Bản án 13/2020/DS-PT — Tranh chấp liên quan đến tài sản bị cưỡng chế để thi hành án theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện ngày 03/4/2019 và trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn là anh Nguyễn Mạnh T trình bày: Anh và anh Nguyễn Anh T6 là con của ông Nguyễn Văn T2 và bà Đỗ Thị T3, ngày 20/5/2001 gia đình anh được Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Hà Giang cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) số S024010, vào sổ cấp GCNQSDĐ số 236/QSDĐ/2745 với diện tích 81,6 m2 tại thửa 25b, tờ bản đồ số 1+2+3+4 bản đồ địa chính V; mục đích sử dụng: lâu dài; địa chỉ thửa đất: Khu Q, thị trấn V, huyện B, tỉnh Hà Giang cho chủ hộ là ông Nguyễn Văn T2, trú tại: Khu Q (Nay là tổ Z), thị trấn V, huyện B, tỉnh Hà Giang.

Ngày 09/8/2010, bố mẹ anh đã ly hôn theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 42/2010/QĐST-HNGĐ của Tòa án nhân dân huyện B, tỉnh Hà Giang. Về tài sản chung bố mẹ anh chưa phân chia.

Ngày 25/3/2016, Chi cục Thi hành án dân sự (THADS) huyện B đã ra Quyết định Thi hành án số 14/QĐ-CCTHADS về việc cho thi hành án đối với bà Đỗ Thị T3 phải thanh toán số tiền 27.323.500 đồng và lãi suất cho bà Vũ Thị D. Ngày 25/10/2016 Chi cục THADS huyện B đã ra Quyết định cưỡng chế kê biên quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền trên đất số 03/QĐ-CCTHADS nhưng không hướng dẫn cho anh thủ tục phân chia tài sản chung theo khoản 1 Điều 74 Luật Thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014. Căn cứ Điều 118 Bộ luật Dân sự năm 1995: Quyền sử dụng đất hợp pháp của hộ gia đình cũng là tài sản chung của hộ. Như vậy, theo quy định của pháp luật, anh và anh Nguyễn Anh T6 là thành viên của hộ gia đình nên có quyền sở hữu chung của hộ gia đình đối với quyền sử dụng đất nêu trên. Do đó, Chi cục THADS huyện B đã ra Quyết định cưỡng chế kê biên quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền trên đất nêu trên nhưng không thông báo cho anh khởi kiện phân chia tài sản chung, dẫn đến quyền lợi của anh bị xâm phạm. Quyền sử dụng đất nêu trên bị bán đấu giá, chuyển giao cho người khác khiến anh và anh Nguyễn Anh T6 bị mất quyền sở hữu hợp pháp đối với quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất.

Ngày 13/3/2019, bố mẹ anh đã chuyển giao GCNQSDĐ cho Chi cục THADS huyện B.

Căn cứ Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, anh yêu cầu Tòa án giải quyết: Phân chia tài sản chung hộ gia đình đối với diện tích 81,6 m2, tại thửa 25b, tờ bản đồ số 1+2+3+4 bản đồ địa chính V; địa chỉ thửa đất: Khu Q, thị trấn V, huyện B, tỉnh Hà Giang cho chủ hộ là ông Nguyễn Văn T2, trú tại: Khu Q (Nay là tổ Z), thị trấn V, huyện B, tỉnh Hà Giang do UBND tỉnh Hà Giang cấp GCNQSDĐ số S024010, vào sổ cấp GCNQSDĐ số 236/QSDĐ/2745 và tài sản gắn liền trên đất có một nhà xây cấp IV mái lợp Proximăng; tường làm bằng gạch chỉ; nền lát gạch hoa có diện tích sử dụng khoảng 80m2 và công trình phụ trợ chia đều làm 4 phần, cụ thể chia cho anh, bà Đỗ Thị T3, ông Nguyễn Văn T2 và anh Nguyễn Anh T6. Tổng giá trị tài sản yêu cầu phân chia là 370.000.000 đồng (Ba trăm bảy mươi triệu đồng).

Quá trình tố tụng, bị đơn ông Nguyễn Văn T2 trình bày: Ông và bà Đỗ Thị T3 kết hôn năm 1993, quá trình chung sống vợ chồng sinh được hai người con là Nguyễn Mạnh T, sinh năm 1996 và Nguyễn Anh T6, sinh năm 1998. Năm 1999 mẹ ông là bà Phạm Thị C cho vợ chồng ông và hai con ông 09 (chín) cây vàng và 2.000.000 đồng (Quá trình tặng cho vàng và tiền có làm giấy tờ tặng cho nhưng đã bị thất lạc) để mua đất của bà Đỗ Thị N, khoảng năm 2000 gia đình ông mua đất, khi mua đất ông là người trực tiếp làm giấy tờ mua bán, số tiền cụ thể là bao nhiêu ông không nhớ. Khi đó chỉ có ông và bà T3 cùng thống nhất bàn bạc với nhau và nhất trí mua diện tích đất nêu trên, anh T và anh T6 có tham ra việc đóng góp vào việc mua đất của vợ chồng ông từ tiền của bà nội cho anh T và anh T6.

Sau khi nhận chuyển nhượng đất của bà N, đến khoảng năm 2007, 2008 vợ chồng ông xây ngôi nhà cấp IV mái lợp Proximăng, tường làm bằng gạch chỉ, nền lát gạch hoa có diện tích sử dụng 80m2 và công trình phụ. Khi làm nhà, một phần ngôi nhà vợ chồng ông thuê thợ đến xây dựng, còn phần cổng đằng trước nhà, gác xép và nền nhà là do vợ chồng và con cái ông tự làm, khi xây dựng ngôi nhà thì vợ chồng ông là người trực tiếp trả tiền công thuê thợ và nguyên vật liệu để làm nhà, còn sau khi xây dựng nhà xong thì anh T và anh T6 có đi làm thuê nhặt búp chè và bán sắt vụn, số tiền anh T, anh T6 kiếm được đưa cho bà T3 để chi tiêu trong gia đình và trả nợ, mọi chi tiêu sinh hoạt của gia đình gồm ông, anh T, anh T6 và bà T3 do bà T3 chi trả, tiền học phí của anh T và anh T6 do bà T3 đóng cho nhà trường.

Ngày 09/8/2010, vợ chồng ông đã ly hôn theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 42/2010/QĐST-HNGĐ của Tòa án nhân dân huyện B, tỉnh Hà Giang. Về tài sản chung vợ chồng ông chưa phân chia. Ông và bà T3 có ý nguyện chia đất cho anh T và anh T6 nhưng chưa thực hiện, ông và bà T3 cũng chưa làm giấy tờ gì để thể hiện việc có ý nguyện chia đất cho anh T và anh T6. Hiện nhà và đất nói trên đã bị Chi cục THADS huyện B cưỡng chế, bán đấu giá và đã sang tên quyền sử dụng đất cho người khác, giá trị nhà và đất nói trên là 370.000.000 đồng (Ba trăm bảy mươi triệu đồng). Nay anh T yêu cầu chia đất và nhà nói trên làm 4 phần, cụ thể là bà T3, anh T6, anh T và ông, ông hoàn toàn nhất trí, nhà và đất nói trên có phần của các con ông, nay các con ông đã lớn nên đòi hỏi quyền lợi là chính đáng.

Quá trình tố tụng, bị đơn là bà Đỗ Thị T3 xác nhận phần trình bày của nguyên đơn anh Nguyễn Mạnh T và bị đơn ông Nguyễn Văn T2 là đúng. Về yêu cầu khởi kiện của anh T, bà T3 cho rằng đó là quyền lợi của các con nên bà nhất trí với yêu cầu khởi kiện.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là anh Nguyễn Anh T6 trình bày: Anh nhất trí với quan điểm mà anh T đã đưa ra trong đơn khởi kiện cũng như trong quá trình giải quyết vụ án là đề nghị Tòa phân chia tài sản chung cho 04 người là anh, mẹ anh, bố anh và anh T theo quy định của pháp luật để đảm bảo quyền lợi chính đáng của hai anh em anh.

Người đại diện theo ủy quyền của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Chi cục THADS huyện B, tỉnh Hà Giang là ông Lê Quang T5 trình bày: Căn cứ vào các quy định của Luật Thi hành án dân sự, Bộ luật dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình, Nghị định 126/2014/NĐ-CP, Nghị định 62/2015/NĐ-CP của Chính phủ, Luật tố tụng hành chính và các quy định có liên quan, việc anh Nguyễn Mạnh T yêu cầu phân chia tài sản chung của hộ gia đình đối với đối với đất và tài sản trên đất trên diện tích 81,6m2 tại thửa 25b, tờ bản đồ 1+2+3+4 bản đồ địa chính V, nằm trong GCNQSDĐ số S024010 do UBND tỉnh Hà Giang cấp cho hộ ông Nguyễn Văn T2 là không có sơ sở vì đây là tài sản chung của vợ chồng bà Đỗ Thị T3 và ông Nguyễn Văn T2, không phải quyền sử dụng của hộ gia đình ông T2. Đồng thời việc anh T yêu cầu Chi cục THADS huyện B trả lại quyền sử dụng đất cho bố mẹ anh T là ông Nguyễn Văn T2 và bà Đỗ Thị T3, đề nghị Tòa án hủy các quyết định kê biên, bán đấu giá của Chi cục THADS huyện B và bồi thường thiệt hại là không có căn cứ vì nếu không đồng ý với Quyết định, hành vi của Chấp hành viên thì đương sự có quyền khiếu nại, tố cáo tới Thủ trưởng Cơ quan THADS, không có quyền khởi kiện vụ án hành chính; Quyết định, hành vi của Chấp hành viên cũng không phải là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính; Các quyết định kê biên, bán đấu giá của Chấp hành viên được giao tổ chức thi hành vụ việc là đối tượng của việc xem xét giải quyết khiếu nại, tố cáo của Thủ trưởng cơ quan THADS các cấp, không thuộc thẩm quyền xem xét của Tòa án nhân dân. Trên thực tế quá trình tổ chức thi hành án đối với bà Đỗ Thị T3 đã được Chi cục THADS huyện B thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục; đã tiến hành giải quyết việc khiếu nại, tố cáo của gia đình anh T theo đúng quy định của pháp luật. Vì vậy các yêu cầu nêu trên của anh T là không có cơ sở, đề nghị Tòa án xem xét và tuyên không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của anh Nguyễn Mạnh T.

Căn cứ vào các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và kết quả tranh tụng tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử (HĐXX) sơ thẩm đã quyết định:

Căn cứ vào khoản 12 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39, khoản 1 Điều 147, khoản 3 Điều 228, khoản 1 Điều 235, 271, 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 207, 208, 209, 212, 213 của Bộ luật dân sự năm 2015; Điều 33, 34 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; điểm a khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án; xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh Nguyễn Mạnh T.

2. Về án phí: Anh Nguyễn Mạnh T phải chịu 300.000đ (Ba trăm nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp tại Chi cục THADS huyện B theo biên lai thu số: 0000763 ngày 10/5/2019. Anh Nguyễn Mạnh T được trả lại 8.950.000đ (Tám triệu chín trăm năm mươi nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí chênh lệch.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về quyền kháng cáo, nghĩa vụ thi hành án.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 24/8/2020 nguyên đơn anh Nguyễn Mạnh T, bị đơn ông Nguyễn Văn T2 và bà Đỗ Thị T3, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Nguyễn Anh T6 có đơn kháng cáo với cùng nội dung: Không nhất trí với quyết định của bản án sơ thẩm, cho rằng Tòa án nhân dân huyện B đánh giá chứng cứ không khách quan, đưa ra nhận định và đánh giá không đúng với nội dung, tình trạng thực tế của vụ việc, áp dụng pháp luật không đúng quy định, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của anh T, ông T2, bà T3, anh T6, đề nghị cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh T. Ngày 28/8/2020 bị đơn ông Nguyễn Văn T2 và bà Đỗ Thị T3, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Nguyễn Anh T6 có đơn kháng cáo với cùng nội dung yêu cầu hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ về Tòa án cấp sơ thẩm xét xử lại vụ án. Ngày 04/9/2020 anh T, ông T2 nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm, ngày 10/9/2020 Tòa án nhân dân huyện B thông báo trả lại đơn kháng cáo cho anh T6 và bà T3 với lý do không nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm: Người kháng cáo giữ nguyên nội dung kháng cáo, đề nghị cấp phúc thẩm chấp nhận kháng cáo.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Giang phát biểu quan điểm về vụ án: Việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án dân sự tại giai đoạn phúc thẩm của Thẩm phán, HĐXX thực hiện đúng theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự; Về kháng cáo của nguyên đơn anh Nguyễn Mạnh T và bị đơn ông Nguyễn Văn T2 không có cơ sở để chấp nhận. Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự, đề nghị HĐXX không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn anh Nguyễn Mạnh T và bị đơn ông Nguyễn Văn T2, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 02/2020/DS-ST ngày 11/8/2020 của Tòa án nhân dân huyện B, tỉnh Hà Giang. Án phí phúc thẩm: Anh T, ông T2 phải chịu án phí theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trường hợp người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến quyết định cưỡng chế Thi hành án cho rằng quyết định đó là trái pháp luật thì theo quy định tại khoản 1 Điều 140, khoản 1 Điều 160 Luật Thi hành án dân sự, họ có quyền khiếu nại quyết định, hành vi của Thủ trưởng cơ quan Thi hành án dân sự, Chấp hành viên; Viện kiểm sát có quyền kháng nghị đối với quyết định, hành vi của Thủ trưởng cơ quan Thi hành án dân sự, Chấp hành viên cơ quan Thi hành án dân sự. Việc giải quyết khiếu nại, kháng nghị được thực hiện theo quy định của Luật Thi hành án dân sự. Khi giải quyết tranh chấp quyền sở hữu liên quan đến tài sản bị cưỡng chế để Thi hành án, Tòa án không có quyền hủy quyết định cưỡng chế Thi hành án như một quyết định cá biệt của cơ quan, tổ chức”.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật dân sự năm 2015;

Không chấp nhận kháng cáo của anh Nguyễn Mạnh T và ông Nguyễn Văn T2; Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 02/2020/DS-ST ngày 11 tháng 8 năm 2020 của Tòa án nhân dân huyện B, tỉnh Hà Giang.

Căn cứ khoản 12 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39, khoản 1 Điều 147, khoản 1 Điều 148, Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 33, 34 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; điểm a khoản 7 Điều 27, khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh Nguyễn Mạnh T.

2. Về án phí dân sự sơ thẩm: Anh Nguyễn Mạnh T phải chịu 300.000đ (Ba trăm nghìn đồng) được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện B theo biên lai thu số: 0000763, ngày 10/5/2019. Anh Nguyễn Mạnh T được trả lại 8.950.000đ (Tám triệu chín trăm năm mươi nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí chênh lệch.

3. Về án phí dân sự phúc thẩm: Anh Nguyễn Mạnh T, ông Nguyễn Văn T2 mỗi người phải chịu 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện B theo biên lai thu số: 0001190 ngày 04/9/2020 và biên lai thu số: 0001191 ngày 04/9/2020.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.