Bản án 121/2025/HSPT — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Ngày 17/4/2023, lực lượng Công an tiến hành kiểm tra việc chấp hành pháp luật về tài nguyên và bảo vệ môi trường đối với quán cà phê Bình Điền Phố (số 99 đường F, khu dân cư Bình Điền, Phường 7, Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh). Qua kiểm tra, phát hiện tại Quán đang nuôi, nhốt 07 (bảy) cá thể động vật rừng không có hồ sơ đăng ký mã số cơ sở nuôi động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; động vật hoang dã nguy cấp thuộc Phụ lục CITES và hồ sơ quản lý động vật rừng thông thường theo quy định pháp luật. Công an Quận 8 phối hợp cùng Phòng PC05 Công an Thành phố Hồ Chí Minh, Chi cục Kiểm lâm Thành phố Hồ Chí Minh tiến hành lập bảng kê lâm sản xác định 07 (bảy) cá thể động vật rừng thuộc các loài sau: 02 (hai) cá thể Vượn đen má hung, còn sống; 01 (một) cá thể Rùa núi vàng, còn sống; 01 (một) có thể Vẹt mào đỏ, còn sống; 02 (hai) cả thể Kỳ nhông, còn sống; 01 (một) cả thể Vẹt xanh ngực vàng, còn sống (theo quy định tại Điều 21, Nghị định 35/2019/NĐ-CP ngày 25/4/2019 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Lâm nghiệp) đối với bà Nguyễn Thị Tú Quyên có hành vi nuôi, nhốt động vật rừng trái quy định, tiến hành tạm giữ tang vật vi phạm và bàn giao cho Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Thảo Cầm Viên Sài Gòn để chăm sóc, nuôi dưỡng theo quy định. Ngày 19/4/2023, Công an Quận 8 chuyển giao hồ sơ vụ việc đến Phòng PC05 Công an Thành phố Hồ Chí Minh để giải quyết theo thẩm quyền. Căn cứ Bản Kết luận giám định số 602/STTNSV ngày 26/4/2023 của Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật - Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam, kết luận: 1. Xác định tên loài cho mẫu vật:

- 02 (hai) cá thể động vật bộ linh trưởng là loài Vượn đen má hung (Vượn đen má vàng) có tên khoa học Nomascus gabriellae. Loài Vượn đen má hung thuộc lớp Thú.

- 02 (hai) cá thể Kỳ nhông là loài Kỳ nhông Iguana có tên khoa học Iguana iguana. Loài Kỳ nhông Iguana thuộc lớp Bò sát.

- 01 (một) cá thể vẹt mào đỏ là loài Vẹt mào Molucan có tên khoa học Cacatua moluccensis. Vẹt mào Molucan thuộc lớp Chim.

- 01 (một) cá thể vẹt xanh ngực vàng là loài Vẹt Macaw xanh vàng có tên khoa học Ara ararauna. Vẹt Macaw xanh vàng thuộc lớp Chim.

- 01 (một) cá thể rùa mai màu vàng là loài Rùa núi vàng có tên khoa học Indotestudo elongata. 2. Xác định tình trạng bảo tồn theo quy định của pháp luật:

- Vượn đen má hung (Vượn đen má vàng) có tên trong Phụ lục I, Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ, ban hành kèm theo Nghị định 64/2019/ND-CP ngày 16/7/2019 của Chính phủ. Loài Vượn đen má hung (Vượn đen má vàng) có tên trong Nhóm IB, Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, ban hành kèm theo Nghị định 84/2021/ND-CP ngày 22/9/2021 của Chính phủ.

- Loài Rùa núi vàng có tên trong nhóm IIB, Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, ban hành kèm theo Nghị định 84/2021/NĐ-CP ngày 22/9/2021 của Chính phủ.

- Loài Kỳ nhông Iguana có tên trong Phụ lục II, Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) ban hành kèm theo Thông báo số 25/TB-CTVN ngày 17/02/2023 của Cơ quan quản lý CITES Việt Nam.

- Loài Vẹt mào Molucan có tên trong Phụ lục I, Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) ban hành kèm theo Thông báo số 25/TB-CTVN ngày 17/02/2023 của Cơ quan quản lý CITES Việt Nam.

- Loài Vẹt Macaw xanh vàng có tên trong Phụ lục II, Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) ban hành kèm theo Thông báo số 25/TB-CTVN ngày 17/02/2023 của Cơ quan quản lý CITES Việt Nam.

Kết quả điều tra xác định: Nguyễn Văn Tuấn là chủ Quán cà phê Bình Điền Phố, Tuấn giao cho Vương Ngọc Hân (Hân sống chung như vợ chồng với Tuấn) quản lý và điều hành mọi hoạt động kinh doanh của quán. Khoảng giữa năm 2021, thông qua mạng internet Tuấn mua của Lù Thị Phương Trang (sinh năm 1986, nơi ở: A58 An Phú Tây, xã Hưng Long, huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh) 01 (một) con vẹt Nam Mỹ màu xanh với giá 20.000.000 đồng và mua 01 (một) con vẹt màu trắng có mào trên đầu với giá 30.000.000 đồng; 02 (hai) con rồng Nam Mỹ, Tuấn được một người quen tên Tân (không rõ lai lịch) tặng cho; 01 (một) con rùa núi, Tuấn không nhớ rõ nguồn gốc. Đến khoảng tháng 10/2022, Hân mua 02 (hai) con Vượn đen má hung của một người đàn ông (không rõ lai lịch) với giá 950.000 đồng/con. Khoảng tháng 02/2023, Hân thuê Đặng Thị K làm việc tại Quán cà phê Bình Điền Phố với tiền công 9.000.000 đồng/tháng. Công việc của K là thu, chi tiền buôn bán của quán cà phê, dọn dẹp, vệ sinh, tắm gội, chăm sóc, mua thức ăn và cho các cá thể động vật nuôi nhốt tại Quán cà phê Bình Điền Phố ăn uống theo hướng dẫn của Hân. K không biết rõ nguồn gốc các cá thể động vật nuôi, nhốt tại Quán cà phê Bình Điền Phố.

Ngày 19/7/2023, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh có văn bản yêu cầu định giá tài sản số 151/YC-CSKT gửi Hội đồng định giá tài sản phục vụ công tác tố tụng hình sự Quận 8 đề nghị tiến hành định giá đối với: 02 (hai) cả thể Kỳ nhông là loài Kỳ nhông Iguana có tên khoa học Iguana iguana. Loài Kỳ nhông Iguana thuộc lớp Bò sát; 01 (một) cá thể Vẹt mào đỏ là loài Vẹt mào Molucan có tên khoa học Cacatua moluccensis. Vẹt mào Molucan thuộc lớp Chim; 01 (một) cá thể Vẹt xanh ngực vàng là loài Vẹt Macaw xanh vàng có tên khoa học Ara ararauna. Vẹt Macaw xanh vàng thuộc lớp Chim; 01 (một) cá thể Rùa mai màu vàng là loài Rùa núi vàng có tên khoa học Indotestudo elongata. Hội đồng định giá tài sản phục vụ công tác tố tụng hình sự Quận 8 từ chối thực hiện định giá do Cơ quan điều tra Công an Quận 8 không cung cấp được giấy phép của Cơ quan nhà nước có thẩm quyền, hóa đơn mua bán hoặc tờ khai nhập khẩu của các tài sản cần định giá.

Đối với những cá thể động vật khác đã bị tạm giữ trong vụ án, do chưa có đủ căn cứ pháp lý để xem xét xử lý trong cùng vụ án này; nên ngày 11/11/2023, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Quận 8 đã ra Quyết định tách hành vi cùng tài liệu liên quan trong vụ án hình sự để tiếp tục điều tra làm rõ và xử lý sau theo quy định của pháp luật. Đồng thời, Công an Quận 8 đã bàn giao các cá thể nêu trên cho Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn để nuôi cứu hộ.

Tại bản án hình sự sơ thẩm số 59/2024/HSST ngày 20 tháng 3 năm 2024 của Tòa án nhân dân Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

- Căn cứ vào điểm a Khoản 1 Điều 244; điểm s Khoản 1 và Khoản 2 Điều 51; Điều 38; Điều 50; Điều 17; Điều 58 Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017); Xử phạt: 1/ Bị cáo Vương Ngọc Hân 02 (hai) năm 03 (ba) tháng tù, về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”. Thời hạn tù tính từ ngày 28/6/2023.

- Căn cứ vào điểm a Khoản 1 Điều 244; điểm h Khoản 1 Điều 52; điểm s Khoản 1 Điều 51; Điều 38; Điều 50; Điều 17; Điều 58 Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017); Xử phạt: 2/ Bị cáo Nguyễn Văn Tuấn 03 (ba) năm tù, về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”. Thời hạn tù tính từ ngày 28/6/2023.

- Căn cứ vào điểm a Khoản 1 Điều 244; điểm s Khoản 1 và Khoản 2 Điều 51; Điều 38; Điều 50; Điều 17; Điều 58 Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017); Xử phạt: 3/ Bị cáo Đặng Thị K 01 (một) năm 03 (ba) tháng tù, về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”. Thời hạn tù tính từ ngày bắt bị cáo chấp hành án. Ngoài ra bản án còn tuyên về án phí và quyền kháng cáo. Ngày 04/4/2024, Đặng Thị K có đơn kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt. Tại phiên tòa phúc thẩm:

- Bị cáo Đặng Thị K đã khai nhận hành vi phạm tội của mình đúng như nội dung bản án sơ thẩm đã nêu và bổ sung yêu cầu kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt và được hưởng án treo .Trong phần tranh luận bị cáo không có ý kiến. Nói lời sau cùng bị cáo xin Hội đồng xét xử xem xét chấp nhận kháng cáo.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm xét xử vụ án: Với các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án cũng như lời khai của bị cáo Đặng Thị K tại phiên tòa phúc thẩm, xét thấy bản án sơ thẩm đã tuyên xử Đặng Thị K phạm tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” là có căn cứ đúng người đúng tội. Tại phiên toà phúc thẩm bị cáo không có tình tiết giảm nhẹ mới. Tuy nhiên xét thấy bị cáo phạm tội với vai trò đồng phạm, mức án Toà sơ thẩm đã tuyên có phần nghiêm khắc. Do vậy đề nghị chấp nhận một phần kháng cáo của bị cáo, sửa bản án sơ thẩm theo hướng giảm nhẹ hình phạt tù, đề nghị xử bị cáo 01 năm tù.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau: [1] Khoảng tháng 02/2023, Đặng Thị K đã có hành vi đồng phạm giúp sức cho Nguyễn Văn Tuấn là chủ Quán cà phê Bình Điền Phố và Vương Ngọc Hân (sống chung như vợ chồng với Tuấn - là quản lý, điều hành mọi hoạt động kinh doanh của quán) thực hiện việc nuôi, nhốt 07 (bảy) cá thể động vật rừng các loài gồm: 02 (hai) cá thể Vượn đen má hung, còn sống; 01 (một) cá thể Rùa núi vàng, còn sống; 01 (một) có thể Vẹt mào đỏ, còn sống; 02 (hai) cả thể Kỳ nhông, còn sống; 01 (một) cả thể Vẹt xanh ngực vàng (tất cả đều là cá thể sống) không có hồ sơ đăng ký mã số cơ sở nuôi động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; động vật hoang dã nguy cấp thuộc Phụ lục CITES và hồ sơ quản lý động vật rừng thông thường theo quy định pháp luật.

Căn cứ Bản Kết luận giám định số 602/STTNSV ngày 26/4/2023 của Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật - Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam, kết luận: “...

2. Xác định tình trạng bảo tồn theo quy định của pháp luật:

- Vượn đen má hung (Vượn đen má vàng) có tên trong Phụ lục I, Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ, ban hành kèm theo Nghị định 64/2019/ND-CP ngày 16/7/2019 của Chính phủ.

Loài Vượn đen má hung (Vượn đen má vàng) có tên trong Nhóm IB, Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, ban hành kèm theo Nghị định 84/2021/ND-CP ngày 22/9/2021 của Chính phủ.

- Loài Rùa núi vàng có tên trong nhóm IIB, Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, ban hành kèm theo Nghị định 84/2021/NĐ-CP ngày 22/9/2021 của Chính phủ.

- Loài Kỳ nhông Iguana có tên trong Phụ lục II, Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) ban hành kèm theo Thông báo số 25/TB-CTVN ngày 17/02/2023 của Cơ quan quản lý CITES Việt Nam.

- Loài Vẹt mào Molucan có tên trong Phụ lục I, Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) ban hành kèm theo Thông báo số 25/TB-CTVN ngày 17/02/2023 của Cơ quan quản lý CITES Việt Nam.

- Loài Vẹt Macaw xanh vàng có tên trong Phụ lục II, Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) ban hành kèm theo Thông báo số 25/TB-CTVN ngày 17/02/2023 của Cơ quan quản lý CITES Việt Nam…”

Đặng Thị K được Hân thuê làm việc tại Quán cà phê Bình Điền Phố với tiền công 9.000.000 đồng/tháng. Công việc của K là thu, chi tiền buôn bán của quán cà phê, dọn dẹp, vệ sinh, tắm gội, chăm sóc, mua thức ăn và cho các cá thể động vật nuôi nhốt tại Quán cà phê Bình Điền Phố ăn uống theo hướng dẫn của Hân. K không biết rõ nguồn gốc các cá thể động vật nuôi, nhốt tại Quán cà phê Bình Điền Phố.

Với hành vi phạm tội trên của các bị cáo Nguyễn Văn Tuấn, Vương Ngọc Hân và Đặng Thị K, Tòa án cấp sơ thẩm đã xét xử tuyên bố: các bị cáo phạm tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo quy định điểm a Khoản 1 Điều 244 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 là có căn cứ đúng pháp luật. Sau khi xét xử sơ thẩm, Đặng Thị K đã kháng cáo đối với bản án sơ thẩm trong thời hạn luật định nên được xem xét giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

Xét yêu cầu kháng cáo của bị cáo Đặng Thị K xin được giảm nhẹ hình phạt tù và được hưởng án treo. Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thây Toà án cấp sơ thẩm đã áp dụng cho bị cáo Đặng Thị K các tình tiết giảm nhẹ là thành khẩn khai báo, tỏ ra ăn năn hối cải; phạm tội lần đầu; có vai trò đồng phạm giúp sức được quy định tại điểm s Khoản 1 và Khoản 2 Điều 51 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 để giảm nhẹ hình phạt. Tại cấp phúc thẩm bị cáo không bổ sung tình tiết giảm nhẹ mới. Tuy nhiên xét thấy bị cáo có vai trò đồng phạm giúp sức, là người làm công hưởng lương, làm theo yêu cầu của chủ quán, có trình độ học vấn thấp nhận thức hạn chế. Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là có cơ sở. Do vậy, chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của bị cáo Đặng Thị K, sửa bản án sơ thẩm theo hướng giảm nhẹ một phần hình phạt tù cho bị cáo. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm đã có hiệu lực pháp luật kể từ khi hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Bị cáo Đặng Thị K không phải chịu án phí hình sự phúc thẩm theo quy định của pháp luật.

Vì các lẽ trên:

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào điểm b khoản 1 Điều 355; điểm c khoản 1 Điều 357 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015; Áp dụng điểm a Khoản 1 Điều 244 ; Điều 38; điểm s Khoản 1 và Khoản 2 Điều 51; Điều 17; Điều 58 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017. Chấp nhận kháng cáo của bị cáo Đặng Thị K, sửa bản án sơ thẩm về hình phạt; phạt bị cáo Đặng Thị K 01 (một) năm tù, về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”, thời hạn tù tính từ ngày bắt bị cáo thi hành án. Bị cáo Đặng Thị K không phải chịu án phí hình sự phúc thẩm. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật, kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.