Bản án 127/2018/DSPT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH HẬU GIANG

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Nguyễn Hồng Thanh

Các Thẩm phán:

Ông Võ Hoàng Khải

Ông Phạm Hoàng Lâm

- Thư ký phiên tòa: Ông Trần Phương Khánh, Thư ký Tòa án, Tòa án nhân dân tỉnh Hậu Giang.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hậu Giang: Bà Nguyễn Thị Thủy, Kiểm sát viên tham gia phiên tòa.

Ngày 11 tháng 10 năm 2018, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Hậu Giang xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số 05/2018/TLPT-DS ngày 22/01/2018 về “Tranh chấp quyền sử dụng đất và hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất” do Bản án dân sự sơ thẩm số 16/2017/DS-ST ngày 25 tháng 10 năm 2017 của Toà án nhân dân thị xã N, tỉnh Hậu Giang bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 186/ 2018/QĐPT-DS ngày 4 tháng 9 năm 2018 và Quyết định hoãn phiên tòa dân sự phúc thẩm số 137/2018/DSPT- DS ngày 21 tháng 9 năm 2018, giữa các đương sự:

1. Nguyên đơn:

1.1 Bà Đặng Thị C

1.2 Ông Thạch L (chết).

Địa chỉ: Khu vực 2, phường N , thị xã N , tỉnh Hậu Giang.

Người đại diện theo ủy quyền của bà C: Bà Thạch Thị H, sinh năm 1959 (theo văn bản ủy quyền ngày 05/3/2018).

Địa chỉ: khu vực L, phường B, huyện Chợ M, tỉnh An Giang.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn: Luật sư Đinh Ngọc L, Văn phòng luật sư Ngọc Lệ, Đoàn luật sư thành phố Cần Thơ.

Địa chỉ: Số 89, đường Cách Mạng Tháng Tám, phường A, quận N, thành phố Cần Thơ.

2. Bị đơn:

1.1Ông Thạch Sơn K (vắng mặt).

1.2 Bà Thạch Thị X (vắng mặt).

Cùng trú tại: Khu vực 7, phường N , thị xã N , tỉnh Hậu Giang.

3. Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:

3.1. Bà Vương Thị H2 (vắng mặt).

3.2. Bà Thạch Thị Như Y (vắng mặt).

3.3. Bà Thạch Thị T (vắng mặt).

Địa chỉ: khu vực 7, phường N , thị xã N , tỉnh Hậu Giang

3.4. Bà Thạch Thị N

3.5. Bà Thạch Thị S

3.6 Bà Thạch Thị Mỹ P (Chi) (có mặt).

Địa chỉ: Khu vực 2, phường N , thị xã N , tỉnh Hậu Giang.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Chi: Luật sư Đinh Ngọc L. Văn phòng luật sư Ngọc L, đoàn luật sư thành phố Cần Thơ

3.7. Bà Thạch Thị H

Địa chỉ: ấp L, xã B, huyện C, tỉnh An Giang.

3.8. Bà Thạch Mỹ P

3.9. Ông Thạch Thanh T

Địa chỉ: ấp Đông An 2A, xã T, thị xã N , tỉnh Hậu Giang

3.10. Thạch Thị Mỹ Th

Địa chỉ: khu vực 7, phường N , thị xã N , tỉnh Hậu Giang

3.11. Bà Thạch Thị Mỹ H

Địa chỉ: ấp M, xã H, huyện P, tỉnh Hậu Giang.

Người đại diện theo ủy quyền của Bà Thạch Thị S, Bà Thạch Thị H, Bà Thạch Mỹ P, Ông Thạch Thanh T, Bà Thạch Thị Mỹ H: Bà Thạch Thị Mỹ P (Chi) (Có mặt).

Địa chỉ: khu vực 2, phường N , thị xã N , tỉnh Hậu Giang.

3.12 Bà Thạch Thị H1

Địa chỉ: khu vực 7, phường N , thị xã N , tỉnh Hậu Giang

3.13. Ông Thạch Quốc K

Địa chỉ: ấp Má, xã Đ, thị xã N , tỉnh Hậu Giang.

3.14. Thạch Kha L.

Địa chỉ: khu vực 7, phường N, thị xã N, tỉnh Hậu Giang

3.15. Ông Trương Văn Ng (vắng mặt).

Địa chỉ: khu vực 7, phường N , thị xã N , tỉnh Hậu Giang

3.16. Trần Thanh D.

3.17. Trương Thị Kiều T.

Địa chỉ: ấp C, xã Đ, thị xã N, tỉnh Hậu Giang.

Người đại diện theo ủy quyền của Trần Thanh D và Trương Thị Kiều T là Trương Văn Ng.

Địa chỉ: khu vực 7, phường N, thị xã N, tỉnh Hậu Giang

3.18. Thạch Văn Kh.

3.19. Thạch Văn B.

Địa chỉ: ấp M, xã Đ, thị xã N, tỉnh Hậu Giang.

4. Người kháng cáo: Bà Đặng Thị C.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo án sơ thẩm và các tài liệu có trong hồ sơ thì nội dung vụ án như sau:

Nguyên đơn bà Đặng Thị C trình bày: Bà và ông Thạch L chung sống với nhau có 11 người con chung là Thạch Thị X, Thạch Thị N, Thạch Thị H, Thạch Thị H1, Thạch Thị S, Thạch Thị Mỹ Th, Thạch Thanh T, Thạch Sơn K, Thạch Mỹ P, Thạch Mỹ H3, Thạch Thị Mỹ P (chi). Sau đó, ông L chung sống với bà Nguyễn Thị S có 03 người con chung là Thạch Quốc K, Thạch Kha L, Thạch Phú Q (chết). Về tài sản chung của bà C và ông L có mua diện tích đất của ông Nguyễn Văn Ph 8.922m2 vào năm 1958 đất tọa lạc tại ấp Cái Côn, xã Đ, quận P, tỉnh Phong Dinh (nay là khu vực 7, phường N, thị xã N, tỉnh Hậu Giang) cất nhà ở cho đến nay. Riêng diện tích đất 8.922m2 thì nguyên đơn cho các con Thạch Thị X, Thạch Thị N, Thạch Mỹ Ph, Thạch Thị S ở giữ đất và nguyên đơn vẫn thường xuyên tới lui cải tạo đất. Khoảng năm 2007 nguyên đơn phát hiện Thạch Thị X đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời toàn bộ diện tích 8.922m2 và Thạch Thị X chuyển cho Thạch Sơn K đứng tên diện tích quyền đất đến năm 2001. Ông Thạch Sơn K chuyển nhượng một phần trong diện tích quyền sử dụng đất cho ông Ng ngang 08m, chiều dài 40m; đồng thời, ông Ng cất nhà trên diện tích đất đã nhận chuyển nhượng từ ông K từ năm 2014. Nay nguyên đơn yêu cầu bị đơn ông K và bà X trả lại diện tích đất theo biên bản thẩm định tại chỗ của Hội đồng thẩm định ngày 28/7/2016 là 1.937,7m2 loại đất trồng cây lâu năm và ông K, bà X, ông Ng di dời căn nhà, đốn bỏ cây trồng trả lại hiện trạng đất cho nguyên đơn.

Ngày 12/7/2017, bà C có đơn khởi kiện bổ sung yêu cầu ông Trương Văn Ng phải di dời căn nhà trên đất theo biên bản xem xét thẩm định ngày 28/7/2016 của Tòa án nhân dân thị xã N .

Bị đơn ông Thạch Sơn K trình bày: Ông K là con của nguyên đơn bà C và ông L, về nguồn gốc đất tranh chấp là đất lung do ông Thạch L khai phá. Sau đó, ông L bỏ đi và có người vào chiếm một diện tích đất của ông L khai phá, còn lại một phần đất bà Thạch Thị X vào canh tác và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời năm 1995. Năm 2002, ông được bà X chuyển nhượng và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đến thời điểm bơm cát xây dựng nhà năm 2014 thì phát sinh tranh chấp. Vì vậy, ông không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Bị đơn bà Thạch Thị X trình bày: Lúc còn sống, ông L có cho bà X và bà đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời, đến năm 2000 thì bà giao toàn bộ diện tích đất bà đứng tên cho ông Thạch Sơn K và ông K đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bà C không biết vấn đề này. Nay bà không đồng ý yêu cầu của nguyên đơn.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Trương Văn Ng trình bày: Ông có nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ ông K vào năm 2013 với diện tích ngang 8m, dài 40m đất tọa lạc tại ấp C, xã Đ, thị xã N , tỉnh Hậu Giang với giá 256.000.000 đồng. Sau khi nhận chuyển nhượng ông tiến hành cất nhà, đến năm 2014 thì phát sinh tranh chấp giữa nguyên đơn và bị đơn nên ông chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nay ông không có yêu cầu gì trong vụ án này, nếu có tranh chấp ông sẽ khởi kiện thành một vụ kiện khác. Ông không đồng ý di dời nhà trả đất cho nguyên đơn.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Thạch Thị H, Thạch Thanh T, Thạch Thị Mỹ H, Thạch Thị S, Thạch Mỹ P, Thạch Thị Mỹ P (Chi) trình bày: Nguồn gốc đất tranh chấp do bà C mua của ông Nguyễn Văn Ph năm 1958, sau khi chuyển nhượng bà C có canh tác trồng lúa nước, mía, khoai lang, sau đó giao lại cho Thạch Thị X trông coi đất. Năm 1995 thì chị X tự ý kê khai đăng ký quyền sử dụng đất tạm thời đến năm 2001 bà X chuyển quyền sử dụng đất cho ông K đứng tên trên giấy chứng nhận. Phần đất tranh chấp này là của nguyên đơn, nay yêu cầu ông Thạch Sơn K, Thạch Thị X, ông Trương Văn Ng giao trả lại đất cho bà C, đồng thời có nghĩa vụ tháo dỡ di dời nhà và các công trình trên đất. Đối với yêu cầu chia thừa kế di sản ông Thạch L để lại bà H, bà H3, ông T, bà S, bà P không có yêu cầu phân chia.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Thạch Thị Mỹ T, Thạch Thị N trình bày: Nguồn gốc đất tranh chấp của ông Thạch L khai phá, sau đó ông L cho bà X canh tác và sử dụng nhiều năm. Bà T, bà N không có yêu cầu gì.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà Thạch Thị H1 trình bày: Bà là con của ông Thạch L và bà Đặng Thị C, khi ông L qua đời năm 2016 không để lại di chúc. Bà không có tranh chấp hay yêu cầu gì trong vụ án này.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Thạch Quốc K trình bày: Ông là con dòng thứ hai của ông Thạch L và bà Nguyễn Thị S. Nguồn gốc đất là của ông L và bà C tạo lập, bà X không có gia đình nên ông L và bà C giao canh tác. Nay ông không có yêu cầu gì.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Thạch Kha L trình bày: Nguồn gốc đất là của ông L và bà C, ông K và bà X chỉ là người quản lý, ông Kha L yêu cầu ông K và bà X giao trả đất cho nguyên đơn. Ông không có yêu cầu gì trong vụ án.

Tại Bản án sơ thẩm số 16/2017/DS-ST ngày 25 tháng 10 năm 2017 của Toà án nhân dân thị xã N, tỉnh Hậu Giang tuyên xử như sau:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Đặng Thị C buộc bị đơn ông Thạch Sơn K, Thạch Thị X trả lại phần đất cho nguyên đơn có diện tích 1.623,5m2 theo trích lục bản đồ địa C số 28, ngày 11/10/2016 của Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thị xã N, buộc người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Trương Văn Ng trả lại cho nguyên đơn phần đất có diện tích là 314,2m2 theo trích lục bản đồ địa C số 29, ngày 11/10/2016 của Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thị xã N.

Buộc nguyên đơn Đặng Thị C trả lại cho bị đơn ông Thạch Sơn K giá trị nhà, vật kiến trúc và cây trồng với số tiền là 296.250.610 đồng, trả lại cho người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Trương Văn Ng giá trị nhà với số tiền là 118.595.262 đồng.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí và quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 09/11/2017, nguyên đơn bà C có đơn kháng cáo một phần Bản án sơ thẩm yêu cầu: Buộc ông Thạch Sơn K và Trương Văn Ng tháo dỡ di dời 02 căn nhà, vật kiến trúc và cây trồng trên đất, không đồng ý trả giá trị 02 căn nhà, vật kiến trúc và cây trồng trên đất.

Ngày 13/11/2017, Viện kiểm sát nhân dân thị xã N có quyết định kháng nghị Bản án số 16/2017/DS-ST ngày 25 tháng 10 năm 2017 của Toà án nhân dân thị xã N đề nghị sửa bản án sơ thẩm. Đến ngày 21/11/2017, Viện kiểm sát nhân dân thị xã N có Quyết định số 439/QĐ-VKS-DS rút toàn bộ quyết định kháng nghị phúc thẩm.

Tại phiên tòa, nguyên đơn vẫn giữ nguyên kháng cáo.

Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày: Trong vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Tuy nhiên, luật sư đề nghị Hội đồng xét xử xem xét về yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn là đồng ý bản án sơ thẩm tuyên buộc bị đơn ông K, ông Ng trả lại đất cho nguyên đơn. Bởi lẽ, đất này là của bà C và ông L tạo lập, các con ở chung nên bà X, ông K được quản lý, sử dụng chứ không cho bà X, ông K. Việc bà X được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời là chỉ để quản lý sử dụng nhưng bà X lại chuyển nhượng cho ông K là không đúng. Bà C không biết việc bà X chuyển nhượng cho ông K, khi phát sinh tranh chấp mới biết nên khởi kiện tranh chấp cho đến nay.

Diện tích đất tranh chấp ban đầu là 8.922m2, sau đó nguyên đơn rút lại một phần khởi kiện đối với phần đất sau khi làm lộ cất ngang thuộc địa phận xã Đ, nên chỉ đòi lại diện tích đất 2.000m2, đo đạc còn lại 1.937m2 là do Tòa án thị xã N chỉ yêu cầu khởi kiện một phần. Về việc ông Thạch L đã chết, Tòa án cấp sơ thẩm không đưa những người thừa kế quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông L tham gia tố tụng là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng; Tòa án cấp sơ thẩm buộc nguyên đơn trả lại giá trị cây trồng, nhà, vật kiến trúc cho ông K, ông Ng là không phù hợp vì ông K, ông Ng xây dựng nhà và vật kiến trúc trong thời gian đất tranh chấp, đã bị bà C ngăn cản nên ông K, ông Ng phải tự tháo dỡ, di dời nhà trả lại cho bà C là phù hợp. Đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ kháng cáo của nguyên đơn.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hậu Giang phát biểu quan điểm từ giai đoạn thụ lý đến khi đưa vụ án ra xét xử Tòa án đã tiến hành đúng các quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Về nội dung vụ án, đề nghị áp dụng khoản 3 Điều 308 và Điều 310 của Bộ luật tố tụng dân sự, hủy bản án sơ thẩm. Bởi lẽ, Tòa án cấp sơ thẩm xét xử vụ án khi không có đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, căn cứ vào đơn khởi kiện của nguyên đơn và các đương sự không ai có yêu cầu chia thừa kế di sản của Thạch L nhưng Tòa án cấp sơ thẩm lại xác định quan hệ tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất là vi phạm Điều 5 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; thủ tục định giá tài sản chưa đúng quy định, căn cứ Biên bản xem xét thẩm định chỗ ngày 28/7/2016 để làm cơ sở định giá, nhưng Biên bản lại không ghi rõ kết quả xem xét, thẩm định, mô tả hiện trường đối với căn nhà, quán nước của ông K và ông Ng có hiện trạng như thế nào, kết cấu ra sao và giá trị còn lại là bao nhiêu mà Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ chỉ ghi nhận các cây cối, hoa màu trên đất nên việc Hội đồng định giá định giá căn nhà và quán nước của ông K và bà Ng là không có cơ sở, vi phạm Điều 104 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. Việc thụ lý đơn khởi kiện bổ sung chưa đúng quy định, bà C có đơn khởi kiện bổ sung buộc ông Ng phải di dời căn nhà trên đất, sau phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải là đã vi phạm thủ tục tố tụng nghiêm trọng; đưa thiếu người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, không đưa con của ông Q là Thạch Bảo Đ vào tham gia tố tụng là vi phạm khoản 6 Điều 68 Bộ luật tố tụng dân sự; tính án phí dân sự sơ thẩm chưa đúng qui định, vụ án được thụ lý ngày 17/11/2014 nhưng áp dụng Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/6/2016 là vi phạm Điều 48 của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14; không buộc các thành viên trong hộ K có nghĩa vụ giao tài sản cho nguyên đơn, mà cấp sơ thẩm chỉ buộc ông K và bà X có trách nhiệm trả đất là chưa đúng, khó có khả năng thi hành án.