, ban hành kèm theo Nghị định 84/2021/NĐ-CP ngày 22/9/2021 của Chính Phủ.

Đối với 08 sản phẩm gồm: 04 bộ phận đầu của loài Mang thường, có tên khoa học là Muntiacus vaginalis; 01 bộ phận đầu của loài Lợn, có tên khoa học là Sus Scrofa; 01 bộ phận xương đầu có gắn sừng của loài Bò, có tên khoa học là Bos taurus; 01 bộ phận xương đầu của loài Nai sừng tấm, có tên khoa học là Alces alces; 01 bộ phận đầu của loài Nai đỏ, có tên khoa học là Cevus elephus, không có tên trong phụ lục của Nghị định 84/2021/NĐ-CP ngày 22/9/2021; Nghị định 64/2019/NĐ-CP ngày 16/7/2019, của Chính phủ và Thông báo số 296/TB-CTVN-HTQT ngày 27/11/2019, của Cơ quan quản lý CITES Việt Nam.

Đối với 05 sản phẩm gồm: 03 sản phẩm da thú của họ Mèo, 01 móng vuốt của loài thú họ Mèo, 01 nanh của loài thú họ Mèo có tên khoa học là Felidae, không đủ tiêu chuẩn để làm phân tích sinh học phân tử AND xác định loài, do nhiễm hóa chất bảo quản.

Ngày 17/3/2022, Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự thành phố Bảo Lộc có Công văn số 07/HĐĐG từ chối định giá đối với 07 xương đầu của loài khỉ mặt đỏ, 02 bộ phận xương đầu của loài khỉ đuôi dài và 02 bộ phận xương đầu của loài Nai đỏ, do trên thị trường không có giao dịch mua bán.

Tại bản Cáo trạng số 126/CT-VKSBL ngày 10 tháng 9 năm 2022, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Bảo Lộc đã truy tố bị cáo Hoàng Văn T về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo điểm a khoản 3 Điều 244 Bộ luật Hình sự năm 2015. Tại phiên tòa hôm nay đại diện Viện kiểm sát giữ nguyên Cáo trạng, đề nghị áp dụng điểm a khoản 3 Điều 244, các điểm s, t khoản 1, khoản 2 Điều 51, các Điều 38, 54 Bộ luật hình sự 2015, xử phạt bị cáo Hoàng Văn T từ 05 đến 06 năm tù. Về hình phạt bổ sung, xét bị cáo T hoàn cảnh kinh tế khó khăn nên miễn hình phạt bổ sung. Về xử lý vật chứng, đề nghị tịch thu tiêu hủy: 01 bộ phận xương đầu có gắn sừng của loài Bò (kí hiệu 1); 05 xương đầu của loài Khỉ mặt đỏ (kí hiệu 2, 4, 5, 6, 9); 01 xương đầu của loài Khỉ đuôi dài (kí hiệu 8); 01 bộ da của loài Vượn đen má vàng (kí hiệu 11) 01 bộ phận đầu Gấu ngựa (kí hiệu 12); 02 bộ phận xương đầu của loài Sơn dương (kí hiệu 13, 14); 01 bộ phận xương đầu của loài Mang lớn (kí hiệu 15); 04 bộ phận xương đầu của loài Mang thường (kí hiệu 16, 17, 18, 19); 01 bộ phận xương đầu của loài Nai sừng tấm (kí hiệu 22); 01 bộ phận xương đầu của loài Nai đỏ (kí hiệu 23); 02 bộ phận xương đầu của loài Nai (kí hiệu 20, 21); 03 bộ phận xương đầu của loài Bò tót (kí hiệu 24, 25, 27); 03 sản phẩm da thú (kí hiệu 28, 29, 30); 01 bộ phận đầu của loài Lợn rừng (kí hiệu 26); 01 vuốt của loài thú họ mèo (kí hiệu 31); 01 nanh của loài thú họ mèo (kí hiệu 32). Tịch thu sung quĩ Nhà nước: 01 điện thoại di động Iphone 6plus, số máy MGX2LL/A, màu vàng, gắn sim số điện thoại 0385055275; 01 máy tính bảng Ipad pro, số máy MLYL25A. Giao cho Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật thuộc Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam: 02 xương đầu của loài Khỉ mặt đỏ (kí hiệu 3, 10); 01 xương đầu của loài Khỉ đuôi dài (kí hiệu 7), để phục vụ công tác nghiên cứu khoa học.

Bị cáo T khai nhận đã thực hiện hành vi phạm tội đúng như Cáo trạng của Viện kiểm sát nêu, bị cáo không thắc mắc, khiếu nại gì về nội dung Cáo trạng, thấy đúng với tội của mình, xin được giảm nhẹ hình phạt.

Luật sư Nguyễn Mạnh Th bào chữa cho bị cáo Hoàng Văn T trình bày trong phần tranh luận cho rằng, trong 08 bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của động vật như Cáo trạng truy tố có 01 bộ phận là đầu Gấu ngựa (ký hiệu 12), không phải là bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của động vật; đây chỉ là 01 bộ phận da đầu Gấu (là sản phẩm động vật). Nếu tách bộ phận này ra khỏi cơ thể con Gấu thì chưa chắc con Gấu đã chết ngay. Đo đó bị cáo Hoàng Văn T chỉ tàng trữ, mua bán 07 bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của động vật nên hành vi phạm vào khoản 2 Điều 244 Bộ luật hình sự 2015. Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Bảo Lộc phát biểu trong phần tranh luận, không nhất trí với ý kiến Luật sư, vẫn giữ nguyên quan điểm truy tố như Cáo trạng.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Loài Vượn đen má vàng (Nomascus gabriellae), Gấu ngựa (Ursus thibetanus), Sơn dương (Capricornis milneedwardsii), Mang lớn (Muntiacus vuquangensis) và Bò tót (Bos gaurus) có tên trong nhóm IB, Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, ban hành theo Nghị định 84/2021/NĐ-CP ngày 22/9/2021 của Chính Phủ và có tên trong trong Phụ lục I, Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES), ban hành kèm theo thông báo số 296/TB-CTVN-HTQT ngày 27/11/2019, của cơ quan quản lý CITES Việt Nam.

Tại phiên tòa Luật sư Nguyễn Mạng Th bào chữa cho bị cáo Hoàng Văn T trình bày trong phần tranh luận cho rằng, trong 08 bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của động vật, thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ mà Cáo trạng đã truy tố thì có 01 bộ phận là đầu Gấu ngựa không phải bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống động vật mà là sản phẩm động vật. Vì đây chỉ là một bộ phận da đầu Gấu, nếu tách bộ phận này ra khỏi cơ thể con Gấu thì chưa chắc con Gấu đã chết ngay. Như vậy, bị cáo T chỉ tàng trữ, mua bán 07 bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống động vật, hành vi phạm vào khoản 2 Điều 244 Bộ luật hình sự 2015. Tuy nhiên, qua xem xét vật chứng là 01 bộ phận đầu Gấu ngựa tại phiên tòa thấy rằng, bộ phận đầu Gấu ngựa bao gồm toàn bộ da vùng đầu, cổ còn nguyên lông, gồm có cả tai, da mắt, mũi, miệng. Nếu tách bộ phận này ra khỏi cơ thể thì con Gấu chết ngay. Do đó không có cơ sở chấp nhận ý kiến của Luật sư. Căn cứ vào Nghị quyết số 05/HĐTP/2018 ngày 05/11/2018, của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, hướng dẫn áp dụng Điều 234 và Điều 244 Bộ luật hình sự 2015, thì đây 08 bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của động vật; thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.

Như vậy, hành vi của bị cáo T phạm vào tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” tội phạm và hình phạt được qui định tại điểm a khoản 3 Điều 244 Bộ luật Hình sự năm 2015. Vì vậy, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Bảo Lộc đã truy tố bị cáo về tội danh và điều luật như Cáo trạng là có căn cứ, đúng pháp luật.

- Trong vụ án này còn có các đối tượng: Nguyễn Văn Th, trú tại Tổ dân phố Z, thị trấn C, huyện C, tỉnh L; Trần Anh T, trú tại: Số N phường Tr, thành phố P, tỉnh G, là người đã liên lạc mua các sản phẩm như sừng Sơn dương, đầu Bò của của bị cáo Tình. Tuy nhiên việc mua bán giữa các bên không thành, mà Cơ quan điều tra không thu hồi được tang vật nên không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với Nguyễn Văn Th và Trần Anh T là phù hợp.

- Đối với bà Phan Thị B là vợ bị cáo T, ở chung nhà nơi bị cáo tàng trữ các bộ phận cơ thể động vật. Tuy nhiên, quá trình điều tra xác định bà B không có hành vi gì giúp sức cho bị cáo T, vì vậy Cơ quan điều tra không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với bà B là phù hợp.

- Đối với hành vi tàng trữ 11 sản phẩm động vật của bị cáo T, gồm: 07 xương đầu của loài Khỉ mặt đỏ, có tên khoa học là Macaca arctoides; 02 bộ phận xương đầu của loài Khỉ đuôi dài, có tên khoa học là Macaca fascicularis; 02 bộ phận xương đầu của loài Nai, có tên khoa học là Rusa unicolor, có tên trong Nhóm IIB, Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm ban hành theo Nghị định số 84/2021 ngày 22/9/2021, của Chính Phủ. Quá trình điều tra Cơ quan điều đã ra quyết định trưng cầu định giá tài sản để làm căn cứ xử lý bị cáo T. Tuy nhiên, ngày 17/3/2022, Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự thành phố Bảo Lộc có văn bản từ chối định giá tài sản với lý do, trên thị trường không có giao dịch mua bán các vật phẩm này. Do đó không có căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự đối với bị cáo T về hành vi này.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Tuyên bố, bị cáo Hoàng Văn T phạm tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”.

Áp dụng điểm a khoản 3 Điều 244, các điểm s, t khoản 1, khoản 2 Điều 51, khoản 1 Điều 54, Điều 38 Bộ luật Hình sự 2015, xử phạt bị cáo Hoàng Văn T 05 (năm) năm 06 (sáu) tháng tù. Thời hạn tù tính từ ngày ngày 28/4/2022.

2. Về xử lý vật chứng: Căn cứ Điều 47 Bộ luật Hình sự 2015 và Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tịch thu tiêu hủy: 01 bộ phận xương đầu có gắn sừng của loài Bò (kí hiệu 1); 05 xương đầu của loài Khỉ mặt đỏ (kí hiệu 2, 4, 5, 6, 9); 01 xương đầu của loài Khỉ đuôi dài (kí hiệu 8); 01 bộ da của loài Vượn đen má vàng (kí hiệu 11) 01 bộ phận đầu Gấu ngựa (kí hiệu 12); 02 bộ phận xương đầu của loài Sơn dương (kí hiệu 13, 14); 01 bộ phận xương đầu của loài Mang lớn (kí hiệu 15); 04 bộ phận xương đầu của loài Mang thường (kí hiệu 16, 17, 18, 19); 01 bộ phận xương đầu của loài Nai sừng tấm (kí hiệu 22); 01 bộ phận xương đầu của loài Nai đỏ (kí hiệu 23); 02 bộ phận xương đầu của loài Nai (kí hiệu 20, 21); 03 bộ phận xương đầu của loài Bò tót (kí hiệu 24, 25, 27); 03 sản phẩm da thú (kí hiệu 28, 29, 30); 01 bộ phận đầu của loài Lợn rừng (kí hiệu 26); 01 vuốt của loài thú họ mèo (kí hiệu 31); 01 nanh của loài thú họ mèo (kí hiệu 32).

Giao cho Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật thuộc Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam 03 sản phầm, gồm: 02 xương đầu của loài Khỉ mặt đỏ (kí hiệu 3, 10); 01 xương đầu của loài Khỉ đuôi dài (kí hiệu 7), để phục vụ công tác nghiên cứu khoa học.

Tịch thu sung ngân sách Nhà nước: 01 điện thoại di động Iphone 6plus, số máy MGX2LL/A, màu vàng, gắn sim số điện thoại 0385055275; 01 máy tính bảng Ipad pro, số máy MLYL25A.

(Tang vật ghi nhận theo biên bản giao nhận ngày 09/11/2022, giữa Cơ quan cảnh sát điều tra Công an thành phố Bảo Lộc với Chi cục thi hành án dân sự thành phố Bảo Lộc).

3. Về án phí: Căn cứ Điều 136 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 qui định về án phí, lệ phí tòa án, buộc bị cáo T phải chịu 200.000đ (Hai trăm nghìn đồng) án phí hình sự sơ thẩm.

Trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án, các bị cáo có quyền kháng cáo để yêu cầu Toà án nhân dân tỉnh Lâm Đồng xét xử phúc thẩm.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM