Bản án 126/2019/DSPT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH VĨNH LONG

-Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Trần Thị Ngọc Dung

Các Thẩm phán:

Ông Triệu Quốc Hiếu

Ông Nguyễn Văn Trường

-Thư ký phiên tòa: Bà Bùi Thị Hồng Sương -Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Long.

-Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Long tham gia phiên tòa :Bà Lữ Thị Tuyết Lan - Kiểm sát viên.

Ngày 16 tháng 07 năm 2019 tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Long xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số: 184/2018/TLPT - DS, ngày 05/12/2018 về việc “Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất, tài sản trên đất và tranh chấp quyền sử dụng đất”.

Do Bản án dân sự sơ thẩm số: 52/2018/DS-ST ngày 10 tháng 10 năm 2018 của Tòa án nhân dân huyện L, tỉnh Vĩnh Long bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số:128/2019/QĐPT-DS ngày 19 tháng 06 năm 2019, giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Bà Hà Thị A sinh năm: 1935 (chết ngày 13/7/2017).

Người kế thừa quyền và nghĩa vụ của bà A gồm có:

1/ Chị Đỗ Thị T, sinh năm 1967 ( vắng).

Địa chỉ: Số , thị trấn C, huyện C L, tỉnh Bến Tre.

2/ Chị Đỗ Thị K, sinh năm 1960( vắng).

Địa chỉ: Số, thị trấn C L, huyện C L, tỉnh Bến Tre.

3/ Anh Đỗ Văn S, sinh năm 1969 ( vắng).

Địa chỉ: Số , thị trấn C , huyện C L, tỉnh Bến Tre.

4/ Chị Đỗ Thị C, sinh năm 1957 (vắng).

Địa chỉ: Số , thị trấn C L, huyện C L, tỉnh Bến Tre.

5/ Anh Đỗ Văn L, sinh năm 1965(vắng).

Địa chỉ: Số , thị trấn C L, huyện C L, tỉnh Bến Tre.

- Người đại diện hợp pháp của của những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà A là: Ông Võ Thanh T sinh năm 1966; Địa chỉ ấp An H , xã M , uyện Mt, tỉnh Vĩnh Long (ủy quyền ngày 01/03/2019, có mặt).

- Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho chị Đỗ Thị T và anh Đỗ Văn L là ông Trương Ngọc S – Luật sư của Văn phòng Luật sư N thuộc đoàn luật sư tỉnh Vĩnh Long (có mặt).

- Bị đơn: Chị Lìm Ngọc Sang T1, sinh năm 1975 (có mặt).

Địa chỉ: ấp P, xã B, huyện L, tỉnh Vĩnh Long.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1/ Bà Hà Thị N, sinh năm 1928 (chết ngày 12/4/2017)

- Người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà Năm gồm có:

1.1/Anh Cao Văn T2, sinh năm 1948 (vắng).

Địa chỉ: ấp H, xã T, huyện C, tỉnh Bến Tre.

1.2/ Chị Cao Thị C, sinh năm 1953 (vắng).

Địa chỉ: ấp H, xã T, huyện C tỉnh Bến Tre.

1.3 Chị Cao Thị Đ, sinh năm 1967 (vắng).

Địa chỉ: ấp T, xã T, huyện C, tỉnh Bến Tre.

1.4/ Anh Cao Văn N, sinh năm 1973 (vắng).

Địa chỉ: ấp H, xã T, huyện C, tỉnh Bến Tre.

1.5/ Anh Cao Văn T3, sinh năm 1965 (vắng).

Địa chỉ: ấp H, xã T, huyện C, tỉnh Bến Tre.

1.6/ Chị Cao Thị M, sinh năm 1970 (vắng).

Địa chỉ: ấp T, xã T, huyện C, tỉnh Bến Tre.

2/ Bà Cao Thị Đ, sinh năm 1955 ( có mặt).

Địa chỉ: ấp P, xã B, huyện L, tỉnh Vĩnh Long.

3/ Bà Cao Thị Th, sinh năm 1953 (vắng).

Địa chỉ: ấp B, xã H, huyện L, tỉnh Vĩnh Long.

4/ Chị Hồ Thị Thu V, sinh năm 1967 (vắng).

Địa chỉ: ấp P, xã B, huyện L, tỉnh Vĩnh Long.

- Người làm chứng :

1/ Ông Nguyễn Ngọc M, sinh năm 1962 ( vắng).

2/ Bà Nguyễn Thị Bạch H, sinh năm 1963 ( vắng).

Cùng địa chỉ: ấp P, xã B, huyện L, tỉnh Vĩnh Long.

-Người kháng cáo: Chị Đỗ Thị T và anh Đỗ Văn L là người kế thừa quyền và nghĩa vụ của nguyên đơn bà Hà Thị A .

NỘI DUNG CỦA VỤ ÁN:

- Nguyên đơn bà Hà Thị A và các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn trình bày:

Bà Hà Thị A là em ruột bà Hà Thị L, bà L có chồng là ông Nguyễn Văn P, bà L và ông P không có con, ông P chết năm 1988, bà L chết năm 2010. Cha mẹ ruột của bà L và ông P đã chết. Hàng thừa kế thứ nhất của bà L không có. Bà L có tất cả 5 anh chị em ruột gồm: Hà Văn T ( chết năm 1990 ); Hà Văn H (chết năm 1974); Hà Văn S (chết năm 1967); Hà Thị N và Hà Thị A. Ông P có anh chị em ruột đã chết là Nguyễn Văn P (chết năm 1988); Nguyễn Thị N (chết năm 1994); Nguyễn Thị T (chết năm 2012) ông P,bà L chết không để lại di chúc.

Di sản thừa kế của bà L là phần đất có diện tích 1829m2 đất, từ năm 2000 đến 2006 bà L đã bán một phần nên còn khoảng 900m2 thuộc thửa 229 tờ bản đồ số 5 tọa lạc ấp P, xã B,huyện L, tỉnh Vĩnh Long và một căn nhà cấp 4 khoản 40m2 trên đất . Trước đây bà L bị bệnh bà A ở xa nên có nhờ bà Lìm Ngọc Sang T1 nuôi và chăm sóc bà L. Sau khi bà L qua đời, bà T1 chiếm toàn bộ tài sản của bà L. Bà A khởi kiện yêu cầu hưởng thừa kế theo pháp luật đối với phần đất 900m2 và một căn nhà cấp 4, buộc bà T1 phải giao trả cho bà A toàn bộ tài sản này.

Tại phiên tòa sơ thẩm phía nguyên đơn rút lại yêu cầu chia căn nhà của bà Hà Thị L, xin rút lại một phần yêu cầu về số đất. Trước đây theo đơn khởi kiện là xin hưởng toàn bộ đất của bà L khoảng 900m2 nay chỉ yêu cầu chia thừa kế 50% di sản là đất của bà L, xin nhận phần đất có diện tích thuộc tách thửa 229-4 diện tích 231,6m2 và 150m2 tách từ thửa 229-2; đề nghị cắt phần giáp vào đường khoảng 1,5m chạy dọc theo các thửa 554, 567,228 theo trích đo bản đồ địa chính ngày 04/01/2016, phần đất bà V và bà Th sử dụng không tranh chấp vì bà L đã bán cho họ. Diện tích 17,2m2 thuộc thửa 229-3 dành làm lối đi cho các hộ phía sau. Diện tích đất của bà V đo đạc có dư 16m2 đã thuộc về phần đất còn lại của bà L nên nguyên đơn không yêu cầu.

- Tại đơn phản tố ngày 09/4/2016 và bản khai ý kiến của bị đơn Lìm Ngọc Sang T2 trình bày:

Khi chị T1 2 tuổi gia đình khó khăn nên bà L, ông P đã xin cha, mẹ chị Th1 làm con nuôi. Bà L đã mang về chăm sóc, cho đi học, lớn lên bà L gã chồng và làm đám cưới, khi bà L già yếu, nhà bà L xuống cấp, chị T1 đã cất nhà cho bà L ở và chăm sóc thuốc than. Khi bà L già, không làm ra tiền chị T1 đã chăm sóc nuôi dưỡng, căn nhà bà L hư hỏng nên chị T1 xây lại vào năm 2000 và ở một vị trí khác (nhà vách tole, mái tole, nền gạch tàu, gỗ tạp diện tích 4x9,6m), bà L qua đời chị T1 đã lo mai táng và thờ phụng bà L1, vườn đất của bà Lợi khi còn sống do chị T1 trồng trọt quản lý. Tất cả giấy tờ của bà L cũng đã giao chị T1 quản lý, bà L đã làm giấy tặng cho đất cho chị T1. Chị T1 không đồng ý yêu cầu khởi kiện của bà A và yêu cầu công nhận toàn bộ nhà và đất tranh chấp cho chị T1. Đối với quán nước của bà Đ đang sử dụng chị T1 không tranh chấp , chị T1 tự nguyện dành 17,2m2 thửa 229-3 làm lối đi cho các hộ phía sau. Về phần đất bán cho bà V là 36m2 có cất thêm một mái che 16m2 thì chị T không tranh chấp.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Hồ Thị Thu V trình bày: Năm 1994 chị V có mua đất của bà Hà Thị Lợi diện tích 36m2 chưa sang tên tách bộ, nay bà L qua đời, chị V không tranh chấp với nguyên đơn, bị đơn và xin không tham gia giải quyết vụ án.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Cao Thị Đ trình bày: Bà Đ là cháu kêu bà L bằng mợ, bà Đ cất nhà trên đất bà L nay đã xuống cấp, có trồng một số mía, chuối, mít, mận, trên đất này còn có một có một quán nước tiền chế. Nay bà L chết đất có tranh chấp, nếu sau này bên nào thắng kiện cho bà Đ ở thì bà Đ ở, không cho thì chấp nhận di dời nhà và cây trồng không khiếu nại và không tham gia giải quyết vụ kiện.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Cao Thị Th trình bày: Bà Th là vợ ông Phạm Văn H, trước đây ông H có mua 500m2 của bà L chưa tách bộ nên có tranh chấp, đã có bản án của Tòa xử khi ông Hai còn sống , ông H đã chết ngày 05/11/2011, bà Th không tham gia giải quyết vụ kiện.

- Ý kiến người làm chứng Bà H và ông M thống nhất trình bày: Bà H và ông M là cháu ruột của ông P, biết rất rõ chị T1 là con nuôi của ông Pc và bà L. Khi bà L già yếu chị T1 chăm sóc đến ngày bà L chết, chị T1 là người thờ phụng, quản lý đất đai của bà L.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số: 52/2018/DS-ST ngày 10 tháng 10 năm 2018 của Tòa án nhân dân huyện L , tỉnh Vĩnh Long đã quyết định:

Căn cứ Điều 26, 217 Bộ luật tố tụng dân sự 2015;

Căn cứ Điều 609, 649, 651, 653 Bộ luật dân sự 2015. Điều 167, 168,169 Luật đất đai 2013. Nghị quyết 01/NQ HĐTP ngày 20/01/1988 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số qui định của Luật hôn nhân gia đình năm 1986. Điều 50 Luật nuôi con nuôi năm 2011.

Căn cứ Điều 27 pháp lệnh án phí, lệ phí tòa án .

Tuyên xử:

Không chấp nhận một phần yêu cầu của nguyên đơn đòi hưởng thừa kế tài sản của bà Hà Thị L bao gồm tách thửa 229-4 diện tích 231,6m2 và 150m2 tách thửa 229-2.

Chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn Lìm Ngọc Sang T1. Công nhận cho chị Thu được quyền sử dụng đất hợp pháp phần đất tách thửa 229-4 diện tích 231.6m2; tách thửa 229-2 diện tích 603,8m2 và thửa 229-3 diện tích 17,2m2

(Kèm theo trích đo bản đồ địa chính khu đất ngày 04/1/2016 của phòng tài nguyên môi trường huyện Long Hồ)

Công nhận cho chị Lìm Ngọc Sang T1 sở hữu căn nhà có diện tích 38,4m2 (ngang 4, dài 9,6m) trên tách thửa 229-2.

Chị Lìm Ngọc Sang T1 có quyền và nghĩa vụ đến cơ quan có thẩm quyền để kê khai đăng ký quyền sử dụng đất theo luật định.

Đình chỉ yêu cầu của nguyên đơn đòi hưởng căn nhà cấp 4 có diện tích 38,4m2

Đình chỉ yêu cầu của nguyên đơn đòi hưởng tài sản diện tích 453,8m2 thuộc tách thửa 229-2. Nguyên đơn không được quyền khởi kiện lại.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về quyền và nghĩa vụ đến cơ quan có thẩm quyền để kê khai đăng ký quyền sử dụng đất theo luật định, chi phí giám định chữ ký. Chi phí khảo sát, đo đạc và định giá án phí, quyền kháng cáo và nghĩa vụ thi hành án nhưng không bị kháng cáo, kháng nghị.

Sau khi xét xử sơ thẩm, Ngày 24/10/2018 anh Đỗ Văn L và chị Đỗ Thị T kháng cáo có cùng nội dung, kháng cáo toàn bộ án sơ thẩm. Yêu cầu cấp phúc thẩm giải quyết được hưởng 50% thừa kế quyền sử dụng đất của bà Hà Thị L.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

- Người kháng cáo anh Đỗ Văn L và chị Đỗ Thị T do ông T đại diện theo ủy quyền thay đổi một phần kháng cáo. Yêu cầu chia cho những người kế thừa quyền và tố tụng của bà Hà Thị A được hưởng phần đất diện tích 230,1m2 có vị trí giáp quốc lộ 57, gắn liền khu mộ và căn nhà của bà Đ, tự nguyện tặng cho lại bà Đ phần đất này do có mồ mã ông bà của bà Đ và ngôi mộ của ông P là cậu ruột bà Đ để bà Đ sử dụng vào việc chăm sóc mồ mã và thờ cúng ông bà. Đối với 18m2 đất đồng ý làm lối đi cho bà Cao Thị Th; 28,7m2 đất đồng ý làm lối đi cho cho các hộ phía trong; 17,7 m2 yêu cầu làm lối đi vào phần mộ bà L; 49,1m2 có căn nhà của chị Hồ Thị Thu V không tranh chấp; căn nhà của bà L có diện tích 40,7m2 không tranh chấp đồng ý giao chị T1 được quyền sử dụng hợp pháp.

- Chị T1 không đồng ý yêu cầu kháng cáo của ông L và bà T. Đối với 18m2 đất đồng ý làm lối đi cho bà Cao Thị Th; 28,7m2 đất đồng ý làm lối đi cho cho các hộ phía trong; Đối với 17,7 m2 đồng ý làm lối đi cho những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn và cháu ông P sử dụng làm lối đi vào mộ bà L; 49,1m2 có căn nhà của chị Hồ Thị Thu V không tranh chấp.

- Ý kiến của luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chị T và anh L như sau: Giữa chị T1 và bà L, ông P không có quan hệ con nuôi và cha mẹ nuôi, giấy tờ cho đất không phù hợp pháp luật. Đề nghị hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu kháng cáo của chị T và anh L được hưởng di sản thừa kế của bà L là phần đất có diện tích 230,1m2 thuộc tách thửa 229 có vị trí nằm cặp quốc lộ 57, trên đất có tài sản của bà Đ và mồ mã ông bà của bà Đ nên ghi nhận sự tự nguyện của chị T và anh L giao cho bà Đ được quyền sử dụng hợp pháp phần đất 230,1m2 vào việc thờ cúng chăm sóc mồ mã ông bà.

Quan điểm của kiểm sát viên đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Long như sau:

-Về tố tụng: Việc tuân theo pháp luật của những người tiến hành tố tụng và những người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm là phù hợp pháp luật.

Về nội dung: Xét về hàng thừa kế thứ hai của bà Hà Thị L là bà Hà Thị N (chết năm 2017) và bà Hà Thị A (chết 2017). Chị T1 là người chăm sóc bà L và thờ cúng bà L nên xét cho chị T1 được hưởng một suất thừa kế theo pháp luật . Bà N giao lại cho chị T1 kỷ phần thừa kế nên chị T được hưởng 02 phần, những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà Hà Thị A được hưởng 01 phần thừa kế . Phần đất tranh chấp có diện tích 648,2m2, trong đó 81,6m2 là phần mộ; 46,4m2 là lối đi (17,7m2 + 28,7m2); 49,1m2 nhà của chị Hồ Thị Thu V và 471,1m2 (trong đó có 40,7m2 nhà của bà Lợi) hiện do chị Lìm Ngọc Sang T1 đang quản lý sử dụng. Vị trí 2: có diện tích 248,1m2, trong đó 53,4m2 là phần mộ;18m2 là lối đi; 176,7m2 (trong đó có 91,7m2 nhà của bà Cao Thị Đ). Các đương sự thống nhất dành diện tích 64,4m2 (46,4m2 vị trí 1 và 18m2 vị trí 2) làm lối đi chung. Xét phần đất vị trí 2, diện tích 230,1m2, trong đó có căn nhà của bà Cao Thị Đ và phần mộ của ông P, nên giao cho những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà Hà Thị A là phù hợp. Những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà Hà Thị A thống nhất giao lại cho bà Cao Thị Đ để thờ cúng ông bà, quản lý chăm sóc mồ mã, nên ghi nhận sự tự nguyện này. Công nhận cho bà Cao Thị Đ được quyền sử dụng phần đất có diện tích 230,1m2 loại đất thổ vườn, trong đó có 100m2 đất thổ. Phần đất vị trí 1, diện tích 601,8m2 gắn liền căn nhà của bà Hà Thị L, trong đó có 49,1m2 là nhà của bà V không tranh chấp. Vì vậy giao cho chị T1 được quyền sử dụng diện tích 601,8m2 loại đất thổ vườn, trong đó có 200m2 đất thổ. Buộc bà Đ phải có nghĩa vụ trả giá trị chênh lệch cho chị Lìm Ngọc Sang T1 là 23.000.000đ. Đề nghị Hội đồng xét xử, Căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Chấp nhận một phần kháng cáo của bà Đỗ Thị T và ông Đỗ Văn L. Sửa án sơ thẩm. Do sửa án nên phần án phí cũng được xác định lại theo qui định pháp luật. Bà T và ông L không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo qui định tại khoản 2 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội.